Fort Kraijenhoff
Nijmegenaar Cornelis Kraijenhoff (1758-1840) was een vestingbouwer en waterstaatkundige. Hij was Minister van Oorlog en onder andere de bedenker van de Stelling van Amsterdam en de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Een slim plan waarbij water als wapen werd ingezet door grote stukken land onder water te zetten. Koning Willem I bevorderde hem in 1814 tot Inspecteur-Generaal der Fortificatiën en verhief hem in de adelstand. Kraijenhoff, nu een baron, kocht een grote villa aan het Kelfkensbos en vestigde zich voorgoed in Nijmegen. Het huis werd tijdens de Tweede Wereldoorlog in 1944 verwoest.
Fort Kraijenhoff was een polygoonfort. Dit waren stevige, ronde en compacte forten die beter bestand waren tegen exploderende artilleriegranaten dan de oudere stervormige forten.
Fort Kraijenhof werd ver buiten de stadsmuren aangelegd omdat geschut steeds verder kon schieten. En omdat het fort in de flauwe bocht van de Waal werd gebouwd hadden de gebruikers een goed overzicht over de Waal, het achterliggende gebied en de stad. Het fort, dat oorspronkelijk Batavia heette, vormde met Fort Sterreschans (1820-1821) en met latere werken als Beneden- en Boven-Lent een fortenring rondom Nijmegen en de Waal.
Het fort bestond uit een zelfstandig verdedigbare, cirkelvormige toren (een reduit), met daaromheen verblijven voor de manschappen, een dubbele omwalling en dubbele gracht. De gracht werd van de Waal gescheiden door twee bakstenen beren. Dit zijn gemetselde dammen die van boven spits toelopen om het overklimmen te bemoeilijken. Baron Kraijenhoff overleed in 1840 op 82-jarige leeftijd. Hij werd in het fort bijgezet, dat vervolgens als eerbetoon zijn naam kreeg. Bij de sloop van het fort in 1914 werden zijn overblijfselen herbegraven op Rustoord. De oorspronkelijke grafzerk herplaatste de gemeente in het Krayenhoffpark aan de Weurtseweg. Het muurwerk aan de Waalzijde met de twee gemetselde beren bleef behouden en werd opgenomen in de Waalkade.
Bij het ontwerp van het park 2021 liet landschapsarchitect Martien van Osch zich inspireren door de plattegrond van het fort. Op de plaats van de oorspronkelijke fortmuur aan de oostzijde ontwierp hij een nieuwe keermuur terwijl hij op de plek van de voormalige gracht voor deze muur het terrein verdiepte. De drie appartementenblokken zijn gebouwd op of tegen de nieuwe muur. Aan de andere zijden van het park zijn de vroegere aarden wallen van het fort in gestileerde vorm teruggekeerd. De zandbak in het midden herinnert door zijn cirkelvorm aan het reduit.
