Veluwe

Op de Veluwe zijn veel sporen uit het verleden te vinden. Het is een groot gebied met een zeer divers landschap: weilanden, bossen, heide, zandvlakten, beken en sprengen. Aan de oostzijde stroomt de rivier de IJssel en de westkant grenst aan het Veluwemeer.

Historisch zijn er eveneens verschillende kenmerken aan te geven. De stad Hattem verwierf in 1299 haar stadsrechten en behoorde tot de Hanze, een stedenverbond van Oostzee tot Brugge.

Een van de belangrijkste Hessenwegen (meestal bestaande zandwegen) liep van Midden Duitsland door de Dellen in Heerde naar Utrecht. Alle genoemde gemeenten zijn aangesloten aan een van de streekarchieven, die deze streek rijk is en die zowel overheidsarchieven beheren als particuliere archieven en andere documentaire bronnen, vrij te raadplegen voor elke belangstellende.

Sideron © Rijksmuseum CC-BY-SA
Bedienden aan het hof: Sideron
In 1763 komt de bediende Sideron als cadeau voor Willem V naar Nederland. Sideron komt van de kust van het Afrikaanse Guinee en is dan...
Excursie van TNO naar park Berg en Bos
Park Berg en Bos
Het landgoed Berg en Bosch was oorspronkelijk het privébezit van de familie Wils. In 1917 kocht de gemeente onder leiding van Burgemeester Roosmale Nepveu het...
marskamp
Romeinen
Van de Romeinen is op de Veluwe weinig activiteit bekend. Er zijn nauwelijks Romeinse resten. Dat ze er geweest zijn staat vast. Daarvan getuigt het...
Huis Molecaten © M. Van de Leeuw, Wikimedia, CC-BY-SA 3.0
Huis en landgoed Molecaten bij Hattem
Rond Hattem, het meest noordoostelijke punt van de Veluwe, is het landschap ontstaan in de ijstijd toen het dooiwater beekjes veroorzaakte in de stuwwallen. Molecaten...
De in 2009 ontdekte middeleeuwse walburg in Appel (foto Gerrit van de Veen Nijkerk)
Een middeleeuwse walburg in Appel
Op de hoger gelegen zandgronden ten zuidoosten van Nijkerk ligt het buurtschap Appel. In 2008 werd hier een belangrijke middeleeuwse versterking ontdekt, een zogenaamde walburg.
Interieur Ned_Herv_kerk Elburg_bron Streekarchivariaat NW Veluwe
De Sint Nicolaaskerk
De Sint Nicolaaskerk is vernoemd naar de heilige Sint Nicolaas, de beschermer van vissers en andere zeevarenden. Het nu voornamelijk protestante...
Visafslag
De visafslag
De visafslag verkoopt in de periode 1916-1957 de door vissers gevangen vis. Na de inpoldering is de visafslag overbodig. Het gebouw...
Buurtspraak
Buurtspraak over een militair terrein
In 1900 verkochten de erven van buurt Ede-Veldhuizen hun heidevelden aan het Ministerie van Oorlog om er een garnizoen te kunnen vestigen. Bij de verkoop...
Schilderij Lord van Wijhe (Gerrit Jan van Wijhe), hier afgebeeld in de rol als clown in het openluchtspel van de Heideweek van 1937, Circus Petrowitsch , R. de Ruyter 1947. Collectie Historisch Museum Ede
'Lord van Wijhe'-straat
Alleen oudere Edenaren zullen weten welk stukje straat met de Lord van Wjjhe-straat, een onofficiële naam, wordt bedoeld. Het betreft een...
Oorlogsmonument
Ermelo in de Tweede Wereldoorlog
Voorafgaand aan de komst van de Duitsers zijn er weinig militaire activiteiten in Ermelo geweest. Wel kent de bezettingsperiode daarna, net als elders in Nederland,...
Kaart van de Hunneschans naar een tekening van J.Bijtel
Hunneschans Uddelermeer
De Hunneschans is waarschijnlijk tot stand gekomen tussen 850 en 950. Het is een hoefijzervormige ringburcht die in feite bestond uit...
Schapen © Ep Boeve
Schapenmarkt in Oldebroek
Het is in Oldebroek al eeuwenlang de gewoonte dat er op de woensdag voorafgaande aan 17 september, de traditionele schapenmarkt of de “Broekkarmse“ wordt gehouden....
Een deel van de afbouwafdeling (Bron: Gemeentearchief Ede)
Pianofabriek Rippen
Johan J. Rippen, zoon van een Haagse pianohandelaar, was een vooruitstrevende pianobouwer, die steeds nieuwe ideeën over pianobouw ontwikkelde. In 1937 werd in Den Haag...
Verhalen in streektaal uit een koffer
Oud en Nieuw in Wapenveld
"Op oudejaarsavond was het een grote traditie, wat ik zelf ook nog meegemaakt heb toen ik de snotneuzentijd ontgroeid was, dat je...
Loenen mobilisatiecomplex Veldhuizen. Foto: Christa Balk, CODA
Mobilisatiecomplex Veldhuizen
Vijf rijen met telkens vijf loodsen op ruim een hectare groot afgesloten terrein. Tussen de gebouwen staat aangeplant bos dat de ...
Molen de Tijd 1 © Arent thoe Boecop
Molen De Tijd
De molen 'De Tijd' is sinds 1854 in gebruik. Het is een stellingmolen die diverse granen tot meel maalt. Een stellingmolen is een hoge windmolen,...
Oranje en de Watersnood van 1861. Houtgravure, E. Vermorcken © Stadskasteel Zaltbommel
Watersnoodbijbel
Tijdens de watersnoodramp van 1861 bracht Koning Willem III een bezoek aan de getroffen gebieden in grote delen van Nederland. Het medeleven van Willem III...
Het Oude Blokhuis in Harderwijk © Jcb (wiki) CC-BY-SA-3.0-NL
Het Nieuwe Blokhuis te Harderwijk
Harderwijk krijgt in 1231 stadsrechten en wordt snel een belangrijke Hanzestad. De economische groei is een gevolg van het stapelrecht op zeevis, bestemd voor het...
Foto J. Craandijk: Bibliotheekcollectie Doopsgezinde Gemeente Haarlem, R5-06
Dominee bezoekt een militair oefenterrein
Dominee Jacobus Craandijk (1834-1912) bezoekt het nieuwe oefenterrein Oldebroek, 1882-1890: 'Het Kamp van Oldenbroek', de artillerieschool, is aangelegd op het hoogste punt van den...
Hoofdingang van Het Apeldoorsche Bosch
Het Apeldoornsche Bosch
Bij de bouw van Het Apeldoornsche Bosch werd gekozen voor Apeldoorn vanwege de centrale ligging, de beschikbaarheid van de grond en...
Verblijfplaats met de eerste bewoners, 1893
Het Hoogeland
Het Hoogeland is een instelling met een lange geschiedenis in de zorg. De Vereniging tot Christelijke Verpleging van bedelaars en landlopers...
Toegang Landgoed Molecaten © mijnGelderland
Huis Molecaten en de familie Van Heeckeren, 1717-1942
De familie van Heeckeren van Molecaten bezit van 1717 tot 1989 landgoed en huis Molecaten. Zij onderhouden hartelijke banden met het Huis van Oranje. Het...
Het Nutsgebouw stond op de plaats van de tegewoordige HEMA. Collectie Gemeentearchief Barneveld
Tot Nut van 't Algemeen
Aan het eind van de achttiende eeuw gingen nog niet alle kinderen naar school en zeker niet zo lang als nu. Er waren mensen die...
Scheepswerf Balk omstreeks 1915 bron Arent thoe Boecop
Scheepswerf Balk
Eind 18e eeuw is hier aan de haven een werf aangelegd, die begin 19e eeuw in handen komt van de familie Balk....
Hogeschool Arnhem mei 2007 © M. Minderhout
Berend Hendriks
Berend Hendriks staat te boek als een van de grondleggers van de Arnhemse School, een beweging in de kunst die zich kenmerkt door het integreren...
Luchtopname van de NV Zeepfabrieken v.h. De Haas en Van Brero uit 1950
De Haas en Van Brero
Op 1 januari 1901 in Amsterdam richtten de 29-jarige Klaas de Haas en de 26-jarige Alexander van Brero de firma de Haas en van Brero...
Impressie crematieritueel Ede Romeinse tijd. Copyright gemeente Ede
Germanen aan de Limes
Ten noorden van de grens van het Romeinse Rijk (limes) ontwikkelde zich in de eerste eeuwen na Chr. een aantal grote, bloeiende nederzettingen. Archeologische vondsten...
Foto, toegangspoort Vliegkamp Ede, 1910. Collectie Historisch Museum Ede
Toegangspoort Vliegkamp Ede
Op 4 juni 1910 besluit de gemeenteraad van Ede een aantal gronden op de Doesburgerheide, gelegen vlakbij De Driesprong in Ede,...
Feestelijke oliebollen
Oud en Nieuw in Heerde
"Een goed nieuwjaar wensen was ook een groot gebeuren waaraan iedereen meedeed. De kinderen gingen de hele buurt door nieuwjaarwensen en...
Eendenhouderij
Eendenhouderij
De eendenhouderij is een bedrijfstak die sterk verbonden is met de Noordwest Veluwe. In 1920 kopen vier jongemannen uit Ermelo ieder een perceel grond aan...
sysselt grote solitaire beuk Foto: Stichting Geldersch Landschap Geldersche Kasteelen
Vuursteenafslag op de Sysselt
In 2002 is op de Sysselt een vuursteenafslag gevonden. Waarschijnlijk is het voorwerp tussen de 60.000 en 12.000 jaar oud, de periode tussen de voorlaatste...
Graven van het Apeldoorns kanaal, Veldhuizerspreng 1869 © PD
Het Apeldoorns kanaal
Het ingeslapen Nederland moest begin negentiende eeuw mee in de vaart der volkeren. Hiervoor waren kanalen nodig en koning Willem I zorgde dat die er...
Groepsfoto familie Schober bij Schovenhorst © Koninklijke Bibliotheek, maker onbekend, alle rechten voorbehouden
Ontginningen
In 1848 kocht de Utrechtse advocaat mr. J.H. Schober tachtig hectare heide op de Veluwe, bij Putten. Daar wilde hij een land- en bosbouwbedrijf opbouwen....
Portret Christiaan Eijkman
Nobelprijswinnaar Christiaan Eijkman
Een beroemd geworden medicus is Christiaan Eijkman. Hij werd geboren in Nijkerk in 1858, in de voormalige Franse school aan de Venestraat nummer 37. Zijn...
Papierfabriek De Eendracht Apeldoorn
Van Gelder Zonen
In de tweede helft van de negentiende eeuw raakt de Veluwse papiernijverheid in verval. De meeste molenaars blijken niet in staat over te schakelen van...
Touwbaan familie Deetman
Touwbaan familie Deetman
Vissers hebben netten en scheepstrossen, gemaakt van touwen en lijnen, nodig voor het vissen. Vanaf ongeveer 1745 voorziet touwslagerij Deetman in...
Watermolen
Papiermolens
Ten oosten van Ermelo bevinden zich rond 1700 een aantal papiermolens, aan de Leuvenumse en Hierdense beek. De molens stonden aan een zoetwaterbeek. vaak afgetapt...
Uitzicht richting Kampen
Op de uitkijk
In de 16e eeuw stonden buiten de stadswal geen bomen die het zicht belemmerden. Het was belangrijk de naderende vijand al vroeg...
Ansichtkaart Kamp Stroe © Gemeentearchief Barneveld CC-BY
Twee legerplaatsen tussen Garderen en Stroe
Tussen de dorpen Garderen en Stroe zijn twee militaire legerplaatsen te vinden. De ene werd aangelegd door Duitse troepen in de Tweede Wereldoorlog, de andere...
De Geldersche Munt
De Gelderse Munt
Tot ongeveer 1500 was Harderwijk een redelijk welvarende stad. Er werd onder andere veel handel gedreven met steden die aangesloten waren bij de Noord-Duitse Hanze....
De Oostermolen en eerste eierhal (Bron: archief Stichting Oud Nijkerk)
Dure windkracht
Al vroeg hadden de hertogen van Gelre door dat op allerlei zaken belasting geheven kon worden. Voor oorlogsvoering, onder ander met...
Le vol du heron, 1841-1853, valkenjacht op het Loo 1843 in tegenwoordigheid van Prins Alexander der Nederlanden © Bron: Gelders Archief (1551-308)
Valkenjacht op het Loo
De valkenjacht is een eeuwenoud tijdverdrijf dat al in 400 na Chr. bestond. Waarschijnlijk is de valkenjacht via de Hunnen en de Mongolen naar het...
De windvaan © Ronny Meijers/Museum Het Valkhof
De windvaan van Kasteel de Dikke Tinne in Hattem
Het kasteel van de hertogen van Gelre in Hattem heeft de bijnaam de Dikke Tinne. In de tachtiger en negentiger jaren van de vorige eeuw...
Er is een coupe door de resten van een hutkom gezet. © VUhbs Archeologie
Opgravingen op de Ericahorst in Ede
In het voorjaar van 2017 heeft VUhbs archeologie een opgraving uitgevoerd op de locatie van de oude, inmiddels gesloopte, Ericaschool op de hoek van de...
Luchtopname van de omgeving van de Grote Kerk met geheel boven het toen nog landelijke Kerschoten, foto uit 1924
Grote Kerk
Door toedoen van onvoorzichtige loodgieters brandde de Grote Kerk, een Waterstaatskerk, die hier voorheen stond en bovendien een cadeau was geweest van Koning Willem I,...
Elburg. Vanaf den toren bekeken (2). Bron Streekarchivariaat NW Veluwe
De toren op
Eind 14e eeuw krijgt Arent Thoe Boecop de opdracht van Hertog Willem I Elburg te verplaatsen. Hij ontwerpt een stad met een...
Ansicht, Openluchttheater aan de Van Pabstlaan, 1938. Collectie Historisch Museum Ede
Openluchttheater de Eder Kuil
Het Openluchttheater Ede of de Eder Kuil is gebouwd in 1936 in het kader van de werkverschaffing. Er wordt...
Historische ansicht Oranjepark
Oranjepark
Op 13 mei 1876, niet geheel toevallig samenvallend met de ingebruikname van de Oosterspoorlijn, vond de overdracht van het Oranjepark aan...
Arbeiders in de fabriek
Nettenfabriek Von Zeppelin
1 juli 1950: op het binnenterrein achter de Nettenfabriek heeft zich een feestelijke menigte verzameld. Het betreft de eerstesteenlegging voor de schoorsteen van het nieuwe...
Gedenkraam in het Nijkerkse stadhuis dat herinnert aan de gijzeling van oktober/november 1944 (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Gijzeling in het Nijkerkse stadhuis
In de nacht van 30 september op 1 oktober 1944 pleegde het verzet een aanslag op een Duitse auto. De plek van de aanslag was...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl