Tachtigjarige Oorlog: Fort Sint Andries

De Waal als barrière - Strijd aan de Waal 7

In de Bommelerwaard bij Heerewaarden, op een punt waar de rivieren de Waal en Maas elkaar bijna raken, bouwden de Spanjaarden tijdens de Tachtigjarige Oorlog Fort Sint Andries, hun grootste fort in ons land. Eerder zagen de Romeinen het strategisch belang van deze plek, die ook wel ‘de sleutel’ van Holland wordt genoemd.

Deze tekst maakt onderdeel uit van de special Verbeelding van de Waal, de Waal als barrière, thema Strijd aan de Waal

Strategisch

De strategische betekenis van het kleine strookje land tussen de druk bevaren rivieren Maas en Waal leidde al in de Romeinse tijd tot de bouw van een castellum, dat iets ten oosten van Rossum moet hebben gelegen. In de Tachtigjarige Oorlog bleek opnieuw de betekenis van deze strategische plek. Ditmaal voor de Spanjaarden.

Grootste Spaanse bolwerk

In 1598 startten zij een groot offensief in de Lage Landen. Een van de eerste doelen was een belegering van de grensstad Zaltbommel. Met moeite wisten de Staatse (Nederlandse) legers van Maurits van Nassau de stad te verdedigen. Om de aanval te ondersteunen, bouwden de Spanjaarden het Fort Sint-Andries. Het fort beheerste Waal en Maas. De noordelijke wallen lagen aan het water van de Waal, de zuidelijke rezen op uit het Maaswater. Het werd het grootste militaire bolwerk van de Spanjaarden in ons land. De kerk van Rossum werd hiervoor afgebroken.

Sleutel tot Holland

Deze Spaanse controle over Maas en Waal was niet te tolereren voor de Republiek (de Staatse partij), die Sint-Andries als de ‘Sleutel tot Holland’ beschouwde. Al tijdens de bouw werden de Spanjaarden voortdurend aangevallen door Maurits van Oranje, die daartoe een vestingwerk bij Heerewaarden aanlegde: Fort De Voorne. De bezetting van Fort Sint Andries, zo’n 2000 man sterk, bestond voor een groot deel uit huurlingen in dienst van de Spanjaarden. Gelukkig voor de Nederlanders sloeg een deel van die huurlingen aan het muiten, omdat hun soldij niet werd betaald. Toen ze in maart 1600 door Maurits werden belegerd sloeg ook nog de honger toe. Onder de dreiging van een aanval werd onderhandeld. Maurits bood 125.000 gulden en de Duitse en Waalse huurlingen liepen over naar het Staatse kamp. Zo kwam het fort op 8 mei 1600 in Nederlandse handen.

Nieuw Fort Sint Andries

Na de Tachtigjarige Oorlog raakte het fort langzaam in onbruik. Bij hoogwater stond het geregeld blank. In 1794 staken de Fransen het in brand. Toen in 1815 werd begonnen met de aanleg van de Nieuwe Hollandse Waterlinie werd dicht bij Nieuw Fort Sint Andries gebouwd.

Bronnen

Auteur: Marieke Muilwijk, in opdracht van De Bastei, Nijmegen

Vervolg: Tachtigjarige Oorlog: Slot Loevestein

Vond u dit artikel nuttig?

Kenmerken

  • Verbeelding van de Waal
  • Grenzen
  • Tachtigjarige oorlog
  • 1500-1600
  • Maasdriel
  • Rivierenland

Plaats

Location on map

Verwante collectiestukken

Ga naar CollectieGelderland

Verwante verhalen

Lees meer

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
Team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

026-3521690
info@mijngelderland.nl

Inschrijven nieuwsbrief

 

mijnGelderland Sociale media

erfgoed gelderland

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl