Tachtigjarige Oorlog aan de Waal De Waal als barrière - Strijd aan de Waal 2

Maurits van Oranje op een schilderij van Michiel van Mierevelt (ca. 1620 – 1630) was stadhouder en legeraanvoerder van de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. © Rijksmuseum - PD
De rivieren Maas en Waal vormden tijdens de Tachtigjarige Oorlog (1568 – 1648) een belangrijke natuurlijke barrière. De versterkingen, die lagen op de plaatsen waar de grote rivieren met elkaar in verbinding stonden, waren van groot strategisch belang.

Deze tekst maakt onderdeel uit van de special Verbeelding van de Waal, de Waal als barrière, thema Strijd aan de Waal.

Oranje Limes

Met de Opstand tegen Spanje kwam de landsverdediging van de grond. Dijken en rivieren gingen daarin een sleutelrol spelen. Zo kreeg langs de Waal, van Schenkenschans tot Gorinchem, een linie van wachttorens, zogenaamde Mauritstorens, en schansen gestalte. Deze linie wordt ook wel aangeduid als Mauritslinie of Oranje Limes.

Strijd in de Bommelerwaard

In 1599 ondernamen de Spanjaarden een grootscheepse aanval op Zaltbommel en sloegen het beleg voor de stad. Dit beleg mislukte echter doordat de bevelhebber van de opstandelingen, graaf Maurits van Nassau (1567-1625), een schipbrug liet slaan over de Waal om de stad vanuit de Tielerwaard te bevoorraden. In een poging hun positie in de Bommelerwaard alsnog te consolideren, legden de Spanjaarden bij Heerewaarden een nieuw fort aan, genaamd Sint Andries. De open verbinding tussen Maas en Waal bij Heerewaarden was van groot strategisch belang omdat die mogelijkheden bood beide rivieren te beheersen. De Spanjaarden spraken dan ook van ‘de bril van Holland’ en de opstandelingen van ‘de sleutel van Holland’.

Strijd met water

Soms werden dijken doorgestoken om het water in de strijd te gooien. Zo werd begin zeventiende eeuw door het maken van een coupure in de Waaldijk bij Druten het Land van Maas en Waal blank gezet. De inundatie moest de Staatse troepen bij het strategische belangrijke Grave ontzet geven.

Bronnen

  • Cultuurhistorische waarden in het Gelderse rivierendijklandschap, 1994. Rijksdienst voor de Monumentenzorg, Zeist.
  • Historische atlas van het rivierenland, 2014. M. de Bruijn en S. van Doornmalen.

Auteur: Marieke Muilwijk, in opdracht van De Bastei, Nijmegen

Vervolg: Tachtigjarige Oorlog: Schenkenschans



Links

Schilderij Maurtis

Locatie

Vond u dit artikel nuttig?
Ja Nee

Reageer op dit verhaal

Stuur hier een reactie op bovenstaand verhaal. Je hoeft niet per sé in te loggen bij Disqus, een bijdrage leveren als gast is ook mogelijk. Vul wel altijd een e-mailadres in. Aanvullende afbeeldingen plaatsen, kan ook, mits rechtenvrij.

comments powered by Disqus

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl