Geschiedenis Gelderland

Deze website bevat verhalen uit de geschiedenis van Gelderland. Elk verhaal op deze website is ondergebracht bij een specifiek thema.

Daarnaast vindt u op de website Specials met daarin een serie verhalen die bij een project of een uitgelicht thema horen. Ook zijn er veel Canons te vinden op mijnGelderland. Dit zijn chronologische overzichten van de hoogtepunten uit de geschiedenis van de provincie en van diverse gemeenten in Gelderland. U vindt ook routes op mijnGelderland; locatiegebonden verhalen die via de Layar-app, en soms QR-codes te beleven zijn. 

Vrijwel alle erfgoedorganisaties vindt u bij Eropuit (te bezoeken organisaties) of Overige (de niet te bezoeken erfgoedorganisaties). Van veel van deze organisaties staan ook de activiteiten op mijnGelderland. Wees welkom en kijk rustig rond in de rijkdom van de Gelderse geschiedenis en erfgoedorganisaties van Gelderland.

U kunt reageren op de verhalen en wij zijn benieuwd naar uw aanvullingen.

Beesd Het Lage Huis
De huizen van Beesd
Maar liefst drie kastelen had Beesd: Het Hoge, Lage en Blauwe Huis. Allen werden bewoond door leden van de familie Pieck.
Steenfabriek De Panoven in Zevenaar
Vastgebakken in het Gelderse landschap
Bakstenen en Gelderland. Deze twee zaken zijn met elkaar verbonden door de grote rivieren die door de provincie stromen. Beide rivieren leveren de grondstof voor...
Sint Antonius Abtkerk te Wijchen 1750. © RKD
Mariaverering in de Sint Antonius Abtkerk Wijchen
De in naam van Sint Antonius Abt gewijde kerk heeft een lange geschiedenis. Deze naam kreeg de kerk pas in 1853.
De Maan- en klaagbrief (Regionaal Archief Zutphen). Bernhard van Meurs staat als vrij man linksonder voor de gevangenis. Bron: Oud Archief Zutphen/Regionaal Archief Zutphen
Openbare klacht over de hertog van Gelre
Op 22 november 1493 stuurt de jonge graaf Bernhard van Meurs een klaagbrief aan alle steden, vorsten en edelen van Gelre. Hij verduidelijkt zijn klaagbrief...
Een Nederlandes verpleegster helpt gewonde Britse para’s bij Oosterbeek (Bron: Stichting Liberation Route Europe, © Beeldbank WO 2 – NIOD)
De vriendschapsband
September 1944, Operatie Market Garden, het geallieerden offensief is begonnen. Twee bevriende zweefvliegtuigpiloten kruisen elkaars pad. Een van hen raakt zwaar gewond. Bij het voorlopige...
Een kamer op Rosendael waarin de gasten werden vermaakt en feestelijk werden ontvangen. © Geldersch Landschap & Kasteelen
Vermaak op Rosendael
Kasteel Rosendael is in de middeleeuwen in de eerste plaats een bestuurscentrum. Maar al vroeg vinden er ook feestelijke ontvangsten plaats, vaak in het bijzijn...
De NederBetuwsche Beetwortelsuikerfabriek (jaar onbekend). Bron: Draak, J. den en J.E. van der Sleesen, Het archief van de Neder-Betuwsche beetwortelsuikerfabriek 1866-1919 (Arnhem, 1987).
De bietsuikerfabriek te Geldermalsen (1866-1919)
Op 15 mei 1866 werd te Geldermalsen de NV Neder-Betuwsche Beetwortelsuikerfabriek (NBB) opgericht. De elfde bietsuikerfabriek in Nederland. De initiatiefnemers en investeerders van de NBB...
Op deze plek stond kasteel Puttenstein © Familie Puttenstein, eigenaren en bewoners van boerderij Puttenstein op de Pol
Kasteel Puttenstein bij Oldebroek
De geslacht Van Putten komt oorspronkelijk uit het land van Vollenhove en heeft ook uitgestrekte bezittingen langs de noordrand van de Veluwe. Dicht bij...
Tabakskerverij Van der Meulen
De laatste tabakskerver van Gelderland
In 1894 begon de heer G. Wijers jr. een tabakskerverij achter zijn sigarenwinkel. Op 1 januari 1900 werd het bedrijf overgenomen door de heer Wietze...
De familiestamboom van Rosendael Reinhard en Goswina op basis van wapenschilden © Geldersch Landschap & Kasteelen
Bewoners van Rosendael: Reinhard Jan Christiaan Torck en Goswina Geurdina van Neukirchen genaamd Nyvenheim
Reinhard Jan Christiaan Torck (1775-1810) wordt al op jonge leeftijd heer van Rosendael. In 1800 trouwt hij met de Kleefse Goswina Geurdina van Neukirchen genaamd...
Boorpuntenkaart van RAAP met daarop zichtbaar de motte van Hernen. Bron: RAAP
De eerste heren van Hernen bij de Elst
Bisschoppen waren steunpilaren voor de Duitse keizers. Zij kregen wereldlijke macht. Zo werd, om greep te houden op het belangrijke Rivierengebied,...
Voormalige proosdij, hoeve Munnickenwoerd vanaf de oostzijde. Foto: Gerard Kouwenberg, 2014
Voormalige Proosdij van de Norbertinessen
Aan de Woerdsestraat nr. 34 in Altforst staat de hoeve Munnickenwoerd. Deze staat ongeveer op de plek van een proosdij die ...
Foto van de medewerkers van de Dienst Gemeentewerken Renkum, die zich bezighield met het opgraven en identificeren van gesneuvelde Duitse militairen. Bron: Gelders Archief
Oorlogsgraven en identificatie
Kort na de bevrijding ontstond de behoefte het bergen van gesneuvelde militairen en overleden burgers centraal te regelen. Hiertoe werd de Dienst Identificatie en Berging...
Beesd Volvo Cars
Auto's in Beesd
Beesd was altijd sterk agrarisch geörienteerd, tot in de jaren '70 auto-importeur Niham en Volvo Nederland bv zich in Beesd vestigde.
Klavecimbel
Van bibliothecaris tot klavecimbelbouwer
Jan Kalsbeek maakte een bijzondere carrièreswitch. Hij ruilde zijn werk als bibliothecaris in voor het vak van klavecimbelbouwen. Met behulp van vrienden, tekeningen en boeken...
Oude ansicht Boldershof Druten. Bron: www.canonsociaalwerk.eu
Boldershof, instelling ter verzorging door Franse zusters
In de Ambtshuisstraat in Druten staan de oude paviljoens van Boldershof. In 1903 kopen de Franse zusters Filles de la Sagesse (dochters der Wijsheid) de...
De eetkamer van kasteel Rosendael. © Geldersch Landschap & Kasteelen
Aan tafel! De eetkamer van kasteel Rosendael
Sinds de achttiende eeuw bevindt de eetkamer van kasteel Rosendael zich op de huidige plaats, naast de tweede salon. Eeuwenlang is de eetkamer een van...
Tricht na de windhoos (Foto: ANP Fotoarchief)
De windhoos bij Tricht
Op zondag 25 juni 1967 wordt het Betuwse dorpje Tricht geteisterd door een tropische hitte. De lucht is loodgrijs en de thermometer loopt op tot...
Het Quarles van Uffordgemaal. Een gietijzeren plaquette van het eerste stoomgemaal in dit gebied (te Dreumel) is rechts in de muur van het nieuwe gemaal opgenomen. Hierop staat de tekst: H.F. Fijnje. Wie geestig denkt en werkt en tracht, dien helpt natuur met hare kracht. 1845.
Het Quarles van Uffordgemaal in Moordhuizen
In de jaren dertig van de vorige eeuw werd door werklozen de nieuwe Alphense wetering gegraven. De stoomgemalen die tot die...
Tekening van de schipbrug van de Kozakken bij Veessen
Schipbrug bij Veessen
Op 13 november 1813 trok een afdeling Kozakken van ongeveer 300 man het dorp Wijhe binnen. Zij kwamen uit de richting van Heino en hadden...
Slechte woonomstandigheden in Nijmegen, jaren tien (Bron: de Gelderland Bibliotheek)
Woonomstandigheden in Gelderland
Bij de sanering van de Arnhemse wijk Klarendal in de jaren negentig van de negentiende eeuw kreeg een aantal woningen eigen toiletten en ijzeren ledikanten...
Bethanie handschrift
Getijdenboek van Margariet Block
De kopiiste Margariet Block behoorde tot het klooster van Bethanië. Het was een regularissenklooster dat rond 1404 -1405 gesticht werd door Hendrik Gouda uit Zwolle.
Stenen hert © Stichting Het Nationale Park De Hoge Veluwe
Het Stenen Hert of ‘De Hinde’ van John Rädecker (1923-1926)
Helene vond een leidraad voor haar landgoed in de Sint Hubertuslegende. Deze legende symboliseerde haar lijfspreuk 'spiritus et materia unum' (geest en materie zijn één).
Het embleem van de open granaat
Granaatembleem Koninklijke Marechaussee
Op 26 oktober 1814 ondertekende Koning Willem I het besluit om een 'Corps Maréchaussee' op te richten. Bij de vorming van dit korps stond de...
Buurmalsen ronde huis
Het Ronde Huis bij Buurmalsen
In de kom van Buurmalsen stond op de Molenhucht een dwangmolen.
 Het lezen van de Thora
Joden in Arnhem
De Joodse gemeenschap in Arnhem is een van de oudste van de Noordelijke Nederlanden. Na eeuwenlange verspreiding en omzwervingen bereikte het joodse geloof aan het...
De Polen vertrekken (Bron: Stichting Liberation Route Europe)
De Polen van Driel
Generaal Sosabowski en zijn Eerste Poolse Onafhankelijke Parachutistenbrigade hebben in de slag om Arnhem moedig gehandeld. De grote verdiensten die zij daarmee hebben gehad voor...
In Brakel moest in 1975 onder meer het voormalige gemeentehuis voor dijkversterking wijken. Sinds 1980 staat op de plek van het gemeentehuis het Vrouwtje van Brakel, dat zorgelijk over de Waal tuurt. © Via Collectie Gelderland, Gelderland in Beeld, gemeente Zaltbommel
Van dijkversterking naar Ruimte voor de Rivier
Na de Watersnoodramp van 1953 moesten eveneens de dijken in het rivierengebied versterkt worden. De rigoureuze aanpak daarvan leidde tot veel protest. Ondertussen ontstonden in...
Deze amfoor is ooit van de Romeinse ruiter Sextius Basus geweest. in dergelijke kruiken olijfolie werd uit Spanje aangevoerd, waarna ze werden hergebruikt als watertank of urinevat. © Museum het Valkhof
De amfoor van Sextius Basus
In gebieden waar Romeinen hebben gewoond, worden veel amforen teruggevonden, zo ook bij het vroege Sint-Canisiuscollege in Nijmegen. Van wie was deze amfoor en waar...
Jonge arbeider in een steenbakkerij in Gelderland, jaren dertig (Bron: Nationaal Archief)
Gelderse vlamovens
Als gevolg van de brandstofschaarste tijdens de Eerste Wereldoorlog zochten diverse takken van nijverheid naarstig naar mogelijkheden om te bezuinigen op het brandstofverbruik. In de...
Arnhem. De Koningsweg, en de zijweg naar Deelen (Hoenderloseweg). Met geallieerde bomkraters, 1944. © Gelders Archief
Van rolbaan tot Kop
De gemeente Ede herbergt een aanzienlijk deel van de vliegbasis Deelen, dat in de Tweede Wereldoorlog werd gebruikt voor de Duitse luchtverdediging. Na de oorlog...
Koperen plaatje met de tekst:' Jacob Cornelis Carl Baron Bieck, gebore den 30 decemb 1737 gestorwen in Den Haag den 19 augustus 1743' © Museum het Valkhof
Ongelukkig geslacht
Het zoontje van Willem Hendrik Pieck, die in de Nederlandse Republiek vele hoge functies had, overleed vroegtijdig op zesjarige leeftijd. Zijn naambordje werd gegraveerd door...
Pelgrimage naar de Keulse domkerk was al vanaf de middeleeuwen populier. Pelgrims konden als souvenier een Driekoningeninsigne kopen, zoals deze uit circa 1400. © collectie Museum Het Valkhof
Rijnromantiek
Aan het begin van de negentiende eeuw ontdekten schrijvers en schilders het Duitse Rijndal als misschien wel het meest romantische landschap van Europa. Al snel...
Kasteel Blankenburgh Beuningen
De eenzame wachter van Blankenburgh
Bij Bonigge vestigde zich al in de twaalfde eeuw een ridderlijk geslacht. De Romeinse weg zal daar zeker een rol bij hebben gespeeld. Het geslacht...
De Voorst Huis de Voorst achteraanzicht juni 2004
Van Keppel geeft huis De Voorst allure
Huis De Voorst behoorde tot een ring van havezates rond Zutphen, maar was lange tijd van geringe betekenis. Daar kwam verandering in toen het in...
Arnhem. De Koningsweg, in het midden, van links naar rechts. Onder Klein Heidekamp en Groot Heidekamp, 14-03-1945. © Gelders Archief
Deelen opgedeeld
Net na de oorlog lag Nederland in puin. De nieuwe machtsverhoudingen in de wereld hadden ook gevolgen voor vliegveld Deelen bij Arnhem. Het vliegveld, dat...
Aan het einde van de twintigste eeuw geven leden van Het Gelders Orkest workshops aan middelbare scholieren (Bron: Gelders Orkest)
Gelderse kamermuziek
Particulier initiatief lag ten grondslag aan de kamermuziekverenigingen, maar in tegenstelling tot de volksconcertverenigingen bleven deze verenigingen wel binnen het particulier domein. Hun doel was...
Zaltbommel op een ongedateerde pentekening © Collectie Gelderland Stadskasteel Zaltbommel, maker onbekend
Steden aan de Waal
Nederlands oudste steden liggen aan de Waal: Nijmegen, met zijn Romeinse verleden, en Tiel, al een stad in de vroege middeleeuwen. De steden Nijmegen, Tiel...
Het beleg van Schenkenschans in 1636 geschilderd door Gerrit van Santen © Rijksmuseum PD
Tachtigjarige Oorlog: Schenkenschans
De Schenkenschanze werd in 1586 door Maarten Schenk van Nydeggen aangelegd als vesting in het strategisch belangrijke gebied rond de splitsing van de rivieren Rijn...
Plattegrond Feltman voor restauratie
Nijmegen in vogelvlucht door Hendrik Feltman
In museum het Valkhof hangt een bijzonder groot kunstwerk dat ons een idee geeft hoe de waalstad Nijmegen er in de zeventiende eeuw uitgezien moet...
Jaap Kroneman, Zonder titel
Oogmerk: Jaap Kroneman
In 2012 is Plaatsmaken begonnen met het filmen van Gelderse kunstenaars in hun atelier. Bijzondere werkprocessen van kunstenaars, en gedachten die daarbij horen, worden zo...
Weeskind met de letter 'M' op de mouw
Het Koninklijk Weeshuis
Het is moeilijk voor te stellen dat het statige Koninklijk Weeshuis in Buren gedurende drie eeuwen de woonomgeving van kinderen was. Toch klonken hier kinderstemmen...
Huis Molecaten te Hattem © Kasteelbeer, Rijksmonumenten.nl CC-BY-SA 3.0
Huis Molecaten en de familie Van Heeckeren, 1942-1989
De familie Van Heeckeren van Molecaten overleeft op hun landgoed de Tweede Wereldoorlog en houdt zich daarna bezig met een spirituele wereldorde. Dit brengt Molecaten...
Rumpt RK Kerk
Rooms Katholieke kerk in Rumpt
De Rooms Katholieke kerk werd in 1851 door architecten van de Rijksdienst Waterstaat ontworpen.
Vooraanzicht Bisschop Hamerhuis
Bisschop Hamerhuis
Het Bisschop Hamer Huis, het gebouw met oosterse pagode in Nijmegen, is in 1923 door de architect Estourgie ontworpen in opdracht van de paters van...
Een deel van de afbouwafdeling (Bron: Gemeentearchief Ede)
Pianofabriek Rippen
Johan J. Rippen, zoon van een Haagse pianohandelaar, was een vooruitstrevende pianobouwer, die steeds nieuwe ideeën over pianobouw ontwikkelde. In 1937 werd in Den Haag...
Deze middeleeuwse trip werd in de Middeleeuwen gebruikt als extra sandaal om schoenen droog en schoon te houden op een modderige straat. © Museum het Valkhof
Droge voeten, schone schoenen
Als sinds de Prehistorie wordt kleding, waaronder schoenen, gemaakt van leer, maar door modderige en vuile straten konden schoenen gemakkelijk versleten raken. In de Middeleeuwen...
Huis Duistervoorde vóór de verbouwing te zien vanaf de visvijver © Via Collectie Gelderland Gelderland in Beeld
Huis Duistervoorde in Twello
Tussen de wegen naar Zutphen en Deventer ligt Huis Duistervoorde. Het dorp Voorst langs de westoever van de IJssel wordt in 893 voor de eerste...
Stenen Kruis aan de Waalbandijk. Fotografie Hans Barten
Het Steenen Kruis van Afferden
Aan de rivierzijde van de Waalbandijk, aan het einde van de Klapstraat, staat sinds de middeleeuwen in de berm van de dijk het Steenen Kruis.
Jan van Arnhem © Geldersch Landschap & Kasteelen
Bewoners van Rosendael: Jan en Janne Margriete van Arnhem
Johan (Jan) van Arnhem (1636-1716) is een veelzijdig en begaafd man die Rosendael internationale vermaardheid bezorgt. Hij is erudiet, gelovig en een echte kunstliefhebber. Door...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl