Geschiedenis Gelderland

Deze website bevat verhalen uit de geschiedenis van Gelderland. Elk verhaal op deze website is ondergebracht bij een specifiek thema.

Daarnaast vindt u op de website Specials met daarin een serie verhalen die bij een project of een uitgelicht thema horen. Ook zijn er veel Canons te vinden op mijnGelderland. Dit zijn chronologische overzichten van de hoogtepunten uit de geschiedenis van de provincie en van diverse gemeenten in Gelderland. Sinds 2012 vindt u ook routes op mijnGelderland; locatiegebonden verhalen die via de Layar-app, en soms QR-codes te beleven zijn. Bekijk vooral ook eens de suggesties voor sprekers die boeiend kunnen vertellen over onderdelen van het Gelders erfgoed.

Vrijwel alle erfgoedorganisaties vindt u bij Eropuit (te bezoeken organisaties) of Overige (de niet te bezoeken erfgoedorganisaties). Van veel van deze organisaties staan ook de activiteiten op mijnGelderland. Wees welkom en kijk rustig rond in de rijkdom van de Gelderse geschiedenis en erfgoedorganisaties van Gelderland.

U kunt reageren op de verhalen en wij zijn benieuwd naar uw aanvullingen.

Rumpt RK Kerk
Rooms Katholieke kerk in Rumpt
De Rooms Katholieke kerk werd in 1851 door architecten van de Rijksdienst Waterstaat ontworpen. Reden waarom we spreken van de 'Waterstaatsstijl'....
Veluws heideschaap
Het Veluws Heideschaap
Ongeveer twee eeuwen geleden bestaan grote delen van Gelderland uit heide. Boeren gebruiken de heide om er hun schapen te laten...
Protestantse Kerk Appeltern vanaf de noordzijde. Foto: Gerard Kouwenberg, 2014
Protestantse Kerk Appeltern, gewapenderhand verkregen
Deze kerk is ongetwijfeld een van de oudste kerken in het Land van Maas en Waal, wellicht beduidend ouder dan de eerste...
Het Agnietenconvent
De zusters van het ‘gemeene leven’
Het vrouwenklooster Agnietenconvent in Zutphen ontstond uit twee in 1397 geschonken huizen, waarvan een van Hendrik Adaman. Daarom wordt het klooster...
Neogotische kerk te Nitrik 1891-1940
Kerken in Niftrik
De drie opeenvolgende kerken in Niftrik geven het verloop van de bewogen geschiedenis van dit kleine dorp aan de Maas aan....
Boerderij 't Uiversnest. Foto Hans Barten
Boerderij 't Uiversnest in Deest
De naam van boerderij 't Uiversnest verwijst naar het nest van de uiver ofwel de ooievaar. Deze vogel siert al decennia ...
Slot Doddendael in Ewijk (Foto: Peter van der Wielen)
Een vriendenboekje uit Slot Doddendael
Vierhonderd jaar geleden liet Johan van Stepraedt, heer van Slot Doddendael bij Ewijk, zijn familie vereeuwigen op negen schilderijen. Neerlandici van...
Tabaksmagazijn Druten.
Tabak, het vergeten goud
Al in de achttiende eeuw wordt er tabak geteeld in het Land van Maas en Waal. De zavelige gronden op de oeverwallen en rivierduinen zijn...
 Het lezen van de Thora
Joden in Arnhem
De Joodse gemeenschap in Arnhem is een van de oudste van de Noordelijke Nederlanden. Na eeuwenlange verspreiding en omzwervingen...
Personeel aan het werk in een ijzergieterij in Deventer
IJzer in Gelderland
De Veluwe werd vroeger gebruikt als ijzerwingebied. Hier kwamen duizenden kilo's ijzererts uit ijzeroer en klapperstenen. Langs de...
Winkelcentrum Presikhaaf
Presikhaaf Arnhem
Winkelcentrum Presikhaaf in Arnhem, een overdekt winkelcentrum zoals er in Nederland honderden zijn. Of toch niet? Toen winkelcentrum...
Celtic fields in Epe (Bron: Gemeente Epe)
Celtic fields in Epe
Celtic fields (ook: raatakkers) zijn kleine, min of meer vierkante of rechthoekige aaneensluitende akkers zoals die vanaf de Late Bronstijd tot...
Gradus van't Hul
Gradus van ’t Hul
Het komt tegenwoordig nog zeer zelden voor dat een Verzetskruis wordt uitgereikt dat herinnert aan de Tweede Wereldoorlog. Op dinsdag 6 december 2011 werd in...
De drakenbron in Geldern, Duitsland (Bron: Wikimedia)
De Draak van Gelre
De Draak van Gelre is een sage over de ontstaansgeschiedenis van de naam van Gelderland en de herkomst van de mispelrozen...
Vooraanzicht Sint Paschaliskerk Woezik. Bron: Wikimedia Commons, Havang 2013
Sint Paschaliskerk, een kerk die er moest komen
Het is nog altijd pijnlijk te zien hoe lang de rooms-katholieke Woezikse gemeenschap letterlijk heeft moet vechten voor de status van...
Loenermark ijkbasis zijaanzicht1 Foto: Geldersch Landschap Geldersche Kasteelen
Werkverschaffing op de Loenermark
Het zuidelijke deel van de Loenermark heeft eeuwenlang uit heidevelden met vliegdennen bestaan, omgeven door eikenhakhout. In 1932, tijdens de crisisjaren,...
De Werenfriduskerk in Zieuwent
De St. Werenfriduskerk in Zieuwent
Midden in het land tussen Ruurlo en Lichtenvoorde ligt het gehucht Zieuwent. Het dorpje werd reeds genoemd in het jaar 1059 en is ...
Rhenoy Oudenborch kasteelterrein
De Oudenborch van Rhenoy
Rhenoy kende twee kastelen: de Oudenborch, een ringburcht aan de oostkant en het 'Huys te Rhenoy' aan de westkant. Het burchtterrein ...
Rumpt Het gedachteniskruis. Foto: William Hoogteyling
Gedachteniskruis voor Otto van Scherpenzeel
Van het Huys te Rumpt, dat buitendijks lag, is meer bekend dan van Huis Lagenpoel. Er woonde sinds 1550 een familie Van...
Luchtfoto van Psychiatrisch Ziekenhuis Wolfheze (Foto: Historisch Museum Wolfheze)
Psychiatrie in Wolfheze
Hoe kan een psychiatrisch patiënt het beste behandeld worden? Die vraag staat in de jaren '60 centraal in het psychiatrische ziekenhuis...
Mausoleum op de Paasberg
Het Mausoleum te Ede
Kort na de bevrijding in 1945 ontstond in de kring van het voormalige Edese verzet het plan om hun vrienden die in...
Deel van de Peutinger kaart met de Romeinse wegen in België, Nederland, Frankrijk en Duitsland. Tabula Peutingeriana. Bron: Wikimedia
Koningstraat met sporen van de Romeinen
Op de rand van de oude oeverwal van de Waal loopt de Koningstraat door het dorp Afferden heen. Van deze straat wordt...
Bij de toren van de Hervormde Kerk staat de bakstenen pomp (Foto: John Scholte)
De stadspomp in Buren
Goede watervoorziening is voor de stad Buren in de achttiende eeuw van levensbelang. De daken van de meeste huizen...
Het Presickhaeffs Huys (Bron: Wikimedia)
Het Presickhaeffs Huys
Het Presickhaeffs Huys is een middeleeuws huis in het centrum van Arnhem, dat volgens onderzoek in het jaar 1354 gebouwd is....
Vooraanzicht © Huis Sevenaer
Huis Sevenaer in Zevenaar
In 1414 krijgt Derick II Smullinck toestemming van de heer van Kleef om dichtbij het kasteel Sevenaer iets te ‘timmeren’. Waarschijnlijk betreft het de...
Exterieur uit het Noord-westen van de Hervormde dorpskerk in Andelst in 1952 (Bron: Wikimedia, foto: RCE, 20022177)
Hervormde dorpskerk in Andelst
De dorpskerk in Andelst heeft een bijzondere bouwgeschiedenis. De kerk heeft een Vroeg-Romaans, eenbeukig schip waarvan de zuidmuur opgetrokken is uit...
Oortje. Bron: Groene Hart Archieven
Oortjeshekken in de Ooijpolder
Oortjeshekken is een gemeentelijk monument dat oorspronkelijk werd gebouwd rond 1600. Aan het einde van de 19e eeuw is het herbouwd,...
De Wildenborch (Bron: de Wildenborch, Gelders Erfgoed bezit geen rechten van deze afbeelding)
Roofridderburcht de Wildenborch
Het is nauwelijks voor te stellen dat er zich op deze plek tussen Vorden en Lochem ooit een van de meest geduchte...
Het land van Cuijk voor 1160. Bron: Pagus Balgoye
Balgoy, speelbal van grote en kleine machthebbers 950 - 1350
De Pagus of Villa Balgoye was in de late middeleeuwen onderdeel van de strijd om de macht in het Nederrijn-Maasgebied. Balgoy...
Kamp Amersfoort
Kegelclub Wenters in de problemen
Tijdens de bezetting brengt zelfs een potje kegelen risico's met zich mee, blijkt uit de geschiedenis van Kegelclub Wenters uit Winterswijk....
Dorian Hiethaar, Sneeuw
Oogmerk: Dorian Hiethaar
In 2012 is Plaatsmaken begonnen met het filmen van Gelderse kunstenaars in hun atelier. Bijzondere werkprocessen van kunstenaars, en gedachten die...
De pomp in Tiel
De pomp op de Tielse Markt
Over de geschiedenis van de omgang met water in Tiel is maar weinig bekend. Onderzoek naar die geschiedenis, van regen tot ...
De schuur en voormalig synagoge op de 'Jodenhoek' te Druten.
De Jodenhoek
Oudere Drutenaren kennen de Nieuwstraat nog als de 'Jodenhoek'. Aan die straat, in de negentiende eeuw Brouwersstraat geheten, stond een gebouw...
Kaart van het Gemein Heytvelt 1652, 1653 gebr van Geelkercken. Bron: Collectie Oudheidkundige Kring Rheden Rozendaal
Het Kleigat bij Hotel Beekhuizen
Op de kaart van Nicolaas van Geelkercken, die hij maakte voor het St. Catharina Gasthuis te Arnhem staan de bezittingen nauwkeurig...
Al in 1984 werd in Rees een monument opgericht ter herdenking van zowel de weggevoerde Joden als de dwangarbeiders in het kamp.
De dwangarbeiders van kamp Rees
In het zuiden van de Gelderse Achterhoek ligt het dorp Megchelen, aan drie kanten omgeven door Duits grondgebied. In de late...
De geallieerden roeien de Waal over
Geallieerde oversteek van de Waal
Het verzet van de Duitsers op en rond de bruggen van Nijmegen was hevig. Op 20 september 1944 besloot de geallieerde ...
Concentratie bij het schieten (Foto: collectie Liemers Museum - Gelders Schuttersmuseum)
Schutterijen en schuttersgilden
De provincie Gelderland telt vandaag de dag ongeveer tachtig schutterijen en schuttersgilden. De oorsprong van deze verenigingen ligt in de behoefte...
Badhuis Laag-Soeren, waarschijnlijk omstreeks 1920 (Bron: Gelderland in beeld)
Het Badhuis in Laag-Soeren
In 1869 opende Pieter Nicolaas Jut van Breukelerwaard (1766-1874) het badhuis 'Bethesda' in Laag-Soeren. In het badhuis werd de geneeswijze van...
Scharenburg, belangrijke zijtwende of dwarsdijk in Puiflijk
De Scharenburg, een strijdige dijk
Als je last van water hebt, zorg dan dat je het kwijt raakt. Maar dat is gemakkelijker gezegd dan gedaan, want de...
Sanatorium in Beekbergen
Honderd jaar strijd tegen tuberculose
Ruim een eeuw geleden zijn cholera en tuberculose (tbc) nog doodsoorzaak nummer één in Nederland. Tegenwoordig komt tbc in Nederland niet...
Tekeningen met onder meer de 'blauwe' gerechtssteen van Batenburg. Bron: Erfgoedstudiehuis Land van de Heerlijkheden
De Blauwe Steen van Batenburg
Bij de hoek van de Grootestraat/Kruisstraat te Batenburg ligt een zogenoemde Blauwe Steen. Er zijn in Nederland enkele van deze stenen...
Het stadhuis in Culemborg, met de paardenmeter aan het bordes
De paardenmeter
Het stadhuis in Culemborg is een bijzonder monument. Het staat al sinds de 15e eeuw op dezelfde plek. Het...
Huis Lakenburg te Wamel door H.Tavenier 1786. Bron: RKD Den Haag
Adellijk huis Lakenburg te Wamel
Wie vanuit de polder naar Wamel kijkt, ziet in een oogopslag de drie kenmerkende gebouwen van dit dorp. Aan de linkerzijde...
Nationaal Canadees Bevrijdingsmonument ‘De man met de twee hoeden’
De bevrijding van Apeldoorn
De  geallieerde luchtlandingsoperatie Market-Garden bij Arnhem in september 1944 mislukte volledig. Grote aantallen evacués uit Arnhem e.o. moesten worden ondergebracht in...
Opgraving in 2006. Proefsleuven aan de Kerkweg in Spankeren © RAAP
Boeren in Spankeren
Spankeren is een agrarisch dorp waar in 2016 nog volop geboerd wordt. Dat is eigenlijk altijd zo geweest. Al ver voor onze jaartelling, toen deze...
Tricht pontje
Tricht, doorwaadbare plaats in de Linge
De naam Tricht is afgeleid van 'Trajectum', dat 'doorwaadbare (oversteek)plaats' betekent (vergelijk Utrecht en Maastricht). In het dorp...
Tamboerbosjesschool in oorspronkelijke staat
De verdwenen Tamboerbosjesschool
Waar in Arnhem nu de Amsterdamse weg loopt en het nieuwe station staat, stond van 1918 tot 1999 de Tamboerbosjesschool....
Bethanie handschrift
Getijdenboek van Margariet Block
De kopiiste Margariet Block behoorde tot het klooster van Bethanië. Het was een regularissenklooster dat rond 1404 -1405 gesticht werd door...
Meteren villa
Heerlijkheid Meteren
Meteren vormde ooit een Heerlijkheid. De laatste Heer van Meteren was Dhr. Coldeweij, die de titel kon kopen voor een luttel ...
Luchtfoto van het oude centrum van Harderwijk © Marco Grotenhuis, Wikimedia
Hanzestad Harderwijk
In de late middeleeuwen dreven Nederlandse kooplieden uit steden als Kampen, Zwolle, Zutphen, Doesburg, Elburg en Harderwijk handel met kooplieden en steden in Noord-Duitsland en...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl