Ank Tap (1944) werkte 41 jaar bij de algemene landbouworganisatie in de provincie Gelderland.(1) Eerst als economisch-sociaal voorlichtster in de Oost-Veluwe en in het rivierengebied. Later in de jaren negentig kreeg zij te maken het begeleiden van projecten op het gebied van milieu en water. Dit verhaal gaat over haar herinneringen aan de jaren vijftig en zestig. Dat was de periode waarin zij opgroeide, keuzes maakte voor een opleiding en startte in haar eerste baan.
‘Ik groeide op in Herveld op een boerderij met twee broers en twee zussen. Het was een warm gezin en ik had een hele fijne jeugd. We woonden buiten het dorp en fietsten naar de lagere school, zo’n anderhalve kilometer, en later naar de HBS een km of vijf, zes. De lagere school was een kleine dorpsschool. Klas één en twee zaten samen, drie en vier zaten samen. Daarna had je vijf, zes en zeven, want er waren ook kinderen die bleven op de basisschool totdat ze vijftien waren. De leerplicht was dan uit. Van de lagere school gingen de jongens meestal naar de ambachtsschool en de meisjes naar de huishoudschool. Ik was in mijn klas de enige die naar de HBS ging. De opleiding die ik daarna volgde, was op de Christine Hermine School. Dat was een opleidingsschool in Zetten.
Mijn ouders hadden een gemengd bedrijf. In die tijd kwam dat veel voor in de Betuwe. Koeien, akkerbouw en fruitteelt waren het hoofdaandeel. We hadden ook een paar varkens of kippen, maar dat was voor eigen gebruik. Het was voor die tijd een behoorlijke boerderij; het was een boerderij die uit de familie kwam. We hadden vier man vast personeel. Als er geoogst werd, kwamen er extra mensen bij voor het oogsten van fruit en de akkerbouwtak. Voor de veehouderij waren twee mannen verantwoordelijk. Meewerken was niet aan de orde, wel herinner ik me het rapen van snoeihout tijdens de paasvakantie. Dat hout bestond uit korte stukjes en dat werd verbrand. De boerderij stond vlak bij de brug van Ewijk aan de Betuwse kant en heette het Kempke. De boerderij werd onteigend, omdat de snelweg door het huisperceel liep.
Eind jaren vijftig ging ik naar de HBS in Zetten, tegenwoordig het Hendrik Pierson College. Mijn ouders hadden zelf de middelbare school gevolgd en vonden dat vanzelfsprekend. Na de HBS wist ik niet precies wat ik wilde. Mijn moeder volgde een opleiding voor lerares, maar brak die af in verband met familieomstandigheden. Het leek haar leuk als een van de dochters dat wel ging doen en zij stelde de vormingsklas in Zetten voor. Ik ging naar de open dag en nam katoenen stof mee voor het maken van een jurk/uniform die toen tijdens praktijklessen gedragen werd.
Met die vormingsklas erbij duurde de opleiding vier jaar, plus een stageperiode die bijna een jaar duurde. Ik verbleef zes weken op meerdere adressen. Stage liep ik in Limburg, in Grevenbicht. Ik herinner me dat ik daar aankwam. Het was een boerderij waar ik niet meteen een ingang zag. De familie was in het dorpshuis bij een dansfeest en daar ging ik naartoe. Ik stond midden in die zaal met m’n koffertje. Ik voelde me daar toch enigszins opgelaten bij. Op stage ging ik verder naar de volkshogeschool in Bergen in Noord-Holland en op een boerderij in Zeeuws-Vlaanderen. Ik was ook bij een middenstandsgezin in Geldermalsen en bij een arbeidersgezin. Ik vond deze periode erg vormend. In 1966 deed ik examen; dat was in die tijd een landelijk examen.
Het examen van de N-XIX was in het voorjaar afgelopen. In die periode tot de zomer volgde ik een voorlichtingscursus. Deze voorlichtingscursus vond ik interessant. Ik kreeg allerlei technieken over het voeren van gesprekken en informatieoverdracht aan volwassenen. Ik liep voor deze cursus stage in de Tielerwaard. Dat was destijds een van de eerste grote streekverbeteringen en ruilverkavelingen. De cursus duurde vier weken op school in Zetten en was volgens mij in samenwerking met Wageningen georganiseerd. De heer Van den Ban (3), die in Wageningen college gaf, was erbij en Hannie van Leeuwen (4) was cursusleidster.
Ondertussen had ik nog niet gesolliciteerd, maar ik werd gebeld vanuit de landbouworganisatie Gelderse Maatschappij van Landbouw. De directrice van mijn school had mijn naam aan hen doorgegeven. Landbouworganisaties hadden toen ook accountantskantoren en scholen. Zij zochten een directrice voor een school in Hattem. Ik wilde die baan proberen en deed dit werk één jaar.
Het was een school in opbouw met een paar honderd leerlingen. De primaire opleiding, zo heette dat toen, duurde twee jaar. Er waren ongeveer tien leerkrachten: leraren voor taal en rekenen, de zogenaamde AVO-vakken (Algemeen Vormend Onderwijs); leraren voor technische vakken zoals koken en wassen; en leraren voor godsdienst en gymnastiek. We gaven ook cursussen voor volwassenen zoals koken, bloemschikken en handwerken/naaien. Er was een tuin bij de school, die vlak achter de stadsmuur van Hattem lag.
Het werken met kinderen vond ik interessant en van leidinggeven leerde ik veel. Maar ik kwam erachter dat mijn hart niet bij het onderwijs lag. De Gelderse Maatschappij van Landbouw startte toen een nieuw soort voorlichting. Dat was de economische-sociale voorlichting en dat ging ik toen doen.’
Voetnoten:
Jeanne van Poppel, CC-BY
Educatie en Emancipatie
Streekgeschiedenis
Werk
Personen
1950-2000
Overbetuwe
