Tijd van monniken en ridders

Kenmerkende ontwikkelingen voor deze periode zijn:

  • De verspreiding van het christendom in heel Europa.
  • Het ontstaan en de verspreiding van de islam.
  • De vrijwel volledige vervanging in West-Europa van de agrarisch-urbane cultuur door een zelfvoorzienende agrarische cultuur, georganiseerd via hofstelsel en horigheid.
  • Het ontstaan van feodale verhoudingen in het bestuur.
Rozenkrans uit Nijkerk (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Kloosters worden grootgrondbezitters
In de vroege Middeleeuwen verspreidden evangeliepredikers het Christendom in Nederland. Niet zonder problemen, zoals in 754 toen Bonifacius in Dokkum werd vermoord. Op de...
oudste kerkje
Kerkbouw Putten
Wanneer de eerste kerk in Putten is gebouwd is niet exact bekend. Waarschijnlijk op de plaats van een Germaans heiligdom omdat deze plekken daar veelal...
Een kogelpot uit Ark uit de tweede helft 13e eeuw/begin 14e eeuw. Een kogelpot deed dienst als kookpot en als voorraadpot. Foto: Nieuwland Erfgoedcentrum Lelystad
Ereck est absorpte
Vanaf de negende eeuw kwamen er definitief mensen wonen in het gebied van Nijkerk-Arkemheen, in de nederzettingen Ark en Bokhorst. Ark lag, net als de...
Bezoekers bewonderen skelet © Museum Zutphen
Vikingaanval te Zutphen leidde tot blauwdruk van de stad
Zo’n 1150 jaar geleden was Zutphen een belangrijke plaats van bestuur en rechtspraak van de graven van Hamaland, een toen erg machtige familie in het...
896 koning Swentibold
Koning Zwentibold
In de achtste eeuw is Dorestad (nu: Wijk bij Duurstede) de belangrijkste haven in het huidige Nederland. Die plaats wordt rond 850 veel geplunderd door...
Merovingen (Bron: geschiedenisleraar.info)
De Merovingers in de Bommelerwaard
Stroomt er Romeins en Gallisch bloed door de aderen van de Bommelwaardse bevolking? Beluister het verhaal van Jan Bervaes over de...
Het wapen van de familie van Arkel en het Land van Arkel © PD
Huis Vuren of de Tumelenburg te Vuren
Op een westelijke punt van de Vijfheerenlanden ontstaat langs de Waal rond 900 de vesting Vuren. Het betekent ‘vooraangelegen’, zoals de plaatsen Voorne en Veurne....
Gellicum kerk en Rechthuis
Het oude dorp Gellicum
In het jaar 983 reeds genoemd als 'Gallinghem'. In het dorp was ooit een sierlijk kasteel dat bezit was van o.a. de families Tengnagell en...
Barbarossa ruïne
De Valkhofburcht
In de tiende eeuw was de Duitse koning of keizer (die titel varieerde) heerser over Nijmegen geworden. Graven en andere edelen kwamen tegen hem in...
Elisabeth, vrouwe van Buren, anoniem, ca. 1590. Bron: Rijksmuseum, Amsterdam
De vrije heerlijkheid Buren
Heerlijkheid, afgeleid van 'heer', betekent overheidsgezag als particulier(!) bezit. Heerlijkheid bestaat in verschillende vormen met als hoogste vorm de vrije heerlijkheid. Hiervan zei men dat...
koortsboom in Overasselt.
De koortsboom in Overasselt
Aan de eik bij de ruïne St. Walrick in Overasselt zijn reepjes textiel geknoopt. Niet zo lang geleden was de kapel het einddoel van pelgrimages....
Boshuis Drie 1948
Buurtschap Drie
Drie is een buurtschap in het Speulderbos (enige kilometers ten zuiden van Ermelo).
Koningstraat Beuningen
Op resten van de zuidelijke Limes-route
De Koningstraat is aangelegd door Frankische koningen op de resten van oude Romeinse wegen. We hebben het wat de Romeinen betreft dan over de zuidelijke...
Achtergevel en zijgevel van het huis, met de tuin op de voorgrond © RCE
De geschiedenis van landgoed Bingerden
Al in het midden van de tiende eeuw werd Bingerden genoemd als deel van het privaatbezit van de graven van Hameland. Hiermee is het landgoed,...
Kerstening
De Benedictijner monnik Gerward, die in de negende eeuw als pastoor in Gendt werkte, was de trotse bezitter van die met de hand geschreven boeken...
Zaltbommel op een ongedateerde pentekening © Collectie Gelderland Stadskasteel Zaltbommel, maker onbekend
Steden aan de Waal
Nederlands oudste steden liggen aan de Waal: Nijmegen, met zijn Romeinse verleden, en Tiel, al een stad in de vroege middeleeuwen. De steden Nijmegen, Tiel...
Onderhoudswerkzaamheden op Motte Montferrand 2015 © Kasteel Huis Bergh
Motte Montferland
Op de top van heuvel Montferland bevindt zich de grootste motte van Nederland: motte Montferland. De Montferrand, zoals de burcht oorspronkelijk heette, heeft een rijke...
Zicht op de Korne en de Blatumsedijk vanaf de Weeshuiswal. Ligt in dit gebied de oorsprong van Buren? Foto: Fotopersburo William Hoogteyling, Buren
Villa Buria in pago Testrebenti
Hoewel Buren al in de prehistorie en de Romeinse tijd bewoond is, komt de naam Buren pas voor het eerst in 772 in de bronnen...
Het Valkhof in het jaar 800 © Museum Het Valkhof
Palts van Karel de Grote
Omstreeks het jaar 777 liet de Frankische koning Karel de Grote een 'palts' bouwen op de Valkhofheuvel. Nijmegen lag in het noorden van zijn rijk,...
Een schilderij van de Wodanseik
Lüdovicus en de Wodanseik
In Zelhem staat een monument van een oude Wodanseik met daaromheen een mysterieuze cirkel van twaalf eiken. In de Wodanseik steekt een bijl die tegenwoordig...
Opgravingen van de slakkenhoop in 1956
Slakkenhoop Orderbos
Een slakkenhoop is feitelijk gewoon een afvalberg. Slakken zijn de resten gesmolten gesteente die overblijven na ijzerwinning. Op de Veluwe zijn tientallen slakkenhopen aangetroffen. Uit...
Stadsgezicht van Bronkhorst (Bron: RCE, fotograaf: Gerard Drukker)
Bronkhorst
Bronkhorst vormt met zijn oude boerderijhuisjes, de smalle keistraatjes en enkele bezienswaardigheden een prachtig, sfeervol plaatsje. Het stadje kreeg in 1482 stadsrechten maar de omvang...
Schapen © Aangeleverd door Ep Boeve
Schapenmarkt in Oldebroek
Het is in Oldebroek al eeuwenlang de gewoonte dat er op de woensdag voorafgaande aan 17 september, de traditionele schapenmarkt of de “Broekkarmse“ wordt gehouden....
urnen grafveld Krachtighuizen
Grafveld Krachtighuizen
In 1925 is door de bekende Puttense kunstenaar en amateur-archeoloog Jo Bezaan in Krachtighuizen een grafveld ontdekt uit de Merovingisch-Karolingische tijd (550-800). Onderzoek door prof....
Huis Loenen en oprijlaan
Huis te Loenen
Het huis te Loenen, of Loinen, zoals de archaïsche schrijfwijze luidt, dankt zijn naam waarschijnlijk aan zijn positie. Het woord Loenen, dat 'waterloop' betekent, wijst...
De Linge
De Linge
Waar nu Tiel ligt, was er tussen 200 en 1300 een splitsing tussen de Waal en de Linge. Van die laatste rivier is bij Tiel...
Bonifatius
Vroege missionarissen in Putten
Op de Veluwe is nog lang vastgehouden aan de oude Germaanse godsdienst. De relatie boer-natuur zal daar niet vreemd aan zijn. Tegen het eind van...
Middeleeuwse boer
Pioniers in de polder
In de tiende eeuw staan er al boerderijen op Redichem. Zo ongeveer waar het huidige landgoed De Bol ligt. De bewoners hebben...
Buren met op de voorgrond de opgraving aan de Blatumsedijk. Ligt hier misschien Villa Buria? Bron: Arcadis
Villa Buria teruggevonden?
Lang is gedacht dat Buren ook vóór de aanleg van de stad, aan de stadskant van de Korne ligt. Dit verandert als archeologen in 2000...
Middeleeuwse boer
Pioniers in de polder
In de tiende eeuw staan er al boerderijen op Redichem. Zo ongeveer waar het huidige landgoed De Bol ligt. De bewoners hebben van de wildernis...
De Noormannen
De zo gevreesde Noormannen die tussen 800 en 1000 ook onze streken onveilig maakten, waren Scandinavische edelen voor wie onvoldoende grondgebied in hun land...
Zijaanzicht van de dikke toren bij de Waal (Bron: John Scholte)
De dikke toren in Varik
Het zicht op Varik wordt sinds mensenheugenis bepaald door de oude, dikke en stompe toren. Omstreeks 970 wordt in geschreven bronnen voor het eerst melding...
Borstbeeld karel de Grote, ws. rond 1349 in Aken gemaakt. Coll. domkapitel Aachen.
Karels strijd tegen Widukind
Karel de Grote is de grote Frankische vorst die in het jaar 800 door de paus tot keizer werd gekroond. Hij had zijn hoofdzetel in...
De Rijn
Gelderse rivieren brachten rijkdom
In de Romeinse tijd waren rivieren wat belangrijke snelwegen tegenwoordig voor ons zijn. Rivieren vormden handelsroutes en nederzettingen kwamen strategisch tot stand langs belangrijke rivieren....
Boerderij de Munnikhof
Hof en Leenstelsel
In de eerste helft van de negende eeuw schrijft een monnik in het Benedictijner klooster in Lorsch, dat ongeveer twintig kilometer ten noorden van Mannheim...
De Martinus Nijhoffbrug in Zaltbommel (Bron: Wikimedia, Michielverbeek)
De aantrekkingskracht van Zaltbommel
Zaltbommel is al meer dan duizend jaar oud. Het wordt voor het eerst vermeld in een oorkonde uit het jaar 850. In al die jaren...
Karolingische kapel Nijmegen na restauratie (1958), gebouwd ca. 1030
Karel de Grote
In de achtste eeuw maakte het latere Gelderland deel uit van het Frankische rijk van Karel de Grote (768-814). De verovering en bekering van Saksen...
De Martinuskerk in Rijswijk © Stichting Oude Gelderse Kerken
Martinuskerk in Rijswijk
Rijswijk is een rustiek dijkdorp met uitzicht over de Lek. De torenspits van de Martinuskerk ziet u al van verre staan. De Martinuskerk wordt nog...
Deze ets van Mattheus Berkenboom uit 1705 laat niet alleen de verdedigingswerken van Generaal Coehoorn zien, maar ook de bedrijvigheid op de Waal. © Via Collectie Gelderland, Museum het Valkhof
Opkomst en bloei van de Hanze
In de middeleeuwen ontwikkelde de handel in onze contreien zich sterk. Ook de handel over de Rijn en de Waal bloeide. Gelderse steden als Nijmegen,...
De laan van de bloedsteen, circa 2000
Kernhem Bloedsteen
Het volksgeloof wil dat als er bij volle maan een speld in de bloedsteen wordt geprikt, deze gaat bloeden. Dit gegeven over een speld (of...
Naamgeving Lochem
Lochemers geven al eeuwenlang namen aan het hun omringende landschap. De taal die zij daarbij gebruiken is levend en aan verandering onderhevig, maar zodra iets...
Rheden: woonplaats bij het riet
Dorpsnamen
De oostelijke Veluwezoom, globaal de regio tussen Velp en Brummen, was tot in de 8e, 9e eeuw een weinig aantrekkelijk gebied door de dichte en...
Kaart van de Hunneschans naar een tekening van J.Bijtel
Hunneschans Uddelermeer
De Hunneschans is waarschijnlijk tot stand gekomen tussen 850 en 950. Het is een hoefijzervormige ringburcht die in feite bestond uit...
Kerk en klooster van St. Walburg. Detail uit de kaart van Joh. Blaeu, ca 1650
Het klooster van Sint-Walburg
Rond het jaar 900 is Tiel in het bezit van graaf Waltger van Teisterbant. Hij sticht een kerk en een klooster. Deze worden toegewijd aan...
Beeldje Gudula
Gudula
Gudula is de patroonheilige van de Lochemse kerk. Zij is een vrome vrouw die in de achtste eeuw leeft en haar gebeden genezen meerdere mensen.
Ludger wordt tot bisschop van Münster gewijd © via Koninklijke Bibliotheek
Werenfried en Ludger
Al sinds het midden van de zevende eeuw lag de Betuwe binnen de invloedssfeer van de Franken, die tot het christendom waren bekeerd. Toen in...
Buurmalsen Jacobus
De Suitbertuskerk van Buurmalsen
Buurmalsen is een van de oudste dorpen van de streek, want het komt als 'Uberan Malsna' al voor in een akte uit 850. De kerk...
Vikingsieraad uit de rivierbedding, gevonden in Rijswijk © Museum het Valkhof
Vikingsieraad uit de rivierbedding
Van de Vikingen is algemeen bekend dat ze veel plunderden. Maar deze baardige Noormannen hadden ook hun goede kant. Zo waren het handelaars en ontdekkingsreizigers,...
Oude kerk
Kerstening van Ermelo
Tot ver in de 8e eeuw bestaat in deze streken de heidense religie. Eerst na ± 750 begint ook op de Veluwe de kerstening door...
vroegmiddeleeuwse boerderij
Bewoning en bedrijf in de vroege middeleeuwen
Na de Romeinse tijd verschoof het zwaartepunt van bewoning van de hoge gronden naar de randgebieden. Er waren hier goede mogelijkheden om nederzettingen te stichten....

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl