Uitgelicht verhaal

'De maat van ons ongeluk is vol'

Uit de kroniek van dominee Geurtz

Eeuwenlang werd het Gelderse rivierengebied geplaagd door armoede. Met name in Het Land van Maas en Waal was de situatie schrijnend. Tot de zeventiger jaren van de vorige eeuw waren de dorpen daar de armste dorpen van Nederland. Voortdurende wateroverlast, jaarpacht, keuterbedrijven en de geïsoleerde ligging van het gebied tussen de rivieren waren daarvan de belangrijkste oorzaken. Als dan ook nog de natuur of het weer tegenzit dan dreigt de ondergang. Met de moed der wanhoop zijn de mensen van het gebied steeds weer opgekrabbeld en hebben ze zich ondanks alle tegenslagen een bestaan weten te verwerven. Het onderstaande relaas, van dominee Geurtz, laat zien hoe zwaar het bestaan kon zijn, nog maar twee eeuwen geleden.

Fragment ''Het jaar 1819 en het begin van 1820 was voor de meeste bewoners een van de kommervolste jaaren, die naar het geheugen van de oudste menschen ooyt verloopen zijn. De koorenvelden scheen in ’t begin van het jaar 1819 een gesegende oogst te…

Lees meer

Kaart van het Land van Maas en Waal (ca.1818), vervaardigd door M.J. De Man en M.A. Snoek en gegraveerd door C. van Baarsel © Gelders Archief/CC 1.0

Kaart

Op deze kaart kunt u activeiten, verhalen en organisaties vinden.

Bekijk volledige kaart Toon legenda
  • Canons
  • Organisaties
  • Te bezoeken organisaties
  • Routes
  • Specials
  • Verhalen
Stoomhoutzagerij Nahuis
Stoomhoutzagerij Nahuis
De stoomhoutzagerij Nahuis dateert uit het eind van de voorlaatste eeuw en is voortgekomen uit een radmakerij, die al in 1850 bestond. Het hout zagen...
Bron: Historische Vereniging Deutekom
Historische Vereniging Deutekom
Historische Vereniging Deutekom houdt de historie van Doetinchem levend door een afwisselend aanbod van lezingen en rondleidingen en door het kwartaaltijdschrift Kronyck. Deutekom verleent medewerking...
Commanderie van Sint Jan (Bron: Regiomarketing Gelderland)
De Commanderie van Sint Jan
De Commanderie van Sint Jan is een van de oudste gebouwen van Nijmegen. In 1196 werd het gebouw voor het eerst vermeld.
Otto van Rees
Otto van Rees
De Otto van Reesweg dankt zijn naam aan een Culemborger die gouverneur-generaal van Nederlands-Indië werd. Otto van Rees (1823-1892) is geboren aan de Markt 11,...
Hunneschans de Duno
Hunneschans de Duno
De randen van de Veluwe behoren tot de vroegste woonplaatsen van de mens. In Doorwerth liggen twee grafheuvels van ongeveer 4.000 jaar oud. Op een...
Belvedere vanaf de Voerweg
Voerweg
Het dal waar de Voerweg doorheen loopt is gegraven in de 15e eeuw. Tot die tijd vormden het Valkhof en het Kelfkensbos één geheel.
Burense jeugd in de weer met pinksterpoppen. Foto: Fotopersburo William Hoogteyling, Buren
Pinksterpoppen
'Zulk een meisje vindt op die morgen een pop van stro of andere misselijke figuur op het hek, dat zij doormoet', vertelt een reiziger die...
Vuursteengeweer vervaardigd in Culemborg
's Lands geweerfabriek
In 1759 verrijst een geweerfabriek op het voormalige kasteelterrein. Er werken zeventig mensen. Zij smeden en slijpen geweerlopen en bajonetten, maken sloten, laden en beslag,...
Gele rijders
De Gele Rijders
De 11de Afdeling Rijdende Artillerie is hun officiële naam, zelf noemen ze zich 11 AfdRA, maar Arnhemmers kennen deze militairen als 'de Gele Rijders'.
Oliebollen eten met Oud en Nieuw
Oud en Nieuw in Herwijnen
"Bij ons was het eerst naar de kerk met oudjaarsavond en dan ging je naar huis om een kopje koffie te drinken en als je...
Vooraanzicht van Ons Erf in Berg en Dal
Ons Erf
Ooit logeerden er jongeren in het indrukwekkende landhuis van Ons Erf in Berg en Dal. Zij volgden hier een verlovingscursus of een cursus voor de...
Bewoners van de Barlheze voor slagerij Dormits, met het hek van de vismarkt uiterst rechts ca. 1905.
Slagerij Jacob Dormits
Vanaf circa 1900 was aan het begin van de Barlheze de "Vleeschhouwerij" van Jacob Dormits gevestigd. Deze slagerij, toenmalig huisnummer 99 (nu tegenover Barlheze 50),...
MGGelselaar
Stichting Erfgoed Gelselaar
De Stichting Erfgoed Gelselaar heeft als doelstelling het in stand houden van historisch erfgoed in het dorp Gelselaar. Zij neemt deel in projecten ter instandhouding...
Tricht (Bron: Dorpskrant Tricht, www.dorpskranttricht.nl)
Vijftig jaar machinist op watergemaal De Neust
Hermanus Croes moet meer dan een halve eeuw lang een bekend persoon zijn geweest in Tricht. Op 15 augustus 1962 vierde hij zijn gouden jubileum...
1964 heerenbergh 12
Sint Gertrudis
Het gebouw op Marktstraat 10 is niet het oorspronkelijke gebouw dat hier ooit stond. In 1881 werd hier naar plannen van de befaamde Alfred...
Eekschillen (Bron: Historisch Museum Ede)
Eekschillen
De meeste Veluwenaren hadden voor de Tweede Wereldoorlog grote moeite om de eindjes aan elkaar te knopen. Niet iedereen had het geluk om als vaste...
Gezicht op Belvedere en Hunnerpoort, 1670
Hunner- of Hoenderpoort
Op deze tekening van Lambert Doomer is op de achtergrond de Hunner- of Hoenderpoort te zien. Dit was een van de vier 'principaelpoorten'- voornaamste toegangswegen...
Arbeiders in de fabriek
Nettenfabriek Von Zeppelin
1 juli 1950: op het binnenterrein achter de Nettenfabriek heeft zich een feestelijke menigte verzameld. Het betreft de eerstesteenlegging voor de schoorsteen van het nieuwe...
Documentatiecentrum Werkgroep Historisch Alphen aan de Maas bron website
Stichting Werkgroep Historisch Alphen aan de Maas
W.H.A.M. staat voor Stichting Werkgroep Historisch Alphen aan de Maas. Hieronder in het kort onze ontstaansgeschiedenis. In de zeventiger jaren kende iedereen in Alphen Cornelis...
Steenfabrieken
Vanaf 1850 verschenen steeds meer steenfabrieken, omdat de klei in de uiterwaarden van de grote rivieren uitstekend geschikt was voor de steenfabricage. In 1881 waren...
Foto, toegangspoort Vliegkamp Ede, 1910. Collectie Historisch Museum Ede
Toegangspoort Vliegkamp Ede
Op 4 juni 1910 besluit de gemeenteraad van Ede een aantal gronden op de Doesburgerheide, gelegen vlakbij De Driesprong in Ede, te kopen en te...
De kist wordt naar de kerk gedragen
Over overlijden in Groesbeek
"En dan kwam de grote dag dat hij naar het kerkhof moest, of naar de kerk ging. Hij was dan natuurlijk al heel vroeg. Mijn...
Onthulling van het gevallenenmonument op 10 april 1950
Gevallenenmonument Rozengracht
Op Paasmaandag 10 april 1950, precies vijf jaar na de bevrijding van Zutphen, werd onder massale belangstelling het monument voor gevallenen onthuld. Twee dagen eerder...
Kerk van Roderlo
Kerspel Roderlo en Dorpskerk
Roderlo was al heel vroeg een kerspel. Een kerspel is een kerkelijk gebied van een parochie, een katholieke gemeente.
Het voormalig weeshuis in Buren
Een verhaal van een weeskind
Gerard van den Berg werd in 1935 als 1,5-jarige jongen opgenomen in het Koninklijk Weeshuis in Buren en woonde daar achttien jaar.
Koningin Wilhelmina bezoekt Wijchen in 1926. Bron: Gelders Archief GA1615
De watersnoodramp van 1926
In 1926 werd het Rijk van Nijmegen en het Land van Maas en Waal getroffen door een verschrikkelijke watersnoodramp. Het is een van de vele...
Fruitteelt in Tiel, 1949 (Fotograaf: Dolf Kruger, bron: [DKR-10001-5], De Waarheid, Nederlands Fotomuseum)
Tiel in wederopbouw
De periode van herstel en wederopbouw had in Tiel lang geduurd. Dat was niet vreemd. Het gebied behoorde tot de zwaarst gehavende streken van Nederland....
Ambtsjonker Van Delen (Bron: Museum Oud Nijkerk, foto G. van de Veen)
Het statige Van Delenhuis
Het portret van jonkheer Van Delen. Zijn familie liet in 1703 het statige herenhuis aan de Langestraat bouwen. Volgens de overlevering dateren de twee kanonslopen...
Gemeentarchief Voorst Oud boek archief
Gemeentearchief Voorst
Het Gemeentearchief Voorst beheert de oude archieven en collecties van de gemeente Voorst en van andere instellingen en organisaties uit de gemeente. Het archief is...
Kerstening
De Benedictijner monnik Gerward, die in de negende eeuw als pastoor in Gendt werkte, was de trotse bezitter van die met de hand geschreven boeken...
Een villa zoals dutinghem ook geweest moet zijn
Duttinghem 838
In de oudst bekende stukken van 23 maart 838 wordt geschreven dat ene graaf Rodgerius Villa Duttinghem aan de Sale heeft geschonken aan de bisschop...
De Lier is geplaatst ter gelegenheid van de opening van het dorpshuis in Puiflijk in 1962. Fotografie Hans Barten
De Lier
Een lier is een muziekinstrument dat wordt beschouwd als voorloper van de harp. Het gelijknamige kunstwerk bestaat uit een rechtopstaande lier met een vogel aan...
Polderschuur in Oldebroek
Historie van de polderschuur
Halverwege de Zomerdijk, tussen Elburg en Noordeinde, staat de polderschuur. Deze schuur had een belangrijke functie in de voormalige polder van Oosterwolde. Het was een...
Opgraving van Romeinse gracht
Romeinse muur met grachten
In de 4e eeuw na Christus stond op de Valkhofheuvel een versterkte nederzetting. Deze besloeg een oppervlak van ongeveer vijf hectare en werd verdedigd door...
Koninginnedag 1960, de koninklijke familie (Bron: Nationaal Archief Den Haag Rijksfotoarchief collectie ANEFO)
Koninginnedag in Didam
"Koninginnedag daar wordt in Didam niet veel aan gedaan tenminste in mijn beleving. Spectaculair nu zijn de rommelmarkten voor de kinderen die had je toen...
Huis te Dreumel op een tekening door J.Stellingwerf uit 1636. Bron: Stichting Tremele
Huize Pollenstein
Huize Pollenstein is het tot een hoeve verbouwd bijgebouw van het Huis te Dreumel, in zijn huidige verschijningsvorm daterend uit 1857, maar in aanleg...
Luchtfoto van Tiel in 1946 (Bron: Tiel 1945, http://udowa.home.xs4all.nl/Tiel/Tiel%20Oorlog.htm)
Een nieuwe los- en laadplaats in Tiel
Op de winderige ochtend van maandag 24 oktober in 1949 begeeft commissaris van de koningin, jhr. C.G.C. Quarles van Ufford, zich via de kronkelige dijken...
De Binnenpoort vanaf de markt gezien
De Binnenpoort
De grachten en restanten van de stadsmuur in de binnenstad van Culemborg zijn uit de veertiende eeuw. Net als de monumentale Binnenpoort, de laatste stadspoort....
Kasteeltuin Culemborg. Bron Stichting Kasteeltuin Culemborg
Stichting Kasteeltuin Culemborg | Museum De Groene Schuur
Sinds 1985 is een groep vrijwilligers (amateur-archeologen) bezig om de archeologische resten van het kasteel te onderzoeken, te fotograferen, in te meten en vast te...
Veerweg Druten. Bron: Gelderland in Beeld, Gelderland Bibliotheek
De veerdam van Druten in 1944
Het is 17 september 1944. Operatie Market Garden is begonnen. Honderden vliegtuigen ronken boven Maas en Waal. De jonge Duitse soldaten die de veerpont in...
De Antoniuskapel in Sinderen
Voormalig kasteel Sinderen
Kasteel Sinderen is waarschijnlijk in de dertiende eeuw gesticht. In 1251 treedt Rudolf van Sinderen op als 'advocatus' van Sinderen. Mogelijk is hij de bouwheer...
Organist Klaas Stok achter het Henrick Bader orgel
Stichting Henrick Bader Orgel
In de schitterende St.Walburgiskerk te Zutphen staat het beroemde Henrick Bader orgel. Met zijn prachtige renaissanceklanken en zijn laat barokke toevoegingen behoort het tot de...
De Franse bezetting
De Franse bezetting
Het jaar 1672 staat in de Nederlandse geschiedenis bekend als het Rampjaar. Frankrijk, Engeland en de bisschoppen van Münster en Keulen vielen de Republiek der...
Re-enactmentgroep Het Woud der Verwachting op Kasteel Ammersoyen. © Ton Rothengatter.
Vernieuwd Ammersoyen brengt onbekende middeleeuwen tot leven
Kasteel Ammersoyen opent op 10 april een groot aantal vernieuwde ruimtes. Bezoekers maken er een tijdreis door de geschiedenis van het kasteel: van de middeleeuwen...
Een klant aan het loket van het bijkantoor van de Boerenleenbank aan de Margrietstraat. De computer is er nog niet en de bankbediende werkt het spaarboekje met de pen bij. Archief Rabobank Groesbeek
Van loonzakje naar pinautomaat
'De volgende', roept directeur Witteveen. In het halletje voor het kantoor is het een drukte van jewelste. Het is zaterdagmiddag en de werkweek zit er...
Foto Museum Boer Kip
Museum Boer Kip
Herman Kip was boer en kunstschilder en wilde niets weten van de gemakken van de twintigste eeuw.
Een schilderij van de Wodanseik
Lüdovicus en de Wodanseik
In Zelhem staat een monument van een oude Wodanseik met daaromheen een mysterieuze cirkel van twaalf eiken. In de Wodanseik steekt een bijl die tegenwoordig...
Reclame van Quick
Quick, snelle voetbalschoenen uit de Achterhoek
Van Johan Cruijff tot Piet Keizer - vrijwel alle voetballers speelden tussen 1930 en 1980 op voetbalschoenen van Quick uit Hengelo. De schoenenfabriek uit de...
Tuinbouw in Elst, circa 1910 (Bron: de Gelderland Bibliotheek)
Boeren als veilingmeesters
Rond 1900 was het Rivierengebied een fruit- en tuinbouwgebied. Voor hun afzet waren de boeren afhankelijk van de steden. Een aantal boeren ging zelf naar...
Malle Jan
De vrek van de Plaggeweg
In de achttiende en negentiende eeuw was het armoe troef op de schrale zandgronden van de Veluwe. De mensen leefden in eenvoudige hutten en probeerden...

Culturele en historische organisaties

Bekijk organisaties

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
Team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

info@mijngelderland.nl

Inschrijven nieuwsbrief

mijnGelderland Sociale media

erfgoed gelderland

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
Team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

E info@mijngelderland.nl