Tijdvakken

In het Nederlandse onderwijs wordt bij het vak Geschiedenis de tien tijdvakken gehanteerd. Elk tijdvak heeft een kernachtige omschrijving van de belangrijkste ontwikkelingen en gebeurtenissen. 

MijnGelderland kiest ervoor de indeling in de tien tijdvakken te volgen. Steeds meer jongeren (en hun ouders) raken vertrouwd met de pictogrammen. Elk verhaal op deze site is gekoppeld aan het tijdvak waarin het onderwerp voor de eerste keer aan de orde is.

Overstroming en instorting van de Lappentoren 2 Maart 1784 door Steven Globé
Lappentoren
In de 15e eeuw werd de gehele Waalkade voorzien van een stadsmuur met daarin maar liefst acht stadspoorten, waaronder de Veerpoort....
Ernst Casimir van Nassau Dietz, schilderij van Wybrand de Geest 1635
Ernst Casimir en de Bedelaarsdijk
Bij het beleg van Groenlo in 1627 trekken soldaten van graaf Ernst Casimir (stadhouder van Friesland en neef van Frederik Hendrik) dwars door het Ruurlose...
t Harde zwembad. Foto: Christa Balk, CODA
Zwemmen op zondag
Het kleine en orthodoxe 't Harde groeide sterk na de oprichting van de Luitenant-kolonel Tonnetkazerne, met soms onverwachte aantrekkelijke voordelen. Zwembad...
 Een verhaal van Carl Beke
Jeugdsentiment: Pim Pandoer
Kinderboekenschrijver Carl Beke is een beetje een mysterie. Van hem is bekend dat hij in 1913 werd geboren en overleed in 2007. Zijn werkzaam leven...
Mandenmakerij
Mandenmakerij: een harde wereld
Mijn vader had vroeger een mandenmakerij. Na de oorlog had hij dit bedrijf, samen met drie broers overgenomen van zijn vader. Van 1955 tot 1973...
Arbeiders in de fabriek
Nettenfabriek Von Zeppelin
1 juli 1950: op het binnenterrein achter de Nettenfabriek heeft zich een feestelijke menigte verzameld. Het betreft de eerstesteenlegging voor de schoorsteen van het nieuwe...
Land- en Dijkbrief
Al van heel vroeger hadden de dorpen in de Betuwe last van het water. In de twaalfde eeuw begonnen mensen hun rechtsgebied te bedijken door...
Kaart uit 1755. De nummers zijn huizen en boerderijen met de bijbehorende grond. Het dorp is verdeeld in ‘rothen’. Dat zijn buurtschappen of wijken. Bert Thissen en Chris Peeters, bijlage bij A.Bosch en J.Schiermann (red), Van Gronspech tot Groesbeek. Fragmenten uit een lokaal verleden 1040-1940, Groesbeek 1991.
Van bosgebied naar landbouwgrond
Het gebied van de Heren van Groesbeek heet de Heerlijkheid Groesbeek. In een heerlijkheid heeft de heer allerlei rechten. Bijvoorbeeld het recht om belastingen te...
Het huis op Hof te Dieren in 1880 © Twickel archief, Delden
Dieren
Bij binnenkomst van Dieren via de Arnhemsestraatweg passeert men eerst de Hof te Dieren met zijn rijke historie en landerijen, waarvan naast uitgestrekte bossen ook...
Tachtigjarige oorlog
Dat de Over-Betuwe regelmatig strijdtoneel was, had te maken met de nabijheid van de twee vestingsteden Nijmegen en Arnhem en de vesting Schenkenschans op het...
Ontwerptekening van De Mussenberg, Arnhems enige arbeidstuinstad (Bron: Nationaal Archief Den Haag)
Arnhem en de Woningwet
In de negentiende eeuw was het toezicht op de volkshuisvesting overgelaten aan gemeenteraden. Sommige gemeenten stelden wel bouwverordeningen op, maar deze waren onvoldoende om de...
Nederhagen afgebeeld op een kaart van Overhagen en omgeving, door Nicolaas van Geelkercken, 1651-1653. Bron: Gelders Archief, Arnhem
Mysterieus Nederhagen
Vooral in de winter is het goed te zien: hier ligt een vierkant omgracht perceel, de plaats van een verdwenen kasteel. ...
Bovenkapel
De bovenkapel
Op de bovenverdieping van de dubbelkapel van het Agnietenklooster woonden de zusters de diensten bij. Ook buiten de missen die in...
Kerkpad. Fotografie Hans Barten
Voormalige Katholieke kerk
Op 20 september 1566 richtte de hervormingsgezinde jonker Dirk van Batenburg vernielingen aan in de kerk. Een ooggetuige verklaarde: "dat alsoe die beelden gebroocken und...
aalten2.jpg
Het veemgericht bij Havezate ’t Walfort in Aalten
Havezate 't Walfort in de Aaltense buurtschap Haart was een versterkt huis dat toebehoorde aan één van de borgmannen van Bredevoort. De borgmannen moesten Bredevoort...
Steenfabriek Beuningen (Bron: Architectuur Centrum Nijmegen)
Steenfabriek de Bunswaard
De steenfabriek de Bunswaard in Beuningen bevindt zich op een hoogwatervrije zandrug langs de Waal. Historische kaarten laten zien dat hier al eeuwenlang stenen worden...
Historische ansicht Oranjepark
Oranjepark
Op 13 mei 1876, niet geheel toevallig samenvallend met de ingebruikname van de Oosterspoorlijn, vond de overdracht van het Oranjepark aan...
Ben Janssen
Heel veel wachtlopen
De meeste jaren van mijn militaire carrière (1951-1986) heb ik in diverse rangen en functies op de Veluwe doorgebracht. In Apeldoorn,...
Affische ANWB 1916 " Laat niet als dank...' Reclamearsenaal A'dam
Natuurbescherming en natuurbeleving
Rond de eeuwwisseling vond een groep wetenschappers, onderwijzers, jagers, grootgrondbezitters, kunstenaars, zakenmensen en adellijke heren elkaar in een gemeenschappelijk thema: natuurbehoud. De opkomst van de...
Dienstplicht met een staartje
Het persoonlijk verslag van AATer Cor van Boven. "Ruim 50 jaar geleden (lichting 59-2) was ik AATer gelegerd op...
Polderschuur in Oldebroek
Historie van de polderschuur
Halverwege de Zomerdijk, tussen Elburg en Noordeinde, staat de polderschuur. Deze schuur had een belangrijke functie in de voormalige polder van Oosterwolde. Het was een...
Begrafenis van de dorpsagent, gedragen door collega’s in uniform.
Aanzegger, Aanspreker, Begrafenisondernemer
Even vooraf: Mijn vader was timmerman in ons kleine dorp. Hij was hiermee gestart na zijn huwelijk. Hij kocht een klein boerderijtje, waar...
Ravenhorst
De schat van de Ravenhorst
In de 14e eeuw was het niet veilig in de streek rondom Winterswijk. 3 broers, bekend als de roofridders van de Ravenhorst moorden en plunderden...
Paarden en pony's in Lingewaard
Begin jaren 20 worden de eerste Shetlandpony's vanuit Engeland ingevoerd in Nederland. De familie Nas uit Bemmel is de grondlegger van deze handel.
Het meisjespaviljoen aan de Postweg in het midden van de vorige eeuw © Gemeentearchief Barneveld
Jeugdzorg in De Glind
De Glind is een van de negen dorpen van de gemeente Barneveld. Het valt op dat de gemiddelde leeftijd van de bewoners nogal laag is....
Elisabeth Maria Post.jpg
Schrijvers en dichters
Tientallen schrijvers hebben door de eeuwen heen een band gehad met de oostelijke Veluwezoom, al was die band niet altijd even gelukkig: Simon Vinkenoog moest...
De brug van het voormalige kasteel. © Hans Barten
Kasteelplaats
De in de volksmond bekende “Kasteelplaats” moet in de middeleeuwen al als een middelpunt voor de plaats Druten gefungeerd hebben.
Droebel de Wopereis © Collectie Oudheidkundige Vereniging Zuwent
Droebeldorp Zieuwent
In het Zieuwentse landschap vallen al snel de groepjes boerderijen op, omgeven door uitgestrekte weilanden. Het zijn clusters van twee, drie, hooguit vier boerderijen. Ze...
Presentatie van het boek Ede 1940-1945 in de trouwzaal van het gemeentehuis te Ede. V.l.n.r.: wethouder J.J. Modder, Gert Plekkringa, Vincent Lagerweij, Henk Bakkenes en burgemeester W. Blanken.
Het oorlogsarchief van Ede
In 1990 verscheen Ede 1940-1945 van Vincent Lagerwij en Gert Plekkringa. Voordat het boek verscheen, werd in de jaren tachtig een collectie samengesteld: Collectie Ede...
Muurreclame van voormalige sigarenfabriek  Dejaco
Elke dag sigaren maken
De Arbeidswet van 1919 bepaalt dat arbeiders in fabrieken maximaal 45 uur per week mogen werken, en maar acht uur per dag. Een hele overgang...
Tricht na de windhoos (Foto: ANP Fotoarchief)
De windhoos bij Tricht
Op zondag 25 juni 1967 wordt het Betuwse dorpje Tricht geteisterd door een tropische hitte. De lucht is loodgrijs en de thermometer loopt op tot...
Deze Gallische ketel is opgegraven op een Romeins nederzettingsterrein in Geldermalsen. © Museum het Valkhof
Gallische ketel, Noorse naam
De Gallische Westlandkessel werd dusdanig vaak in Scandinavië aangetroffen dat deze ketel is vernoemd naar een Noorse geografische streek. Maar ook in Geldermalsen is een...
Ovink senior 1836-1925
Drie generaties Ovink
In de familie Ovink kozen drie achtereenvolgende geslachten het beroep van architect. H.L.J. Ovink vestigde zich in 1869 in Stad-Doetinchem. Zijn zoon B. Ovink trad...
Hoytema kelderfles 1880 1930
Jenever voor Afrika
De lange rij arbeidershuisjes aan de Veerweg herinnert nog aan de tijd van de Industriële Revolutie. In 1838 starten de broers Johan en Aleid van...
Jan Schröder
Minister van Marinezaken Jan Schröder 1800-1885
Jan Schröder werd geboren in Vlissingen, maar woonde in Doetinchem op de markt. Hij trouwde met de Doetinchemse Petronella Coops. In...
Stoomtimmerfabriek met aangrenzend woonhuis
Stoomtimmerfabriek in Wehl
In 1907 begon Th.W.A. Damen met de bouw van de Stoomtimmerfabriek in Wehl. Voor de locatie koos hij een plek aan de spoorlijn, zodat grondstoffen...
Zaalkerkje met gerestaureerde klokkentoren. © Hans Barten
Nederlands Hervormde Kerk en pastorie
Op 10 juli 1800 namen de katholieke Horssenaren, na de Reformatie, de middeleeuwse kerk weer terug. De hervormden moesten zich behelpen met een gehuurde kamer....
Scharenburg, belangrijke zijtwende of dwarsdijk in Puiflijk
De Scharenburg, een strijdige dijk
Als je last van water hebt, zorg dan dat je het kwijt raakt. Maar dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan, want de...
De nog bestaande ‘Koningsmuur’ langs de Doesburgse dijk is rond 1700 gebouwd. Het is het enige overblijfsel uit de Oranjetijd in Dieren. Ansichtkaart van rond 1900. Fotograaf/eigenaar: Wencel Maresch
Zijn grote passie: de jacht
Stadhouder-koning Willem III (1650-1704) zal een groot stempel op het huis en haar omgeving in Dieren drukken. Hij erft het goed in 1659 en laat...
De Spoorstraat in het centrum van Nijkerk tijdens de overstroming in 1916 (archief Stichting Oud Nijkerk)
De watersnood van 1916
De laatste keer dat Nijkerk door een grote overstroming onder water kwam te staan, was in 1916.
Vuursteengeweer vervaardigd in Culemborg
's Lands geweerfabriek
In 1759 verrijst een geweerfabriek op het voormalige kasteelterrein. Er werken zeventig mensen. Zij smeden en slijpen geweerlopen en bajonetten, maken...
Arnhem Station CS
Freedom Trail Arnhem route beginpunt
Freedom Trail is een digitale wandeling van 8 kilometer door de Gelderse hoofdstad. De route loopt langs 36 locaties die in de oorlogsjaren 1940-1945 een...
Verheffing en brugerinitiatieven
In alle tijden zijn er gegoede burgers geweest die oog hadden voor het "nut van 't algemeen", maar opvallend veel initiatieven uit de negentiende zijn...
Een werk over Johnny van Doorn alias de Selfkicker
Arnhem boekenstad
Arnhem is al meer dan een eeuw een belangrijke geboorteplek van vaderlandse schrijvers en dichters. Begin twintigste eeuw veranderde het culturele klimaat van Arnhem door...
Nijmegen, na het bombardement van september 1944 © Nationaal Bevrijdingsmuseum
Het bombardement op Nijmegen
Het Plein 1944 in het hartje van de stad Nijmegen herinnert nog altijd aan de ravage die Amerikaanse bommen op 22 februari 1944 aanrichtten. Het...
Kantoor van Philips-Electrologica aan de Oude Apeldoornseweg
Philips Computer Industrie
De Eindhovense elektronicagigant Philips start halverwege 1963 in een voormalig rotanfabriekje aan de Molenstraat met de ontwikkeling van een geheel nieuw...
Watertorenweg 3, Commandopost BB (Bron: Wikimedia, foto: 'Havang(nl)')
Atoombunker Berg en Dal
Wat nu een technische ruimte voor KPN is in Berg en Dal, was tientallen jaren geleden nog een commandopost van het Provinciaal Commando der Dienst...
Het oude Station
Onder stoom!
Voor de Nijmeegse handel en industrie was de Waal erg belangrijk. Tot begin negentiende eeuw werden producten vooral vervoerd met zeilschepen. Daarna ging Nijmegen steeds...
Tricht (Bron: Dorpskrant Tricht, www.dorpskranttricht.nl)
Vijftig jaar machinist op watergemaal De Neust
Hermanus Croes moet meer dan een halve eeuw lang een bekend persoon zijn geweest in Tricht. Op 15 augustus 1962 vierde...
De dijkboerderij van Jan Kuiper. © Hans Barten
Dijkboerderij
Dit monument is een hallehuisboerderij met een middenlangsdeel en een dwarsgeplaatst voorhuis (T­huis). De voormalige keuterboerderij ligt vrij van de voormalige dijk. Tot halverwege de...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl