Geschiedenis Gelderland

Deze website bevat verhalen uit de geschiedenis van Gelderland. Elk verhaal op deze website is ondergebracht bij een specifiek thema.

Daarnaast vindt u op de website Specials met daarin een serie verhalen die bij een project of een uitgelicht thema horen. Ook zijn er veel Canons te vinden op mijnGelderland. Dit zijn chronologische overzichten van de hoogtepunten uit de geschiedenis van de provincie en van diverse gemeenten in Gelderland. Sinds 2012 vindt u ook routes op mijnGelderland; locatiegebonden verhalen die via de Layar-app, en soms QR-codes te beleven zijn. Bekijk vooral ook eens de suggesties voor sprekers die boeiend kunnen vertellen over onderdelen van het Gelders erfgoed.

Vrijwel alle erfgoedorganisaties vindt u bij Eropuit (te bezoeken organisaties) of Overige (de niet te bezoeken erfgoedorganisaties). Van veel van deze organisaties staan ook de activiteiten op mijnGelderland. Wees welkom en kijk rustig rond in de rijkdom van de Gelderse geschiedenis en erfgoedorganisaties van Gelderland.

U kunt reageren op de verhalen en wij zijn benieuwd naar uw aanvullingen.

Het monument (1994) langs de Heerbaan van de evacuatie (Bron en fotograaf: Jan G. Smit)
Millingen op drift
Millingen had in de eerste vier jaar van de oorlog betrekkelijk weinig gemerkt van gevechtshandelingen. Het Nazibewind had voor 1940 vele...
Noord-west zijde van de Protestantse Kerk in Boven-Leeuwen. Foto: Gerard Kouwenberg, 2014.
Getouwtrek om de Protestantse Kerk
De Protestantse Kerk aan de Waalbandijk 19 te Boven-Leeuwen, benedendijks, ten oosten van de grote Wiel bij de Molenstraat, is in...
Aanzicht  Epe  20071871  RCE
Toerisme in Epe
In de negentiende eeuw kwamen er gaandeweg sterke verbeteringen in de verkeersmogelijkheden richting de gemeente Epe. Zo werd in 1829 de...
Een van de sokkels van de Teerose-stellingen
De Teerose-stellingen op de zuidelijke Veluwezoom
Sporen van de Tweede Wereldoorlog zijn nog overal in het Nederlandse landschap te zien. In Gelderland zijn niet alleen overblijfselen van...
Tolkamer vanaf de Rijn
Tolkamer
Ooit was het Gelderse stadje Tolkamer een zeer drukbezochte grenspost waar schepen zich moesten melden bij douane of marechaussee. ...
Heilig Landstichting
Heilig Landstichting
In de heuvels rondom Nijmegen verrijst tussen 1911 en 1940 een stukje Midden Oosten - de Heilig Land Stichting. ...
Tekening van de villa over de opzet van het park Grote Aalst. Op deze afbeelding zie je in rood de sporen die zijn opgegraven. In het midden van het park staan de bomen op een verhoogd terrein. Zo kunnen de boomwortels de archeologische resten van het hoofdgebouw niet beschadigen. Er zijn verschillende soorten bomen geplant, zoals ook in de Romeinse tijd de gewoonte was. Het (bijna) rechthoekig pad om het middenterrein heeft de vorm van de omheining van het villaterrein, maar dan kleiner.
Romeinse villa Keizershoeve
Het park van 'De Grote Aalst' is aangelegd in 2012, maar de geschiedenis ervan gaat meer dan 2000 jaar terug. Het park...
Jachtopziener op de Hoge Veluwe
Jacht in Gelderland
Al eeuwenlang wordt in Gelderland gejaagd. Ooit waren de mensen voor hun levensonderhoud van het wild afhankelijk. Tegenwoordig mag er alleen...
Nationaal Canadees Bevrijdingsmonument ‘De man met de twee hoeden’
De bevrijding van Apeldoorn
De  geallieerde luchtlandingsoperatie Market-Garden bij Arnhem in september 1944 mislukte volledig. Grote aantallen evacués uit Arnhem e.o. moesten worden ondergebracht in...
Molen De Drie Waaien voor restauratie. Bron: gemeentearchief Druten
Molen De Drie Waaien
Windkorenmolen De Drie Waaien in Afferden is een ronde stellingmolen. De molen was in 1869 de opvolger van een omgewaaide standerdmolen...
Kerk van Maasbommel door C.Pronk, 1732. Bron: RKD
Rooms-katholieke kerk Maasbommel, opvolger van middeleeuwse kerk
Van de middeleeuwse kerk, die in 1812 is gesloopt, zijn geen zichtbare resten bewaard gebleven. De kerk stond op het kerkhof...
Opgraving in 2006. Proefsleuven aan de Kerkweg in Spankeren © RAAP
Boeren in Spankeren
Spankeren is een agrarisch dorp waar in 2016 nog volop geboerd wordt. Dat is eigenlijk altijd zo geweest. Al ver voor onze jaartelling, toen deze...
Het stadhuis in Culemborg, met de paardenmeter aan het bordes
De paardenmeter
Het stadhuis in Culemborg is een bijzonder monument. Het staat al sinds de 15e eeuw op dezelfde plek. Het...
Wapen Provincie Gelderland
Vlag, volkslied en wapen
Zoals elke provincie heeft ook Gelderland een eigen vlag, wapen en zelfs een volkslied. De vlag en het wapen zijn officieel...
HRFSTWND2010  psalm 150 dinxperlo
Blaasmuziek verdient een groot publiek
Uit onderzoeken is bekend geworden dat rond 1800 amateurblaasorkesten werden opgericht en de verspreiding verliep van zuid naar noord. Voor zover...
Het voormalig Asielzoekerscentrum Culemborg (Foto: Panoramio)
Tolerant en gastvrij Gelderland
Asiel zoeken is al een eeuwenoud fenomeen. Gelderland heeft een bijzondere geschiedenis als het gaat om de opvang van asielzoekers. ...
Oude Toren op het Hoog te Afferden. Foto Hans Barten
Oude dorpstoren op het Hoog
Op het Hoog, het oude dorpshart van Afferden, staat sinds de veertiende eeuw op het kerkhof een bakstenen toren. Deze oude...
Romeinse vondst Ekershof - insigne. Bron: Stichting Tremele
Ekershof
In 2011 werden op de Ekershof tijdens de aanleg van het nieuwe dorpshart zeer bijzondere archeologische vondsten gedaan. ...
Antoni C.W. Staring
Antoni Staring
Het geslacht Staring is een begrip in de hele Achterhoek. Zeker drie generaties Staring zijn belangrijk geweest voor Lochem, de Graafschap...
Opening van de Paralympische Spelen in Arnhem. Prinses Margriet met de fakkel, naast haar mr. Pieter (Bron: Nationaal Archief, fotograaf: Croes, Rob C. / Anefo)
Olympische spelen in Arnhem
Bijna iedereen kent de Paralympics, de Olympische Spelen voor sporters met een handicap. Wat minder bekend is, is dat dit sportevenement...
Marienwaerdt Huis
De Heerlijkheid Mariënwaerdt
In 1744 kocht de A.O.R.F. Graaf van Bylandt het voormalige kloosterdomein Mariënweerd. Het zojuist tot 'Hoge Heerlijkheid' gepromoveerde landgoed vormde voor...
Het Presickhaeffs Huys (Bron: Wikimedia)
Het Presickhaeffs Huys
Het Presickhaeffs Huys is een middeleeuws huis in het centrum van Arnhem, dat volgens onderzoek in het jaar 1354 gebouwd is....
De Wildenborch (Bron: de Wildenborch, Gelders Erfgoed bezit geen rechten van deze afbeelding)
Roofridderburcht de Wildenborch
Het is nauwelijks voor te stellen dat er zich op deze plek tussen Vorden en Lochem ooit een van de meest geduchte...
Kerkenbuurt Horssen ansichtkaart, jaartal onbekend
Kerkenbuurt, het oudste deel van Horssen
De zogenoemde Kerkenbuurt is het oudste gedeelte van Horssen. Op de donk (heuvel of terp) ontstond het dorp. Bewijzen voor de...
Fort Pannerden
Fort Pannerden
Het Fort Pannerden in de gemeente Lingewaard is gebouwd tussen 1869 en 1871 op basis van een ontwerp van ingenieur J.C. ...
Mobilisatiecomplex Alverna
Mobilisatiecomplex Alverna
Het mobilisatiecomplex Alverna ligt in de gemeente Wijchen, ten zuiden van de recreatieplas Berendonk. Het complex is 20 hectare groot. ...
Ontwerptekening voor het Hof te Dieren met clumps in het overpark en in de uiterwaarden door C.E.A. Petzold, 1877 (Bron: Stichting In Arcadie te Amersfoort)
Doorkijkjes bij Hof te Dieren
In 1877 werd Rodolphe Frédéric van Heeckeren van Wassenaer eigenaar van de Hof te Dieren. Hij gaf de Duitse tuinarchitect Carl...
Voorzijde van huis 't Velde (Bron: Wikimedia)
Huis het Velde
't Velde is te vinden bij de splitsing van de wegen naar Lochem en Vorden. Het huis zelf ligt binnen de oude grachten, die verder...
Strooibiljet van de Liberale Staatspartij De Vrijheidsbond voor de Tweede Kamerverkiezingen in 1929 (Bron: Liemers Museum)
Kritiek op het nieuwe kiesstelsel
Gezien het verlies dat de liberalen in 1918 en 1919 in respectievelijk de Kamer, de Gelderse Staten en veel Gelderse gemeenteraden...
Trouwfoto Johannes Bronkhorst en Agnes van Lent 18-10-1939 © Léon Bronkhorst CC-BY-NC
Evacuatie naar Landgoed Coldenhove in 1944
Johannes Lambertus Bernardus Bronkhorst (1909-1986) en Agnes Wilhelmina van Lent (1914-1988) woonden in de Prins Hendrikstraat 41 in Arnhem. Toen op 23 september 1944 op...
Protestantse Kerk Appeltern vanaf de noordzijde. Foto: Gerard Kouwenberg, 2014
Protestantse Kerk Appeltern, gewapenderhand verkregen
Deze kerk is ongetwijfeld een van de oudste kerken in het Land van Maas en Waal, wellicht beduidend ouder dan de eerste...
Theo Mann-Bouwmeester, 1895. Fotograaf onbekend. Collectie TIN. (Theater Instituut Nederland)
Vermaard toneelspeelster uit Zutphen
Sinds 1955 wordt elk jaar de Theo d'Or prijs uitgereikt aan de beste actrice van dat seizoen. Deze prijs is genoemd naar...
Anya Janssen, Shapeshifter
Oogmerk: Anya Janssen
In 2012 is Plaatsmaken begonnen met het filmen van Gelderse kunstenaars in hun atelier. Bijzondere werkprocessen van kunstenaars, en gedachten die...
Midwinterhoornblazers (Bron: Federatie van Gelderse Midwinterhoorngroepen)
Midwinterhoornblazen
Over de herkomst van het midwinterhoornblazen doen verschillende verhalen de ronde. Was het een oud heidens gebruik om de geesten te...
Gebouw Hannah van Het Apeldoornsche Bosch
Deportatie vanuit Het Apeldoornsche Bosch
Het Apeldoornsche Bosch werd in 1909 geopend. Het was een joods psychiatrisch ziekenhuis waar patiënten volgens de typisch joodse traditie konden...
Feestelijke molentaal op Molen De Wielewaal in 1975. Bron: Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Windkorenmolen De Wielewaal en de molentaal
Aan de Zandstraat in Beneden-Leeuwen staat windkorenmolen De Wielewaal gebouwd in 1857 volgens de sluitsteen boven de toegangsdeur. Het is een...
Jomanda
Jomanda: gebedsgenezeres of charlatan?
Jomanda wordt op 5 mei 1948 in Deventer geboren als Johanna Wilhelmina Pertronella Damman. Ze blijkt een getalenteerd danseres, maar huidproblemen...
Boorpuntenkaart van RAAP met daarop zichtbaar de motte van Hernen. Bron: RAAP
De eerste heren van Hernen bij de Elst
Bisschoppen waren steunpilaren voor de Duitse keizers. Zij kregen wereldlijke macht. Zo werd, om greep te houden op het belangrijke Rivierengebied,...
Gradus van't Hul
Gradus van ’t Hul
Het komt tegenwoordig nog zeer zelden voor dat een Verzetskruis wordt uitgereikt dat herinnert aan de Tweede Wereldoorlog. Op dinsdag 6 december 2011 werd in...
Paus Pius IX, paus van 1846 tot en met 1878
Een Tielenaar in dienst van de paus
Lambertus van Haaf wordt in 1840 in Tiel geboren als zoon van een eenvoudige kleermaker. In 1863 verhuist hij naar Arnhem...
Het Gelderse paard
Het Gelderse paard
In Varsseveld staat een bijzonder standbeeld. Het is een eerbetoon aan een paard. Niet zomaar een knol, maar het paard Amor ...
Meester Gerrit J. van Sloten van de lagere school Elspeet (Foto: Streekarchivariaat Noord-West Veluwe)
De bovenmeesters van Nunspeet
Bovenmeesters speelden in de 19e en 20e eeuw een belangrijke rol in de gemeente Nunspeet. Zij waren niet alleen onderwijzers, maar...
Huis de Kamp (Bron: havezate de Kamp)
De modernisering van Huize de Kamp
De vroegere heerlijkheid Borculo bezat een eigen Ridderschap, waarvan de leden een havezate moesten bezitten. De Kamp is hiervan de laatste,...
Soldaten in Heumen
De brug bij Heumen
Voor de geallieerde opmars zijn bruggen van het grootste belang. De Molenhook-bridge, zoals de Amerikanen de oude brug bij de sluis...
Voormalig huis Leeuwenbergh (Donjon). In dit nieuwe wijkje op de hoek Molenstraat-Trambaan met de straatnaam Standerdmolen, staat een bord met daarop een vermoedelijke beeld van de Donjon plus toelichtende tekst. Foto: Gerard Kouwenberg, 2014
Voormalig huis Leeuwenbergh, sporen van een donjon
Dit huis wordt ook wel aangeduid als 'Huis ende hoffstat tot Leeuwen op den berge'. Het complex moet hebben gestaan aan de...
Aan het eind van de twintigste eeuw geven leden van Het Gelders Orkest workshops aan middelbare scholieren (Bron: Het Gelders Orkest)
Het Gelders Orkest
Het eerste abonnementsconcert in De Reehorst (Ede) van 31 maart 1948 speelde zich af aan de vooravond van de oprichting van...
Bouw van de verkeersbrug bij Zaltbommel
Het eiland ontsloten: zes bruggen voor de Bommelerwaard
Eeuwenlang werd de Bommelerwaard geheel omsloten door het water van de Waal en Maas. De komst van spoor- en verkeersbruggen bracht...
Luchtfoto van Baak uit 1952, met daarop de belangrijke gebouwen in Baak. Nummer 1 is de Waag, 2 de winkel van Schooltink en 3 HCR Herfkens.
Herinneringen aan de bevrijding van Baak
In Baak zijn er veel slachtoffers gevallen rond de bevrijding op tweede paasdag, 2 april 1945. De Britse soldaten...
De Wijde Landen (Foto: Léontine van Geffen-Lamers)
De Wijde Landen in Brummen
Aan de overkant van de Bronkhorsterweg in Brummen stond op de plaats waar nu de vijver van De Wijde Landen ligt een...
Jonge arbeider in een steenbakkerij in Gelderland, jaren dertig (Bron: Nationaal Archief)
Gelderse vlamovens
Als gevolg van de brandstofschaarste tijdens de Eerste Wereldoorlog zochten diverse takken van nijverheid naarstig naar mogelijkheden om te bezuinigen op het brandstofverbruik. In...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl