"In de jaren ’70 waren we jonge honden"

Een goede afwijking

“Ik ben in 1948 geboren in Arnhem. Volgens mijn moeder was ik als kind een bootjesgek. Ze vond het een goede afwijking. In het begin van jaren ‘60 ging ik bij een zeeverkennersgroep van de scouting, met stalen bootjes varen. Later heb ik als instructeur gevaren op een zeilschool in Friesland.” Hans werd lid van Jason in 1970, toen hij een oude zeilboot had gekocht. “De havenmeester zei: ‘Ga hier maar liggen.’ Ik zei: ‘Maar ik wil ook lid worden.’ ‘Dat is dan bij deze ook geregeld,’ zei hij.”

Spanningen

“Begin jaren ’70 was ik de penningmeester van het Botenfonds, een nieuwe stichting binnen Jason om geld binnen te halen voor nieuwe roeiboten. In 1972 hadden de roeiers een zeer goede coach. Die zweepte de jongelui op om meer te gaan wedstrijdroeien. Ze roeiden op heel hoog niveau. In die tijd waren de financiën een groot spanningsveld binnen de vereniging. De roeiers hadden boten van de vereniging. De zeilers hadden hun eigen bootjes. Ga je de contributie voor de zeilers dan verhogen zodat de roeiers nieuwe boten kunnen aanschaffen? Daar zat altijd spanning in. Als we bier zaten te drinken bij het botenhuis met de havenmeester en de roeiers droegen een boot naar buiten, dan konden we het niet nalaten om te zeggen: ‘Wees een beetje zuinig met mijn spullen!’”

Bijland

“Ik heb mijn eigen zeilboot gebouwd in de winter van 1975 op 1976. Ik was net verhuisd naar het Gooi voor mijn werk, maar de boot moest af. In de weekenden reed ik naar Arnhem om mijn boot af te bouwen. Ook met kerst. Ik was altijd bezig met de boot, want ik wilde het water in en ik wilde varen. In mei 1976 ging hij te water. Met de boot voer ik de Bijlandzeilwedstrijd.” De zeilers raceten heen en terug naar de Bijland, een plas bij Lobith. “Prachtige tochten, die soms levensgevaarlijk waren. We waren dan zo gek aan het doen. Elkaar opjagen tussen de binnenschepen door. We waren fanatiek. Het was prachtig. Gelukkig is er nooit iets ernstigs gebeurd!”

Ellende in de haven

In de jaren ’80 kampte Jason met problemen in de Nieuwe Haven. De uitstoot van aangrenzende fabrieken vervuilde lucht en water. Hans vertelt over de penibele situatie. “Er werd niet gebaggerd, de boten waren bijna onbereikbaar door het opgehoopte slib. Rijkswaterstaat en de gemeente Arnhem waren met elkaar aan het zwartepieten over de verantwoordelijkheid voor het baggeren. Ik weet nog dat we een keer tegen de gemeente hebben gezegd: ‘wij huren ligplaatsen, geen staplaatsen!’ Verder hebben ook heel wat boten schade gehad van de Billitonfabriek. Die werkte met afgewerkte accu’s. De uitstoot van roet tastte de verf aan op je boot. Onze havenmeester zei echter altijd: “We hebben allemaal staan juichen toen die rook uit die schoorstenen kwam na de oorlog” Die deed er nooit moeilijk over. Aan de andere kant was het hier allemaal zo vervuild dat een boer die hier koeien had op de landtong zijn melk niet meer mocht verkopen.”

Splitsing

“Rond 2000 waren de spanningen tussen de verschillende onderdelen binnen de vereniging heel hoog opgelopen. Toen is besloten om uit elkaar te gaan.” Hans was betrokken bij de splitsing. “We hebben met twee man een paar avonden bij elkaar gezeten om de financiën te splitsen in de kano-afdeling, de havenafdeling en de roeiafdeling. En de overkoepelende organisatie. We hebben alle zaken in euro’s uit elkaar gegooid. Dat ging met het mes in de bek. Maar het is wel gelukt. Zo leven we nog steeds voort. Er zijn nog steeds spanningen. Dat heb je altijd met verschillende sporten onder één dak. Maar het zijn ook andere mensen. De motorboters zijn gemiddeld oud geworden. Bij de roeiers roeien veel studenten; daar zit gewoon meer leven in de brouwerij. Verder zijn motorboters mannetjes die hands-on zijn. De roeiersafdeling zijn de gestudeerden. De kanoafdeling heeft ook zijn eigen cultuur, omdat de kanoërs niet afhankelijk zijn van deze haven.”

Individualisering

“De ontwikkelingen in de samenleving zie je terug bij Jason. Niet alleen in de bootjes in de haven, die steeds groter zijn geworden. Ook in de mensen. De Nederlandse bevolking wordt ouder. De oude mannen en vrouwen blijven hangen bij Jason, maar er is geen aanwas van onderaf. Vroeger werd er van alles georganiseerd. Er werd aan veel meegedaan. Tegenwoordig is de instelling anders. Het is de individualisering die helemaal terugkomt in de club. Mijn kinderen gingen graag mee op de boot, maar zelf een bootje hebben...? Nee. Ze willen skiën en zomervakantie en dit en dat. Terwijl mijn boot vroeger mijn hele hebben en houden was. Ik deed alles voor mijn boot. Wie denkt er dan nog aan skiën?”

Vriendenclub

“Mijn mooiste herinnering aan Jason? Dat we in de jaren ’70 een echte vriendenclub waren. Jonge honden. Op vrijdagavond ging de jonge garde naar Jason toe als de TV afgelopen was, om half elf. Iedereen kwam. Bijpraten, een biertje drinken. De havenmeester dronk ook een bittertje mee. Het was een prachtige tijd. Jason is een club met een leuke geschiedenis. Er zijn wel eens mindere dingen gebeurd. En die zullen nog wel eens gebeuren. Die splitsing van de verenigingen is echt narrig gegaan. Maar we hebben het gedaan. Ik heb wel vertrouwen in de toekomst van Jason. De watersport trekt toch altijd. Hij heeft zijn vaste aanhangers. Dat komt wel goed.”

Rechten

Marieke Jager, CC-BY