Het Gelders Orkest

Van een stedelijk naar provinciaal orkest

Het eerste abonnementsconcert in De Reehorst (Ede) van 31 maart 1948 speelde zich af aan de vooravond van de oprichting van Het Gelders Orkest in 1949. Zoals ook bij andere orkesten in Nederland het geval was, werd de Arnhemse Orkest Vereniging in die tijd omgevormd van een stedelijk naar een provinciaal orkest.

Het orkest ging zich richten op de gehele provincie als speelgebied, vooral op dié gemeenten, die een geschikte accommodatie hadden. De cultuurspreidingsgedachte die het naoorlogse cultuurbeleid zo zou gaan bepalen, speelde daarbij uitdrukkelijk een rol.

Financiën

Maar er was ook een financiële drijfveer. Het orkest kampte in de naoorlogse periode namelijk met grote financiële tekorten. Daarom werd gezocht naar nieuwe speelplaatsen die de financiële basis van het orkest konden versterken.

Overheidssteun

Het werd steeds duidelijker dat het orkest niet meer kon bestaan zonder substantiële steun van de verschillende overheden. Het rijk betaalde in die tijd de helft van de salarislasten. Het beroep op de lagere overheden om ook bij te dragen werd klemmender. Doordat het speelgebied van het orkest zich uitbreidde, werd de functie van de provincie Gelderland als financier ook steeds belangrijker.

Subsidies

De provincie nam langzaam maar zeker de positie van de standplaatsgemeente Arnhem over. Vanaf 1949 gingen behalve de provincie en Arnhem ook Nijmegen en Apeldoorn structureel bijdragen om in ieder geval gezamenlijk de salarislasten van de orkestmusici te garanderen. Maar ook andere Gelderse gemeenten waar het orkest optrad gingen tot subsidiëring over, zoals Ede deed na het geslaagde concert in 1948. Later volgden Zutphen, Doetinchem, Winterswijk, Wageningen en Tiel. Uiteindelijk zou dit leiden tot een complex subsidiestelsel, het zogenoemde koppelsubsidiesysteem, op basis waarvan Het Gelders Orkest enkele decennia zou worden gefinancierd.

Auteur: Peter Berns.

Deze tekst is een verkorte versie van een lemma uit het werk 'Gelderland 1900-2000' (eindredactie: Dolly Verhoeven). In de pdf bij dit verhaal vindt u de volledige tekst.


Rechten

©

Relevante links

Vond u dit artikel nuttig?

  • Kunst en cultuur

  • 1900-1950

  • Arnhem

  • Volkscultuur

  • Arnhem e.o.

Verwante verhalen

Lees meer

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
Team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

026-3034254
info@mijngelderland.nl

Inschrijven nieuwsbrief

mijnGelderland Sociale media

erfgoed gelderland

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
Team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3034254
E info@mijngelderland.nl