Kunst en cultuur

Het afwisselende Gelderse landschap heeft door de eeuwen heen op velen een grote aantrekkingskracht uitgeoefend. Het was een geliefd decor voor tientallen landgoederen, buitenplaatsen en zomerverblijven.

Bekende architecten werden aangetrokken en er werden grootschalige parken aangelegd met fonteinen en cascades. Maar ook schilders werden geïnspireerd door de woeste bossen, idyllische beken en watervalletjes. Langs de Veluwezoom (Oosterbeek, Wolfheze, Renkum, Heelsum en Doorwerth), maar ook op de Veluwe in de omgeving van Nunspeet waren in de 19de en begin 20ste eeuw vele kunstschilders werkzaam in de trant van de School van Barbizon. Evenals beroemde kunstenaars als Corot en Millet schilderden zij landschappen 'en plein air'. Ook het rivierenlandschap vormde een belangrijke inspiratiebron en werd oa. door IJsselschilder Jan Voerman sr op vele doeken vereeuwigd.

Gelderland kent een aantal belangrijke kunstverzamelaars. Zo legde Helene Kröller-Müller met haar collectie de basis voor het museum dat haar naam draagt. Het opmerkelijke mecenaat van Henriette Polak-Schwarz heeft vele beeldend kunstenaars en musici geholpen zich te ontplooien. Museum Henriette Polak vult, dankzij haar bijzondere interesse, met zijn collectie een hiaat in de figuratieve kunst uit de tweede helft van 20ste eeuw.

De Burense paardenmarkt, ca. 1905. Collectie Regionaal Archief Rivierenland, Tiel
Laatste Burense paardenmarkt
Als in 1395 heer Allard van Buren de poorters van Buren stadsrechten verleent, wordt daarin het recht tot het houden van een 'van ouds bestaande'...
Filmweek in Arnhem in 1971
De Arnhemse filmweek
Een rode loper, filmsterren, flamboyante gasten, notabelen en pers met flitsende camera's - in 1955 lijkt Arnhem even op Cannes. In dat jaar vindt in...
Gelderse Tram
Ontwikkeling van vervoer
De ligging op een zandrug maakte verkeer mogelijk naar en langs Doetinchem. De Oude IJssel was voor kleine schepen bevaarbaar richting Westfalen en Doesburg. Het...
Affiche Luxortheater
Na afloop bal!
De vestiging van Blokker aan de markt is bijna vijftig jaar het City Theater geweest. Eenbioscoop met ruimte voor vijfhonderd bezoekers. Achter het glas van...
VV Ruurlo
Vrije tijd in Ruurlo
Ruurlo heeft een rijk verenigingsleven. Of het nu gaat om sportverenigingen (35), buurtverenigingen (39), muziekverenigingen ( 23), toneelverenigingen (9) of de vrijwillige Brandweer en Oranjevereniging.
Bevestiging van het stadsrecht van Tiel door Reinald III van Gelre, 1371
Tiel wordt Gelders
In de dertiende eeuw is Tiel een uithoek van Brabant. Het wordt dan ook verschillende keren bedreigd. In 1286 wordt het zelfs volledig verwoest.
Freule Sophia van Heeckeren van Kell
Freule Sophia van Heeckeren van Kell
Freule Sophia Wilhelmina van Heeckeren van Kell leefde van 1807 tot 1895. Ze woonde ruim dertig jaar alleen op het kasteel, waar ze de zaken...
vuursteencomplex Elzenboomweg Ruurlo
Vroegste sporen van mensen
Aan de Elzeboomweg (bij de Haarweg) zijn vuurstenen werktuigen gevonden die een ruime periode bestrijken van maar liefst 8.000 v.Chr. (de Federmesser-cultuur) tot 2.300 v....
Brochure uit 1974
Doodlopende snelweg
Op 31 maart 1974 werd de autosnelweg van Rheden naar Dieren feestelijk geopend. Een unieke autosnelweg gelegen op een bandijk, een hoogwaterwerende rivierdijk. Het nieuwe...
watermolen kasteel Ruurlo
Watermolen van Ruurlo
De huidige watermolen-gebouwen bij het kasteel dateren uit 1783. Tot ongeveer 1830 was de dubbele watermolen in gebruik. Aan de ene kant een oliepersmolen, aan...
Beeld uit de 16e eeuw van Sint Catharina (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk). Catharina van Alexandrië (Egypte) weigerde vanwege haar geloof in Christus, te trouwen met een heidense koning. Ze stierf in het jaar 307 de marteldood en werd later heilig verklaard. Het beeld zou oorspronkelijk hebben gestaan in de Grote Kerk, tot aan de Reformatie. Het beeld heeft de beeldenstorm overleefd en heeft nu een plek in de katholieke kerk aan de Holkerstraat.
Een nije kerk
Terwijl Ark door de zee werd verzwolgen, groeide landinwaarts een aantal nederzettingen uit tot een echt centrum. In de late Middeleeuwen werd in Nijkerk de...
Herdenkingsmunt vrede van Nijmegen
De vrede van Nijmegen
In 1672 bezetten de troepen van de Franse koning Lodewijk de Veertiende een groot deel van Oost-Nederland, waaronder Nijmegen. Twee jaar lang bleven de Fransen...
Landbouw
De oudste sporen van landbouwactiviteiten in de gemeente Ermelo dateren uit het Neolithicum (de Nieuwe Steentijd van 5.300 tot 2.000 voor Chr.). In die periode...
De Binnenpoort vanaf de markt gezien
De Binnenpoort
De grachten en restanten van de stadsmuur in de binnenstad van Culemborg zijn uit de veertiende eeuw. Net als de monumentale Binnenpoort, de laatste stadspoort....
Geloofsstrijd
In oktober 1798 bestormt een opgewonden menigte katholieke Angerenaren het huis van dominee Johannes Judocus Cock.
Hamburgerstraat met waterpomp
Pompenbuurten
Tot de achttiende eeuw waren er in de straten van Doetinchem waterputten. De Hamburgerstraat had er bijvoorbeeld vier. Circa 1740 werden op de 22 putten...
Drie 1832
Maalschap
Op het grondgebied van Ermelo heeft rond de buurtschap Drie eeuwenlang een maalschap bestaan. Sinds het begin van de middeleeuwen is dit een organisatie van...
Het grote wiel van de touwslagerij voor het spinnen van draden en het slaan (draaien) van dunne touwen (foto Theo Slijkerman)
De Nijkerkse touwslagerij
In het liedje over Michiel de Ruijter wordt zijn kindertijd bezongen, toen hij (een korte periode) werkte in de touwslagerij van Vlissingen. Ook Nijkerk had...
Godenpijler
Romeinse steden
Al vóór onze jaartelling bouwden de Romeinen een stad op en rond het Kelfkensbos, Oppidum Batavorum (stad van de Bataven) genoemd. Rond het jaar 17...
Vuursteengeweer vervaardigd in Culemborg
's Lands geweerfabriek
In 1759 verrijst een geweerfabriek op het voormalige kasteelterrein. Er werken zeventig mensen. Zij smeden en slijpen geweerlopen en bajonetten, maken sloten, laden en beslag,...
Afb. 1 Plattegrond van een huis uit de IJzertijd gevonden bij een opgraving in Harselaar Zuid in 2003. De zwarte grondsporen tekenen zich af tegen het gele zand.
Harselaar in de IJzertijd
De Gelderse Vallei bestond 2000 jaar geleden grotendeels uit een nat en venig gebied. Op sommige plaatsen bevonden zich zelfs veenkussens van meer dan zes...
Reikende handen van Ted Felen. Hans Barten Fotografie
Reikende Handen
"Reikende Handen" toont vier vleugelachtige figuren die reiken naar een zonachtig verschijnsel. Het mozaïek is gemaakt van gegalvaniseerd staal en is aangebracht ter ere van...
Een Tielse weesjongen. Metalen pop gegoten door Gijsbert Stout, negentiende eeuw.
Tiel krijgt een weeshuis
Sociale voorzieningen waren er in de zestiende eeuw nauwelijks.
Het Gevang
Het Gevang
In de Nieuwstad, de straat tussen Heezenstraat en Hamburgerstraat ligt het 'Gevang'. Dit 'Gevangenhuijs' van het landdrostambt Zutphen werd door Gerrit Ravenhorst gebouwd in 1766....
Shirt De Graafschap
Voetbalvereniging De Graafschap
Eind 1953 werd de Nederlandse Beroeps Voetbalbond (NBVB) opgericht. De KNVB was hierop tegen en wilde niet dat beroepsvoetballers in accommodaties van amateurs zouden spelen....
De Homburgerpoort (maquette)
Stadspoorten
Vlak na toekenning van de stadsrechten werd in Doetinchem gewerkt aan de stadsommuring.
Vanenburg 17eeuw
Buitenplaatsen zeventiende eeuw
In de zeventiende eeuw stonden in en om Putten enkele buitenplaatsen: Oldenaller, Bijstein en Vanenburg.
Gerrit Sprokkereef
Verzetsmensen in Ruurlo
Vlak voor het einde van de oorlog worden enkele Reurlse verzetsmannen door de Duitsers opgepakt. Jan Dimmendaal sterft in gevangenschap in Duitsland op 11 april...
Die in Rhenen vielen houdt de gedachte levend aan de Deestenaren die omkwamen in de Tweede Wereldoorlog en in 1949 in de Overzeese gebiedsdelen. Fotografie Hans Barten
Die in Rhenen vielen
"Die in Rhenen vielen" is een hardstenen kunstwerk van ongeveer 2,5 meter hoog in een door een fraai smeedijzeren hek omgeven tuintje. Op een halve...
Een modeshow tijdens de Arnhem Modebiënnale (Bron: Hans Broekhuizen / De Gelderlander)
Arnhem modestad
Arnhem kent vele gezichten: boekenstad, hoofdstad van de provincie, olympische stad en ooit was het de filmstad van Nederland. Sinds 2005 heeft Arnhem er een...
Jubileumtableau bij het 25-jarig bestaan van de Arnhemsche Fayencefabriek (Bron: CollectieGelderland, Museum Arnhem)
De Arnhemsche Fayencefabriek
De Arnhemsche Fayencefabriek (1907-1934) staat bekend als de fabriek van de gebroeders Jakob en Klaas Vet. De broers groeiden op in Purmerend, waar eind negentiende...
IJssel bij Gorssel
IJssel en Berkel
Twee rivieren horen onverbrekelijk bij Lochem, maar wat een verschillende! De machtige IJssel is voor Lochem vooral grens en barrière, de nietige Berkel was juist...
Katholieken als O.G.W.J. Hackfort tot ter Horst (1768 - 1824) konden na 1795 gemakkelijker ambten verwerven.
De Gelderse adel
Adel speelt van oudsher een overheersende rol in Gelderland. Door het bezit van kastelen, huizen, landgoederen, heerlijkheden en door het uitoefenen van talrijke functies op...
Krantenfoto van de stemming in de eierhal in 1958 (Foto Suyk, Nijkerk)
Afgestemde ruilverkaveling
In tegenstelling tot veel delen van Nederland heeft in Nijkerk geen ruilverkaveling plaatsgevonden. Overal in het land werden percelen geruild, die versnipperd raakten na eeuwenlange...
Landhuis Arva aan de Rozendaalselaan in Velp, foto A. Burgers
Woningen voor welgestelden
In de 19e eeuw ontstond voor meer mensen de mogelijkheid om zich een fraai huis buiten de stad te veroorloven. De Veluwezoom en vooral Arnhem,...
Onderhoud met de prinses te Goejanverwellesluis, Jacobus Buys, 1795. Bron: Rijksmuseum, Amsterdam
Echte Oranjeklanten
Een ingrijpende gebeurtenis in onze vaderlandse geschiedenis is op 28 juni 1787 de aanhouding van Wilhelmina van Pruisen bij Goejanverwellesluis vlakbij Gouda. Zij is de...
Graafschapbode van Misset
Misset
Geen bedrijf heeft zozeer zijn stempel op Doetinchem gedrukt als Uitgeversmaatschappij C. Misset. Deze uitgeverij van voornamelijk vakbladen ontwikkelde zich in de loop van de...
Het station in Nijkerk eind 19e eeuw (archief Stichting Oud Nijkerk)
De stoomtrein komt door Nijkerk
In de negentiende eeuw was het maken van een reis naar een andere plaats een hele onderneming, die veel tijd en geld kostte. Diligences reden...
Rhederhof aan de Snippendaalseweg in Rheden, tijdelijk een AZC-locatie.
Gastarbeiders en asielzoekers
Nederland heeft altijd een instroom gekend van mensen uit andere landen. In de eerste helft van de vorige eeuw waren dat onder andere Chinezen. Zij...
Pancratiuskerk
Reformatie
Op 31 oktober 1517 spijkert Maarten Luther (1483 - 1546) de 95 stellingen aan op de deur van de slotkapel van Wittenberg in het Duitse...
ketting burgemeester
Burgemeester Luitjes en de kadastrale atlas van Ruurlo
Op 20 juni 1830 schrijft burgemeester A.J. Luitjes een rapport aan de Gouverneur van Gelderland. Hij antwoordt daarin op een aantal gedetailleerde vragen die door...
De Heest
Landgoederen
Het landschap van de Achterhoek wordt mede bepaald door zijn landgoederen en buitenplaatsen. Hoewel van oorsprong vaak al veel ouder beleven de meeste ervan een...
Hantekeningen die de Unie van Utrecht bekrachtigen 1579. Nat. Archief Den Haag
Protestanten en Katholieken
Al in de middeleeuwen waren in Gelderland hervormingsbewegingen actief zoals de Moderne Devotie die zich richtte op een sobere en meer persoonlijke geloofsbeleving. Mogelijk hierdoor...
Beekhuizen Gezicht vanuit de blokhut op de salon 12 06 1807. Bron: Collectie Oudheidkundige Kring Rheden Rozendaal, Walter de Wit
Gezangen der liefde
Elizabeth Maria Post (1755-1812) kon Biljoen en Beekhuizen zo vaak bezoeken als ze wilde. Zij woonde in Velp en had van Van Spaen de sleutel...
12a Kaart 1649 AA Blaeu Totaal
Van Geelkercken, 1650
De bekendste plattegrond van de stad werd in 1649 gedrukt bij de befaamde kaartendrukkerij van Joan Blaeu uit Amsterdam. De provinciale landmeter Nicolaes van Geelkercken...
Buren ca. 1900. Collectie Regionaal Archief Rivierenland, Tiel
Groeiend isolement
Als het stadsbestuur zelf weer aan de eigen toekomst kan werken, neemt het geen enkel initiatief. Ook niet als Buren door de gemeentewet een autonome...
Tekening urn van de hand van dichter Staring
Urnen op de kattenbelt
De Kattenbelt of Kattenbarg is de oude veldnaam voor een stuk land aan de weg van Ruurlo naar Vorden. Niemand minder dan dichter A.C.W. Staring...
Sleutel uit Passewaay
Bataven in Passewaaij
Vanaf 400 v. Chr. wonen er Kelten in onze omgeving. Ergens tussen 50 en 12 v. Chr. is de stam van de Bataven hier binnengekomen.
Woningtentoonstelling in het Nutsgebouw in Buren, 1957. Bron: Gelders Archief, Arnhem
Komgronden en ruilverkaveling
Na de Tweede Wereldoorlog staat het in versneld tempo ontwikkelingen van achtergebleven gebieden hoog op de landelijke politieke agenda. Door de moeilijk te bewerken komgronden...
De Frisokazerne in Ede. Bron: Collectie Gemeentearchief Ede, nr GA30901
Garnizoensstad Ede
Op grote terreinen in Ede hebben meer dan honderd jaar militairen gewoond en gewerkt. De kazernes lagen aan de rand van Ede, daar waar de...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl