Kasteel Wageningen  Strategisch stadskasteel

Zicht op de stad Wageningen met links het kasteel. Tekening uit 1730 © Het Gelders Archief PDM Lubbert Adolf Torck (1687-1758), heer van Rozendaal, rond 1722 geportretteerd. Hij erfde kasteel Wageningen van zijn moeder, die het had gekocht. © Collectie Gelderland Historisch museum Ede Kasteel Wageningen getekend door Nicolaes van Geelkercken in 1653-1654 © Nicolaes van Geelkercken PDM In de Villa Vada is nu het museum De Casteelse Poort gevestigd
Op de Veluwezoom langs de Rijn en grenzend aan Het Sticht van de bisschop van Utrecht ligt Wageningen. Deze plek is zo strategisch dat Karel van Gelre (1467-1538) er rond 1500 een stadskasteel laat bouwen. In de zeventiende eeuw komen er rond Wageningen steeds meer landgoederen en verandert het militaire stadskasteel in een mooi aangelegde buitenplaats.

Bekneld tussen belangrijke vorstenhuizen

Terwijl Karel van Gelre het kasteel van Wageningen laat bouwen, strijd hij met de Bourgondische hertogen om de macht. Het lukt hem in 1528 door Karel V erkend te worden als hertog van Gelre en hij behoudt het kasteel. Vijftien jaar later komt Gelre echter in handen van de Habsburgers, die een drost, een militair bevelhebber, over dit gebied aanstellen. Vanaf 1614 vervullen vier generaties uit het geslacht Torck de functie van drost.

In handen van een ‘projectontwikkelaar’

Nadat Franse troepen het kasteel van Wageningen in 1672 verwoesten, verliest het zijn militaire betekenis. Het kasteel wordt verkocht aan leden van dezelfde familie Torck. Lubbert Adolf Torck, burgemeester van Wageningen, verhuurt het kasteel ontwikkelt tegelijkertijd meerdere grote panden in de binnenstad van Wageningen. De laatste tien jaar van zeventiende eeuw verbouwt de familie Torck het kasteel op grote schaal. Rond een nieuwe woning worden tuinen en boomgaarden aangelegd.

Van kasteel en villa naar museum

In 1829 verkoopt een lid van de familie Torck het pand aan Marcus Rosenik, die het gebouw grotendeels laat slopen. Het voormalige stadskasteel wordt vervangen door een villa, die in 1894 de naam Villa Vada krijgt. Later wordt het bewoond door de families Bowles en Van der Heijden voordat in 1946 de gemeente Wageningen eigenaar wordt en er een politiebureau vestigt. Op het vroegere kasteelterrein met het Torckpark en het Bowlespark zijn nog resten van het stadskasteel te vinden. In de Villa Vada is nu het museum De Casteelse Poort gevestigd.

Bron: Jan Vredenburg (eindred.), Kastelen in Gelderland, Uitgeverij Matrijs, Utrecht 2013, p. 474-477.

Auteur: Ben Boersema

Locatie

Vond u dit artikel nuttig?
Ja Nee

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl