Canon van Lochem

De canon van Lochem vertelt het verhaal van de geschiedenis van de gemeente Lochem. Lees intro

40 verhalen
Bekijk volledige kaart

Zoals een mens wordt gevormd door ervaringen en herinneringen, zo krijgt een plaats reliëf door de dingen die zich er hebben afgespeeld. Klik via de illustraties door de canonvensters heen, en laat u rondleiden in de geschiedenis van Lochem.

Dat geldt voor een heel specifieke plaats, zoals de Spitholderbrug of landgoed Verwolde, dat geldt voor een 'plaats' in de betekenis van een woonkern, zoals Epse of Zwiep, en dat geldt ook als we met 'plaats' een hele gemeente, zoals Lochem, bedoelen. Wie weet wat een mens heeft meegemaakt en wie weet wat in het verleden op of in een bepaalde plaats is gebeurd kijkt met een andere, zowel scherpere als mildere, blik naar gebeurtenissen van vandaag.

Deze 'canon' van Lochem geeft via 35 'vensters' een blik op de belangrijkste personen, locaties en gebeurtenissen uit de geschiedenis van de gemeente Lochem.Geografie en omgeving zijn natuurlijk van groot belang voor de ontwikkeling van een plaats. Stuwwallen uit de ijstijd vormden het landschap, rivieren vormden zowel grens als verbindingsweg. Veel van wat Lochem meemaakte was onderdeel van de geschiedenis van het graafschap Zutphen - 'de Graafschap' - , waarvan het de noordelijke uithoek vormt.

Zo zijn grafheuvels, oude rechtspraak en de marken, zoals in deze canon behandeld, niet uniek voor Lochem; de genoemde namen en voorbeelden natuurlijk wel.

Sommige gebeurtenissen hadden typisch te maken met de kleine stad Lochem, zoals de belegering in de zestiende eeuw of de oprichting van schouwburg en ziekenhuis in de negentiende eeuw. Op het land vonden weer andere ontwikkelingen  plaats, zoals het ontstaan van havezaten en landgoederen of de opkomst en fusies van de agrarische coöperaties.

In de loop van de eeuwen is te zien hoe Lochem niet alleen onderdeel is van Graafschap en Gelre, maar ook van Nederland en Europa.  Als in deze canon het openbaar vervoer, de werkverschaffing  en de plaatselijke oorlogshandelingen wordt beschreven dan passen die thema's naadloos in de canon voor Nederland, ook al zijn de voorbeelden Lochems. De genoemde beeldend kunstenaars en muzikanten zijn niet alleen typisch Lochems, maar ook (inter)nationaal bekend.

De rode draad door deze canon is dan ook de vergroting van schaal en horizon. De Lochemse burger overziet een steeds groter deel van de aardbol als zijn leefwereld. En dan ontstaat vaak weer, misschien als tegenwicht, grotere belangstelling voor de wereld naast de deur.

Zie ook de websites van HG Lochem Laren Barchem & De Elf Marken.

Verdugo © PD
Lochem ondertekent het Plakkaat van Verlatinghe
Nadat op 26 juli 1581 ook Gelderland het Plakkaat van Verlatinge heeft ondertekent, is Lochem ‘eigenlijk’ weer Staats. Francisco Verdugo wordt gestuurd om Lochem daadwerkelijk...
Maximiliaan van Egmont, graaf van Buren © PD
Lochem veroverd door Maximiliaan van Egmont
Lochem wordt veroverd door Maximiliaan van Egmont, graaf van Buren, in opdracht van de Habsburgse keizer, Karel V.
Hoofdgebouw veranda
Woodbrookershuis
De vereniging Woodbrookers Barchem, eigenaar van het "Woodbrookershuis" is erfgenaam van een belangrijke religieus-maatschappelijke stroming uit het begin van de twintigste eeuw.
Heks van Almen © Kamertheater Almen
De heks van Almen
In 1472 wordt de dienstbode van de pastoor te Almen, genaamd Aliden des papen maghet, wegens hekserij levend verbrand. Ze is de eerste heks in...
De IJssel bij Gorssel 1870 © PD
De IJssel keert om
Onveranderlijk lijkt de IJssel langs Gorssel te stromen, maar dat beeld is schijn. Niet alleen veranderden de bochten en hoofdstroom regelmatig, al of niet door...
Zwiep en Boschheurne © Mart Hagenbeek www.gevelstenen.net
Marken
Het markenboek van Zwiep en Boschheurne uit 1532 vermeldt: “in den Enk sal niemant schapen mogen hoeden, als na den laatsten gast daer uijt is,...
Huys te Dort © PD
Huis Dorth
Het zelfstandige graafschap Gelre moest worden beschermd tegen mogelijke invallen vanuit het Oversticht; en omgekeerd. Bij Dorth stonden aan weerszijden van de grens versterkte...
Nettelhorst © PD
Berkelneven
Kasteel Nettelhorst, waarvan slechts een ruïne en een bouwhuis bewaard zijn gebleven, werd lang bewoond door leden van de familie van Heeckeren. Andere van Heeckerens...
Meester heuvel
Meesters in Lochem
Elk dorp, elke provinciestad lijkt wel enkele schoolmeesters te hebben gehad die ook buiten hun klas en hun school een zekere faam genoten. Lochem is...
De Roskambus 1974
Toerisme
Voor de gemeente Lochem, met een afwisselende natuur, de landgoederen met hun statige huizen, de rivieren Berkel en IJssel, de vriendelijke bevolking en een goede...
Landschap
Lochemse Berg
Zo'n 180.000 jaar geleden, in de op één na laatste ijstijd, drong het landijs vanuit Scandinavië door tot in ons land. Het stuwde de onderliggende...
Plooijerij in Zutphen
Slag bij de Spitholderbrug
Tot in de achttiende eeuw was de Spitholderbrug bij Almen de enige plaats waar 's winters het handelsverkeer vanuit Westfalen naar Deventer de Berkel kon...
De drie Kieften © De Elf Marken CC BY NC SA
De drie Kieften
Herberg de Drie Kieften was een van de pleisterplaatsen langs de handelswegen door het huidige Lochem. De herbergen waren 's avonds en 's nachts gevuld...
Dorp-Almen 1743 © PD
Elk weet waar 't Almensch kerkje staat
In de bekende beginregel van Starings gedicht gebruikt hij het Almens kerkje slechts als opmaat voor een verhaal over 'De hoofdige boer', maar ook het...
Kaart van Lochem door Jacob van Deventer
Charter van Otto II
Op 9 juli 1233 vaardigde graaf Otto II van Gelre een charter uit, waarmee hij stadsrechten verleende aan de burgers van 'villa Locheym', een nederzetting...
Wilhelmina
Gorsselse heide
Rond 1800 strekten heidevelden zich uit tot voorbij Gorssel. Tegenwoordig is de "Gorsselse heide" een heidegebied van circa 100 hectare tussen Joppe en Harfsen. Vanouds...
Verwolde © Focko De Zee CC BY NC SA
Verwolde
Van verdedigingswerk werden de kastelen comfortabele woonoorden. En behalve lieden van adel woonden er steeds meer gegoede burgers uit de stad. De landschapsinrichting in de...
Ludger en Bernlef door Henk Carlier © Wout Klein CC BY NC SA
Ludger en Bernlef
Aan de voet van de Grote kerk in Lochem staat een bronzen beeldje van de prediker Ludger, gezeten op een paard, terwijl hij de blinde...
Hooiplukker © Wout Klein CC BY NC SA
De hooiplukker
De Spanjaarden hadden natuurlijk gehoord van het Paard van Troje. En ze wisten hoe Maurits met de list van het turfschip Breda had ingenomen. Dus...
Peststeen op een steunbeer van de st. Gudula kerk © Focko De Zee CC BY NC SA
Peststeen
Pestlijders in Lochem meenden dat het schraapsel van een bepaalde hoeksteen van de St.Gudula kerk als medicijn kon dienen tegen de pest. Er is flink...
Urn uit een grafheuvel bij Joppe © Rijksmuseum voor Oudheden CC BY NC SA
Grafheuvels in Almen en Eefde
Grafheuvels zijn het zichtbare bewijs van vroege bewoners in het gebied dat nu de gemeente Lochem is. Ze stammen uit de bronstijd.
Verheffing en brugerinitiatieven
In alle tijden zijn er gegoede burgers geweest die oog hadden voor het "nut van 't algemeen", maar opvallend veel initiatieven uit de negentiende zijn...
Volk van Nederland © nc
Robert Jasper van der Capellen
Robert Jasper was een vat vol tegenstellingen. Hij werd geboren op de Boedelhof in Eefde, een van de kastelen van de familie. Hij trouwde een...
Hotel Stad Lochem
Indisch Lochem
De huizen Java, Borneo, Sumatra en Celebes doen ons denken aan de Indische archipel. Maar fabrikeur Hoffman die Java en Sumatra in 1840 bouwde handelen...
Beleg en verovering van Lochem door de Spanjaarden olv Spinola (1606) © Gelders Archief/PD
Spinola belegert Lochem
Ambrogio Spinola, stammende uit een bankiersfamilie, was een groot militair strateeg. Hij is vooral bekend en berucht om zijn belegering van Oostende. In 1604 slaagde...
Stadsbrand 1615 © PD
Eeffse Tonhues
Eeffse Tonhues zal de haren uit haar hoofd getrokken hebben op de avond van 6 april 1615. Even weg bij het bierbrouwen, zodat het steeds...
Tramstation Capellenlaan
Trams, treinen, stations
In 1865 werden twee spoorlijnen geopend met stations in het huidige Lochem: de lijn Zutphen - Hengelo (staatslijn D) met stations Laren-Almen en Lochem en...
Kaart van de Armhoede door Nicolaas Geelkercken (detail) © PD
't Ruerlose Slag
De ontginningsslagen op de Armhoede kregen namen als Ruerlose Slag, Papenslag of Mogesomp. Ook nu nog leven die namen voort in Lochemse boerderij- en familienamen.
Witte-Wievenkuil op de Kale berg © Wout Klein CC BY NC SA
Witte Wieven van Zwiep
In de Witte Wievenkuil op de Kale Berg zouden Witte Wieven hebben gehuisd. Zo vertelde bakker Gait Postel uit Zwiep tenminste als hij toeristen meenam...
Bereisde Roel
Bereisde Roel
Het geslacht Staring is een begrip in de hele Achterhoek. Zeker drie generaties Staring zijn belangrijk geweest voor Lochem, de Graafschap en Nederland.
Christiaan van Molhoop © PD
Christiaan van Molhoop
Niet veel bedienden werden ooit vastgelegd op een alleen aan hen gewijd portret. Die eer viel wel te beurt aan Christiaan van Molhoop, bode van...
De stuw bij Beekvliet © Gerald Harmsen, Waterschap Rijn en IJssel
De Slinge wordt Berkel
Ter hoogte van de stuw bij Beekvliet voegt de Slinge zich bij de Berkel, maar dat is niet wat we bedoelen met 'Slinge wordt Berkel'....

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
Team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

026-3521690
info@mijngelderland.nl

Inschrijven nieuwsbrief

 

mijnGelderland Sociale media

erfgoed gelderland

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl