Vrije tijd

Gelderland wordt wel het groene hart van Nederland genoemd. Met ruim vijfduizend vierkante kilometer is het de grootste en groenste provincie. De hoofdstad Arnhem had al vanaf de 19de eeuw een grote aantrekkingskracht op toeristen, met name door zijn ligging langs de stuwwal, de lager gelegen Rijn en de prachtige natuur met de vele landgoederen en kastelen. Vandaar de bijnaam 'het Wiesbaden van het Noorden'.

Trein-, stoom- en paardentramverbindingen maakten het mogelijk om er op uit te trekken. Hotels en pensions schoten als paddestoelen uit de grond. Landgoederen werden voor wandelaars opengesteld en voorzien van extra attracties zoals de Bedriegertjes bij Kasteel Rosendael. Rond 1900 deed de prentbriefkaart zijn intrede, een middel om thuisblijvers te laten delen in de vakantievreugde. Nu blijken vele een belangrijke bron vormen voor historisch onderzoek van gebouwen en dorpsgezichten.

Er ontstonden vele recreatieve trekpleisters zoals de Julianatoren in Apeldoorn (1910) en Burgers Dierenpark (1922). Door de toenemende industrialisatie en verstedelijking dreigde een grote rijkdom aan Nederlandse tradities en regionale verscheidenheid verloren te gaan. Op initiatief van een aantal 'bezorgde' particulieren werd in 1918 het Nederlands Openluchtmuseum opgericht waar het regionale erfgoed een plek kreeg.

De rijke natuur van de Veluwe en Achterhoek werd ontdekt. Al voor de eerste Wereldoorlog verrezen hier houten zomerhuisjes, later gevolgd door vele campings, recreatie- en bungalowparken. Bos en heide, het rivierenlandschap, de attracties zijn nog steeds populair: ze maken Gelderland tot vakantiebestemming nummer 1!

kerstboomverbranding
Kerstbomenverbranding op de Geitenkamp
Elk jaar wordt er begin januari op de Geitenkamp een kerstbomenverbranding georganiseerd. Elly was al vanaf het begin als vrijwilligster actief....
trouwfoto uit album 1973
Liefde op het eerste gezicht
'Ik was zo'n beetje veertien jaar toen we van het Van Verschuerplein naar de nieuwbouwwoningen aan de Holpijpstraat in Malburgen verhuisden....
Shirt De Graafschap
Voetbalvereniging De Graafschap
Eind 1953 werd de Nederlandse Beroeps Voetbalbond (NBVB) opgericht. De KNVB was hierop tegen en wilde niet dat beroepsvoetballers in accommodaties...
mannen opbankje Geitenkamp
Hoe beklim ik een berg?
Vandaag de dag zie je, op de Geitenkamp, regelmatig een ouder iemand bij je in de bus stappen en de volgende halte alweer...
Panne-Gies
Ies en Gies is Pannegies
Pannegies is een oud Veluwse benaming voor een stoofpot van vlees. Het is een gerecht dat veel op de Veluwe gegeten werd. Het was relatief...
Schutterijfeesten Didam
Schuttersfeest Didam
Didam staat bekend als schuttersplaats en kent maar liefst 7 schutterijen en schuttersgilden.
1912 Theole een voorbeeld van sportief Tiel. Elftal van Theole in de jaren dertig.
Theole: een voorbeeld van sportief Tiel
Naarmate de mensen meer vrije tijd kregen naast hun werk neemt de neiging toe om verenigingen op te richten, vooral op sportief gebied.
fotos juli 2008 034
De kinder- en tienerclub van Annita Kambel
'In mijn huiskamer heb ik een kinderclub en als de kinderen twaalf zijn geworden gaan ze naar de tienerclub. Dus eigenlijk heb...
Vogels kijken
Werkgroep Natuur en Milieu
'Wonen in Schuytgraaf geeft mij het gevoel dicht bij de natuur te zijn. Met anderen ben ik gestart met de werkgroep Natuur...
Artikel Biljartclub 1977 78
Biljartclub de Grenspost
Al vanaf midden jaren zeventig werd er op De Grenspost gebiljart. Theo Aerns, voorzitter van Biljartclub De Grenspost, en vanaf 1985...
20080120 buurtkrant Pagina 1
Nieuwtjes delen met Het Groene Blad
'Onze straat is onderdeel van het veld De Groene Erven. Alles bij elkaar bestaat dat uit slechts vijf straten. In zo'n ...
Het logo van Vitesse in de jaren '70 van de vorige eeuw
Voetballen bij Vitesse
De voetbalclub Vitesse, opgericht in 1892, bestaat inmiddels al een ruime eeuw. De club is verhuisd van een klein veldje bij de ijssalon naar het...
De wedstrijden N.E.C.-Quick werden tot na 1945 gezien als duels om de Nijmeegse eer. © Regionaal Archief Nijmegen, Fotocollectie, f53154, 14-02-1930; fotograaf onbekend
Territoriumdrift op het voetbalveld
De populaire opinie is dat Gelderland geen eenheid vormt. Arnhemmers en Nijmegenaren contrasteren vooral de onderlinge verschillen, en de Veluwe, de Betuwe en de Achterhoek...
Malburgen west
7 films uit Malburgen
Familie de Groot woonde vanaf 1961 in de Vlierstraat 35 in de wijk Malburgen West in Arnhem. Arie de Groot is...
De bouw van de Emmauskapel
De afgebroken ‘kathedraal’ van Arnhem-Zuid
'In 1956 verhuisde ik met mijn ouders van Amsterdam naar Arnhem; ik was toen 27 jaar. We kregen meteen een huis aan...
winterpret
Schaatsen op de grote vijver in Sonsbeek
De grote vijver in Sonsbeek, verandert in een dorpsplein van ijs omdat bewoners van de Hoogkamp er massaal naar toetrekken zodra er...
Beeldmateriaal Fier
Samenzijn bij Fier
Ontmoetingsplek Fier op de Geitenkamp werkt met vrijwilligers die zelf ook wijkbewoner zijn. 'Omdat hier zo veel huizen leeg staan, sprak...
Elftal NEC
NEC
Van een volksclubje zonder eigen speelveld groeide NEC uit tot een landelijk spelende voetbalvereniging. Vanaf 1945 speelde NEC in De Goffert. Dit was in die...
Westerbouwing
De Westerbouwing
Het traditionele gezinsuitje of schoolreisje Mensen die zijn geboren en getogen in de omgeving van Arnhem kennen het misschien wel: de Westerbouwing. Vanaf de jaren...
Bea en haar buurtwinkeltje aan de Kamillelaan
Bea en haar buurtwinkeltje aan de Kamillelaan
'Hier zitten altijd vrouwen uit de buurt, ze komen koffie drinken, roken en een spelletje spelen. Nu zitten we de hele dag...
In een lange mantel schaatst A.W.C.W. barones van Pallandt-van Knobelsdorff met haar dochter en dorpsbewoners op de kasteelvijver, foto door W.K. baron van Pallandt, circa 1905. © Collectie Gelders Archief, Arnhem.
IJspret
Veel Rozendalers bewaren bijzondere herinneringen aan het schaatsen op de kasteelvijver. Tijdens de schaarse strenge winters loopt het hele dorp uit voor ijspret aan de...
Still uit film van J. de Visser - opblazen schoorsteen Meinerswijk © Gelders Archief
Drie films van J. de Visser
De schoorsteen van de steenoven op Meinerswijk wordt rond 1983 opgeblazen, daar wil iedereen wel een kijkje nemen. Mocht je het toen gemist hebben dan...
Openluchtzwembad De Hangmat Rheden
Sportcomplexen
Hoe merkwaardig het vandaag de dag ook mag klinken: sport was in Nederland tot ver in de tweede helft van de 19e eeuw een vrijwel...
Kanovijver
De kanovijver
Een kanovijver midden in een woonwijk is vrij uniek. Een schaatswedstrijd op het IJsselmeer leidt in 1934 tot de oprichting van de schaatsclub: "IJsclub de...
Huis Zelle (Foto:Peter van der Wielen)
De bestemmingen van landgoed het Zelle
In 1838 wordt het landgoed door de erven van A.J. Grothe verkocht aan R.E. baron van Dorth tot Medler. Nog steeds wordt Huize Zelle door...
De Julianatoren in de periode 1945-1950
Julianatoren
De uitzichttoren genaamd 'Koningin Julianatoren' uit 1910 staat aan de zuidzijde van de Amersfoortseweg en vormt het hart van het gelijknamige familie-pretpark. Tijdens...
Afscheid van Betuw tijdens receptie 1980
Melkboer van Betuw in Arnhem-Zuid
'Na vijf jaar in de binnenstad van Arnhem gewoond en gewerkt te hebben als zelfstandig ondernemer, verhuisden wij in 1954 met drie...
Hotel Peter
Toerisme Ermelo
In de gemeente Ermelo ontwikkelt het toerisme zich vooral in de eerste helft van de twintigste eeuw. Ermelo met zijn uitgestrekte heidevelden en bossen is...
Ganzenhouden in Gelselaar
Ganzenhoeders in Gelselaar
Gelselaar, een Achterhoeks dorp met een van de rijkswege beschermd dorpsgezicht en rond 700 inwoners eert op allerlei manieren de gans. In de jaren tachtig...
Kinderen spelen buiten
Kinderspeelgoed in de Jaren '30
In de periode van de dertiger jaren van de vorige eeuw waren de levensomstandigheden duidelijk heel anders dan in de tijd waarin we nu leven....
Ansichtkaart van De Plantage rond 1900
'Lieve laanen, donkre dreeven'
Het schaduwrijke park De Plantage, de lange lanen, de groene weiden en de winderige dijk. Op zondag en in de vakantie geniet menige wandelaar van...
John Robben artikel reunie
Reünie van School no. 11
'In 1953, toen ik een manneke van vijf was, verhuisden we naar de Ereprijslaan in Malburgen West. De bouwwerkzaamheden waren nog ...
Oude fotos van de trimhockeyclub
Trimhockey
'Vroeger had ik helemaal niks met hockey. In dat gevoel werd ik nog eens bevestigd toen ik in 1972 een keer naar...
Loenense waterval
Loenense waterval
De Loenense waterval, met zijn verval van 15 meter de hoogste van Nederland, was op het moment dat Craandijk haar bezocht ...
Drikus Veer
Drikus Veer
De Achterhoek en snelle motoren horen bij elkaar. Motorliefhebbers treffen elkaar op de Zwarte Cross-festivals in Lichtenvoorde of bij de streekwedstrijden in het oosten van...
Affiche Luxortheater
Na afloop bal!
De vestiging van Blokker aan de Markt is bijna vijftig jaar het City Theater geweest. Eenbioscoop met ruimte voor vijfhonderd bezoekers....
Schoolfeest Malburger ULO met Dick Kinkelaar Jeanne Kooy Nannie Kortman en Joop Kusse
De Malburger ULO
'Begin jaren zestig ging ik na de basisschool naar de Malburger ULO en heb daar een erg leuke tijd gehad. De leraren...
Anneke van der Gaag en Wim Blooi vieren Carnaval in Hotel Zuid
De disco’s in Hotel Zuid
'Begin jaren vijftig, toen ik vijf jaar was, ben ik met mijn ouders vanaf de Geitenkamp naar Malburgen-West verhuisd. We woonden ...
Een kamer op Rosendael waarin de gasten werden vermaakt en feestelijk werden ontvangen. © Geldersch Landschap & Kasteelen
Vermaak op Rosendael
Kasteel Rosendael is in de middeleeuwen in de eerste plaats een bestuurscentrum. Maar al vroeg vinden er ook feestelijke ontvangsten plaats, vaak in het bijzijn...
Reclame van Quick
Quick, snelle voetbalschoenen uit de Achterhoek
Van Johan Cruijff tot Piet Keizer - vrijwel alle voetballers speelden tussen 1930 en 1980 op voetbalschoenen van Quick uit Hengelo. De schoenenfabriek uit de...
Damestrekkertocht
Optocht met historische tractoren
Vrouwen van Aait Vedan: gekker op de trekker! Jaarlijks trekken de vrouwen van Oosterhuizen, een klein dorp bij Apeldoorn, er een middag op uit met...
Prentbriefkaart met kasteel Rosendael en luchtballon, circa 1920. © Collectie Toon Nelemans, Rozendaal.
Een luchtballon boven het kasteel
Van kasteel en park Rosendael zijn in de eerste helft van de twintigste eeuw honderden prentbriefkaarten gedrukt. De bezienswaardigheden die voor vermaak en vertier zorgden,...
Dieren in Burgers Zoo in Arnhem
Leeuwen 'in het wild' in Burgers Zoo
Het is in 1968 een wereldprimeur: het eerste safaripark van Europa, in Arnhem. In Burgers Zoo kunnen bezoekers met eigen ogen leeuwen, giraffen, zebra's en...
Excursie van TNO naar park Berg en Bos
Park Berg en Bos
Het landgoed Berg en Bosch was oorspronkelijk het privébezit van de familie Wils. In 1917 kocht de gemeente onder leiding van Burgemeester Roosmale Nepveu het...
album van Brigitte
De Buitenplaats in Schuytgraaf
Brigitte is geboren op wat nu bekend staat als de Buitenplaats in Schuytgraaf. Vroeger was de boerderij van de CSM (de centrale...
Herman is al tweeenzestig jaar lid van de Arnhemse Boys
De Boys in je hart
De Boys zaten eerst op het Cranevelt, daar achter ziekenhuis Rijnstate. Maar het ledenaantal liep al een tijdje terug. Op het...
Activiteit in de sneeuw
Activiteiten in de Mesdaglaan
Zo'n zestien jaar geleden zijn we vanuit Amsterdam hier aan de Mesdaglaan komen wonen. Het was een hele rustige buurt. Een vriend...
De haven van Elburg
Onzekere tijden in Zuiderzeestadje Elburg
Tussen 1927 en 1932 wordt de Afsluitdijk aangelegd - een internationaal beroemd waterwerk, dat Nederland voor overstromingen en stormen moet beschermen. Voor de inwoners van...
oranje
Oranje voetbal in de Goudwindestraat
Zodra het oranjevoetbal begint dan gaat de hele straat los. In juni begint het weer en dan worden alle mogelijke oranje spullen...
In de Diaconessenkerk
Bedden rijden in het Diaconessenhuis
'Rond 1980 heb ik samen met Annie Loopstra een groep vrijwilligers verzameld die elke zondagochtend patiënten van het Diaconessenhuis naar de...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl