Tentoonstelling | Ver en Nabij

Ver & Nabij geeft een nieuwe dimensie aan de laatmiddeleeuwse kunst van de gebroeders met circa 130 hedendaagse schilderijen, sculpturen, installaties en textielkunst, maar ook met fotografie, video, animatie, mode, hoeden en sieraden. Werken van onder meer Iris van Herpen, Erwin Olaf, Raquel van Haver, Claudy en Jesk Jongstra, Iris Kensmil, Lita Cabellut, Desirée Dolron en Levi van Veluw geven actuele betekenis aan de kunst van de gebroeders Van Lymborch. De verbindingen die worden gelegd nodigen je niet alleen uit om te kijken, maar ook om te zien.

“Ver & Nabij gaat over drie getalenteerde broers uit de late Middeleeuwen, over ruim dertig hedendaagse kunstenaars én over jou, degene die hun werk aanschouwt. Het gaat over interactie en reflectie, over verbeelding en verwondering. Over toeval en ongezochte vondsten. Over nieuwe vergezichten.” Karin van Lieverloo, curator-projectleider Ver & Nabij

“De kunst van de Van Lymborchs is letterlijk en figuurlijk grensverleggend, dankzij spannende artistieke vernieuwingen en dankzij hun culturele horizonten die reikten tot aan China, Sri Lanka, Afghanistan, Byzantium, het Midden-Oosten en Noord-Afrika. Ver & Nabij verlegt zo onze blik op hun kunst en op de middeleeuwen.” André Stufkens, initiator en adviseur Ver & Nabij

Universeel en internationaal

In de tentoonstelling Ver & Nabij worden zowel de internationale invloeden in de miniaturen van de gebroeders Van Lymborch als het universele karakter van hun vertellingen gekoppeld aan werk van gerenommeerde en talentvolle kunstenaars van nu.

Rond 1400 was er in Europa sprake van een sterke mobiliteit tussen oost en west en noord en zuid. En met de handelscontacten die pigmenten, stoffen en kleding brachten, kwamen ook culturele contacten mee. Van China, Mongolië, Sri Lanka en Afghanistan tot Perzië, Byzantium, het Midden-Oosten en Noord-Afrika: de horizon van de Van Lymborchs reikte ver. Zonder deze uitwisselingen zou de kunst van de Van Lymborchs nooit zo hoogstaand en vernieuwend zijn geweest. Maar ook niet zo menselijk en herkenbaar.

Vanuit het verlangen de gebroeders Van Lymborch en hun wereld te leren kennen, hoef je eigenlijk alleen maar naar jezelf te kijken. Wat ver weg lijkt, in tijd en afstand, blijkt dan dichterbij dan gedacht. De koppeling van diverse tijden, kunstenaars en media zet zowel de artistieke nalatenschap van de Nijmeegse meesters als het werk van de kunstenaars van nu in een nieuw daglicht.

Precies in het spanningsveld tussen ogenschijnlijk verschillende wereld- en mensbeelden opereert deze tentoonstelling. Centraal staat de ontmoeting tussen oud en nieuw, toen en nu, daar en hier. En dat geeft onverwachte vondsten.

Verhalenkamers

Verdeeld over verschillende verhalenkamers (met als titels Blauw, Paradijs, Maria, Mens- en wereldbeeld, Dood, Geloof en hoop, Heraldiek en Kalligrafie) gaan circa 130 moderne kunstwerken een onverwacht samenspel aan met eeuwenoude beelden uit de Très Riches Heures en de Belles Heures, de meesterwerken van de Van Lymborchs.

Thema’s en details uit hun miniaturen – te bewonderen via hoogwaardige reproducties en de Gebroeders Van Lymborch Experience – worden verbonden aan hedendaagse schilderijen en sculpturen, installaties en textielkunst, fotografie, video en animatie, mode, hoeden en sieraden.

Ver & Nabij laat je voelen hoe het unieke Van Lymborch-blauw vandaag de dag wordt geïnterpreteerd, hoe de weergave van de dood verschilt maar niet de impact ervan, hoe het mens- en wereldbeeld van de broers, al is het meer dan zeshonderd jaar oud, kan worden verbonden aan dat van 2026.

Kunstenaars met uiteenlopende achtergronden, verschillende expertises en ideeën en werkend in diverse media zijn uitgenodigd deel te nemen aan Ver & Nabij. Het zijn zowel specifieke details, vormen of kleuren in hun werk als de verhalen daarachter die hen verbinden aan de schilderkunst van de Van Lymborchs.

Marcel van Brakel (Polymorf), Lin Gerritse, Suzanne Jongmans, Iris Kensmil en Hemaseh Manawi Rad hebben speciaal voor Ver & Nabij nieuw werk gemaakt, net als hoedenontwerpers Marianne Jongkind, Dirk-Jan Kortschot, Mirjam Nuver en Irene van Vugt. Ook is werk van Menno Hulshoff, Suzanne Klein Egelink en Guy Kremer te zien, de winnaars van de wedstrijd De Nieuwe Van Lymborch.

De 15 meter hoge torenhal van de Stevenskerk vormt het decor voor de Gebroeders Van Lymborch Experience, een audiovisueel spektakel dat je meevoert naar de wereld van de Nijmeegse meesters.

De gebroeders Van Lymborch

De gebroeders Herman, Paul en Johan van Lymborch (ca. 1385/88–1416) worden beschouwd als de grondleggers van het realisme in de Nederlandse schilderkunst. Zij groeiden op binnen een artistieke familie aan de Burchtstraat in Nijmegen en maakten naam als hofkunstenaars van Filips de Stoute, hertog van Bourgondië, en Jean de France, hertog van Berry.

De Très Riches Heures, bewaard in Musée Condé in Chantilly, wordt tot de hoogtepunten van de middeleeuwse kunst gerekend.

Het oeuvre van de gebroeders Van Lymborch is klein. Hun schilderkunst bevindt zich in een zestal boeken die worden bewaard in musea en bibliotheken in Frankrijk, Vaticaanstad en de Verenigde Staten. De kwetsbare, ruim zeshonderd jaar oude handschriften worden zelden aan het publiek getoond. Originele ‘Van Lymborchs’ waren slechts twee keer in Nederland te zien: in 2005 in het Nijmeegse Valkhof Museum en in 2017 in het Rijksmuseum in Amsterdam.

Van Lymborch Jaar

Ver & Nabij – een samenwerking van Stichting Maelwael Van Lymborch, Maelwael Van Lymborch Studies, de Stevenskerk en het Valkhof Museum – vormt de afsluiting van het Van Lymborch Jaar waarin Nijmegen haar verbintenis met de gebroeders Van Lymborch viert.

Directe aanleiding voor het uitroepen van dit feestelijke jaar vormt de unieke samenwerking met Musée Condé in Chantilly, dat de Très Riches Heures beheert. Afgelopen jaar toonde het Franse museum eenmalig naast elkaar de twaalf wereldberoemde kalenderbladen van dit getijdenboek. Met Ver & Nabij presenteert Nijmegen nu het tweede deel van dit internationale Van Lymborch-tweeluik.

Parallel aan de tentoonstelling wordt door omroep BNNVARA op dinsdag 6, 13, 20 en 27 januari (NPO2, 20.30 uur) de vierdelige tv-serie Onbekend en wereldberoemd: gebroeders Van Lymborch uitgezonden, waarin journalist Sinan Can en Pieter Roelofs, hoofd beeldende kunst van het Rijksmuseum, in de voetsporen van de gebroeders Van Lymborch treden en onderweg meerdere aan Ver & Nabij deelnemende kunstenaars bezoeken.

Deelnemende kunstenaars

Jasper Abels
Akmar
Alexander Bobkin
Vincent de Boer
Lita Cabellut
Sinan Can
Oussama Diab
Desirée Dolron
Ruud van Empel
Lin Gerritse
Elena Gorbunova
Raquel van Haver
Maria Hees
Iris van Herpen
Micky Hoogendijk
Idiots (Afke Golsteijn en Floris Bakker)
Taehee In
Marianne Jongkind
Suzanne Jongmans
Claudy en Jesk Jongstra
Iris Kensmil
Dirk-Jan Kortschot
Suzan van Lieshout
Elise van der Linden
Mariecke van der Linden
Hemaseh Manawi Rad
Felicia Mülbaier
Mirjam Nuver
Erwin Olaf
Polymorf (Marcel van Brakel)
Cristina de Prada
Mariëlle van der Schrier
Levi van Veluw
Irene van Vugt
Nomin Zezegmaa