Contactgegevens
Erfgoed GelderlandTeam mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem
info@mijngelderland.nl
Contactgegevens
Erfgoed GelderlandTeam mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem
E info@mijngelderland.nl
Verborgen tussen de nieuwbouw van de Burchtstraat en de Hoogstraat staat op Hoogstraat 3 een van de belangrijkste Middeleeuwse huizen van Nijmegen. Dit huis was een voorbeeld van een stadskasteel: een versterkte woning, met kantelen en torentjes, gebruikt door de elite als residentie in de stad. Deze huizen waren opgetrokken uit zware bakstenen, terwijl de meeste andere huizen van hout of leem waren gebouwd. In tegenstelling tot wat de naam doet vermoeden was een stadskasteel niet gemaakt voor defensie. De torens en dergelijke hadden een symbolische functie, zij straalden macht en status uit.
Dit stadskasteel is gebouwd tussen 1332 en 1343, een periode waarin het belang van Nijmegen aanmerkelijk toenam. De man die de opdracht tot de bouw heeft gegeven, Johan Moliart (1290-1356) ontpopte zich tot een van de belangrijkste Gelderse bestuurders van de 14e eeuw. Hij was de vertrouweling van de hertog van Gelre, Reinoud II, en hij vervulde de cruciale functies van rentmeester en kanselier. De locatie van het stadskasteel is opmerkelijk, het stond pal naast de palts van Nijmegen. Deze imposante burcht, vroeger gelegen op het Valkhof, had in de 14e eeuw een centrale bestuursfunctie gekregen. De nabijheid tot de burcht had een praktische functie, we weten dat Moliart hertogelijke oorkonden en brieven stuurde vanuit zijn huis. Maar de dichtheid tot het centrum van macht verleende ook de nodige status prestige aan Moliart. Dit prestige bleek vergankelijk, na de dood van Reinoud viel Moliart uit de gratie. Hij ontweek ternauwernood de doodstraf en hij moest hals over kop vluchten naar Brabant.
Het gebouw stond oorspronkelijk geheel vrij op een groot perceel. In latere tijd is het volledig ingebouwd geraakt. Het huis ligt niet aan een straat, maar midden in een huizenblok. Tegenwoordig is het alleen te bereiken via een gang die uitkomt in de Hoogstraat. Vroeger stond er ook een ingangspoort aan de Burchtstraat, maar die heeft in 1839 plaats moeten maken voor nieuwbouw. Het huis omvatte een kelder met een tongewelf, de begane grond, twee verdiepingen en een zolder met kapconstructie. Die zolder heeft in 1919 moeten wijken voor een derde verdieping met een plat dak, maar verder is het huis grotendeels bewaard gebleven.
Bronnen
Thissen, B., 'Johan Moliart († 1356). Gelderse rentmeester en raad, bezien vanuit Nijmeegs perspectief', Numaga 42 (1995) 23-52.
Noordzij, G. A. (2008, September 11). Gelre : dynastie, land en identiteit in de late middeleeuwen. Verloren, Hilversum. Retrieved from https://hdl.handle.net/1887/13095
Boer, P. ‘Stadskastelen, grote stenen huizen voor de elite’, Verloren verleden; Bouwhistorie in Nijmegen (2004) 56-67.
Het Regionaal archief Nijmegen