Huis Spijk te Spijk

Een van de huizen van de familie Van Arkel

De heerlijkheid Spijk in de Vijfheerenlanden bestond uit twee delen. Het Overeinde behoorde tot het graafschap Leerdam en het Nedereinde lag in de Tielerwaard. Daar bevond zicht ook het dorp Spijk met een kasteel en een kerk. Het huis Spijk is waarschijnlijk al in de elfde eeuw gesticht door een lid van de familie Van Arkel, maar pas vanaf de vijftiende eeuw duikt de naam definitief op.

De familie Van Arkel houdt weer (een) huis

Jan II van Arkel, die in 1077 overlijdt, geldt als stichter van Huis Spijk, maar in het huisarchief zijn er pas vanaf 1408 gegevens te vinden. Het kasteel heet soms De Cloot, een naam die vooral slaat op de omringende gronden. De familie van Arkel bezit dan naast het versterkte huis Spijk nog vijf burchten, waarvan er twee, Hagestein en Everstein, in ieder geval verwoest worden tijdens de Arkelse Oorlog. Deze wordt tussen 1401 en 1412 gevoerd tussen de familie Van Arkel en de graven van Holland, de bisschop van Utrecht en de hertog van Gelre. Huis Spijk lijkt gespaard gebleven.

Verbonden met de Linge

In 1460 geeft de Bourgondische hertog Karel de Stoute de heerlijkheid Spijk met alle daarbij horende rechten en het kasteel in leen aan Jan van Vuren. Cornelis van Aerssen, griffier van de Staten-Generaal der Verenigde Nederlanden, koopt in 1611 het Nedereinde. Bovendien schenkt prins Filips Willem van Oranje hem in 1612 het Overeinde, waardoor de heerlijkheid Spijk weer in één hand komt. Huis Spijk ligt ten noorden van het dorp Spijk buitendijks aan de Linge. De slotgracht rondom het kasteel wordt met een sluis aan de Linge verbonden ter regulatie van het waterpeil.

Renaissance slot met uitkijk

Van Aerssen laat het slot verbouwen tot een hoofdburcht in renaissancestijl met kruisvensters en een binnenplaats in u-vorm. Daar komt ook een robuuste vierkante uitkijktoren te staan. Deze heeft een platform van waar er een wijds uitzicht is op de waterrijke tuin en de streek langs de Linge. Begin negentiende eeuw is de heerlijkheid Spijk in het bezit van de familie Sweerts de Landas die in 1814 opdracht geeft het kasteel openbaar te laten veilen en vervolgens te slopen. Het terrein van het voormalige kasteel bestaat uit grasland en is niet beschermd. Er bestaat een architectonisch plan om daar een modern appartementengebouw neer te zetten met veel verwijzingen naar het vroegere kasteel.

Bronnen

- Jan Vredenburg (eindred.), Kastelen in Gelderland, Uitgeverij Matrijs, Utrecht 2013, p. 275.

- Marinus Jacobus Waale, De Arkelse oorlog, 1401-1412: een politieke, krijgskundige en economische analyse, Uitgeverij Verloren, 1990.

- Schetsontwerp Kasteel Spijk. Landschappelijke inpassing, Ars Vivens, Bureau voor buitenruimte, 24 april 2012.

Auteur: Ben Boersema


Rechten

©

Relevante links

Vond u dit artikel nuttig?

Kenmerken

  • Landschap
  • 1000-1500
  • West Betuwe
  • Rivierenland
  • Kastelen

Plaats

Location on map

Verwante verhalen

Lees meer

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
Team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

026-3521690
info@mijngelderland.nl

Inschrijven nieuwsbrief

 

mijnGelderland Sociale media

erfgoed gelderland

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl