"Alles lag plat, en een jonge kersenboomgaard was volledig verdwenen."

Jan zag de tornado van Tricht

Jan Heikoop groeide op in Tricht, met vijf broers en drie zussen. Op 25 juni 1967 werd Tricht getroffen door een tornado. Jan was toen 16 jaar oud. Hij herinnert zich de ramp als de dag van gisteren.

Mariënwaerdt

In de zomer van 1967 werkte ik bij een boer op Mariënwaerdt. Iedere twee weken was ik ‘s zondags vrij. 25 juni was mijn vrije zondag. ’s Ochtends gingen we met het hele gezin naar de kerk in Tricht.

Het was die dag verschrikkelijk benauwd en warm. Na de kerk ging ik even bij de boer langs om bij het melken te kijken. Mijn baas zei: “Ik denk dat we heel zwaar onweer krijgen.” De koeien waren héél lastig, vond hij. En de vliegen waren ook héél lastig, bij het melken dreven ze de koeien tot wanhoop.

Daarna ging ik naar huis om brood te eten voordat we voor de tweede keer die dag naar de kerk gingen. We woonden buiten het dorp. Onderweg zag ik iets wat ik nog nooit had gezien. De wolken gingen verschrikkelijk hard, alsof het beeld van een film werd versneld.

Windhoos

Net voor we aan tafel gingen – de buitendeur stond open – hoorden we een vreemd geluid. Eerst dachten we aan de trein uit Tricht. Mijn vader ging buiten kijken. “Oh, jee. Er komt een windhoos aan, allemaal naar binnen toe en in de gang!” riep hij. De gang was vaak het stevigste gedeelte van een huis.

De anderen deden allemaal wat hij zei, maar ik ging de weg op. En mijn vader maar roepen: “Kom binnen, kom binnen!” Maar ik had al in de gaten dat de hoos op een paar honderd meter aan ons huis langsging. Het was met een paar seconden weer voorbij, maar ontzettend angstig. Auto’s, dakplaten, bomen, takken, van alles vloog door de lucht!

De schade na de ramp is enorm - Nationaal Archief/ Anefo

Een ramp

Het eerste wat mijn vader zei: “Er is nu een ramp gebeurd in Tricht en er zijn doden gevallen.” Daar schrok ik best wel van. Ik dacht aan onze buurvrouw die net naar een bejaardenhuisje in het dorp was verhuisd. Ik wilde weten hoe het met haar was en fietste haar kant op.

Wat ’s ochtends, toen we naar de kerk gingen, nog gewoon was, dat was nu niet meer gewoon. Alles lag plat. Een jonge kersenboomgaard was volledig verdwenen. De windhoos was de huizen aan de voorkant binnengekomen en had er aan de achterkant alles weer uitgeblazen. Raakte de wind een blinde muur, dan kantelde het hele huis.

Een auto is door de wind in een weiland terecht gekomen - Nationaal Archief/ Anefo

Overal liepen mensen bloedend en verward rond, of ze lagen op de grond. De buurvrouw kwam er goed vanaf. Toen ze het geluid van de tornado hoorde, dacht ze dat er een vliegtuig zou neerstorten en was ze achter de radiator onder het raam gaan liggen. Alles is over haar heen geblazen. Ze was bebloed maar had al hulp.

Ik liep nog wat verdwaasd rond en ging daarna naar huis om op adem te komen. “Het is onbeschrijflijk,” zei ik tegen mijn vader. “Je weet gewoon niet wat je ziet.” Later ging ik met mijn vader, mijn broer, zus en zwager naar het dorp, om te kijken of we ergens mee konden helpen.

Een man en een jongetje waren bij het instorten van een huisje onder een balk terechtgekomen. Met man en macht hielpen we, maar ze zijn alle twee overleden. In de avond gingen we bij een kippenbedrijf loslopende kippen vangen en terugzetten in een schuur die er nog stond. De dagen erna hielpen we hooi uit vernielde schuren opnieuw op te slaan.

Een klein meisje tussen de puinhopen - bron Nationaal Archief/ Anefo

Slachtoffers

Zes mensen overleden en meer dan twintig raakten zwaargewond. Het had nog erger kunnen zijn. Het was een geluk dat het die dag zo warm was! Veel mensen waren naar het zwembad. En in de middag waren er ook veel mensen melken in de polder. Die hadden niets in de gaten gehad, tot ze terugkwamen. Twee vissers aan de Linge werden een stuk omhooggetild door de windhoos. De Linge zelf werd gedeeltelijk leeggezogen. Die modder kwam weer terecht op de huizen in de omgeving.

’s Avonds sloot de politie het dorp af. Niet alleen voor de vele ramptoeristen, er werd ook al gestolen.

Een vrouw zoekt tussen het puin naar haar bezittingen - Nationaal Archief/ Anefo

Je draagt het mee

De angst raak je nooit meer kwijt. Als ik in de polder aan het werk was en er kwam een donkere lucht aan, ging ik eerst kijken of er bijvoorbeeld een duiker in een sloot was om in te kruipen. Met zwaar onweer heb ik het nog weleens.

Het is iets waarover je altijd kan praten. Op de camping vragen mensen die we ontmoeten wel eens: “Tricht, is dat niet dat dorp waar die tornado was?” Veel mensen die het meemaakten zijn al overleden, maar wie erbij was heeft het over “de tijd voor de ramp” en “de tijd erna”.’