Koude Oorlog

In deze special lees je diverse ervaringsverhalen over de Koude Oorlog in Gelderland. Lees intro

31 verhalen
Bekijk volledige kaart

In de Koude Oorlog dreigde er een landinvasie vanuit het Oosten. In Gelderland heeft de vijandigheid tussen Oost (Sovjet-Unie) en West (Verenigde Staten) indrukken achtergelaten. Getuigen vertellen in oral history interviews over deze bijzondere periode (1945-1989). De special, die aansluit op het thema van het Erfgoedfestival 2020, bevat verhalen die zijn opgetekend door de Werkgroep Oral History Gelderland. Daarnaast zijn er verhalen opgenomen uit het project van de gemeente Arnhem over de Defensiehaven. De Defensiehaven was onderdeel van de IJssellinie: een verdedigingswerk dat tot haar opheffing in de jaren 60 en daarna zo veel mogelijk geheim werd gehouden.

Freek Jacobs met een mede-dienstplichtige bij 'het object Arnhem' © Privécollectie Freek Jacobs, foto door Lian van der Zon
Freek Jacobs op 'het object Arnhem'
Freek Jacobs (83) woont tegenwoordig in Den Bosch, na omzwervingen vanuit geboorteplaats Goes naar onder meer Halsteren. Hij ging als jongen naar de Rijn en...
Gijs Bouwman bij een kazemat © Jan van de Lagemaat, 2020
Het plan 'Leeuw'
Na de oorlog, in de jaren vijftig, namen de spanningen in geheel Europa toe. De Sovjet-russen werden als een steeds groter gevaar gezien. Landen in...
De Defensiehaven vanaf de overkant. © Lian van der Zon CC-BY
Een grootse operatie
Ruud van der Werff, majoor (buiten dienst) bij de Koninklijke Landmacht, is regionaal vertegenwoordiger van de stichting Menno van Coehoorn, die sinds 1932 bestaat. Hij...
Henny Kers in zijn kersverse BB-uniform in 1970 © privé-collectie Henny Kers
Buitengewoon dienstplichtige bij de BB
Henny Kers (1950) is geboren en getogen in Lochem. Toen hij jong was realiseerde hij zich wel dat er een Koude Oorlog gaande was. Er...
Kazemat bij Arnhem, onderdeel van de IJssellinie © MartinD/Wikipedia, CC BY-SA 3.0
Inleiding: Gelderland tijdens de Koude Oorlog
Tussen 1946 en 1991 domineerde de Koude Oorlog de politieke en militaire verhoudingen tussen het communistische Oostblok en de Westerse, kapitalistische landen. De Westerse landen...
Deddo Panjer, ca. 1964. © Privécollectie Deddo Panjer, cc-by.
Een glimp van de Defensiehaven
Deddo Panjer is oprichter van het voormalig Comité Erkenning Koude Oorlog Militairen. Als kind maakte hij de Koude Oorlog mee en tijdens een schoolreisje kreeg...
Rob Rijntalder © Jan van de Lagemaat CC-BY-NC-SA
Over geheimhouding en wapenwedloop in de Koude Oorlog
Rob Rijntalder (1939, woonachtig te Ede) was van kinds af gefascineerd door het leger. Hij woonde in Soest dicht bij de vliegbasis Soesterberg waar hij...
Ludo Rothuizen in de jaren '50. © Privécollectie Ludo Rothuizen, CC-BY-SA.
“En dan werd het rolletje in beslag genomen”
Ludo Rothuizen (1944) was nog geen jaar oud toen Arnhem werd geëvacueerd tijdens de Tweede Wereldoorlog. Na de oorlog keerde het gezin terug. Ludo voer...
Hoe werkte de Defensiehaven? © Lian van der Zon CC-BY
“Het grootste Nederlandse wapen is geen geweer”
Wolter van den Brink (1934) is adjudant buiten dienst bij de Koninklijke Landmacht, waar hij vijfendertig jaar dienst heeft gedaan vanaf zijn negentiende. Hij vertelt...
Tjeerd de Vries bij de IJssel © Jan van de Lagemaat
Dag en nacht zwaar bewaakt
Voor schippersjongen Tjeerd de Vries (1937) begon zijn diensttijd in 1956 in Vught in de Lunettenkazerne. Na de militaire vaaropleiding werd hij veerschipper bij de...
Cor van Veldhoven © Privécollectie Cor van Veldhoven
Herinneringen aan de diensttijd
Cor van Veldhoven (1935, woonachtig te Castricum) woonde in zijn jeugd nooit lang op een plaats: de woonwagen van zijn ouders reisde rond door Nederland....
De luchtwachttoren in Aalten © via Wim Geesink
De luchtwachttoren in Aalten
De kolos met het markante donkere uiterlijk viel me pas werkelijk op toen ik die vanaf zomer 1966 in het vizier kreeg. Ik moest een...
Arend Heideman in Polen op weg naar Moskou (1981) © privé-collectie Arend Heideman
In een lelijke eend naar Moskou
Toen hij opgroeide las Arend Heideman (1948) vooral de buitenlandpagina van de krant: over de inval in Hongarije, Solidarnosc, de Praagse Lente. Nauwgezet volgde hij...
Kazemat bij Arnhem, onderdeel van de IJssellinie © MartinD/Wikipedia, CC BY-SA 3.0
Defensiehaven Arnhem
In de kromming van de Rijn bij Arnhem, ter hoogte van Meinerswijk, ligt een mysterieuze haven: de Defensiehaven. Jarenlang was deze haven onderdeel van een...
Gijs Bouman bij een kazemat © Jan van de Lagemaat, 2020
De stuw bij Bemmel
Gijs Bouwman (1951) heeft zijn hele leven in Bemmel gewoond. Als kind wist hij dat er geheime dingen gaande waren aan de Waal, maar wat...
De Defensiehaven omringd door natuur. © Lian van der Zon CC-BY
Verdediging tegen een hoge prijs
Ruud van der Werff, majoor (buiten dienst) bij de Koninklijke Landmacht, is regionaal vertegenwoordiger van de stichting Menno van Coehoorn, die sinds 1932 bestaat. Hij...
Wim van den Berkmortel © Lian van der Zon, CC-BY
Defensiehaven Arnhem werd mijn thuishaven
Wim van den Berkmortel werd geboren in Liessel (Noord-Brabant) en kwam begin jaren ‘50 tijdens zijn diensttijd als matroos bij de vaartuigendienst terecht. Als schipper...
Gijs Bouwman © Jan van de Lagemaat, 2020
De Bescherming Bevolking
Veel jonge mannen meldden zich, eerst vrijwillig maar later verplicht, bij de Bescherming Bevolking (BB). De BB was in 1952 opgericht om de inwoners van...
Training in een sloep in 1957 © maker onbekend, privé-collectie Tjeerd de Vries
Veerschipper bij de IJssellinie
Tjeerd de Vries (1937) kwam als negentienjarige in militaire dienst. Na een vaaropleiding in Geertruidenberg werd hij naar de IJssellinie gestuurd als pontonnier bij het...
Rob Rijntalder kort voor leeftijdsontslag in 1993 © Privécollectie Rijntalder
Grote dreiging van een nucleaire aanval
Rob Rijntalder’s (woonachtig te Ede) actieve diensttijd (1955-1994) bij Defensie heeft grotendeels in het teken gestaan van de Koude Oorlog. Hij zat als telecommunicatiespecialist als...
Gerrit Steenbergen © Jan van de Lagemaat CC BY NC SA
Het ontstaan van de wereldwinkel in Apeldoorn
Gerrit Steenbergen (1954), nu financieel directeur van een internetbureau, was in de roerige jaren ’70 een activistische jongeman. Hij trok de aandacht van de BVD...
Hans Krol in zijn fotoalbum © Lian van der Zon, CC-BY
Hans Krol - een springstofdeskundige in de Koude Oorlog
Hans Krol (1942) uit Arnhem kwam als dienstplichtige terecht bij de Arnhemse Defensiehaven, onderdeel van de IJssellinie. Tegenwoordig woont Krol in Doesburg. In dit interview...
Galina Gavrilova in Arboretum Wageningen © Privé-collectie Galina Gavrilova
Opgeleid tot communist
Galina Gavrilova (1959) groeide op in de Sovjet-Unie. Nadat in 1999 de tweede Tsjetsjeense verwoestende oorlog uitbrak is ze met haar gezin haar woonplaats Grozny...
Ruud van der Werff legt uit hoe de Defensiehaven in elkaar stak. © Lian van der Zon, CC-BY
Een geheim stukje Nederrijn
Ruud van der Werff, majoor (buiten dienst) bij de Koninklijke Landmacht, is regionaal vertegenwoordiger van de stichting Menno van Coehoorn, die sinds 1932 bestaat. Hij...
Gerrit Steenbergen aan de bar in poppodium Gigant © Privé Steenbergen
Spioneren voor een paar tientjes per maand
Gerrit Steenbergen (1954) weet vrijwel zeker dat meerdere mensen in Apeldoorn voor de Binnenlandse Veiligheidsdienst (BVD, nu AIVD) als informant hebben gewerkt. Als directeur van...
Jan Kreijenbroek © Jan van de Lagemaat CC BY NC SA
Zutphen in de Koude Oorlog
Jan Kreijenbroek (geboren te Zutphen, 1935) was van 1976 tot 1995 hoofdbode in dienst van de gemeente Zutphen. Zijn werkkamer lag dichtbij die van de...
Walter Kok bij de Defensiehaven. © Kees Huntink, cc-by
Met dynamiet te werk
In april 1964 begon de sloop van de IJssellinie. De kans op een Russische invasie werd steeds onwaarschijnlijker en de Defensiehavenhaven in Arnhem werd daarom...
Jan Holleman (2020) © Lian van der Zon, CC-BY
Jan Holleman en de 480-Genie groep
Jan Holleman (Wageningen 1938) vertelt over zijn tijd in het leger gedurende de Koude Oorlog. Holleman ging na een studie weg- en waterbouwkunde in december...
Arend Heideman bij de put van Bentheimer zandsteen uit de zestiende eeuw © Jan van de Lagemaat (2020)
Aangeraakt door de Koude Oorlog
Op 13 augustus 2020 ontvangen Arend en Arrie Heideman mij in de tuin van hun boerderij in Gelselaar. Naast de eeuwenoude Bentheimer put vertelt Arend...
Wolter van den Brink © Lian van der Zon CC-BY
"Met vreugde heb ik het land gediend"
Wolter van den Brink (1934) is adjudant buiten dienst bij de Koninklijke Landmacht, waar hij vijfendertig jaar in dienst is geweest vanaf zijn negentiende. Hij...
Gijs Bouwman aan het woord © Jan van de Lagemaat, 2020
Geheimen bij de PTT
Gijs Bouman (1951) heeft meer dan 42 jaar voor de PTT gewerkt, het Staatsbedrijf der Posterijen, Telegrafie en Telefonie. In het begin kreeg hij al...

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
Team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

026-3521690
info@mijngelderland.nl

Inschrijven nieuwsbrief

 

mijnGelderland Sociale media

erfgoed gelderland

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl