Uitgelicht verhaal

De wortels van tabak in de Gelderse bodem

Geschiedenis van de tabaksteelt

Aan het begin van de zeventiende eeuw werd de Zuid-Amerikaanse tabaksplant voor het eerst in Nederland geteeld. Ook in de Gelderse grond schoot de plant wortel. Sindsdien is tabak niet meer weg te denken uit de geschiedenis van Gelderland. Door de eeuwen heeft de tabaksteelt gezorgd voor zowel maatschappelijke stabiliteit als onrust. Aanvankelijk zorgde de teelt en verwerking van tabak voor werkgelegenheid en een broodnodige aanvulling op karige inkomsten. Naarmate de twintigste eeuw vorderde werd het product van de tabaksindustrie echter steeds vaker onderdeel van maatschappelijk debat. De tabakswet van 1990 legde de consumptie van de schadelijke kanten van tabak aan banden. Dat was een grote klap voor de productie van tabak. Desalniettemin wist een deel van de Gelderse tabaksindustrie zich staande te houden.

Uit het midden van de zeventiende eeuw zijn er reeds vermeldingen bekend van tabaksteelt in Nijkerk, Huissen en Bemmel. Toen al waren de autoriteiten zich bewust van de commerciële potentie van de tabaksplant. Tabaksboeren werden verplicht hun waar –…

Lees meer
Lian van der Zon

Koninklijke Trio Sigaren © Geheugen van Nederland

Kaart

Op deze kaart kunt u activeiten, verhalen en organisaties vinden.

Bekijk volledige kaart Toon legenda
  • Canons
  • Organisaties
  • Te bezoeken organisaties
  • Routes
  • Specials
  • Verhalen
Berchmanianum
'Monnikendam aan de Waal'
Nergens in Nederland stonden rond 1900 zoveel kloosters als in Nijmegen. De stad werd daarom ook wel 'Monnikendam aan de Waal' genoemd. Samen met de...
Nijkerk Oude Ambachten atelier
Oude Ambachten Atelier Nijkerk
Het Oude Ambachten Atelier in Nijkerk bestaat uit een glas in lood Atelier en kaarsenmakerij. Reparatie en restauratie van glas in lood. Workshops kaarsenmaken, ook...
Historische Tuinderij Lent archeologiecollectie
De tenenzuigers
In september 2000 kwam aan de Steltsestraat in Lent onverwacht een grafveld uit de 7e-6e eeuw voor Chr. aan het licht. De ontdekker was een...
De Burensche Kistenfabriek, ca. 1912. Collectie Regionaal Archief Rivierenland, Tiel
Begin van de moderne tijd
Afgezien van de steenfabriek die een oude geschiedenis kent, heeft Buren in de 19e eeuw maar weinig industrie. Op de valreep komen enkele initiatieven tot...
Kerk van Roderlo
Kerspel Roderlo en Dorpskerk
Roderlo was al heel vroeg een kerspel. Een kerspel is een kerkelijk gebied van een parochie, een katholieke gemeente.
Agent Drieënhuizen (Bron: archief Stichting Oud Nijkerk)
Agent in ton regelde het verkeer
De verbinding Amersfoort-Zwolle (de Zuiderzeestraatweg) liep dwars door Nijkerk, via de Venestraat door de Langestraat en de Oosterstraat. Na de Tweede Wereldoorlog werd het...
De muur van Hotel Bosch
Hotel Bosch in Arnhem
Het pand dat later Hotel Bosch wordt, is in het begin een statig woonhuis aan de Apeldoornsestraat in Arnhem. Na de Tweede Wereldoorlog doet het...
Kasteel Wisch met zonnewijzer (Bron: Peter van der Wielen)
Kasteel Wisch
Kasteel Wisch is een oase van rust vlakbij het centrum van Terborg. In het park staat de dikste walnotenboom van Nederland. Op het terrein van...
Landschap in Steenderen
Historische Vereniging Steenderen
De Historische Vereniging Steenderen probeert de historie van de voormalige gemeente Steenderen vast te leggen. Mocht u oude archieven of foto's hebben die u wilt...
Een 4000 kVA transformator uit 1916 (Bron: Stichting Willem Smit Historie)
De geschiedenis van Willem Smit & Co’s Transformatorenfabriek
In 1900 bouwt Willem Smit in Slikkerveer de eerste Nederlandse transformator. Hij was toen al achttien jaar actief in de elektrische energietechniek. Dit werd een...
Betuwsche Stoomtramweg Maatschappij
De BSM werd opgericht op 16 februari 1907. De spoorbreedte werd bepaald op 106,7 cm, zodat de tramlijnen konden aansluiten op de lijnen van andere...
Opgravingen van de slakkenhoop in 1956
Slakkenhoop Orderbos
Een slakkenhoop is feitelijk gewoon een afvalberg. Slakken zijn de resten gesmolten gesteente die overblijven na ijzerwinning. Op de Veluwe zijn tientallen slakkenhopen aangetroffen. Uit...
De Rozengracht met Broederenklooster rond 1920
Rozengracht-Overwelving
De directe omgeving van het Broederenklooster werd door het bombardement zwaar getroffen. Wonder boven wonder overleefden juist het klooster, destijds in gebruik als Rijkslandbouwwinterschool en...
Monument in Opheusden voor de plaatselijke inwoners (Bron: Gemeente Neder-Betuwe)
De Slag om Opheusden
Veel mensen beseffen naar waarschijnlijk niet dat de Slag om Opheusden een grote impact heeft gehad. Ondanks het feit dat Opheusden een klein dorp is,...
Het landschap van Stroe (Bron: Vereniging Het Edelhert)
De Houtbeek in Stroe
De gemeente Barneveld, de provincie Gelderland en Staatsbosbeheer hebben, met financiële steun van de Europese Unie, een archeologische wandelroute ontwikkeld vanaf Stroe (aan de Houtbeekweg)...
Wethouder H.J.J. Bisterbosch en kabouter Willem van Haeren (rechts) tijdens een fietstocht, 1971 (Bron: Gelders Archief)
De komst van kabouters
De kabouterbeweging was het geesteskind van de Amsterdamse ex-provo Roel van Duijn. De beweging vormde min of meer de opvolger van Provo, dat van 1965...
Kasteel van Culemborg rond 1650 op stadsplattegrond van Blaeu
Het kasteel van Culemborg
De fundamenten van het kasteel bevinden zich in de Kasteeltuin. Nu staat alleen nog een zestiende-eeuwse muur overeind. Op de plattegrond die Joannes Blaeu rond...
Brochure uit 1974
Doodlopende snelweg
Op 31 maart 1974 werd de autosnelweg van Rheden naar Dieren feestelijk geopend. Een unieke autosnelweg gelegen op een bandijk, een hoogwaterwerende rivierdijk. Het nieuwe...
Roderlo anno 1557
Marke van Ruurlo en Ruurlose Broek
De Marke is de vroegste vorm van gemeentebestuur en was de vergadering van de heer en de boeren met stemrecht in het beheer over gemeenschappelijke...
Vooraanzicht van de Citybar, rechts naast de poort ca. 1895
De City Bar
Voor de oorlog telde Zutphen veel meer kroegen dan nu. Op elke straathoek kon je een biertje of jonge klare drinken. Café Demming bood regelmatig...
Old Reurle
Frits Toevank en historisch Ruurlo
Frits Toevank werd in 1922 in Ruurlo geboren. Tijdens zijn werkzame leven was hij rayonchef bij de elektriciteitsmaatschappij De Berkelstreek. Dat leverde hem de bijnaam...
Buurmalsen Kom
De kom van Buurmalsen
Buurmalsen behoorde samen met Geldermalsen aan de familie Van Malsen.
Fruitteelt in Tiel, 1949 (Fotograaf: Dolf Kruger, bron: [DKR-10001-5], De Waarheid, Nederlands Fotomuseum)
Tiel in wederopbouw
De periode van herstel en wederopbouw had in Tiel lang geduurd. Dat was niet vreemd. Het gebied behoorde tot de zwaarst gehavende streken van Nederland....
Handjeklap. Fotografie Hans Barten
Handjeklap
Op een sokkel van metselwerk en stoeptegels handelen twee bijna levensechte boeren door middel van handje klap. De ene bronzen boer heeft in zijn hand...
Ambtsjonker Van Delen (Bron: Museum Oud Nijkerk, foto G. van de Veen)
Het statige Van Delenhuis
Het portret van jonkheer Van Delen. Zijn familie liet in 1703 het statige herenhuis aan de Langestraat bouwen. Volgens de overlevering dateren de twee kanonslopen...
Soldaten in Heumen
De brug bij Heumen
Voor de geallieerde opmars zijn bruggen van het grootste belang. De Molenhook-bridge, zoals de Amerikanen de oude brug bij de sluis van Heumen noemen, moet...
Graafschap Buren, 1880. Collectie Regionaal Archief Rivierenland, Tiel
Tot rijksgraafschap verheven
Voor de geschiedenis van Buren is 1498 een belangrijk jaar. Als heerlijkheid maakt Buren eerst nog deel uit van het hertogdom Gelre, een van de...
Oude Hervormde Kerk op Raadhuisplein aan de Dorpsstraat 1842 door Arie Lieman. Collectie CODA Museum (Bruikleen Historische Vereniging Felua)
Oude Mariakerk
De Oude Mariakerk stond tot 1842 aan de Dorpstraat, het huidige Raadhuisplein, en was eeuwenlang het middelpunt van Apeldoorn. Vanaf 1200 stond hier al een...
Carbid schieten met Oud en Nieuw
Oud en Nieuw in Didam
"Rond Oud en Nieuw was het zo dat wij als kinderen al een paar dagen van te voren, soms wel veertien dagen of drie weken...
Scheepvaart op de Oude IJssel
Scheepvaart op de Oude IJssel
De boomstamboot uit 175 jaar na Chr. die bij Doesburg werd opgegraven, toont aan dat de Oude IJssel al bijna 2000 jaar wordt bevaren. Over...
Huis Voorstonden
Havezate Voorstonden
Tussen Brummen en Voorst staat nu in classicistische stijl het witgepleisterde huis Voorstonden. De kelders dateren uit de periode van de veertiende tot de zestiende...
Een adellijk gezelschap trekt over de schipbrug naar Zutphen, ingekleurde gravure door of naar Petrus Kaerius begin 17e eeuw
Zicht op de IJsselbrug
Doel van het bombardement op 14 oktober 1944 was de IJsselbrug. De geallieerden wilden voorkomen dat de Duitsers de brug voor transporten zouden gebruiken. De...
Kasteel Batenburg in 1732
Kasteel Batenburg
Wanneer kasteel Batenburg precies gebouwd is, is niet zeker. Een steen die voorheen boven de poort was ingemetseld vermeldde dat Batenburg in het jaar 327...
Wederopbouw in het centrum
Wederopbouw
Na de Tweede Wereldoorlog lag Nijmegen in puin. Het oorlogsgeweld had woningen, winkels, horecapanden, kerken, bioscopen, bankgebouwen, het stadhuis en het station verwoest. De stad...
Eekschillen (Bron: Historisch Museum Ede)
Eekschillen
De meeste Veluwenaren hadden voor de Tweede Wereldoorlog grote moeite om de eindjes aan elkaar te knopen. Niet iedereen had het geluk om als vaste...
Zwaluwenburg
Kasteel Zwaluwenburg
De Zwaluwenburg is een 18e eeuws landhuis in barokke stijl, waarvan zes vertrekken in gebruik zijn als galerie. Kasteel Zwaluwenburg staat op het gelijknamige landgoed...
Havezate de Magerhorst (Bron: Havezate de Magerhorst)
Havezate de Magerhorst
Veel Liemerse voormalige havezaten lijden aan enige vorm van verval. De huidige eigenaar van de Magerhorst streefde ernaar om zijn huis zoveel mogelijk iets van...
De chalet-achtige Villa Horssen. Foto Hans Barten
Villa
Het monument is een chalet-achtig woonhuis met een onderkelderde begane grond, een zolderverdieping en een ver overstekend zadeldak. Het dak wordt rondom ondersteund door korbeelstellen,...
Werklozen in de rij voor het stempelloket
Crisisjaren
In Rheden werden aan het begin van de 20ste eeuw nieuwe fabrieken gesticht en breidden oude fabrieken zich uit. Hierdoor steeg het aantal arbeiders in...
Syn Hoocheyts Wiltbaen tot Dyren Ao 1648 ende 49 meest gemaekt ende bestaet uyt 7 Bossen ende is in de omgande 31/2 uyr gaens.  Uit: Atlas Van Slichtenhorst. Collectie De Vries
Achter de meute aan
Stadhouder Willem II (1626-1650) koopt het goed te Dieren in 1647 om de jacht op de Veluwe uit te kunnen oefenen. In de twee jaren...
Het landschap vertelt
Het landschap vertelt
Als je weet waar je moet kijken, kun je aan een landschap zien wat er vroeger is gebeurd. In het landschap zijn verhalen verborgen over...
De Uitbouw van Cor Litjens. Fotografie Hans Barten
De Uitbouw
Dit meer dan manshoge kunstwerk bestaat uit een ruimte van twee schuin weglopende zijwanden en een derde tussenwand, waarin zich een groot raam met middenstijl...
Omgeving Huis te Leur circa 1800
Huis te Leur
In de lange geschiedenis van de heerlijkheid Leur is het Huis te Leur een soort mijlpaal. De heerlijkheid beleefde een opbloei onder de Gelderse familie...
De Tien Morgen. Fotografie Hans Barten
De Tien Morgen
De voormalige boerderij De Tien Morgen ligt met enkele bijgebouwen aan het einde van een lange oprijlaan, omzoomd met bomen. Het is een boerderij met...
Gezicht op de vijver bij Biljoen, ets door C. Henning, ca. 1790 Bron: Rijksmuseum / Gelders Archief
Slingerende oevers bij Biljoen
De eerste gids voor bezoekers aan Biljoen verschijnt al in 1821. Dit boekje is van de hand van I.A. Nijhoff, publicist en uitgever in...
Ernst Casimir van Nassau Dietz, schilderij van Wybrand de Geest 1635
Ernst Casimir en de Bedelaarsdijk
Bij het beleg van Groenlo in 1627 trekken soldaten van graaf Ernst Casimir (stadhouder van Friesland en neef van Frederik Hendrik) dwars door het Ruurlose...
Keizer Karel V
Burgers op de bres
Keizer Karel V regeert over grote delen van Europa. Ook Gelre wil hij bij zijn gebied inlijven. Hertog Karel van Gelre is echter niet van...
Schilderij, Concordia molen met molenaarshuis aan de Molenstraat te Ede, Schilderijen, Pieter de Nooy, 1906. Collectie Historisch Museum Ede
Concordiamolen
De huidige Concordiamolen is in 1865 gebouwd op de plaats waar vroeger al een standerdmolen heeft gestaan. Eind 19e eeuw worden er fabriekspanden en...
Romeinenfestival in Nijmegen
Nijmegen, oudste stad van Nederland
Nijmegen wordt over het algemeen beschouwd als de oudste stad van Nederland. Helemaal vast staat dit niet, en uiteraard zijn er meer Nederlandse steden die...
Nicolaaskapel
Karel de Grote
Karel de Grote was van 771 tot 814 koning van de Franken. Hij heerste over bijna heel West-Europa. Karel liet op verschillende plaatsen in zijn...

Culturele en historische organisaties

Bekijk organisaties

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
Team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

info@mijngelderland.nl

Inschrijven nieuwsbrief

mijnGelderland Sociale media

erfgoed gelderland

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
Team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

E info@mijngelderland.nl