Jan Hendrik van Kinsbergen

Nationale zeeheld en weldoener van Apeldoorn

Jan Hendrik van Kinsbergen (1735-1819) woonde van 1798 tot zijn overlijden op 22 mei 1819 op het landgoed Welgelegen, aan de oever van het Apeldoorns Kanaal. Hij was de laatste grote nationale zeeheld en gerespecteerd in heel Europa door de slag bij Doggersbank op 7 augustus 1781, waar hij als bevelhebber in de Vierde Engelse Oorlog de oppermachtig geachte Engelse vloot na een zware zeeslag op de vlucht joeg. Ook in Russische dienst blonk hij al uit en kreeg de bijnaam de 'Held van de Zwarte Zee' nadat hij een machtige Turkse vloot versloeg. Koning Lodewijk Napoleon verhief hem in 1810 in de adelstand door hem tot Graaf van Doggersbank te benoemen.

De weldoener van Apeldoorn

In Apeldoorn stond hij vooral bekend als weldoener. Niet zomáár een weldoener, maar als dé weldoener van Apeldoorn. In 1805 stichtte hij in een ongebruikt jachthuis nabij Paleis het Loo een spinhuis, waar armen voor een kleine vergoeding vlas konden spinnen. Lodewijk Napoleon, niet gediend van zulke armoedzaaiers in zijn directe omgeving, hief deze vlasspinnerij op. Van Kinsbergen kwam meteen in het geweer en zorgde ervoor Lodewijk Napoleon geld beschikbaar stelde om vlakbij de Kopermolen een nieuwe vlasspinnerij op te zetten. Het initiatief was geen lang leven beschoren, aangezien de markt voor gesponnen vlas verdween.

Tijdens de Franse overheersing daalde de welvaart behoorlijk en ook in Apeldoorn heerste armoede. Vooral meisjes waren kwetsbaar, want jongens konden meestal nog wel werk vinden. In 1806 stichtte van Kinsbergen, financieel gesteund door andere gegoede Apeldoorners, een weeshuis voor meisjes waar zij een opleiding tot dienstmeid kregen.

Van Kinsbergen Café en monument

Na het overlijden van admiraal van Kinsbergen vonden veel Apeldoorners dat er op het toenmalige Marktplein een monument voor hem moest komen, maar mede doordat de gemeente er niet veel voor voelde kwam het hier niet van. In de Oude Mariakerk stond een marmeren grafzerk en daar bleef het voorlopig bij. Toen de kerk in 1842 werd afgebroken zou deze grafzerk worden ingemetseld in een gedenkteken en deze zou op het plein komen te staan op de plek waar hij begraven was. De opbrengst van de gesloopte kerktoren, 2500 gulden, moest hier voor worden aangewend, maar bleek niet afdoende. In 1863 was dit bedrag door rente verdubbeld en werd toen door de gemeente aangewend voor de bouw van een ULO-school, het huidige Van Kinsbergen-café.

Tijdens de Erfgoedweek in 2008 heeft initiatiefnemer Stichting Apeldoornse Monumenten ervoor gezorgd dat er eindelijk een beeld is gerealiseerd. Bij het Van Kinsbergen-café werd op 12 september 2008 een monument, gemaakt door Erszébeth Baerveldt, voor de admiraal en weldoener onthuld.

 

Bronnen:

- Admiraal Jan Hendrik van Kinsbergen: zeeheld en Apeldoorns weldoener / R. Hardonk

- Geheugen van Apeldoorn: Jan Hendrik van Kinsbergen

Relevante links

Vond u dit artikel nuttig?

Kenmerken

  • Personen
  • 1700-1800
  • Apeldoorn
  • Veluwe
  • Apeldoorn
  • Grootste Gelderlanders

Plaats

Location on map

Verwante collectiestukken

Ga naar CollectieGelderland

Verwante verhalen

Lees meer

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
Team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

026-3521690
info@mijngelderland.nl

Inschrijven nieuwsbrief

 

mijnGelderland Sociale media

erfgoed gelderland

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl