Tijd van ontdekkers en hervormers

Kenmerkende aspecten van deze periode:

  • Het begin van de Europese overzeese expansie.
  • Het veranderende mens- en wereldbeeld van de renaissance en het begin van een nieuwe wetenschappelijke belangstelling.
  • De hernieuwde interesse voor de klassieke oudheid.
  • De protestantse reformatie en splitsing van de christelijke kerk in West-Europa.
  • De Opstand in de Nederlanden en het ontstaan van een onafhankelijke Nederlandse staat.
Van Esserenhuis
Van Esserenhuis
Het Van Esserenhuis op Marktstraat 3 is gebouwd in de 16e eeuw, op veel oudere fundamenten. Rond 1870 werd het huis vernieuwd en naar de...
Lithografie, voorstellende de Waterpoort te Tiel vanaf het Plein, 1980. Collectie Flipje en Streekmuseum Tiel
Waterpoort in Tiel
De Gelderse plaats Tiel is gelegen aan de Waal. Net als alle grote plaatsen langs de rivieren beschikt ook deze stad over een haven. In...
07a Bethanie Handschrift BA OB 287 059r
Arnhemse kloosters, 1400-1580
In 1404 werd even buiten de stad bij het voormalige landgoed van de burgemeesters Van Presickhave een vrouwenklooster gesticht met de naam Bethanië. Het klooster,...
Kasteel Vosbergen in 1980 © RCE, fotograaf AJ van der Wal CC-BY-SA
Huis Vosbergen in Heerde
Op vruchtbare gronden aan de IJssel aan de noordoostelijke rand van de Veluwe brengen vanaf 1407 broeders van het Fraterhuis Hulsbergen de gronden in cultuur....
Nederhagen afgebeeld op een kaart van Overhagen en omgeving, door Nicolaas van Geelkercken, 1651-1653. Bron: Gelders Archief, Arnhem
Mysterieus Nederhagen
Vooral in de winter is het goed te zien: hier ligt een vierkant omgracht perceel, de plaats van een verdwenen kasteel. ...
Een Tielse weesjongen. Metalen pop gegoten door Gijsbert Stout, negentiende eeuw.
Tiel krijgt een weeshuis
Sociale voorzieningen waren er in de zestiende eeuw nauwelijks.
Gezicht op de stadzijde van de Burchtpoort te Nijmegen
Burchtpoort
De Burchtpoort was een van de drie stenen toegangspoorten tot de stad toen in de 14e eeuw de eerste dubbele stadsomwalling met...
Huis Geldersweert, naar onbekend voorbeeld, 1723. Door J. Stellingwerf © Wikimedia
Huis Geldersweert
Het huis Geldersweert stond in de gelijknamige uiterwaard, ook wel 'de Gelderse weert'. Waar 'weert' staat voor uiterwaard en 'Gelderse' voor de eigenaar. De eigenaren...
Graftombe Karel van Gelre, Eusebiuskerk Arnhem, tekening 1825, Gelders Archief
Een nieuwe bouwstijl
De introductie van de renaissancestijl in de bouwkunst van de Nederlanden had te maken met Karel V. Hij was van mening dat hij als keizer...
Maarten van Rossem in vergulde lijst. A.F.van Goelst Meijer, 1956 Naar het orgineel in de Cannenburg te Vaassen. Collectie Stadskasteel Zaltbommel
Eigenaren van Kasteel De Cannenburgh of Cannenburch
De vroegste vermelding van de Cannenburch dateert uit 1365 en sedert 1402 was het een leengoed van de Gelderse hertogen. In 1543 kocht de legendarische...
Vergezicht met molen Batenburg. Bron: Wikimedia, RCE
Korenmolen Batenburg
Aan de Molendijk, niet ver van het kasteel staat de korenmolen. Eeuwenlang moesten boeren daar hun graan laten malen. ...
Eikenhouten preekstoel 1744 St Catharinakerk
Catharinakerk
We weten uit een oud document dat er in 838 in Doetinchem al een kerkje was. Over de eerste eeuwen van dit godshuis is weinig...
Johannes Wigelius
In 1566, twee jaar voor de Tachtigjarige Oorlog, was er een beeldenstorm in verscheidene plaatsen in Nederland. Kerken werden door protestanten stormenderwijs vernield.
weeshuis
Sociale zorg
Reeds in de tijd voor de Reformatie kende de katholieke kerk een soort van armenzorg in de vorm van de zogenaamde 'Heilige Geesttafels'. Dit waren...
De Geldersche Toren. Collectie Erfgoed Leeft
De Geldersche Toren
Het kasteel De Geldersche Toren is een grote ronde toren en ligt in Spankeren (gemeente Rheden), rechts van de weg naar Zutphen aan de IJssel....
Herdenkingsbord stadsbrand 1540, te zien in de Grote of St. Catharinakerk te Nijkerk (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Een grote stadsbrand
In de vijftiende eeuw waren de huizen in Nijkerk nog grotendeels van hout, met lemen vloeren. De daken waren voornamelijk van stro. Voortdurend dreigde het...
Uitzicht richting Kampen
Op de uitkijk
In de 16e eeuw stonden buiten de stadswal geen bomen die het zicht belemmerden. Het was belangrijk de naderende vijand al vroeg...
kasteel waardenburg
Faust op kasteel Waardenburg
Kasteel Waardenburg werd gesticht op 2 augustus 1265. Graaf Otto van Gelre gaf toen Rudolf de Cocq toestemming om op deze plaats een toren te...
Eikenhouten preekstoel 1744 St Catharinakerk
Catharinakerk
We weten uit een oud document dat er in 838 in Doetinchem al een kerkje was. Over de eerste eeuwen van dit...
Willem van Oranje, Adriaen Thomasz. Key, ca. 1579. Bron: Rijksmuseum, Amsterdam
Huwelijk Willem van Oranje & Anna van Egmond
Burens relatie met het Oranjehuis begint in 1551 als Anna van Egmond trouwt met prins Willem van Oranje. Anna is de schatrijke erfdochter van Maximiliaan...
De Geldersche Munt
De Gelderse Munt
Tot ongeveer 1500 was Harderwijk een redelijk welvarende stad. Er werd onder andere veel handel gedreven met steden die aangesloten waren bij de Noord-Duitse Hanze....
De Slag om Grolle wordt nagespeeld met reenactmengroepen uit heel Europa
De Tachtigjarige oorlog
In 1581 verklaarden de noordelijke steden en gewesten zich onafhankelijk van Spanje. Samen vormden zij de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, waar het protestantisme de...
Roggebroodweging Muldersfluite
Roggebroodweging
Een eeuwenoude traditie herleeft jaarlijks op Hemelvaartsdag, het wegen van het roggebrood bij de Muldersfluite tussen Hengelo (Gld) en Zelhem.
Raadhuis
Raadhuis 's-Heerenberg
Dit 'Nije Raethuijs' is in 1531 gebouwd als opvolger van het 'Ailde Raethuijs' dat even verderop stond. Het was van oudsher het...
Op de plek van de afgebroken Varkenstoren verrees begin 17de eeuw een huis, nu Kerkhofstraat 8. Het steekt achteruit ten opzichte van de buren, want die hebben de oude stadsmuur als achtergevel en de toren stak uiteraard eerder ook uit (Foto: Gerrit Kouwenhoven)
De Verkentoren van Hattem
Aan de naamgeving van de Verkentoren in Hattem zit wel een heel bijzonder verhaal verbonden.
Schilderij van Gerard Terborch, Het sluiten van de Vrede van Munster op 15 mei 1648
Rheden in de tijd van de Tachtigjarige oorlog
De Tachtigjarige oorlog heeft ingrijpende gevolgen gehad voor de Nederlandse geschiedenis, maar ook voor onze regionale geschiedenis. Naast religieuze strijd die aanvankelijk om godsdienstvrijheid ging,...
Rattentoren Roermond
De rattentoren
De bakermat van Gelderland is groot, maar het hertogdom Gelre was nog veel groter. Een deel van Limburg en Duitsland behoorden ooit ook tot Gelre....
Rechtspraak
Rechtspraak
Recht en rechtspraak zijn belangrijk in een stad. Rechtspraak betekent namelijk dat er recht wordt gesproken. Dat betekent dat onrecht wordt aangepakt. Althans, als de...
Kasteel De Bruinhorst herbergde Zuid-Molukse gezinnen. Bron: Collectie Gemeentearchief Ede, nr GA12562
Vestiging van immigranten in Ede
In de loop van de eeuwen hebben mensen uit verschillende windrichtingen zich in Ede gevestigd. Zij hadden daar verschillende redenen voor.
Binnenplaats van Slot Loevestein © Slot Loevestein
Bouwen en verbouwen
Hoe groot de vesting Loevestein ook lijkt, door de eeuwen heen was er altijd sprake van ruimtegebrek. Al in de 15e eeuw werd zelfs de...
Belegering Zaltbommel door de Spanjaarden op een kaart van 1599. Noord is onder. De schipbrug over de Waal is te zien. Links het Spaanse leger. © Rijksmuseum, maker anoniem - PD
Tachtigjarige Oorlog: Beleg van Zaltbommel
De Spanjaarden belegerden in 1599 tijdens de Tachtigjarige Oorlog de stad Zaltbommel. De troepen van de Spaanse bevelhebber Mendoza vochten er tegen de manschappen van...
Kerkpad. Fotografie Hans Barten
Voormalige Katholieke kerk
Op 20 september 1566 richtte de hervormingsgezinde jonker Dirk van Batenburg vernielingen aan in de kerk. Een ooggetuige verklaarde: "dat alsoe die beelden gebroocken und...
10a MMK Jelgerhuis Interieur Eusebius 2821
Karel van Gelre, 1492-1538
De graftombe van Karel van Gelre en zijn beeltenis als 'de man in het kastje' in de Grote Kerk op een schilderij van Johannes Jelgerhuis...
Sir Philip Sidney © National Portrait Gallery (detail) - PD
De dood van Sir Philip Sidney, 17 oktober 1586
In 1586 raakte Sir Philip Sidney bij Warnsveld zwaargewond in de Slag bij Zutphen tegen de Spanjaarden. Hij werd daarna een maand verzorgd in een...
Papierfabriek Schut te Heelsum. Bron: Schoolplaat Wolters
Papierproductie op de Veluwe
In eerste instantie zal de Veluwe niet snel geassocieerd worden met industrie. Toch speelt het natuurgebied al sinds de zestiende eeuw een grote rol in...
Burger Weeshuis
Het Burgerweeshuis
In de middeleeuwen en ook nog lang daarna was er geen sprake van goed georganiseerde ziekenhuizen of verpleeghuizen. Wel waren er gasthuizen waar zieken en...
Vergif
Jonker Ernst Mom
Jonker Ernst Mom is in 1564 landsheer van Avesaeth bij Didam. Hij is een telg uit een rijk geslacht, die als vrijgezel als een playboy...
Achterzijde van de statige woonboerderij Dorpsstraat 84-86 Wamel © Gerard Kouwenberg, 2014
Historische bebouwing in de Dorpsstraat in Wamel
In Wamel vindt men de meest historisch interessante bebouwing aan de Dorpsstraat en de uitlopers daarvan aan de Kerkstraat en de Waalbandijk. In de Dorpsstraat,...
Acquoy Corneel Jansen
Jansenisme van Cornelius Jansenius
Cornelius Jansenius werd in 1585 geboren in Acquoy als Corneel Jansen. Hij werd bisschop van Ieper en verlatijniseerde zijn naam.
Larense kermis
Marken
De marke is in feite een vroege voorloper van de boerencoöperatie. De mark is vaak een groot gebied bestaande uit 'woeste gronden'. Hierop werden schapen...
Wachttoren Muntwal 4
Wachttoren
De wachttoren op Muntwal 4 is in 1982 herbouwd op de fundamenten van de toren die in 1560 op de stadsmuur stond. Hij stond bekend...
Bleekhuisje
Pest in Lochem
De Zwarte Dood verscheen voor het eerst in 1348 in Europa. Deze dodelijke ziekte, ook wel bekend als de builenpest, of kortweg de pest, verdween...
Maarten van Rossum
Maarten van Rossum: beroemd en berucht
Maarten van Rossum is rond 1500 een van de hoofdrolspelers in de Gelderse geschiedenis. Hij is niet alleen beroemd vanwege zijn militaire verdiensten waar velen...
Verzoeking Tiel
De Verzoeking van de heilige Antonius
Het drieluik, ook wel triptiek, 'De Verzoeking van de heilige Antonius' is qua afbeelding, herkomst en schilder een opmerkelijk schilderij.
Globale indicatie van de inundatiegebieden en belangrijkste versterkingen van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. © Niels Bosboom CC-SA 3.0
De Hollandse Waterlinie aan de Waal
Water is een effectief middel om de vijand op afstand te houden. Om het rijke West-Nederland te beschermen werden lage gebieden onder water gezet. Juist...
Het stadhuis aan de Markt.
Het stadhuis
Boven de toegangsdeur van het Culemborgse stadhuis staan twee sierlijke initialen. De 'A' is van Antonis van Lalaing, graaf van Hoogstraten en...
Drie 1832
Maalschap
Op het grondgebied van Ermelo heeft rond de buurtschap Drie eeuwenlang een maalschap bestaan. Sinds het begin van de middeleeuwen is dit een organisatie van...
Kopermolen in Zuuk (Bron: Wikimedia, foto: Willem Jans)
Industrieel water
Niet alleen de beken waarlangs zich de industrie in onze gemeente ontwikkelde in de zestiende en zeventiende eeuw maakten deel uit van het industrieel...
Hoogsoerel © Museum Elburg
Hoogsoerel
Bij het bolwerk stond een van de vier hoektorens van de vestingstad, namelijk Hoogsoerel. In het filmpje is de toren teruggebracht op zijn oorspronkelijke plek....
Het Oude Mannen- en Vrouwenhuis aan de Lange Havendijk. Gesticht rond 1435 door Vrouwe Elisabeth.
Vrouwe Elisabeth
Rond 1535 laten Elisabeth van Culemborg en Anthonis van Lalaing het Elisabeth Gasthuis bouwen. Een hofje met huisjes voor oude mannen...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl