Geschiedenis Gelderland

Deze website bevat verhalen uit de geschiedenis van Gelderland. Elk verhaal op deze website is ondergebracht bij een specifiek thema.

Daarnaast vindt u op de website Specials met daarin een serie verhalen die bij een project of een uitgelicht thema horen. Ook zijn er veel Canons te vinden op mijnGelderland. Dit zijn chronologische overzichten van de hoogtepunten uit de geschiedenis van de provincie en van diverse gemeenten in Gelderland. Sinds 2012 vindt u ook routes op mijnGelderland; locatiegebonden verhalen die via de Layar-app, en soms QR-codes te beleven zijn. Bekijk vooral ook eens de suggesties voor sprekers die boeiend kunnen vertellen over onderdelen van het Gelders erfgoed.

Vrijwel alle erfgoedorganisaties vindt u bij Eropuit (te bezoeken organisaties) of Overige (de niet te bezoeken erfgoedorganisaties). Van veel van deze organisaties staan ook de activiteiten op mijnGelderland. Wees welkom en kijk rustig rond in de rijkdom van de Gelderse geschiedenis en erfgoedorganisaties van Gelderland.

U kunt reageren op de verhalen en wij zijn benieuwd naar uw aanvullingen.

Militaire parade bij Ede voor koningin Juliana en prins Bernhard, 1960 (Bron: Stichting Liberation Route Europe, Nationaal Archief Fotocollectie Anefo)
Slag om de Ginkelse Heide
De mensen die het meegemaakt hebben zien het nu nòg voor zich. De niet aflatende stroom vliegtuigen, in september 1944, waaruit...
De muur van Hotel Bosch
Hotel Bosch in Arnhem
Het pand dat later Hotel Bosch wordt, is in het begin een statig woonhuis aan de Apeldoornsestraat in Arnhem. Na de ...
Buurmalsen Kom
De kom van Buurmalsen
Buurmalsen behoorde samen met Geldermalsen aan de familie Van Malsen. Ook lagen er grote boerderijen, waaronder een uithof van de abdij...
Ontwerptekening voor het Hof te Dieren met clumps in het overpark en in de uiterwaarden door C.E.A. Petzold, 1877 (Bron: Stichting In Arcadie te Amersfoort)
Doorkijkjes bij Hof te Dieren
In 1877 werd Rodolphe Frédéric van Heeckeren van Wassenaer eigenaar van de Hof te Dieren. Hij gaf de Duitse tuinarchitect Carl...
Veerweg Druten. Bron: Gelderland in Beeld, Gelderland Bibliotheek
De veerdam van Druten in 1944
Het is 17 september 1944. Operatie Market Garden is begonnen. Honderden vliegtuigen ronken boven Maas en Waal. De jonge Duitse soldaten...
Een tekening van een galg
Galgen in het Gelderse rivierengebied
Galgendaal, Galgenberg, Galgeplek, Galgepad en Galgestraatje. Enkele namen van plaatsen en straten in de Betuwe die aan macabere plekken herinneren. Plaatsen...
Hoofdstraat in Epe in 1977 (Bron: Prentenbriefkaarten-verzamelaar)
Het ambt Epe
Het 'ambt' Epe is de bestuurlijke voorganger van de huidige gemeente. Het ambt bestaat al sinds de Middeleeuwen en bestaat uit...
Well (rechts) vanaf de dijk bij Ammerzoden
Onderwijs in Well
Het onderwijs in Well in de Bommelerwaard heeft altijd een de bredere betekenis voor het dorp gehad. De schoolinspecties...
Het landschap van Stroe (Bron: Vereniging Het Edelhert)
De Houtbeek in Stroe
De gemeente Barneveld, de provincie Gelderland en Staatsbosbeheer hebben, met financiële steun van de Europese Unie, een archeologische wandelroute ontwikkeld vanaf...
De loden Lady
De loden Lady
Gevonden in de drukke Nijmeegse Burchtstraat in 2001: de leeggeroofde loden sarcofaag (grafkist) én het skelet van een rijke dame uit...
Kerktoren van de Ruïnekerk (Bron: RCE)
Ruïnekerk: verwoest of afgetakeld?
In Gelderland zijn verschillende oude kastelen en kerken. Hierover doen verschillende verhalen de ronde. Zo is er het verhaal over het...
Opgravingsplattegrond van de Klepperheide. Bron: Cor van den Heuvel
Sporen van de Romeinen, de Romeinse villa Klepperheide
In de jaren zeventig van de vorige eeuw werd in Druten-Klepperheide een antiek complex gevonden. Rond 70 na Christus, na de...
Luchtfoto van Psychiatrisch Ziekenhuis Wolfheze (Foto: Historisch Museum Wolfheze)
Psychiatrie in Wolfheze
Hoe kan een psychiatrisch patiënt het beste behandeld worden? Die vraag staat in de jaren '60 centraal in het psychiatrische ziekenhuis...
Een inenting in 1957
Polio op de Veluwe
Polio is een besmettelijke ziekte die veroorzaakt wordt door een virus. In het ergste geval leidt de ziekte tot verlamming. Sinds...
Josephine Baker in 1950 (Bron: Wikimedia)
Josephine Baker treedt op!
In oktober 1944 trad hier in Café van Lin in Overasselt de wereldberoemde revuester Josephine Baker op. Drie avonden achtereen gaf...
Huis Assenrade (Foto: Léontine van Geffen-Lamers)
Huis Assenrade in Brummen
Het huidige rijksmonument huis Assenrade in Brummen wordt voor het eerst genoemd in een notariële acte in 1819, dus het zal...
De Wijde Landen (Foto: Léontine van Geffen-Lamers)
De Wijde Landen in Brummen
Aan de overkant van de Bronkhorsterweg in Brummen stond op de plaats waar nu de vijver van De Wijde Landen ligt een...
Bij de vijver van het Sweerts de Landaspark heeft tot 1810 het kasteel Quickborn gestaan, waar de familie Domseler generaties lang heeft gewoond.
Quickborn in Epe
In de buurt van de Quickbornlaan in Epe heeft vroeger kasteel Quickborn gestaan. In 1403 is Quickborn niet meer...
Een van de sokkels van de Teerose-stellingen
De Teerose-stellingen op de zuidelijke Veluwezoom
Sporen van de Tweede Wereldoorlog zijn nog overal in het Nederlandse landschap te zien. In Gelderland zijn niet alleen overblijfselen van...
Het Presickhaeffs Huys (Bron: Wikimedia)
Het Presickhaeffs Huys
Het Presickhaeffs Huys is een middeleeuws huis in het centrum van Arnhem, dat volgens onderzoek in het jaar 1354 gebouwd is....
Archeologische opgravingen bij kasteel Balgoy leggen de fundamenten bloot in 1941. Bron: Pagus Balgoye
Het kasteel van de heerlijkheid Balgoy en Keent, Kleef's leen
Binnen de expansiepolitiek van de graven van Kleef paste het in de macht hebben van de heerlijkheid Balgoy en Keent. Rond ...
Historische Tuinderij Lent archeologiecollectie
De tenenzuigers
In september 2000 kwam aan de Steltsestraat in Lent onverwacht een grafveld uit de 7e-6e eeuw voor Chr. aan het licht....
Jachtopziener op de Hoge Veluwe
Jacht in Gelderland
Al eeuwenlang wordt in Gelderland gejaagd. Ooit waren de mensen voor hun levensonderhoud van het wild afhankelijk. Tegenwoordig mag er alleen...
Sanatorium in Beekbergen
Honderd jaar strijd tegen tuberculose
Ruim een eeuw geleden zijn cholera en tuberculose (tbc) nog doodsoorzaak nummer één in Nederland. Tegenwoordig komt tbc in Nederland niet...
Rumpt NH Kerk
Gallus-kerk in Rumpt
Het langgerekte dorp Rumpt strekt zich voor een groot deel uit langs de Lingedijk. Prachtige boerderijen en eenvoudiger arbeiderswoningen wisselen elkaar...
Een wapenkist
Jongens vinden wapenarsenaal van geheime dienst
In de zomer van 1983 vinden Mark en Maurits uit het Gelderse Rozendaal en Arnhem maar liefst negentien kisten met een ...
De vergeten groente kardoen
Van kardoen tot pastinaak
Kardoenen, meirapen, wortelpeterselie en mergkool - allemaal oud-Hollandse groenten. Toch zijn het namen die ons tegenwoordig minder vertrouwd zijn dan couscous,...
Hotel Dreyeroord
Hoofdkwartier Dreyeroord
In het jaar 1305 is er al iets te lezen over het gebied 'De Dreden' en 'De Drijen'. In de loop der...
Een gezin met een hondenkar
Venten met een hondenkar in Hattem
Heel wat mensen reden vroeger met hondenkarren. Zo ook de vader van de heer Schuyn, die herinneringen ophaalt aan de tijd ...
De Voorst Huis de Voorst achteraanzicht juni 2004
Van Keppel geeft huis De Voorst allure
Huis De Voorst behoorde tot een ring van havezates rond Zutphen, maar was lange tijd van geringe betekenis. Daar kwam verandering in toen het in...
Schandbank van hout en ijzer uit Museum Elburg (Bron: Museum Elburg)
’t Olde Regthuus in Elburg
Evenals Doesburg, Harderwijk en Arnhem had ook Elburg zijn eigen rechtspraak, afgeleid van die van Zutphen. Vermoedelijk werd recht gesproken in...
Meteren villa
Heerlijkheid Meteren
Meteren vormde ooit een Heerlijkheid. De laatste Heer van Meteren was Dhr. Coldeweij, die de titel kon kopen voor een luttel ...
Oude ansicht van het Ambtshuis in Druten
Het Ambtshuis in Druten
De Ambtshuisstraat is een bijzondere straat. Niet alleen door het ambtshuis, maar ook door het eerste officiële Drutense postkantoor links ernaast...
Krantenartikel over De Haard
Nijmeegs clubhuis De Haard
De Nijmeegse wijk Het Willemskwartier is aan het begin van de twintigste eeuw een echte volksbuurt waar veel grote gezinnen wonen....
Protestantse Kerk Appeltern vanaf de noordzijde. Foto: Gerard Kouwenberg, 2014
Protestantse Kerk Appeltern, gewapenderhand verkregen
Deze kerk is ongetwijfeld een van de oudste kerken in het Land van Maas en Waal, wellicht beduidend ouder dan de eerste...
Cito-toets in groep 8 van de basischool
Geschiedenis van de Cito-toets
In de Gelderse hoofdstad Arnhem zetelt het Cito. Het Cito wordt internationaal erkend als expert in het ontwikkelen en afnemen van...
De steengroeve in Winterswijk (Bron: Gouwenaar)
Bijzondere ontdekkingen in de Winterswijkse steengroeve
De steengroeve in Winterswijk bezit afzettingen uit de geologische periode Trias. De groeve is niet alleen in de regio, maar ook...
evacuatie
Weerzien in vrijheid
Tijdens operatie Market Garden moesten de inwoners van Arnhem en omgeving, de Betuwe en Noord-Limburg evacueren naar veiliger oorden. Door de...
Een verwoeste boerderij bij Elst in de Betuwe (Bron: Stichting Liberation Route Europe, © Beeldbank WO 2 – NIOD)
Manneneiland Lent
De Betuwe, het land tussen de Waal en de Rijn, werd na september 1944 de grens tussen de geallieerden en het...
Vergezicht met molen Batenburg. Bron: Wikimedia, RCE
Korenmolen Batenburg
Aan de Molendijk, niet ver van het kasteel staat de korenmolen. Eeuwenlang moesten boeren daar hun graan laten malen. ...
Een voorbeeld van rouwdracht (Bron: Veluws Streekmuseum Hagedoorns Plaatse)
Klederdracht van de Noord-Veluwe tijdens de rouw
Wie in de negentiende eeuw een familielid verliest door overlijden, moet een periode van rouw aannemen. Dat iemand rouwt, is onder...
Joris Ivens aan het werk
Joris Ivens, de dwarse filmer uit Nijmegen
Op 18 november 1898 ziet een van de belangrijkste en meest omstreden filmmakers van Nederland het levenslicht in Nijmegen. Joris Ivens,...
Rumpt Notarishuis
Notarishuis in Rumpt
Een opvallend gebouw langs de dijk is het voormalige Notarishuis, een villa in Chalet-stijl. Veel dorpen kennen dit soort statige villa's...
Het provinciehuis aan de Markt in Arnhem
Arnhem, de hoofdstad van Gelderland
Sinds 1813 is Arnhem bekend als provinciehoofdstad in het centrum van Gelderland. Maar al sinds de 15e eeuw speelt de stad...
Feestelijke molentaal op Molen De Wielewaal in 1975. Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Windkorenmolen De Wielewaal en de molentaal
Aan de Zandstraat in Beneden-Leeuwen staat windkorenmolen De Wielewaal gebouwd in 1857 volgens de sluitsteen boven de toegangsdeur. Het is een...
Deel van de Peutinger kaart met de Romeinse wegen in België, Nederland, Frankrijk en Duitsland. Tabula Peutingeriana. Bron: Wikimedia
Koningstraat met sporen van de Romeinen
Op de rand van de oude oeverwal van de Waal loopt de Koningstraat door het dorp Afferden heen. Van deze straat wordt...
Een oude foto van de lantaarn in Lienden
Een gedenkteken voor een Liendense burgervader
In 1909 biedt de burgerij van Lienden, Ingeren en Ommeren haar burgemeester een monumentale lantaarn op een sokkel aan. Op een...
Badhuis Laag-Soeren, waarschijnlijk omstreeks 1920 (Bron: Gelderland in beeld)
Het Badhuis in Laag-Soeren
In 1869 opende Pieter Nicolaas Jut van Breukelerwaard (1766-1874) het badhuis 'Bethesda' in Laag-Soeren. In het badhuis werd de geneeswijze van...
Luchtfoto van Baak uit 1952, met daarop de belangrijke gebouwen in Baak. Nummer 1 is de Waag, 2 de winkel van Schooltink en 3 HCR Herfkens.
Herinneringen aan de bevrijding van Baak
In Baak zijn er veel slachtoffers gevallen rond de bevrijding op tweede paasdag, 2 april 1945. De Britse soldaten...
Exterieur salon vanuit het noorden, 1841. Uit 1841 is nog een tekening bewaard gebleven.  A. Verhuell schreef naar aanleiding van deze tekening:   ‘Deze eenvoudige uitspanning lag aan de Noordzijde van de beek. Hoevele vroolijke buitenpartijen heb ik dáár bijgewoond, die de schoorsteenen deed roocken van het pannekoeken bakken, eerst als kind, met gezelschappen in twee of drie char à bancs uit Doesborgh – toen als knaap en als jongeling. Later werd het mooier, kwam er een groot hotel, en een steenen brug- maar met de ware ongegineerde buitenpret was het gedaan’.  (Bron: Gelders Archief, GM 09719)
Hotel Beekhuizen
Op het landgoed Beekhuizen heeft Alexander Jacob van Spaen, heer van Biljoen, in 1844 een groot gebouw gesticht, bestemd voor logement. Dit logement,...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl