Geschiedenis Gelderland

Deze website bevat verhalen uit de geschiedenis van Gelderland. Elk verhaal op deze website is ondergebracht bij een specifiek thema.

Daarnaast vindt u op de website Specials met daarin een serie verhalen die bij een project of een uitgelicht thema horen. Ook zijn er veel Canons te vinden op mijnGelderland. Dit zijn chronologische overzichten van de hoogtepunten uit de geschiedenis van de provincie en van diverse gemeenten in Gelderland. U vindt ook routes op mijnGelderland; locatiegebonden verhalen die via de Layar-app, en soms QR-codes te beleven zijn. 

Vrijwel alle erfgoedorganisaties vindt u bij Eropuit (te bezoeken organisaties) of Overige (de niet te bezoeken erfgoedorganisaties). Van veel van deze organisaties staan ook de activiteiten op mijnGelderland. Wees welkom en kijk rustig rond in de rijkdom van de Gelderse geschiedenis en erfgoedorganisaties van Gelderland.

U kunt reageren op de verhalen en wij zijn benieuwd naar uw aanvullingen.

Rumpt Albertina van Kessel
Weldoener Albertina van Kessel
Iedere streek heeft een familie die veel voor de streek betekent. Belangrijke familie in Rumpt was o.a. de notarisfamilie Van Kessel, waarvan dochter Albertina het...
Meteren Bergakker
Middeleeuwse boerderij De Bergakker
De Meterense Mark of Merk, was een riviertje dat op het diepste punt van de komgronden tussen Waal en Linge stroomde. Langs de Mark vinden...
Kasteel Rosendael in 1577. © Universiteitsbibliotheek Utrecht
Kasteel Rosendael in beeld
Kasteel Rosendael is meer dan zeven eeuwen oud. Uit nood, praktische overweging of omwille van veranderende smaak, wijzigen kasteel en omgeving met regelmaat. Schilderijen, tekeningen,...
Rosemin Hendriks, Zonder titel (2011)
Oogmerk: Rosemin Hendriks
In 2012 is Plaatsmaken begonnen met het filmen van Gelderse kunstenaars in hun atelier. Bijzondere werkprocessen van kunstenaars, en gedachten die daarbij horen, worden zo...
Theo Mann-Bouwmeester, 1895. Fotograaf onbekend. Collectie TIN. (Theater Instituut Nederland)
Vermaard toneelspeelster uit Zutphen
Sinds 1955 wordt elk jaar de Theo d'Or prijs uitgereikt aan de beste actrice van dat seizoen. Deze prijs is genoemd naar toneelspeelster Theo Mann...
Kasteel Slangenburg
Landgoed Slangenburg
Ten oosten van Doetinchem vormt een bosgebied het landgoed Slangenburg. Centraal in dit landgoed staat kasteel Slangenburg omgeven door een gracht. De naam van het...
Strooibiljet van de Liberale Staatspartij De Vrijheidsbond voor de Tweede Kamerverkiezingen in 1929 (Bron: Liemers Museum)
Kritiek op het nieuwe kiesstelsel
Gezien het verlies dat de liberalen in 1918 en 1919 in respectievelijk de Kamer, de Gelderse Staten en veel Gelderse gemeenteraden leden, is het niet...
De oprijlaan en de poort van de Wiersse in de herfst (Foto: Jürgen Becker)
Bezitters van landgoed de Wiersse
De Wedersche, Wyrsche, Wyersche of Wiersse was aanvankelijk een uitgebreid gebied van broek, weide- en bouwlanden, heidevelden en bossen.
Badhuis Laag-Soeren, waarschijnlijk omstreeks 1920 (Bron: Gelderland in beeld)
Het Badhuis in Laag-Soeren
In 1869 opende Pieter Nicolaas Jut van Breukelerwaard (1766-1874) het badhuis 'Bethesda' in Laag-Soeren. In het badhuis werd de geneeswijze van koudwaterbehandeling toegepast.
Deze ets van Mattheus Berkenboom uit 1705 laat niet alleen de verdedigingswerken van Generaal Coehoorn zien, maar ook de bedrijvigheid op de Waal. © Via Collectie Gelderland, Museum het Valkhof
Opkomst en bloei van de Hanze
In de middeleeuwen ontwikkelde de handel in onze contreien zich sterk. Ook de handel over de Rijn en de Waal bloeide. Gelderse steden als Nijmegen,...
Koortsboom Overasselt
Koortsboom in Overasselt
In de zevende tot achtste eeuw na Christus leefde een roversbende in de moerassen van de Maas en ten zuiden van Nijmegen. Men denkt dat...
Gerard Tebroke (links)
Gerard Tebroke
Wie had ooit gedacht dat Gerard Tebroke uit Aalten, de jongen die als kind op school niet mee hoefde te doen aan gym, omdat hij...
Detail machine © Henk Obee
Het Veluwse boerenleven in dialect
Op Het Veluwse platteland woont boerin Heintje, een boerin op wie het gejaagde leven weinig vat lijkt te hebben. Oude gewoontes, tradities en gebruiken houdt...
De priesterzerk van de zevende rector van het klooster.
Voormalig vrouwenconvent Onze Lieve Vrouwe op de Holtmeer
Bij de vijfsprong die de plaatsen Molenhoek/Horssen-Bergharen-Afferden met elkaar verbindt, ligt de Mariaberg, ook Kloosterberg of de Holtmeer genoemd. Op deze plek stichtte Dirk van...
Rhenus Pater. In 1750 geloofde men niet meer in goden, toch werd Vader Rijn nog vaak afgebeeld, op schilderijen en prenten. © via Wikimedia Commons - PD
De Rijn als god
In de Romeinse tijd was de Rijn een belangrijke rivier. Behalve een imposant natuurverschijnsel was het de grens van het Romeinse rijk en een handelsader....
Freedomtrail homepage stoeptegel
Freedom Trail Arnhem
Freedom Trail Arnhem is een digitale wandeling door de Gelderse hoofdstad langs 36 locaties die in de oorlogsjaren 1940-1945 een rol speelden.
Het hoofdgebouw van slot Well in 2014. © Monique van der Steen, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed via CollectieGelderland
Slot Well in Maasdriel
De loop van de rivier de Maas in de Bommelerwaard verandert in de middeleeuwen regelmatig. De afzetting van vruchtbare grond en landwinning, maar ook overstromingen...
Een afbeelding van het aanbregnen van versterkingen aan de Diefdijk
De Hollandse verdediging tegen het Gelderse water
Jarenlang heeft Holland zich willen beschermen tegen het water afkomstig uit 'Gelderse' rivieren. De Diefdijk speelt daarbij een belangrijke rol.
Vooraanzicht Bisschop Hamerhuis
Bisschop Hamerhuis
Het Bisschop Hamer Huis, het gebouw met oosterse pagode in Nijmegen, is in 1923 door de architect Estourgie ontworpen in opdracht van de paters van...
Ansichtkaart van grens tussen Duitsland en Beek (1927) © Regionaal Archief Nijmegen
Duitse vluchtelingen over de grens
Duitse vluchtelingen staken in de jaren ‘30 met golven de grens met Gelderland over. Dieptepunt vormde de grote stroom van 10.000 Joden naar Nederland in...
Knotpopulier zakt steeds verder weg.
Bomen knotten voor gebruik van het hout
Boeren hadden in het verleden hout nodig voor allerlei gebruik. Al voor het begin van onze jaartelling werden knotbomen veel gebruikt. Knotbomen ontstaan doordat op...
Waterland (Noord-Holland) helpt bij de werderopbouw van Arnhem
Arnhem: afbraak en opbouw
Tussen september 1944 en april 1945 woonden de Arnhemmers noodgedwongen verstrooid over Nederland. Direct na de mislukte slag om Arnhem gaf de Duitse bezetter namelijk...
Sigaren, klein in bosje van 10 stuks gebundeld, afkomstig uit Culemborg Weeshuismuseum
Culemborgse sigaren voor Winston Churchill
In de tweede helft van de negentiende eeuw zorgde nijverheid voor de meeste werkgelegenheid in Culemborg. De jaren rond 1880 werden gekenmerkt door de opkomst...
Mobilisatiecomplex Alverna
Mobilisatiecomplex Alverna
Het mobilisatiecomplex Alverna ligt in de gemeente Wijchen, ten zuiden van de recreatieplas Berendonk. Het complex is 20 hectare groot.
1928. Tijdens de opgravingen op de Ginkelse Heide te Ede o.l.v. kapitein H.J. Bellen. V.l.n.r. notaris W.F.J. Fischer; zoon van kapitein H.J. Bellen; zoon van W.F.J. Fischer; dochter van kapitein H.J. Bellen; H. Staf (rentmeester met strohoed); zittend in de kuil: kapitein H.J. Bellen; naast H. Staf staan boswachter P. Koudijs en W.F.C.H. Graaf Bentinck, heer van Kernhem. De gravers zijn vader en zoon Van Steenbeek (foto: archief Historisch Museum Ede).
Kapitein Bellen
De man die zich voor de Tweede Wereldoorlog heeft beziggehouden met het opgraven van grafheuvels in Ede en omstreken, was kapitein Bellen.
Losser Steenfabriek De Werklust
Een leven lang liefde voor stenen
Willie Derks uit Druten (81) was 14 toen hij voor het eerst ging werken. Achter de boeken zitten was niks voor hem, hij wilde de...
Schaapswol bij Alverna Foto Christel Speijers bij de Overasseltse en Hatertse vennen © via Instagram @goliwatje
Schaapsdrift en heide
De mens heeft grote invloed op het landschap. De eerste landbouwers brandden kleine stukjes bos plat voor hun akkers. Ook door vraat van vee ontstonden...
Hunneschans de Duno
Hunneschans de Duno
De randen van de Veluwe behoren tot de vroegste woonplaatsen van de mens. In Doorwerth liggen twee grafheuvels van ongeveer 4.000 jaar oud. Op een...
Tekening van Cornelis Pronk van de achterzijde van het renaissanceslot De Marsch in 1730 © via Collectie Gelderland Stedelijk Museum Zutphen
Huis De Marsch
Na het verlenen van stadsrechten in 1196 treedt de welvarende handelsstad Zutphen in de twaalfde eeuw toe tot de Hanze. Vervolgens worden er verschillende huizen...
Bethanie handschrift
Getijdenboek van Margariet Block
De kopiiste Margariet Block behoorde tot het klooster van Bethanië. Het was een regularissenklooster dat rond 1404 -1405 gesticht werd door Hendrik Gouda uit Zwolle.
Het kunstwerk Zorg en Geborgenheid bij de Glind
De Glind
Een klein dorp op het Gelderse platteland waar wezen of andere kwetsbare kinderen in gewone gezinnen worden opgevangen. Dat is de gedachte achter jeugddorp De...
Zalmvangst op onbekende plek in de Waal in 1918. Het 300 meter lange vangnet wordt met een paardenmolen aan wal getrokken. © Foto: C.J. Hofker, fotocollectie Het Leven (1906-1941), Spaarnestad Photo CC-by
Ondergang van de riviervisserij
Trekvissen als steur en zalm voelden zich in de loop van de afgelopen eeuwen steeds minder thuis in de Waal. De aanleg van sluizen en...
Het gemeentehuis van Lingewaal in Asperen (Bron: Gemeente Lingewaal)
De vorming van een kwartetgemeente
In het kader van de discussie over de gewestvorming in de jaren zeventig is met Vuren en Herwijnen regelmatig geschoven. In het ene plan zouden...
Een wapenkist
Jongens vinden wapenarsenaal van geheime dienst
In de zomer van 1983 vinden Mark en Maurits uit het Gelderse Rozendaal en Arnhem maar liefst negentien kisten met een onwaarschijnlijke hoeveelheid wapens en...
Een prent van het kasteel in Buren in 1612
Het verdwenen kasteel van Buren
Tegenwoordig is er niets meer van te zien, maar vele eeuwen lang heeft Buren een indrukwekkend kasteel.
Monument Woeste Hoeve ter nagedachtenis van de 117 slachtoffers. Ontworpen in 1992 door Tirza Verrips.
Hinderlaag bij de Woeste Hoeve
In de nacht van 6 op 7 maart 1945 leggen zes verzetsmannen een hinderlaag bij de Woeste Hoeve, langs de weg tussen Apeldoorn en Arnhem....
Deze amfoor is ooit van de Romeinse ruiter Sextius Basus geweest. in dergelijke kruiken olijfolie werd uit Spanje aangevoerd, waarna ze werden hergebruikt als watertank of urinevat. © Museum het Valkhof
De amfoor van Sextius Basus
In gebieden waar Romeinen hebben gewoond, worden veel amforen teruggevonden, zo ook bij het vroege Sint-Canisiuscollege in Nijmegen. Van wie was deze amfoor en waar...
evacuatie
Weerzien in vrijheid
Tijdens operatie Market Garden moesten de inwoners van Arnhem en omgeving, de Betuwe en Noord-Limburg evacueren naar veiliger oorden. Door de grootscheepse aanval op de...
De schuur en voormalig synagoge op de 'Jodenhoek' te Druten.
De Jodenhoek
Oudere Drutenaren kennen de Nieuwstraat nog als de 'Jodenhoek'. Aan die straat, in de negentiende eeuw Brouwersstraat geheten, stond een gebouw dat vanaf 1860 tot...
Havezate de Magerhorst (Bron: Havezate de Magerhorst)
Havezate de Magerhorst
Veel Liemerse voormalige havezaten lijden aan enige vorm van verval. De huidige eigenaar van de Magerhorst streefde ernaar om zijn huis zoveel mogelijk iets van...
Well (rechts) vanaf de dijk bij Ammerzoden
Onderwijs in Well
Het onderwijs in Well in de Bommelerwaard heeft altijd een de bredere betekenis voor het dorp gehad.
Al in 1984 werd in Rees een monument opgericht ter herdenking van zowel de weggevoerde Joden als de dwangarbeiders in het kamp.
De dwangarbeiders van kamp Rees
In het zuiden van de Gelderse Achterhoek ligt het dorp Megchelen, aan drie kanten omgeven door Duits grondgebied. In de late avond van december 1944...
Meester Gerrit J. van Sloten van de lagere school Elspeet (Foto: Streekarchivariaat Noord-West Veluwe)
De bovenmeesters van Nunspeet
Bovenmeesters speelden in de 19e en 20e eeuw een belangrijke rol in de gemeente Nunspeet. Zij waren niet alleen onderwijzers, maar door hun functie hadden...
Tamboerbosjesschool in oorspronkelijke staat
De verdwenen Tamboerbosjesschool
Waar in Arnhem nu de Amsterdamse weg loopt en het nieuwe station staat, stond van 1918 tot 1999 de Tamboerbosjesschool. De school was een opvallend...
Een van de muren van de toren stamt nog uit de elfde of zelfs tiende eeuw © Stichting Oude Gelderse Kerken
Dorpskerk of Petrus-en-Pauluskerk in Hoog-Keppel
In 2013 kreeg de Dorpskerk naast de religieuze bestemming een gedeeltelijke herbestemming. De kerkelijke gemeente komt er nog steeds bijeen, maar ook andere gebruikers kunnen...
Tekeningen met onder meer de 'blauwe' gerechtssteen van Batenburg. Bron: Erfgoedstudiehuis Land van de Heerlijkheden
De Blauwe Steen van Batenburg
Bij de hoek van de Grootestraat/Kruisstraat te Batenburg ligt een zogenoemde Blauwe Steen. Er zijn in Nederland enkele van deze stenen...
Loenermark ijkbasis zijaanzicht1 Foto: Geldersch Landschap Geldersche Kasteelen
Werkverschaffing op de Loenermark
Het zuidelijke deel van de Loenermark heeft eeuwenlang uit heidevelden met vliegdennen bestaan, omgeven door eikenhakhout. In 1932, tijdens de crisisjaren, werd de Loenermark aangekocht...
Het gemeentehuis van Lingewaal in Asperen (Bron: Gemeente Lingewaal)
De botsing van belangen
Bij het plannen van herindelingen hanteerde het provinciebestuur van Gelderland de norm van 10.000 inwoners, maar niet iedere kleine gemeente bezweek eronder. Zo doorstond het...
De kerktoren van Acquoy staat 115 cm uit het lood.
De toren van Pisa
Het dorpsgezicht van Acquoy is een beschermd dorpsgezicht. Het dorp ligt aan een zij-arm van de Linge, die nu is afgesneden en daarom ook wel...
Park waar in de achtiende eeuw de tuin van Hof te Dieren was. Foto: Marianne Poorthuis
De liefdestuin, bedoeld als vredesteken
Een grote passie van Willem III komt tot uitdrukking in de 'Locus Amoenus' in Dieren, een lieflijke, betoverende plek van geur, kleur en geluid, die...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl