Vrije tijd

Gelderland wordt wel het groene hart van Nederland genoemd. Met ruim vijfduizend vierkante kilometer is het de grootste en groenste provincie. De hoofdstad Arnhem had al vanaf de 19de eeuw een grote aantrekkingskracht op toeristen, met name door zijn ligging langs de stuwwal, de lager gelegen Rijn en de prachtige natuur met de vele landgoederen en kastelen. Vandaar de bijnaam 'het Wiesbaden van het Noorden'.

Trein-, stoom- en paardentramverbindingen maakten het mogelijk om er op uit te trekken. Hotels en pensions schoten als paddestoelen uit de grond. Landgoederen werden voor wandelaars opengesteld en voorzien van extra attracties zoals de Bedriegertjes bij Kasteel Rosendael. Rond 1900 deed de prentbriefkaart zijn intrede, een middel om thuisblijvers te laten delen in de vakantievreugde. Nu blijken vele een belangrijke bron vormen voor historisch onderzoek van gebouwen en dorpsgezichten.

Er ontstonden vele recreatieve trekpleisters zoals de Julianatoren in Apeldoorn (1910) en Burgers Dierenpark (1922). Door de toenemende industrialisatie en verstedelijking dreigde een grote rijkdom aan Nederlandse tradities en regionale verscheidenheid verloren te gaan. Op initiatief van een aantal 'bezorgde' particulieren werd in 1918 het Nederlands Openluchtmuseum opgericht waar het regionale erfgoed een plek kreeg.

De rijke natuur van de Veluwe en Achterhoek werd ontdekt. Al voor de eerste Wereldoorlog verrezen hier houten zomerhuisjes, later gevolgd door vele campings, recreatie- en bungalowparken. Bos en heide, het rivierenlandschap, de attracties zijn nog steeds populair: ze maken Gelderland tot vakantiebestemming nummer 1!

Een voetbalwestrijd, gezien vanaf de tribune van Robur in 1932
Robur et Velocitas
Waar nu de woningen rondom de Treveristraat staan, speelde vanaf 1918 de voetbalclub Robur et Velocitas (kracht en snelheid). Robur is...
dovenetellaan malburgen
Plein aan de Dovenetellaan
'Het was een echt winkelcentrum maar het ligt er al zeker dertig jaar zo bij. De kapper aan de linker kant, ...
Artikel Biljartclub 1977 78
Biljartclub de Grenspost
Al vanaf midden jaren zeventig werd er op De Grenspost gebiljart. Theo Aerns, voorzitter van Biljartclub De Grenspost, en vanaf 1985...
Kinderen spelen buiten
Kinderspeelgoed in de Jaren '30
In de periode van de dertiger jaren van de vorige eeuw waren de levensomstandigheden duidelijk heel anders dan in de tijd waarin we nu leven....
Shirt De Graafschap
Voetbalvereniging De Graafschap
Eind 1953 werd de Nederlandse Beroeps Voetbalbond (NBVB) opgericht. De KNVB was hierop tegen en wilde niet dat beroepsvoetballers in accommodaties van amateurs zouden spelen....
Didam op Stelten
Steltlopen in Didam
In vroeger tijden werden stelten gebruikt om ondergelopen land door te waden of om op hoogte te werken. Later groeide het steltlopen uit tot een...
IMG 1411
Jongeren in de RemiXx
'Een paar jaar terug, we waren een jaar of zeventien, hingen we altijd met onze vriendenclub buiten op straat rond vlakbij onze...
Zweminrichting Palmbosch
Palmbosch
Via een zandrug, waarop de Zeeweg ligt, kan de Ermelose bevolking de vroegere Zuiderzee bereiken.
Brochure Parel van de Veluwezoom
Parel aan de Veluwezoom
"Kom en Geniet", zo luidde anno 1920 de veelbelovende uitnodiging op brochures van de VVV Rheden. Op lyrische wijze werden de dorpen met hun (familie)hotels...
De Julianatoren in de periode 1945-1950
Julianatoren
De uitzichttoren genaamd 'Koningin Julianatoren' uit 1910 staat aan de zuidzijde van de Amersfoortseweg en vormt het hart van het gelijknamige familie-pretpark. Tijdens...
Kloten
Klootschieten
De bedoeling is om in teamverband een kloot (houten bal gevuld met lood, of kunstof bal verzwaard met lood) in zo weinig mogelijk schoten (=...
Panne-Gies
Ies en Gies is Pannegies
Pannegies is een oud Veluwse benaming voor een stoofpot van vlees. Het is een gerecht dat veel op de Veluwe gegeten werd. Het was relatief...
Prentbriefkaart met kasteel Rosendael en luchtballon, circa 1920. © Collectie Toon Nelemans, Rozendaal.
Een luchtballon boven het kasteel
Van kasteel en park Rosendael zijn in de eerste helft van de twintigste eeuw honderden prentbriefkaarten gedrukt. De bezienswaardigheden die voor vermaak en vertier zorgden,...
De wedstrijden N.E.C.-Quick werden tot na 1945 gezien als duels om de Nijmeegse eer. © Regionaal Archief Nijmegen, Fotocollectie, f53154, 14-02-1930; fotograaf onbekend
Territoriumdrift op het voetbalveld
De populaire opinie is dat Gelderland geen eenheid vormt. Arnhemmers en Nijmegenaren contrasteren vooral de onderlinge verschillen, en de Veluwe, de Betuwe en de Achterhoek...
Het bergspoor met de tram in Berg en Dal. Het witte gebouw op de achtergrond (linksboven) is Hotel ‘Groot Berg en Dal’. Het hotel is afgebroken in 1971 om plaats te maken voor appartementen. Collectie G.G.Driessen
Op vakantie in Berg en Dal
Een koets getrokken door twee paarden ratelt naar Hotel 'Groot Berg en Dal'. Twee deftige dames stappen uit. Even later genieten ze van het uitzicht...
Hoes van de single van popgroep The Dream die in 1970 op de waalkade optrad
Popgroep The Dream
De jaren zestig brengen grote veranderingen op maatschappelijk en cultureel gebied. Jongeren laten van zich horen. Met eigen muziek, bromfiets, lange haren, happenings en popconcerten...
De bouw van de Emmauskapel
De afgebroken ‘kathedraal’ van Arnhem-Zuid
'In 1956 verhuisde ik met mijn ouders van Amsterdam naar Arnhem; ik was toen 27 jaar. We kregen meteen een huis aan...
Schoolfeest Malburger ULO met Dick Kinkelaar Jeanne Kooy Nannie Kortman en Joop Kusse
De Malburger ULO
'Begin jaren zestig ging ik na de basisschool naar de Malburger ULO en heb daar een erg leuke tijd gehad. De leraren...
De haven van Elburg
Onzekere tijden in Zuiderzeestadje Elburg
Tussen 1927 en 1932 wordt de Afsluitdijk aangelegd - een internationaal beroemd waterwerk, dat Nederland voor overstromingen en stormen moet beschermen. Voor de inwoners van...
Ganzenhouden in Gelselaar
Ganzenhoeders in Gelselaar
Gelselaar, een Achterhoeks dorp met een van de rijkswege beschermd dorpsgezicht en rond 700 inwoners eert op allerlei manieren de gans. In de jaren tachtig...
Excursie van TNO naar park Berg en Bos
Park Berg en Bos
Het landgoed Berg en Bosch was oorspronkelijk het privébezit van de familie Wils. In 1917 kocht de gemeente onder leiding van Burgemeester Roosmale Nepveu het...
20080120 buurtkrant Pagina 1
Nieuwtjes delen met Het Groene Blad
'Onze straat is onderdeel van het veld De Groene Erven. Alles bij elkaar bestaat dat uit slechts vijf straten. In zo'n ...
Het personeel van Circus De Boecop in 1092 (Bron: cultuurbedrijf RiQQ)
Circus De Boecop
Op vijfentwintigjarige leeftijd realiseerde de adellijke jonkheer Jules Brantsen van Rhederoord een compleet bouwwerk in Rheden. Hierin werden negen avondvullende circusvoorstellingen gegeven.
Kamp Amersfoort
Kegelclub Wenters in de problemen
Tijdens de bezetting brengt zelfs een potje kegelen risico's met zich mee, blijkt uit de geschiedenis van Kegelclub Wenters uit Winterswijk.
Slachtvisite © Marsman
Vetpriezen
In de Achterhoek en Twente werd in november gedronken op een geslacht varken. Lees over de traditie en hoe deze hoog wordt gehouden in Erve...
De uitzichttoren bij Hotel De Vrijenberg, voorheen Belvédère
Hotel De Vrijenberg
P.J. Schut koos in de jaren '20 van de vorige eeuw een heel strategische plek voor zijn hotel-pension: halverwege Beekbergen en...
Ansichtkaart van De Plantage rond 1900
'Lieve laanen, donkre dreeven'
Het schaduwrijke park De Plantage, de lange lanen, de groene weiden en de winderige dijk. Op zondag en in de vakantie geniet menige wandelaar van...
Paarden Leste Mert - G. Thelissen
Zonder snert en koeienstront geen “Leste Mert”
De eerste donderdag na Allerzielen is elk jaar 'Leste Mert', de grote dag voor Druten en het hele Land van Maas en Waal.
De eerste Groesbeekse beatband is 'The Flying Moons'. De band is opgericht in 1964 en heeft een fanclub (The Moons) van vijfhonderd leden. Foto Peter Janssen
Jong in Groesbeek
'Zaal Kerkzicht' zit vol met jongeren. Het is de bioscoop tegenover de kerk aan de Pannenstraat. Op een zondagmiddag in mei 1965 draait de film...
Loenense waterval
Loenense waterval
De Loenense waterval, met zijn verval van 15 meter de hoogste van Nederland, was op het moment dat Craandijk haar bezocht ...
Reclame van Quick
Quick, snelle voetbalschoenen uit de Achterhoek
Van Johan Cruijff tot Piet Keizer - vrijwel alle voetballers speelden tussen 1930 en 1980 op voetbalschoenen van Quick uit Hengelo. De schoenenfabriek uit de...
VV Ruurlo
Vrije tijd in Ruurlo
Ruurlo heeft een rijk verenigingsleven. Of het nu gaat om sportverenigingen (35), buurtverenigingen (39), muziekverenigingen ( 23), toneelverenigingen (9) of de vrijwillige Brandweer en Oranjevereniging.
Het logo van Vitesse in de jaren '70 van de vorige eeuw
Voetballen bij Vitesse
De voetbalclub Vitesse, opgericht in 1892, bestaat inmiddels al een ruime eeuw. De club is verhuisd van een klein veldje bij de ijssalon naar het...
kerstboomverbranding
Kerstbomenverbranding op de Geitenkamp
Elk jaar wordt er begin januari op de Geitenkamp een kerstbomenverbranding georganiseerd. Elly was al vanaf het begin als vrijwilligster actief....
1912 Theole een voorbeeld van sportief Tiel. Elftal van Theole in de jaren dertig.
Theole: een voorbeeld van sportief Tiel
Naarmate de mensen meer vrije tijd kregen naast hun werk neemt de neiging toe om verenigingen op te richten, vooral op sportief gebied.
Aan het werk in de moestuin
De volkstuinen in Malburgen
'In 1975 ben ik lid geworden van de Volkstuinvereniging in Malburgen aan de Malburgse Veerdijk, ook wel bekend als de Bakenhof....
Camping en bungalowpark Ackersate in Voorthuizen aan het eind van de jaren 70. Collectie Gemeentearchief Barneveld
Korte geschiedenis van toerisme in Voorthuizen
Het toerisme is voor de gemeente Barneveld een factor van economisch belang. Hét gemeentelijke vakantiecentrum is Voorthuizen. In de zomermaanden verdubbelt de bevolking in aantal...
Vogels kijken
Werkgroep Natuur en Milieu
'Wonen in Schuytgraaf geeft mij het gevoel dicht bij de natuur te zijn. Met anderen ben ik gestart met de werkgroep Natuur...
Still uit film van J. de Visser - opblazen schoorsteen Meinerswijk © Gelders Archief
Drie films van J. de Visser
De schoorsteen van de steenoven op Meinerswijk wordt rond 1983 opgeblazen, daar wil iedereen wel een kijkje nemen. Mocht je het toen gemist hebben dan...
Westerbouwing te Arnhem
Westerbouwing
Vanaf het terras van de Westerbouwing heeft u een prachtig uitzicht dat reikt van Driel tot Nijmegen en van Arnhem naar het Reichswald in Duitsland....
Geitenkamp met van links naar rechts Rijwiel en Bromfietshandel H.F. Feenstra, Sigarenhandel M. Toepoel en schoenmode De Wereld
Het marktplein in 1950
'In 1947 ben ik geboren op de Geitenkamp. Mijn vader zat bij de marine, ontmoette in Arnhem mijn moeder en ze trouwden al snel. We...
In een lange mantel schaatst A.W.C.W. barones van Pallandt-van Knobelsdorff met haar dochter en dorpsbewoners op de kasteelvijver, foto door W.K. baron van Pallandt, circa 1905. © Collectie Gelders Archief, Arnhem.
IJspret
Veel Rozendalers bewaren bijzondere herinneringen aan het schaatsen op de kasteelvijver. Tijdens de schaarse strenge winters loopt het hele dorp uit voor ijspret aan de...
Oude fotos van de trimhockeyclub
Trimhockey
'Vroeger had ik helemaal niks met hockey. In dat gevoel werd ik nog eens bevestigd toen ik in 1972 een keer naar...
Blauwvosjes
De Vierdaagse
De Vierdaagse ontstond uit sportdagen voor het leger die in de jaren 1904-1908 op verschillende plekken in het land werden gehouden. Vanaf 1909 werden dit...
Herman is al tweeenzestig jaar lid van de Arnhemse Boys
De Boys in je hart
De Boys zaten eerst op het Cranevelt, daar achter ziekenhuis Rijnstate. Maar het ledenaantal liep al een tijdje terug. Op het...
malburgen gelredome
Voorlichtingsfilm uitbreiding Malburgen
Bekijk hier een fragment uit een documentaire over de grote uitbreidingen in Arnhem-Zuid: o.a. de wijken Het Duifje en Immerloo. De...
Activiteit in de sneeuw
Activiteiten in de Mesdaglaan
Zo'n zestien jaar geleden zijn we vanuit Amsterdam hier aan de Mesdaglaan komen wonen. Het was een hele rustige buurt. Een vriend...
Malburgen west
7 films uit Malburgen
Familie de Groot woonde vanaf 1961 in de Vlierstraat 35 in de wijk Malburgen West in Arnhem. Arie de Groot is...
Walnoot
Walnoot tikken in Elburg
Overal in Nederland kennen we wel knikkeren, maar in Elburg gebeurde dat niet met die mooie gekleurde bonken of spikkelknikkers, maar met walnoten. Op Tweede...
Drikus Veer
Drikus Veer
De Achterhoek en snelle motoren horen bij elkaar. Motorliefhebbers treffen elkaar op de Zwarte Cross-festivals in Lichtenvoorde of bij de streekwedstrijden in het oosten van...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl