Tijd van burgers en stoommachines

Kenmerkend voor deze periode:

H. Servatiuskerk te Appeltern vanaf zuid-oostzijde. © Gerard Kouwenberg, 2014
Kerk gebouwd als reactie na ruzies met de hervormden
De oude Rooms-Katholieke Kerk in Appeltern, gebouwd volgens de eerste schriftelijke vermelding in 1134 of eerder, kent een stormachtige geschiedenis waarbij meermaals wapens tussen katholieken...
Boerenhoeve Afferden. Fotografie Hans Barten
Boerenhoeve
De kapitale boerenhoeve ligt, evenals de tegenovergelegen monumentale boerderij, op een terp. Voor de boerderij staan vier leilinden. Ze zijn er in vroeger tijden geplant...
Ds. Witteveen
Ds. Witteveen
Dominee Hermanus Willem Witteveen (1815-1884) komt in 1846 als predikant naar de gemeente Ermelo. Op dat moment zijn er veel misstanden, zoals geen trouwe kerkgang...
Frederik Jacob Willem van Pallandt en Constantia Alexine Loudon en hun kinderen © Geldersch Landschap & Kasteelen
Bewoners van Rosendael: Frederik Jacob Willem van Pallandt en Constantia Alexine Loudon
Frederik Jacob Willem baron van Pallandt (1860-1932) betrekt samen met zijn vrouw Constantia Alexine Loudon (1859-1948) en vier kinderen in 1902 kasteel Rosendael. Het echtpaar...
De boerderij met tabaksschuur. © Hans Barten
Tabaksschuur
In deze tabaksschuur werd vroeger de tabak te drogen gehangen. Het is een tweebeukige schuur met ankerbalkconstructie en een met riet gedekt schilddak. De wanden...
De boerderij aan de Grotestraat. © Hans Barten
Boerderij
Deze boerderij is van het krukhuistype (L­vormige plattegrond) met een naar links uitgebouwd voorhuis met schilddak. Het linker zijschild en het achterzijschild zijn bij de...
Het Voorburg
Herenhuizen in het groen
Culemborg is rond 1900 een industriestad van achtduizend inwoners. Rondom het oude centrum staan veel arbeidershuisjes in sloppen en stegen. Zowel in de huizen als...
Kronenburgerpark
Sloop van de stadsmuur
In de loop van de tijd werd het steeds voller en benauwder binnen de stadsmuren van Nijmegen. Daarom wilden de inwoners hun stad graag uitbreiden....
Legerschouw Wilhelmina, Foto: NIMH
De eerste legerschouw van koningin Wilhelmina
Gepensioneerd kolonel der infanterie L.M. Leezer over de eerste legerschouw door koningin Wilhelmina, 1898: Na eenigen tijd naderde de Koninklijke trein en stapte Hare...
Willibrorduskerk Ruurlo
St. Willibrorduskerk Ruurlo
Lange tijd kerkten de enkele na de Reformatie overgebleven katholieken in schuilkerken in de omgeving van Ruurlo.
Gasfabriek met gashouder in de Stationsstraat
Gasfabriek Apeldoorn
In 1862 werd begonnen met de bouw van een Apeldoornse gasfabriek. In die fabriek werden kolen gestookt en het gas dat ...
Theo Mann-Bouwmeester, 1895. Fotograaf onbekend. Collectie TIN. (Theater Instituut Nederland)
Vermaard toneelspeelster uit Zutphen
Sinds 1955 wordt elk jaar de Theo d'Or prijs uitgereikt aan de beste actrice van dat seizoen. Deze prijs is genoemd naar toneelspeelster Theo Mann...
Arbeiders in de ENKA (Bron: Gelders Archief)
De opbloei van de Gelderse industrie
Gelderland was een plek waar goedkope arbeidskrachten en exportmogelijkheden samen kwamen. Dat heeft tot een grote industriële bloeiperiode geleid die ruwweg duurde van 1860 tot...
Scholieren op hun brommers wachten voor de gesloten spoorbomen. Blokpost T (het spoorhuisje) is gebouwd in 1934 en in 1978 afgebroken.  Collectie G.G.Driessen
De ijzeren weg
Een fluitsignaal klinkt, dikke wolken stoom vullen het perron. Puffend zet de stoomlocomotief zich in beweging. Voor het Station Groesbeek staan overal lege kruiwagens. Zo...
Polderschuur in Oldebroek
Historie van de polderschuur
Halverwege de Zomerdijk, tussen Elburg en Noordeinde, staat de polderschuur. Deze schuur had een belangrijke functie in de voormalige polder van Oosterwolde. Het was een...
Vloeddeur in theater De Fransche School
Watersnood
In de strenge winter van 1855 vriest de Lek dicht. Als de dooi inzet, ligt de rivier vol ijsschotsen. Die dreigen de doorgang te blokkeren...
Feestelijke molentaal op Molen De Wielewaal in 1975. Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Windkorenmolen De Wielewaal en de molentaal
Aan de Zandstraat in Beneden-Leeuwen staat windkorenmolen De Wielewaal gebouwd in 1857 volgens de sluitsteen boven de toegangsdeur. Het is een...
24a Sonsbeek Villa schilderij
Aankoop Sonsbeek, 1899
In 1899 nam de gemeenteraad van Arnhem een verstrekkend besluit. Ze besloot tot aankoop van een groot deel van het landgoed van baron Van Heeckeren.
Het station van Laag-Soeren
Rijksstraatweg en spoorlijnen in Rheden
Onder leiding van koning-koopman Willem I werd in Nederland begonnen met de aanleg van een net van verharde Rijksstraatwegen. Van west naar oost liep door...
/beeld/specials/druten/037b.jpg
Boerderij De Oude Dries
De kapitale boerderij De Oude Dries is gedateerd op een van de staafankers van het woonhuis, maar is van oorsprong ouder dan 1837. Het...
Werk aan het Spoel (Bron: www.culemborg.nl)
Werk aan het Spoel
Tijdens de Hollandse Oorlog (1672-1678) werd op initiatief van de Staten van Holland voor het eerst een "Hollandse Waterlinie" in gereedheid gebracht. Deze waterlinie volgde...
hertenkamp. Foto Hans Barten
Hertenkamp
Het monument Hertenkamp is een sfeerbepalend onderdeel van de omgeving en ligt naast de neogotische Rooms-katholieke Kerk en tegenover de Oude Kerk. In de huidige...
Station Nijkerk rond 1900 (Bron: archief Stichting Oud Nijkerk)
De stoomtrein komt door Nijkerk
In de negentiende eeuw was het maken van een reis naar een andere plaats een hele onderneming, die veel tijd en geld...
Het dorp Spankeren, omgeving van de Puthof in 2016 © Marianne Poorthuis, CC-by
Spankeren
Een duidelijker grens tussen twee dorpen dan tussen Dieren en Spankeren is nauwelijks denkbaar. De aanleg van het Apeldoorn-Dierens kanaal in 1860 maakte aan de...
Westerbouwing te Arnhem
Westerbouwing
Vanaf het terras van de Westerbouwing heeft u een prachtig uitzicht dat reikt van Driel tot Nijmegen en van Arnhem naar het Reichswald in Duitsland....
20a Kaart Heuvelink GM 8675
Uitbreidingsplan Heuvelink, 1853
Stadsarchitect Hendrik Jan Heuvelink sr. probeerde de groei van de stad in banen te leiden met zijn uitbreidingsplan van 1853. Leidraad hierbij was het bouwen...
De Steegse Vioolclub, 1912
Eerste verenigingen
In 1855 kreeg het verschijnsel 'vereniging' in Nederland een wettelijke basis, en werden verenigingen centraal - met Koninklijke goedkeuring - geregistreerd. De elite, de burgerij...
Zilveren koelvat van Jan Willem Pas, 1793
IJskelder
Achter Museum het Valkhof bevindt zich in de aarden stadswal een ijskelder. De kelder behoorde waarschijnlijk bij de 17e eeuwse villa die aan...
Fort Pannerden
Het fort op de hoofddam bij Pannerden wordt gebouwd tussen 1869 en 1871 voor een bedrag van welgeteld 489.950 gulden.
Fruitteelt
Kersenteelt nam in de middeleeuwen en tot het midden van de zeventiende eeuw een belangrijke plaats in. Scheepsladingen kersen werden tot naar Amsterdam vervoerd. Vanaf...
Buigen, leggen, knikken, vlechten. Deze technieken werden in januari 2015 toegepast op deze maasheg aan de Herreweg in Balgoij. © Stichting Maasheggen Balgoy
Maasheggen, symbool landschappelijke identiteit
De Meidoornheg die te zien is vanaf de Hoeveweg naar de dijk, is een van de laatste oude heggen van het oude Maasheggenlandschap in Balgoy....
Het voormalige klooster van de zusters Jezus, Maria en Joseph © Hans Barten
Het Anker
Het voormalige klooster van de zusters Jezus, Maria en Joseph werd in 1898 ontworpen door de Tilburgse architect Henri van den Abeelen. Het kerkbestuur van...
Een radiowandeling van Radiobaken in Poederoijen, bij de Waterlinie © Radiobaken
Nieuwe Hollandse Waterlinie in Gelderland
Na de vorming van het Koninkrijk der Nederlanden (1813) werd de waterlinie krachtiger dan ooit.
H.W. Last, Gelders Archief, collectie Verheul
Omgang tussen militairen en burgers in Arnhem
Oud-officier, dichter en letterkundige Jacob Theodoor Büser (1789-1869) over de omgang tussen militairen en burgers in Arnhem in het midden van de negentiende eeuw: ...
Buren ca. 1900. Collectie Regionaal Archief Rivierenland, Tiel
Groeiend isolement
Als het stadsbestuur zelf weer aan de eigen toekomst kan werken, neemt het geen enkel initiatief. Ook niet als Buren door de gemeentewet een autonome...
Op deze foto uit 1967 protesteren jongeren tegen het vervuilde rivierwater van het rivierbad van Tiel. “Geen woorden, maar baden.” © via Collectie Gelderland, Flipje en Streekmuseum Tiel
Van beteugeling naar ruimte geven
Vanaf 1850 werkte Rijkswaterstaat aan de normalisatie van de Waal. In honderd jaar tijd werd de rivier met dijken en kribben beteugeld. In de tweede...
De hoeve Het Reigersnest © Hans Barten
Hoeve Het Reigersnest
Op de hoek van de Ooievaarstraat en Hogestraat staat deze kapitale boerderij van het middenlangsdeeltype met dwarsgeplaatst voorhuis. In het voorhuis zien we een muuranker...
Kladdegat
Kladdegat
Het gebeurde altijd als het 's nachts pikkedonker was, het heel hard waaide en het goot van de regen. Het verhaal speelt zich af in...
Het verschil tussen beide boerderijen. © Hans Barten
Hallehuisboerderij
Een van de vroegere bewoners van dit monument was metselaar en later boer. Wellicht heeft hij zijn eigen pand goed onderhouden.
Brochure Parel van de Veluwezoom
Parel aan de Veluwezoom
"Kom en Geniet", zo luidde anno 1920 de veelbelovende uitnodiging op brochures van de VVV Rheden. Op lyrische wijze werden de dorpen met hun (familie)hotels...
Huis te Dreumel op een tekening door J.Stellingwerf uit 1636. Bron: Stichting Tremele
Huize Pollenstein
Huize Pollenstein is het tot een hoeve verbouwd bijgebouw van het Huis te Dreumel, in zijn huidige verschijningsvorm daterend uit 1857,...
Otterlo GA12731 Foto: Gemeentearchief Ede
Van Otterlo naar Waterloo
Prins Willem Frederik, de latere koning Willem II, voerde in 1815 een regiment huzaren aan dat in de slag bij Waterloo ...
Houten krat van Perlstein Collectie Stadsmuseum Doetinchem
Industrialisatie rond Doetinchem
De industrialisatie in en rond Doetinchem kwam pas omstreeks 1850 op gang. Daarna groeide het snel.
ASM, 1955. Bron: Arneym.
De oorlog bracht voorspoed
Innovatie op het gebied van scheepsbouw gaat enorm snel. Er zijn al schepen die harder varen dan 100 kilometer per uur. Twee eeuwen geleden ging...
Een oude foto van de lantaarn in Lienden
Een gedenkteken voor een Liendense burgervader
In 1909 biedt de burgerij van Lienden, Ingeren en Ommeren haar burgemeester een monumentale lantaarn op een sokkel aan. Op een bronzen plaat staat dat...
Buitengoed de Panoven in Zevenaar, een voormalige steenfabriek
De steenfabrieken van Gelderland
De schoorstenen van vele steenfabrieken staan als bakens langs de Gelderse dijken. Een aantal van deze steenfabrieken functioneert nog steeds. De oevers van de Gelderse...
Op deze ets van Jan Caspar Philips uit 1741 zijn links van de aanlegsteiger van de gierpont baders te zien. © Jan Caspar Philips, 1741, collectie Museum Het Valkhof - CC-BY
Rivierbaden, recreatievaart en struintochten
Hoewel vooral de stuwwal, het Waalfront en de weidse gezichten tot de verbeelding van de welgestelde negentiende-eeuwse reiziger spraken, oefende de rivier zélf ook altijd...
Willem Frederik Torck baron van Pallandt © Geldersch Landschap & Kasteelen
Bewoners van Rosendael: Willem Frederik Torck baron van Pallandt
Willem Frederik Torck baron van Pallandt (1892-1977) is de laatste heer van Rosendael. Hij laat het kasteel met park na aan Geldersch Landschap & Kasteelen,...
Zalmvisserij
Bij eb worden de netten ook wel zegen genoemd, tegen de stroom in uitgevaren. Dat moet snel gebeuren want het net mag niet met de...
Het wapen in de Koffie Hag albums, ca. 1930 (Bron: Heraldry of the World)
Het gemeentewapen van Epe
Het was vroeger niet gewoon om ergens een handtekening onder te zetten, zoals we dat tegenwoordig doen. In plaats daarvan hing men een zegel aan...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl