Gelegerd in Gelderland

Ontdek het militaire verleden van Gelderland in deze special! Lees intro

53 verhalen
Bekijk volledige kaart

In de zomer van 2012 stond Gelderland in het teken van 'Gelegerd in Gelderland': een drie maanden durend erfgoedfestival, met volop aandacht voor het militaire verleden van de provincie.

Op mijnGelderland een selectie van de verhalen die in het kader van het festival verzameld werden. 

Boekcover Militairen op de Veluwe © Ingrid van der Vlis/Boom uitgevers
Militairen op de Veluwe
Denk je aan de Veluwe, dan denk je aan rust en natuur… maar ook aan de Landmacht. Vrijwel iedere dienstplichtige kwam ooit op de Veluwe...
Gerrit Breman © Christa Balk, CODA
Brand!
Dienstplichtige Gerrit Breman vertelt: "In 1969 moest ik met gezonde tegenzin als dienstplichtige onder de wapenen. Ik heb nog overwogen dienst te weigeren maar ik...
De voormalige commandopost BB voor A-Kring Gelderland, nu onderdeel van de Brandweeracademie. © Christa Balk
Commandopost BB voor A-Kring Gelderland
De cryptische omschrijving Commandopost BB voor A-Kring Gelderland slaat op het Gelderse hoofdkwartier van de Bescherming Bevolking (BB) aan de Schelmseweg op de hoek met...
Voormalige "Duitse Bunker" Schaarsbergen © RCE, G.Th. Delemarre, CC BY-SA
Voormalige bunker als archief
Aan de Koningsweg, aan de rand van Arnhem, staat een uit de kluiten gewassen archiefdepot. Nogal groot en op een onlogische plek. Het enorme complex...
Landgoed Staverden bij Ermelo © CC0
Witte Pauwenburcht
Kasteel Staverden op het gelijknamige landgoed wordt ook wel de Witte Pauwenburcht genoemd. Het dankt de naam aan de witte pauwen die hier al eeuwenlang...
Opstand in de Harskamp, 1918 © Nederlands Instituut voor Militaire Historie
Gelderse soldatenopstand in 1918
'Men loopt daags in smerig werkplunje en wordt opgejaagd door hondsche sabelsleepers. Is het niet begrijpelijk, dat de soldaten zichzelven vergeleken met ballingen? Deze buiten...
Hans Engelfriet © Privécollectie Hans Engelfriet
Religie in het leger: Protestants vs. Rooms-Katholiek
Hans Engelfriet vertelt over zijn diensttijd in Ede: "In militaire dienst bestonden twee soorten religies: je was PROT (protestant) of je was RK (rooms-katholiek)." Hans...
De zware betonnen brug © Streekarchivariaat Noordwest-Veluwe
Betonnen bruggen
Over de idyllische Hierdense beek valt hij nogal uit de toon: de zware betonnen brug bij de Mheensteeg. De brug is een overblijfsel van militaire...
blz20boekje
Militair voor even, vrienden voor het leven
Een verhaal over dienstplicht in vredestijd. Willem Versendaal trad in dienst in 1960.
Het Verscholen Dorp of 'Pas Op kamp' © CC0
Het Verscholen Dorp
Midden in de Soerense bossen leiden bordjes naar aldaar aanwezige gaten en gangen, waarvan de ingangen onopvallend zijn afgedekt: het voormalige Pas-op-kamp, ook wel het...
Hotel Restaurant Buitenzorg aan de Amsterdamseweg 19 te Ede © Gemeentearchief Ede, GA13626, PD
Hotel Buitenzorg in Ede
Paula Pieterse (1919-2011), dochter van de eigenaren van Hotel Buitenzorg, vertelde haar persoonlijke verhaal: "Mijn ouders kochten het hotel in 1916; drie jaar later werd...
Militair tehuis 't Harde © Frank Oosterboer
Militaire tehuizen bij de luitenant-kolonel Tonnetkazerne
Stilzwijgend staan de drie voormalige militaire tehuizen aan de Graaf Reinoldweg in 't Harde. Aan de overkant van de Eperweg ligt de reden van hun...
Teun Christoffels © Privécollectie
Een militair complex gekraakt
Kraker-bewoner Teun Christoffels van voormalig militair terrein de Galgenberg, 1989-2011 vertelt over zijn tijd op de Galgenberg bij Arnhem.
Ingang van mobilisatiecomplex Veldhuizen © Christa Balk, CODA
Mobilisatiecomplex Veldhuizen
Vijf rijen met telkens vijf loodsen op ruim een hectare groot afgesloten terrein. Tussen de gebouwen staat aangeplant bos dat de gebouwen nagenoeg aan het...
Replica van de leeuw van Ede © Christa Balk, CODA
De leeuw van Ede
Terug van weggeweest: het beeld van de liggende leeuw bij de appelplaats van de verlaten Elias Beeckmankazerne in Ede.
Otterlo op prentbriefkaart begin twintigste eeuw © Gemeentearchief Ede, PD
Van Otterlo naar Waterloo
Prins Willem Frederik, de latere koning Willem II, voerde in 1815 een regiment huzaren aan dat in de slag bij Waterloo deel uitmaakte van het...
Dirk Best © Onbekend
Bidden met één oog open...
Van september 1967 tot 14 augustus 1968 heb ik het genoegen gesmaakt om het leven op de 'Wittenberg' mee te maken in al z'n facetten....
De beide soldaten uit het verhaal die omkwamen in Heerde waren gelegerd bij de brug over de Stouwe in Vriezenveen. © Hans Kobes, Vereniging Oud Vriezenveen
Beuk met oorlogslittekens
In de Eperweg te Heerde, vlak bij de Oldekampseweg, bevindt zich een scherpe bocht met in de buitenbocht een oude beuk. De boom draagt duidelijke...
Ben Janssen © Alle rechten voorbehouden
Heel veel wachtlopen
Oud-beroepsmilitair en streekhistoricus Ben Janssen (1931-2011) vertelt: "De meeste jaren van mijn militaire carrière (1951-1986) heb ik in diverse rangen en functies op de...
Boominscripties in Oosterbeek © Christa Balk, CODA
Inscripties in bomen
Op 18 september 1944 dropten 121 vliegtuigen op een paar honderd meter hoogte ruim 1.900 parachutisten van voornamelijk de 4e Para Brigade op droppingszone Y,...
Wim Duyts © Christa Balk, CODA
Airborne veteranen
Bestuurslid van het Airborne Museum te Oosterbeek, Wim Duyts vertelt: "Als bestuurslid van het Airborne Museum in Oosterbeek kom ik veel veteranen tegen. Zelf heb...
Restanten van de Winkelmankazerne in Nunspeet © Frank Oosterboer
Vleermuisbunker
De Generaal Winkelmankazerne in Nunspeet heeft op het oog geen sporen nagelaten. Het complex dat begin jaren vijftig gebouwd werd om het sterk groeiende leger...
Oefeningen bij Harskamp © Nederlands Instituut voor Militaire Historie
Juten dorp
Hendrik de Vries (1915-?), lid van het Korps Politietroepen vertelt: "Als lid van het Korps Politietroepen kwam ik in 1937 op de Harskamp terecht. Daar...
Buurtspraak © Buurt Ede en Veldhuizen
Buurtspraak over een militair terrein
In 1900 verkochten de erven van buurt Ede-Veldhuizen hun heidevelden aan het Ministerie van Oorlog om er een garnizoen te kunnen vestigen. Bij de verkoop...
Atoomwapenopslagplaats 't Harde © Frank Oosterboer
Atoomwapenopslagplaats
De ruimte tussen de binnenste en buitenste prikkeldraadversperring van atoomwapenopslagplaats 't Harde is nog steeds beklemmend. Op de achtergrond staat de betonnen wachttoren met onder...
Fabiolalaan te Nunspeet © CODA, Christa Balk
Belgische straatnamen
Leopoldlaan, Fabiolalaan, Vlaanderenlaan en Boudewijnplantsoen: straatnamen in een woonwijk te Nunspeet. Op deze plaats bevond zich tijdens de Eerste Wereldoorlog een opvangkamp voor gevluchte Belgen,...
Muziektent in Wezep © CODA, Christa Balk
Een Rotterdamse muziektent in Wezep
De bijna romantisch aandoende Prinses Margrietkazerne met zijn trapgevels en torenspits is een van de twee in opdracht van de Duitse bezetter nieuw gebouwde kazernes...
G.H. Breitner, Veldartillerie op de heide (+-1880) © Legermuseum/CC-BY-NC
Schietoefeningen op de Kemperheide
Dit verhaal betreft een geromantiseerd levensverhaal van eerste luitenant van de Gele Rijders: Willem von Freyberg. Hij leefde van circa 1888 tot 1918.
Bommenlijntje bij station Wolfheze © Christa Balk, CODA
Bommenlijntje
In het zuidwesten van het Nationale Park De Hoge Veluwe ligt een grote voormalige akker. Door dat langwerpige vlakke terrein loopt een gebogen dijklichaam. Op...
H.W. Last, Gelders Archief, collectie Verheul
Omgang tussen militairen en burgers in Arnhem
Oud-officier, dichter en letterkundige Jacob Theodoor Büser (1789-1869) over de omgang tussen militairen en burgers in Arnhem in het midden van de negentiende eeuw: ...
Alex Roelofs in Nederlands-Indië © A. Roelofs
Herinneringen aan de reis naar Indië
Dienstplichtig militair Alex Roelofs (1929-1986) werd op negentienjarige leeftijd uit Nunspeet naar Nederlands-Indië uitgezonden, in de periode 1949-1950. Hij schreef de volgende brief naar huis.
Een 'takeldoos' © Onbekend
Dienstplicht met een takeldoos
In de jaren vijftig (lichting 59-2) was ik AATer (Aan- en Afvoertroepen) gelegerd op de Wittenberg / kamp Stroe (tegenwoordig de Gen.Maj Kootkazerne) Na de...
Koningin Wilhelmina bezoekt de legerrevue op de Renkumer Heide in 1898 © Barend Groote (waarschijnlijk)/Rijksmuseum/Publiek Domein
De eerste legerschouw van koningin Wilhelmina
Gepensioneerd kolonel der infanterie L.M. Leezer schrijft in 1938 in de Militaire Spectator over de eerste legerschouw door koningin Wilhelmina in 1898. Deze vond...
Keesjan Tieleman © Alle rechten voorbehouden
Burgers op Klein Heidekamp
Het persoonlijke verhaal van Keesjan Tieleman, bewoner van Klein Heidekamp bij Deelen: "Het militaire complex kleines Heidelager bij Deelen kwam na de oorlog als Klein...
Dienstplichtig soldaat H. Scheffer van lichting 1937-1938 in de Prins Mauritskazerne te Ede © Historisch Museum Ede
Kritiek op het leger
Twee ingezonden brieven van kapitein J.M.A.L. Brandt in De Gelderlander in 1938 zijn aanleiding voor de garnizoenscommandanten van Nijmegen en Arnhem voortaan militaire artikelen voor...
Jacobus Craandijk © Publiek Domein
Dominee bezoekt een militair oefenterrein
Dominee Jacobus Craandijk (1834-1912) doet verslag van zijn bezoek aan het nieuwe militaire oefenterrein te Oldebroek, tussen 1882 en 1890. Jacobus Craandijk bezocht al wandelend...
Zwembad De Hokseberg © Christa Balk, CODA
Zwemmen op zondag
Het kleine en orthodoxe 't Harde groeide sterk na de oprichting van de Luitenant-kolonel Tonnetkazerne, met soms onverwachte aantrekkelijke voordelen. Zwembad De Hokseberg bijvoorbeeld kwam...
De beschermingsbol van de Thomson Ares Medium Power Radar (MPR) van het AOCS in Nieuw-Milligen. © NIMH, Collectie Fotoafdrukken Koninklijke Luchtmacht
Navigatiestation of radar?
De regio rond Nieuw-Milligen kent veel militaire sporen. De meeste daarvan zijn van buiten de omheining niet te zien. Eén spoor is echter van grote...
Militaire tehuizen in Stroe © Christa Balk, CODA
Twee tehuizen
Na de bouw van Legerplaats De Wittenberg bij Stroe (nu Generaal-Majoor Kootkazerne) in de jaren vijftig verrezen buiten de poort een Katholiek en een Protestant...
Maskeroefenruimte © Frank Oosterboer
Gasmaskeroefenruimte
De foto laat een onschuldig ogend gebouwtje zien op de Elias Beeckmankazerne te Ede. Waarschijnlijk begon het zijn leven in 1938 als buitenprivaat maar kreeg...
Slacouvert © Christa Balk, CODA
Zilveren bestek
Bij de opening van het nieuwe Historisch Museum van het Garderegiment Grenadiers en Jagers in 2009 werd onder andere een cassette bestaande uit een zilveren...
Prinses Margriet Kazerne Wezep © Cor J. Pieters
De Tien van Wezep
'Kijk je niet of interesseert het je niet?' vroeg de sergeant die instructie over granaten moest geven aan dienstplichtige Kees van der Molen. Hij had...
Voertuigenkamp Stroe © Nederlands Instituut voor Militaire Historie
Kamplied Park Stroe
Park Stroe (nu Majoor Mulderkazerne) groeide na de Tweede Wereldoorlog uit tot herstelwerkplaats en materieelpark. Duizenden auto's, rupsvoertuigen en tanks stonden hier op het midden...
Betonnen sokkel in Harderwijk © Christa Balk, CODA
Sokkel in Harderwijk
In een plantsoentje in de wijk Stadweiden te Harderwijk staat een zeer grote achthoekige betonnen sokkel. Ooit droeg de sokkel een grote schotelantenne, nu staat...
Gedenkteken in Terlet © Christa Balk, CODA
Bomen weg door bommenwerper
Een kilometer ten oosten van Terlet, aan de A50, ontbreekt de laanbeplanting van de Eerbeekseweg. Op 14 juni 1943 kwam hier een bommenwerper terecht, een...
Voormalig kazernecomplex aan de Arnhemse Infanteriestraat © Onbekend
Badhuizen
Het lijkt tegenwoordig of er voor iedere militair een eigen douche is op de kazernes, maar voor het zover was werd een lange weg afgelegd.
Radio Kootwijk © CODA, Christa Balk
Militair gebruik van Radio Kootwijk
Het monumentale zendstation is niet als militair object gebouwd, maar soms wel als zodanig gebruikt. Het majestueuze gebouw zorgde vanaf 1923 voor de civiele radioverbinding...
Demonstratie van het Nederlands Artillerie Museum © Cor J. Pieters
Zingen en schieten
Nederlandse artilleristen vieren op 4 december met onderlinge wedstrijden op Artillerie Schietkamp Oldebroek de naamdag van Sinte Barbara. Dit uit 1846 daterende artillerielied wordt dan...
Groete uit 't Kamp Milligen bij Voorthuizen © CODA
Het oudste militaire terrein op de Veluwe
Anonieme briefschrijver pleit in 1862 voor afstoten van het toen nieuwe Kamp Nieuw-Milligen en het uitgespaarde geld aan te wenden voor betere kazernes. Er vinden...
Driehoekige vliegstrip in Oldebroek © Christa Balk, CODA
Driehoek in het bos
Een boogvormige golfplaten open hangar staat schijnbaar onlogisch en verlaten bij een grasveldje midden in het bos ten zuiden van het Artillerie Schietkamp bij Oldebroek.

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
Team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

026-3034254
info@mijngelderland.nl

Inschrijven nieuwsbrief

mijnGelderland Sociale media

erfgoed gelderland

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
Team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3034254
E info@mijngelderland.nl