De Coöperatieve Roomboterfabriek ‘Onze Eendracht’ in Maasbommel omstreeks 1913. © CC-BY-NC-SA
De coöperatieve zuivelfabrieken
Tot ver in de negentiende eeuw gebeurt het verwerken van melk en het maken van boter meestal thuis op de boerderij. De veehouderij richt zich...
Het bestuur van de boerenbond in Ewijk bij hun 12 ½ jarig jubileum in 1958 © Collectie Arno Spin
De Boerenbonden
Aan het eind van de negentiende eeuw kelderen de landbouwprijzen, als gevolg van een overschot aan graan en melk. De vele kleine boeren kunnen...
Klooster Tienakker van de Zusters Franciscanessen van Bennebroek © Wim Kattenberg CC-BY
Katholiek reveil, tweede golf kloosters
Als de regering het in de negentiende eeuw laat afweten, nemen particuliere organisaties, diaconieën, kloosterorden en congregaties de zorg voor zieken en ouderen en het...
De gedroogde ‘vormelingen’ worden naar de oven gebracht. © Stichting BOEI
Steenovens langs de Waal
Met de groei van de bevolking en de industriële revolutie neemt de vraag naar stenen halverwege de negentiende eeuw een grote vlucht. In vrijwel ieder...
Batenburg, kerktoren en molen en nieuwe riviernatuur voor de deur © Peter Deurloo CC-BY-NC
Toekomstperspectief
Het Verhaal van Maas en Waal eindigt nooit. Zo lang de rivieren stromen, blijven de inwoners stoeien met water en land. En met elkaar! De...
Achttien ketters te Salzburg verbrand in 1528, door Jan Luyken (1685) © Rijksmuseum/PD
Reformatie en de schuilkerken
De geschiedenis van Nederland is eeuwenlang mede bepaald door de gereformeerde kerk. In plaats van staatskerk wordt ze ‘publieke kerk’ genoemd. Andere geloven dan gereformeerd...
Kaart met de weteringen in Maas en Waal uit 1818 ©  Gelders Archief, CC-BY2.0
Een goede afwatering
In 1321 presenteert gravenzoon Reinald II zijn ‘Landtbrief’. Daarin staat dé oplossing tegen wateroverlast voor het hele Land tussen Maas en Waal. Verbindt natuurlijke waterlopen...
Het bouwen van de hefbrug bij Weurt in 1923 © Rijkswaterstaat, CC-BY
Het Maas-Waalkanaal
In 1927 komt het Maas-Waalkanaal gereed. Een afkorting voor de scheepvaart die via de Waal naar het westen wil. Nijmegen zet het kanaal in voor...
“Werkkamp Balgoij” aan de Eindschestraat waar tewerkgestelden werden ondergebracht, die werkten aan de maaskanalisatie © Heemkundekring Pagus Balgoye cc-by
Balgoij en Keent gescheiden
Begin twintigste eeuw zijn er grote zorgen over de waterbeheersing van de Maas. Tussen 1900 en 1927 veroorzaakt de Maas veel problemen. De regering in...
Struikrovers overvallen reizigers in een landschap, Jan van Londerseel, naar David Vinckboons (I), 1601 – 1652 © Rijksmuseum CC-BY
Swartmaakers terroriseren het Land tussen Maas en Waal
Aan het eind van de zeventiende en het begin van de achttiende eeuw gaat het niet goed met de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Sommige...
Het Nederlandse leger blaast in 1940 de brug over het kanaal in Weurt op © Collectie Paul Smits
De oorlogsjaren
Tijdens de Tweede Wereldoorlog zijn er weinig gevechtshandelingen in Maas en Waal, maar de impact op het dagelijkse leven is groot. Het verenigingsleven ligt stil....
Vissers zetten hun netten uit, Jan van Goyen (1638). © PD
In eigen netten verstrikt
Eeuwenlang leeft heel Heerewaarden van de riviervisserij. Het is lange tijd de grootste riviervissersplaats van Gelderland. Er zijn op het hoogtepunt circa vijftig vissers lid...
Vroegste bekadingen in het gebied tussen Maas en Waal. © L.J.Pons, Bodemkundige studies (1957)
Een stroom aan overstromingen
Niet alleen als gevolg van slecht dijkonderhoud, maar ook door het klimaat en de toestand van de rivieren zelf komen er in de achttiende eeuw...
Middeleeuwse dolk met aangekoekt zand. © Expeditie Over De Maas, CC-BY-NC-SA
Scheepskerkhof waar Maas raakt aan Waal, vroege middeleeuwen
Waar Maas en Waal elkaar bijna raken, tussen Alphen en Dreumel, graven archeologen sinds 2010 mee met zandwinners. Met 277 hectare is Over de Maas...
Wagengraf © Museum Kasteel Wijchen
De Kelten en het Gelderse Oostelijk Rivierengebied
De invloed van de Kelten is in Noord- en Midden-Nederland vrij groot geweest, met name in het Gelders Oostelijk Rivierengebied. Hoewel er zich hier geen...
Toekijken bij de gezwollen Maas in Maasbommel © Foto: Jan Rikken
Op de vlucht voor het water
Het zal toch niet weer gebeuren? Dat is wat oudere inwoners in het Land tussen Maas en Waal denken eind 1993 en begin 1995. Het...
IJsberg opgestuwd tegen de waalbandijk bij Ochten, gravure van Roeland van Eynden uit 1789 in 1789 © Rijksmuseum PD
In de ban van de ringdijk
In 1321 schrijft Reinald II van Gelre een Landtbrief waarin hij voor het hele gebied tussen Maas en Waal dé oplossing tegen wateroverlast presenteert. Er...
Werken in een griendakker in Maas en Waal © Gelderse Komgrondencommissie, Gelders Archief
Handwerk en ambacht in eigen huis
Al eeuwen bestaan in het Land tussen Maas en Waal twee bloeiende takken van huisindustrie: manden vlechten en klompen maken. Beide gaan ver terug in...
De Van Heemstraweg nog bestraat met gebakken klinkers tussen Weurt en Beuningen. © Www.oudbeuningen.nl
Van Heemstraweg: ’De Nije Weg’
De ontsluiting van het gebied tussen Maas en Waal komt in een stroomversnelling door de aanleg van wegen. In 1935 heeft dagblad De Telegraaf de...
Maasbommel: Hof te Bommel,  950-1100 © Wim Kattenberg CC-BY-NC-SA
Lang ‘heerlijk’ gebleven
De geschiedenis van het Land tussen Maas en Waal is lang in hoge mate bepaald door grote en kleine machthebbers. Dit heeft alles te maken...
Meanderende en vlechtende rivieren © Nico Willemse, RAAP
De wilde jeugd van Maas en Waal
De Maas en de Waal, aftakkingen van de Rijn, hebben onstuimige jeugdjaren. Aanvankelijk stromen ze nog niet in geulen tussen twee dijken. Ze hebben vrij...
Portret van Joan Derk van der Capellen tot den Pol, Louis Jacques Cathelin, naar Johan Antonie Kaldenbach, 1770 – 1804 © Rijkmuseum/PD
Patriottenverzet in Batenburg
De glanzende jaren van de Gouden Eeuw verbleken gedurende de achttiende eeuw. De achteruitgang veroorzaakt veel onrust. Vooral de middenklasse heeft last van de neergang....
Een deel van de Peutingerkaart, gebaseerd op een Romeinse wegenkaart. Rechtboven Noviomagi (Nijmegen), linksboven Ad Duodecumum © PD
Het Romeinse landschap tussen Maas en Waal
Grote rechthoekige blokken kalksteen komen aan de oppervlakte als het bedrijf Nederzand in 2010 zand gaat winnen in Over de Maas bij Alphen. 1800 of...
Tractus Rheni et Mosea totusq. Vahalis, etc.,1642 of 1643 © Gelders Archief CC0
Wie is de baas in Gelre?
In de loop van de dertiende en veertiende eeuw slagen de graven van Gelre erin landsheer te worden. Ze heersen nu meer dan daarvoor over...
Armoedige omstandigheden in Maas en Waal © Historische Vereniging Tweestromenland
De kleine boer trekt aan het kortste eind
De verarming van Maas en Waal neemt vanaf 1850 toe. Veel grond is in handen gekomen van grootgrondbezitters. Het is een proces dat al eeuwen...
Het Leeuwens Gemaal © Historische Vereniging Tweestromenland, CC-BY-NC-SA
Stoom en overtollig water
Vanaf 1846 doet een nieuwe revolutionaire manier van waterafvoer zijn intrede in het Land tussen Maas en Waal. Stoomgemalen helpen het water uit de polder...
Ruïne van kasteel ’t Hof in Maasbommel, een van de kastelen die het stadje gekend heeft. © Collectie Peter Deurloo.
Hanzestad Maasbommel
Om zich tegen de binnenvallende Vikingen te beschermen gaan Europese steden samenwerken. Na het jaar 1000 neemt de druk van de Vikingen af. Toch blijft...
Oudste bekende foto van de Mert. © Rond de Leste Mert, Cor van den Heuvel
De Leste Mert
De Leste Mert in Druten bestaat al meer dan 200 jaar. Het is niet alleen een begrip voor Druten maar voor de hele regio. Koopman-Koning...
Kamp van jager-verzamelaars in Archeon © Archeon/PD
Jagers-verzamelaars in Deest
Deest heeft al vroeg bewoners. Ze wonen er tijdelijk, van 5000 tot 4000 voor Christus. Ze hebben een basiskamp op een zandkop even ten noorden...
Bergharen, Afferden, Winssen, circa 1860-1870 © Gelders Archief CC1.0
We blijven ruilverkavelen
Al snel na de ingrijpende ruilverkaveling van de jaren vijftig in het westen van het Land tussen Maas en Waal klinkt het oordeel dat het...
Boer bewerkt zijn land met een ploeg, door Theodor de Bry (1596) © Rijksmuseum/PD
Grafveld vol kunst in Wijchen
Overal waar de Romeinen zich na 350 terugtrekken, nemen de Franken het over. Ze nemen eerst de strategische plekken in. Wijchen hoort daar bij. Op...
Romeinse villa bij Ewijk © Gemeente Beuningen
Grond in vreemde handen
Vanaf 1600 tot aan de Tweede Wereldoorlog woonden veel verarmde boeren in het gebied tussen Maas en Waal. Uitwonende grootgrondbezitters hebben deze verarming voor een...
De stuw bij Lith in aanbouw in 1936. © Collectie Peter Deurloo
De Maas recht, maar de rug krom
De Maas is een grillige rivier die in de loop van de geschiedenis haar loop diverse malen heeft verlegd, soms op natuurlijke wijze, soms door...
De dijken worden verzwaard in 1996 © Foto: Jan Rikken
Zware dijken, ruimte voor de rivier
Sinds de jaren zeventig van de twintigste eeuw is er steeds meer verzet tegen rigoureuze dijkversterkingen waarbij pittoreske dijkhuisjes moeten wijken, net als de aanpalende...
Lente 1926 in Dreumel, het water is gezakt maar de schade is nog niet hersteld © Katholieke Illustratie/RAN
De ramp die geen ramp mocht heten
Op de ochtend van oudejaarsdag 1925 breekt de Maasbandijk tussen Overasselt en Nederasselt. Het is de laatste dijkdoorbraak tot op heden. De materiële schade is...
Graver Veragtert was actief bij de ontzandingen in de Megensche Ham, voorafgaand aan het graven van de Gouden Ham. © P. Deurloo
Wingewest Maas en Waal
Het gebied tussen Maas en Waal is vanaf de negentiende eeuw een wingewest. Letterlijk. Klei, zand en grind zijn er door de geologische geschiedenis van...
Woontoren © Heemkunde Kring Leeuwen, CC-BY-NC-SA
Koninkjes op de vierkante kilometer
Zelfstandige ridders, die hun macht vestigen in heerlijkheden drukken lang hun stempel op het gebied tussen de Maas en de Waal. Zij komen uit de...
Stoomtram Maas en Waal, schema © Uit de publicatie van Adriaan Maters
De stoomtram legt een link met de buitenwereld
In het Land tussen Maas en Waal wordt in 1902 een tramweg aangelegd van 32 km van Nijmegen naar Wamel. Hierover rijdt zes keer per...
De Ewaldenkerk in Druten © Foto: Kees Gerrits
Een steenfabriek vanwege de kerk
De Ewaldenkerk in Druten is in meerdere opzichten een bijzondere kerk. De beroemde architect Pierre Cuypers ontwerpt haar, eind negentiende eeuw. En om haar te...
Schuilkerk in het achterhuis van de Munte in Batenburg © Wim Kattenberg, CC-BY-NC-SA
Een landschap vol kerken
Aan de bouw van kerk en torens is te zien dat de rooms-katholieke kerk de macht had in het Land tussen Maas en Waal. Dat...
Kaart Nicolaas Geelkercken uit 1633, naar aanleiding van de ruzie tussen Geërfden van de Molenpolder Dreumel-Alphen-Wamel en de molenbouwers © Gelders Archief CC1.0
Molensoap in de Zak van Maas en Waal
Alphen, Wamel en Dreumel liggen in de Zak van Maas en Waal, het laagste gedeelte binnen Maas en Waal. Daar loopt alle water naar toe....
Jean-Charles Pichegru © PD
De Slag bij Puiflijk
In 1794 krijgt Maas en Waal het zwaar te verduren. Het toch al arme gebied wordt nog eens zwaar getroffen door de strijd tussen het...
Voorbeeld van een villa. © Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed cc-by 4.0
De Romeinse villa in Ewijk
Omstreeks het jaar 50 vestigen de Romeinen zich in ons land. Noviomagus wordt een van hun belangrijkste steden. De Rijn is de noordgrens van hun...
Tabaksveld bij Puiflijk © Regionaal Archief Nijmegen CC0
Tabak tussen Maas en Waal
Van de zeventiende tot midden twintigste eeuw speelt de teelt van tabak een belangrijke rol in de land- en tuinbouw in het gebied tussen...
Het watersnoodmonument op de Waaldijk in Beneden-Leeuwen met een tekst gewijd aan Hanneke van Beek © John Raggers CC-BY-NC-SA
Een traan in het oog van de koning
Na de zeer onstuimige achttiende eeuw met maar liefst negen complete overstromingen van het Land tussen Maas en Waal en bijna vier keer zoveel dijkdoorbraken,...
De gedenksteen in Tiel voor de gefusilleerde mannen © Wikipedia Commons CC2.5
Bevrijd maar nog niet veilig
Hoewel het gebied tussen Maas en Waal al in september 1944 is bevrijd, voelen de mensen zich in de frontlinie nog niet veilig. Ook is...
Maria en Jezus met Bernardus van Clairvaux, naar de meester van Magdalene © CC0
Cisterciënzers en Cisterciënzerinnen
In de periode 1300-1600 maken de Cisterciënzer monniken uit Camp en de Cisterciënzerinnen uit Graefenthal, het land tussen Maas en Waal toegankelijk. Camp en Graefenthal...
De eerste boot, gebouwd op de werf Meijer © Heemkunde Vereniging Leeuwen
Van schepen naar bankstellen
De industriële revolutie bereikt in de negentiende eeuw ook het Land tussen Maas en Waal. Stoommachines nemen het werk van de kracht van wind, van...
Slag op de Mookerhei (Ets van Frans van den Wijngaerde) © Rijksmuseum - PD
Tachtig jaar buffer tussen noord en zuid
In 1568 begint de opstand tegen Spanje. Het katholieke Land tussen de Maas en de Waal vormt de buffer tussen de calvinistische noordelijke en de...
De oudst bekende kaart van Maas en Waal vertelt het verhaal van de rivieren, dijken en weteringen. © CC0
De slinger van Maas en Waal
De inwoners van het Land tussen Maas en Waal hebben een goed leven. Als de eerste mensen hier rondzwerven barst het van de eetbare planten...

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
Team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

026-3521690
info@mijngelderland.nl

Inschrijven nieuwsbrief

 

mijnGelderland Sociale media

erfgoed gelderland

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl