Veluwe

Op de Veluwe zijn veel sporen uit het verleden te vinden. Mooie gebouwen, bijzondere landschappen, voorwerpen in musea, maar ook minder tastbare zaken, zoals oude gebruiken en verhalen van mensen over vroeger. Het regionale erfgoed van deze site omvat de gemeenten Apeldoorn, Barnevel, Brummen, Ede, Elburg, Epe, Ermelo, Harderwijk, Hattem, Heerde, Nijkerk, Nunspeet, Oldebroek, Putten, Scherpenzeel en Voorst.

Een groot gebied dat we kenmerken als de Veluwe. Het landschap is zeer divers, met weilanden, bossen, heide, bossen, zandvlakten, beken en sprengen. Aan de oostzijde stroomt de rivier de IJssel en de westkant grenst aan het Veluwemeer.

Historisch zijn er eveneens verschillende kenmerken aan te geven. De stad Hattem verwierf in 1299 haar stadrechten en behoorde tot de "Hanze", een stedenverbond van Oostzee tot Brugge.

Een van de belangrijkste Hessenwegen (meestal bestaande zandwegen) liep van Midden Duitsland door de Dellen in Heerde naar Utrecht. Alle genoemde gemeenten zijn aangesloten aan een van de streekarchieven, die deze streek rijk is en die zowel overheidsarchieven beheren als particuliere archieven en andere documentaire bronnen, vrij te raadplegen voor elke belangstellende.
Elburg is een oud havenstadje, bekend om zijn Vischpoort en met veel karakteristieke historische panden. In de gemeente Epe staat een museumboerderij, kasteel Cannenburgh en verschillende oude gerestaureerde gebouwen en kerken. In Nunspeet bevindt zich in de bossen het 'Verscholen dorp', een schuilplaats voor onderduikers in de Tweede Wereldoorlog, waarover veel verhalen de ronde doen. Bovendien floreren er in de meeste plaatsen actieve historische verenigingen, en en zijn er musea met streekcollecties.

Een bijzonder samenwerkingsverband op de Veluwe is: www.noordveluwsemusea.nl

Huize Welgelegen met Admiraal van Kinsbergen op de inzet
Huize Welgelegen
Wanneer Jan Hendrik van Kinsbergen na talrijke omzwervingen en avonturen in 1798 neerstrijkt op het landgoed Welgelegen, ligt dit nog aan...
De Grift in Hofstraat in Apeldoorn
De Grift bij Apeldoorn
De Grift is een afwateringskanaaltje waarvan de bron bij Ugchelen ligt, ten zuiden van Apeldoorn. De Grift stroomt door Apeldoorn en loopt dan via Vaassen,...
Gasfabriek met gashouder in de Stationsstraat
Gasfabriek Apeldoorn
In 1862 werd begonnen met de bouw van een Apeldoornse gasfabriek. In die fabriek werden kolen gestookt en het gas dat ...
Monument Woeste Hoeve ter nagedachtenis van de 117 slachtoffers. Ontworpen in 1992 door Tirza Verrips.
Hinderlaag bij de Woeste Hoeve
In de nacht van 6 op 7 maart 1945 leggen zes verzetsmannen een hinderlaag bij de Woeste Hoeve, langs de weg tussen Apeldoorn en Arnhem....
Waterradmolen de Ruitersmolen  Beekbergen. Bron: RCE via wikimedia
Watermolen de Ruitersmolen
Watermolen de Ruitersmolen had als voorganger een papiermolen, die in 1606 door Marten Orges werd gesticht. Later kwam op de andere oever van de beek...
Groete uit t Kamp Milligen, Foto: Collectie CODA
Het oudste militaire terrein op de Veluwe
Anonieme briefschrijver pleit in 1862 voor afstoten van het toen nieuwe Kamp Nieuw-Milligen en het uitgespaarde geld aan te wenden voor...
Hogeschool Arnhem mei 2007 © M. Minderhout
Berend Hendriks
Berend Hendriks staat te boek als een van de grondleggers van de Arnhemse School, een beweging in de kunst die zich kenmerkt door het integreren...
Excursie van TNO naar park Berg en Bos
Park Berg en Bos
Het landgoed Berg en Bosch was oorspronkelijk het privébezit van de familie Wils. In 1917 kocht de gemeente onder leiding van Burgemeester Roosmale Nepveu het...
Pompgebouw © Willem Jans
Het Pompgebouw
De vijver van jachthuis Sint Hubertus is aangelegd op moerasachtige grond. Doordat deze grondlaag waterdicht was bleef er water opstaan, het graven van de vijver...
Kasteel Ter Horst bij Loenen
Kasteel Ter Horst
Wijnand Hackfort, burgemeester van Arnhem, liet nabij het dorp Loenen in 1557 een kasteel bouwen. De neo-classicistische gevel aan de ingangszijde werd eind 18e eeuw...
Jachtopziener op de Hoge Veluwe
Jacht in Gelderland
Al eeuwenlang wordt in Gelderland gejaagd. Ooit waren de mensen voor hun levensonderhoud van het wild afhankelijk. Tegenwoordig mag er alleen nog op wild gejaagd...
Papierfabriek De Eendracht Apeldoorn
Van Gelder Zonen
In de tweede helft van de negentiende eeuw raakt de Veluwse papiernijverheid in verval. De meeste molenaars blijken niet in staat over te schakelen van...
Ria van Marion – Beekman (1939), haar familie brandde al houtskool sinds de tweede helft van de negentiende eeuw. © Lian van der Zon
De pikzwarte djern van ’t Blekermeer
Ria van Marion – Beekman (1939) werd naar eigen zeggen geboren in de houtskool. Haar familie brandde al houtskool sinds de tweede helft van de...
Loenermark ijkbasis zijaanzicht1 Foto: Geldersch Landschap Geldersche Kasteelen
Werkverschaffing op de Loenermark
Het zuidelijke deel van de Loenermark heeft eeuwenlang uit heidevelden met vliegdennen bestaan, omgeven door eikenhakhout. In 1932, tijdens de crisisjaren, werd de Loenermark aangekocht...
Vooraanzicht van Paleis het Loo in Apeldoorn
Paleis Het Loo, een machtig jachtpaleis
Wat veel mensen waarschijnlijk niet weten, is dat Paleis Het Loo voornamelijk werd gebouwd als jachtpaleis. Stadhouder Willem III (1650-1702) vond de zandgronden van de...
Luchtopname van de omgeving van de Grote Kerk met geheel boven het toen nog landelijke Kerschoten, foto uit 1924
Grote Kerk
Door toedoen van onvoorzichtige loodgieters brandde de Grote Kerk, een Waterstaatskerk, die hier voorheen stond en bovendien een cadeau was geweest van Koning Willem I,...
Het witte Loo vanuit het park gezien door Andreas Schelfhout 1787 1870 Collectie Paleis Het Loo. Bron CollectieGelderland.nl
Paleis Het Loo
In 1684 kocht stadhouder Willem III Het Oude Loo en de grond daaromheen voor de aanleg van een nieuw jachtslot. Dit terrein lag buiten het...
Museum Vaal
Tolhuis nummer 5 of Museum Vaal
Na de aanleg van de straatweg van Arnhem naar Apeldoorn in 1843 worden er tolhuizen gebouwd. In Apeldoorn is dat Tolhuis ...
Zendgebouw Radio Kootwijk
Radio Kootwijk Zendstation
Aan het begin van de 20e eeuw is dit gebied tussen Apeldoorn en Kootwijk een van de meest afgelegen plekken van Nederland. Op een enkele...
Loenen mobilisatiecomplex Veldhuizen. Foto: Christa Balk, CODA
Mobilisatiecomplex Veldhuizen
Vijf rijen met telkens vijf loodsen op ruim een hectare groot afgesloten terrein. Tussen de gebouwen staat aangeplant bos dat de ...
Loenense waterval
Loenense waterval
De Loenense waterval, met zijn verval van 15 meter de hoogste van Nederland, was op het moment dat Craandijk haar bezocht ...
Duitse krijgsgevangenen bij het ruimen van munitie vlak na de oorlog
Munitiedepot
Het gebied ten oosten van Hoog Soeren heeft een voor velen onbekende relatie met de Tweede Wereldoorlog. Dit bosgebied was van groot belang voor de...
De Julianatoren in de periode 1945-1950
Julianatoren
De uitzichttoren genaamd 'Koningin Julianatoren' uit 1910 staat aan de zuidzijde van de Amersfoortseweg en vormt het hart van het gelijknamige familie-pretpark. Tijdens...
Papierschepper, houtsnede 16e eeuw.
Veluwse Papiermolens
Van de zeventiende eeuw tot ver in de negentiende eeuw bepaalde de papierindustrie het economisch leven in menig Veluws dorp en buurtschap. Vooral de oostelijke...
Woeste Hoeve Jac Gazenbeek 1969 bron Historisch Museum Ede
De Woeste Hoeve
De Woeste Hoeve stond midden in de eindeloze onherbergzaamheid tussen Apeldoorn en Arnhem. Moeder Eva woonde er met haar twee zoons en een dochter. De...
Het raadhuis vlak na de Tweede Wereldoorlog, zonder bovenverdieping.
Raadhuis
Dit was (en is) het levendige centrum van Apeldoorn. In de middeleeuwen kwam dit door de aanwezigheid van de oude Mariakerk en vanaf 1842 doordat...
Onderzoek in het sanatorium
Sanatorium Berg en Bosch
Van alle 26 gebouwen en bijgebouwen die hier tussen 1920 en 1933 stonden is alleen dit gebouw overgebleven. Met 'Visrestaurant Lido' aan...
De tuin van Paleis Het Loo (prent)
Paleistuinen
De tuinen van Paleis Het Loo zijn de grote blikvanger. Net als voor de binnen- en buitenkant werden de tuinen ontworpen in de typisch 17e-eeuwse...
Luchtopname van de NV Zeepfabrieken v.h. De Haas en Van Brero uit 1950
De Haas en Van Brero
Op 1 januari 1901 in Amsterdam richtten de 29-jarige Klaas de Haas en de 26-jarige Alexander van Brero de firma de Haas en van Brero...
Kasteel Het Oude Loo
Kasteel Het Oude Loo
Kasteel Het Oude Loo werd in de 15e eeuw gebouwd als jachtslot. In 1684 kocht stadhouder Willem III het kasteel en de...
Het ondiepe bad van het Badhuis in augustus 1927
Badhuis
Het voormalige Badhuis, vroeger gelegen op de hoek van de Badhuisweg en de Sprengenweg, opende in juli/augustus 1883 zijn deuren. Talloze...
De Stinkmolen, geschilderd door Gradus ten Pas in 1896
De Stinkmolen
In 1610 kregen Johan Bongart en Dirck Warners van de marke Noord-Apeldoorn grond in erfpacht om er een 'Seems, ofte hennep...
Gebouw Hannah van Het Apeldoornsche Bosch
Deportatie vanuit Het Apeldoornsche Bosch
Het Apeldoornsche Bosch werd in 1909 geopend. Het was een joods psychiatrisch ziekenhuis waar patiënten volgens de typisch joodse traditie konden leven: kosjer eten, viering...
Dubbelportret met Amalia van Solms door Gerard van Honthorst © Paleis Het Loo
Portret van Amalia van Solms en Charlotte de la Trémoïlle
In paleis Het Loo hangt sinds 2016 het zeventiende-eeuwse 'Portret van Amalia van Solms en Charlotte de la Trémoïlle' door Gerard van Honthorst.
Schapen op de hei bij het Uddelermeer
Uddelermeer
Het Uddelermeer is een bijzondere plas. Met zijn puntgave ovalen vorm is het meer het mooiste en bekendste voorbeeld van een pingo-ruïne in Nederland. ...
Oude Hervormde Kerk op Raadhuisplein aan de Dorpsstraat 1842 door Arie Lieman. Collectie CODA Museum (Bruikleen Historische Vereniging Felua)
Oude Mariakerk
De Oude Mariakerk stond tot 1842 aan de Dorpstraat, het huidige Raadhuisplein, en was eeuwenlang het middelpunt van Apeldoorn. Vanaf 1200 stond hier al...
Marialust 1910
Marialust en het Verzetsstrijderspark
In 1824 kocht Jan Hendrik Ameshoff de papierfabriek De Vlijt en het bijbehorende landgoed. Ameshoff brak het huis af en bouwde daarvoor in de plaats...
Landhuis 'Eikenhorst', rond 1905
Rotterdamse Kopermolen
In 1753 kocht de Rotterdamse koperhandelaar Daniel Danielzoon de Jongh (1721-1796) de Pannekoekmolens en de papiermolen op de Wildkamp bij Wenum...
De kenmerkende puntdaken van pottenbakkerij Andrée
Pottenbakkerij Andrée
Aan het Kanaal Noord in Apeldoorn stond vroeger een van de meest karakteristieke gebouwen van Zevenhuizen met daarin de pottenbakkerij van de...
Radar Nieuw Milligen. Foto: NIMH
Navigatiestation of radar?
De regio rond Nieuw-Milligen kent veel militaire sporen. De meeste daarvan zijn van buiten de omheining niet te zien. Eén spoor...
De bunker tijdens de openstelling vlak na de oorlog
Bunker Seyss Inquart
Van september 1944 tot mei 1945 was deze villa aan de Loolaan in Apeldoorn het hoofdkwartier van rijkscommissaris Arthur Seyss Inquart.
Ingang Wenumse Watermolen
Wenumse Watermolen
Al in het jaar 1313 stond er op deze plek een watermolen. Door de jaren heen heeft de molen verschillende functies vervuld.
Villa Serena in 1916
Villa Serena
Villa Serena werd in 1916 ontworpen door Chris Wegerif samen met zijn oudste zoon Han. Dit pand maakte deel uit van de tweede...
Oude dorpskerk Beekbergen 1900
Oude dorpskerk Beekbergen
De kerk van Beekbergen is het oudste nog bestaande gebouw in de gemeente Apeldoorn. Het gebouw zoals dat er nu nog staat, dateert uit de...
Damestrekkertocht
Optocht met historische tractoren
Vrouwen van Aait Vedan: gekker op de trekker! Jaarlijks trekken de vrouwen van Oosterhuizen, een klein dorp bij Apeldoorn, er een middag op uit met...
Jachthuis Sint Hubertus © Stichting Het Nationale Park De Hoge Veluwe
Jachthuis Sint Hubertus en architect H.P. Berlage
Jachthuis Sint Hubertus is ontworpen door de beroemde architect Hendrikus Petrus Berlage (1856-1934). Berlage werkte al voor de Kröllers voordat hij deze omvangrijke opdracht kreeg,...
Echoput
Echoput
Een onopvallend huisje langs de Amersfoortseweg trekt in het midden van de 20e eeuw jaarlijks tienduizenden mensen. Ze staan in de...
De dakversiering met de schrijffout
De Zeeuwsche Knoop
Het woonhuis-atelier van beeldhouwer Pieter Puype (1874-1942) werd in 1909 gebouwd naar het ontwerp uit 1907 van aannemer-architect Chris Wegerif (1859-1920). Het was Wegerifs eerste...
Rijwielfabriek Juncker op het terrein tussen de Koningslijn en de spoorlijn
Juncker Rijwielfabriek
Vanaf 1935 was op deze plek de Juncker rijwielfabriek gevestigd. Het is nu niet meer goed te zien, maar de fabriek lag indertijd...
De Naald en zijn omgeving aan het begin van de 20e eeuw
De Naald
De Naald is een gezichtsbepalend monument in Apeldoorn. Het lijkt alsof deze 17 meterhoge kolos altijd voor het Loo heeft gestaan....

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl