Slinger

Canon van Nijkerk

De canon neemt u mee op ontdekkingsreis door de geschiedenis. Klik op de illustratie hierboven en wandel mee.

In 50 verhalen worden de belangrijkste gebeurtenissen uitgebeeld van ongeveer 2500 v. Chr. tot het begin van de 21e eeuw.

Werkzaam Nieuwkerk! welk gesticht
Schittert dáár voor ons gezicht?
Is uw oude spits verloren?
Pronkt gy met een' nieuwen toren,
Bouwkonstmaatig opgericht?
Ja: wy zien uw' handel bloeijen.
Doe Tabagoos planten groeijen:
Zegen ruste op uwe vest!

De prachtige witte toren van Nijkerk inspireerde al in 1803 de dichter Pieter Pijpers tot het bovenstaande gedicht. Ook nu nog voelen veel Nijkerkers zich verbonden met hun toren en het mooie carillon. Aan de voet van deze toren ligt een middeleeuws stadje met een rijke geschiedenis. 

Stichting Oud Nijkerk wenst u veel plezier met alle verhalen. Hebt u een reactie? Mailt u die dan s.v.p. naar info@oudnijkerk.nl.

Agent Drieënhuizen regelde tot begin jaren '60 het verkeer op de hoek van de Langestraat en de Venestraat in Nijkerk, destijds de doorgaande route Amersfoort-Zwolle (archief Stichting Oud Nijkerk).
Ruimte voor auto's
Na de Tweede Wereldoorlog kwamen er snel meer auto's, bussen en vrachtverkeer op de weg. De oude straten waren vaak te smal en het...
Notitie van de Nijkerkse kerkenraad over de situatie in Nijkerk in 1673. Vrij vertaald staat er: 'De nieuw gekozen ouderlingen en diakenen konden aanvankelijk niet voor de lidmaten verschijnen omdat iedereen in Nijkerk vanwege de oorlog gevlucht was, maar zijn uiteindelijk toch, na drie afkondigingen door de predikant (in de Grote Kerk) dat ze waren gekozen, als zodanig aangesteld (archief Gemeente Nijkerk).
Op de vlucht naar Noord-Holland
In het rampjaar 1672 werd Nederland aangevallen door maar liefst vier vijanden tegelijk: Frankrijk, Engeland, Münster en Keulen. Nijkerk had vooral veel last van de...
Herdenkingsbord stadsbrand 1540, te zien in de Grote of St. Catharinakerk te Nijkerk (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Een grote stadsbrand
In de vijftiende eeuw waren de huizen in Nijkerk nog grotendeels van hout, met lemen vloeren. De daken waren voornamelijk van stro. Voortdurend dreigde het...
Het nieuwe wapen van de gemeente Nijkerk, na de fusie van Hoevelaken en Nijkerk. In het nieuwe wapen zijn delen van de oude wapens verwerkt.
Hoevelaken en Nijkerk worden één gemeente
Aan het einde van de twintigste eeuw werden veel kleinere gemeenten samengevoegd tot een groter geheel. Voor kleine gemeenten werden de kosten van een zelfstandig...
Stempel van de Joodse Gemeenschap van Nijkerk (archief Gemeente Nijkerk)
De Joodse Gemeenschap van Nijkerk
Van ongeveer 1650 tot de Tweede Wereldoorlog woonden in Nijkerk veel Joodse mensen. De eerste groep, de Sefardische- of Portugese Joden, kwam uit Zuid-Europa en...
De Arkervaart, pentekening van George Drieënhuizen (1990)
De Arkervaart
De Brede Beek is de levensader van Nijkerk. Langs dit riviertje, dat ontspringt in Zwartebroek (gemeente Barneveld), is de stad Nijkerk ontstaan. De Arkervaart is...
Voedselproducten uit Nijkerk
Nijkerk deelnemer 'Food Valley'
De eeuwenlange traditie van landbouw en veeteelt als kern van de Nijkerkse economie, wordt in de eenentwintigste eeuw nieuw leven ingeblazen. Onder de term 'Food...
De watertoren van Nijkerk (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Gas, licht en water
Verschillende voorzieningen, die we nu als vanzelfsprekend ervaren, hebben in de negentiende en de twintigste eeuw belangrijke verbeteringen gebracht in de leefomstandigheden van mensen. In...
Een kogelpot uit Ark uit de tweede helft 13e eeuw/begin 14e eeuw. Een kogelpot deed dienst als kookpot en als voorraadpot. Foto: Nieuwland Erfgoedcentrum Lelystad
Ereck est absorpte
Vanaf de negende eeuw kwamen er definitief mensen wonen in het gebied van Nijkerk-Arkemheen, in de nederzettingen Ark en Bokhorst. Ark lag, net als de...
Na ruim een eeuw ontkiemt soms nog steeds het Nijkerkse tabakszaad. Deze tabaksplant bloeide op nadat in 1999 het gebouw op dit terrein afbrandde (hoek Kleterstraat/Molenweg). De afgebrande winkel dateerde uit 1881, vóór die tijd was er op deze plek een tabaksplantage (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk).
Tabak uit Nijkerk
De teelt van tabak, een (sub)tropisch gewas uit Amerika, begon in Nijkerk ongeveer halverwege de zeventiende eeuw. Door een combinatie van factoren waaronder de samenstelling...
Krantenfoto van de stemming in de eierhal in 1958 (Foto Suyk, Nijkerk)
Afgestemde ruilverkaveling
In tegenstelling tot veel delen van Nederland heeft in Nijkerk geen ruilverkaveling plaatsgevonden. Overal in het land werden percelen geruild, die versnipperd raakten na eeuwenlange...
Steen van Slot Hulkestein (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Het mysterie van het verzonken Slot
Aan het begin van de vijftiende eeuw liet hertog Arnold van Gelre op Nijkerks grondgebied slot Hulkestein bouwen (een 'hulk' is een groot zeilschip). Vanuit...
Geborduurd kussen voor de Nijkerkse ambtsjonkers, te zien in Museum Oud Nijkerk (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk).
Machtige ambtsjonkers
Tussen 1600 en 1795 werd Nijkerk bestuurd door een college van adellijke grootgrondbezitters. Nijkerk was in die tijd nog geen gemeente, maar een 'schoutambt' (het...
Het schilderij met de eerste twee weeskinderen (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Weeskinderen
Aan het begin van de zeventiende eeuw maakten besmettelijke ziektes, zoals de pest, veel slachtoffers. Met enige regelmaat verloren kinderen tijdens zo'n epidemie hun ouders...
Afbeelding van het zegel van Hertog Reijnout IV (foto Gelders Archief)
Hertog Reijnout IV
Nederland vormde in de Middeleeuwen nog geen eenheid, maar bestond uit verschillende rijken. Nijkerk lag in de noordwest hoek van Gelre (een hertogdom, nu provincie...
Nijkerk-Arkemheen omstreeks 2700 vóór Chr.
Prehistorische nederzetting
In het gebied dat later Nijkerk zou gaan heten, woonden al in de steentijd de eerste mensen. Tussen 2700 en 2400 vóór Christus was er...
Portret Christiaan Eijkman
Nobelprijswinnaar Christiaan Eijkman
Een beroemd geworden medicus is Christiaan Eijkman. Hij werd geboren in Nijkerk in 1858, in de voormalige Franse school aan de Venestraat nummer 37. Zijn...
Rozenkrans uit Nijkerk (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Kloosters worden grootgrondbezitters
In de vroege Middeleeuwen verspreidden evangeliepredikers het Christendom in Nederland. Niet zonder problemen, zoals in 754 toen Bonifacius in Dokkum werd vermoord. Op de...
De eerste steenlegging voor het nieuwe gebouw van de Christelijke School Nijkerkerveen door dominee Melle, op 17 juli 1923
Nijkerkerveen
Nijkerkerveen en Hoevelakerveen vormden in de Middeleeuwen samen het 'Grauwe Veen', dat in 1132 door de bisschop van Utrecht werd uitgegeven voor ontginning. Toen later...
De eerste schriftelijke vermelding van Nijkerk
In een document van ongeveer 700 jaar oud, uit het jaar 1313, is voor het eerst de naam Nijkerk te vinden. Het gaat om een...
De Nijkerkse Oostermolen met de voormalige Eierhal (archief Stichting Oud Nijkerk)
Dure windkracht
Al vroeg hadden de hertogen van Gelre door dat op allerlei zaken belasting geheven kon worden. Voor oorlogsvoering, onder ander met de bisschop van 't...
De straat Het Spaanse Leger (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Moord op een dominee
In 1517 publiceerde Maarten Luther zijn bezwaren tegen de gang van zaken in de katholieke kerk. Met name de praktijk van het kopen van aflaten...
Witglazen gevlochten mandje uit de productie van de glasfabriek (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk).
Glasfabriek Padang
Een tak van industrie die opbloeide, naast de verbouw van tabak, was de fabricage van glas. In de glasfabriek 'Padang' aan de Westkadijk zijn tussen...
Illustratie van de paalworm die in de 18e eeuw de houten dijken aantastten (gegraveerde prent uit de 18e eeuw, Atlas van Stolk Rotterdam)
Het recht op een dijk
Wat nu de polder Arkemheen heet, was aan het begin van de Middeleeuwen een vlak stuk land zonder dijken, een moerasgebied waar wind en water...
Impressie van de Nijkerkse beroeringen, Reinier Vinkeles, 1788 (Atlas van Stolk no. 6376)
De Nijkerkse beroeringen
In kerkelijke kringen zijn de 'Nijkerkse beroeringen' een bekend fenomeen. In de protestantse wereld kwamen in de achttiende eeuw in veel landen opwekkingsbewegingen voor. In...
Fragment van het onvoltooide kanaal De Nieuwe Rijn, te zien aan de Fliersteeg in Nijkerk (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
De Nieuwe Rijn, een onvoltooid kanaal
De Nieuwe Rijn is een kanaal, dat hertog Karel van Gelre aan het begin van de zestiende eeuw wilde laten aanleggen, met de bedoeling om...
Het station in Nijkerk eind 19e eeuw (archief Stichting Oud Nijkerk)
De stoomtrein komt door Nijkerk
In de negentiende eeuw was het maken van een reis naar een andere plaats een hele onderneming, die veel tijd en geld kostte. Diligences reden...
Het grote wiel van de touwslagerij voor het spinnen van draden en het slaan (draaien) van dunne touwen (foto Theo Slijkerman)
De Nijkerkse touwslagerij
In het liedje over Michiel de Ruijter wordt zijn kindertijd bezongen, toen hij (een korte periode) werkte in de touwslagerij van Vlissingen. Ook Nijkerk had...
Gedenkraam in het Nijkerkse stadhuis dat herinnert aan de gijzeling van oktober/november 1944 (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Gijzeling in het Nijkerkse stadhuis
In de nacht van 30 september op 1 oktober 1944 pleegde het verzet een aanslag op een Duitse auto. De plek van de aanslag was...
Flats aan de Schulpkamp, begin jaren '60 (archief Stichting Oud Nijkerk)
Flats aan de Schulpkamp
Na de Tweede Wereldoorlog heerste er woningnood. Na de ellende van de oorlog wilden veel mensen snel trouwen, maar er waren maar weinig woningen beschikbaar...
De Beerencamp anno 2010 (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Ridderhofstede De Beerencamp
In de bocht naar Putten, verscholen tussen het groen, staat een prachtig huis dat vroeger een havezate was, een ridderhofstede. De Beerencamp werd rond het...
De studio van Radio Nijkerk
Omroep Nijkerk
Nadat op 2 oktober 1951 het eerste Nederlandse televisieprogramma was uitgezonden, 'De Toverspiegel', werd de televisie snel populair. In 1951 keek slechts een handjevol mensen,...
De in 2009 ontdekte middeleeuwse walburg in Appel (foto Gerrit van de Veen Nijkerk)
Een middeleeuwse walburg in Appel
Op de hoger gelegen zandgronden ten zuidoosten van Nijkerk ligt het buurtschap Appel. In 2008 werd hier een belangrijke middeleeuwse versterking ontdekt, een zogenaamde walburg.
Boerderij Corlaer, de geboorteplek van Arend van Curler (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Arend van Curler
De zeventiende eeuw was de tijd van de Europese expansie. Een eeuw nadat Henry Hudson (een Engelse ontdekkingsreiziger in Nederlandse dienst) een gebied in het...
Beeld uit de 16e eeuw van Sint Catharina (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk). Catharina van Alexandrië (Egypte) weigerde vanwege haar geloof in Christus, te trouwen met een heidense koning. Ze stierf in het jaar 307 de marteldood en werd later heilig verklaard. Het beeld zou oorspronkelijk hebben gestaan in de Grote Kerk, tot aan de Reformatie. Het beeld heeft de beeldenstorm overleefd en heeft nu een plek in de katholieke kerk aan de Holkerstraat.
Een nije kerk
Terwijl Ark door de zee werd verzwolgen, groeide landinwaarts een aantal nederzettingen uit tot een echt centrum. In de late Middeleeuwen werd in Nijkerk de...
Cornelia Maria van Hangest baronesse d Yvoy, de weldadige freule
De weldadige freule
Op De Salentein, het statige landhuis in de bocht naar Putten, woonde in de negentiende eeuw een belangrijke adellijke dame. Cornelia Maria van Hangest Baronesse...
Mal voor chocolaatjes, gebruikt in de Nijkerkse chocoladefabriek, te zien in Museum Oud Nijkerk (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Chocola uit Nijkerk
Chocolade is een zoete lekkernij waar veel mensen van smullen. Door de ontdekkingsreizen raakte Europa bekend met de cacao-plant, die werd meegenomen uit Amerika....
De vroegere uitgeverij Callenbach aan de Hoogstraat in Nijkerk
Boeken uit Nijkerk - uitgeverij en drukkerij Callenbach
In de loop van de negentiende eeuw werden in Nijkerk de voordelen van de industriële revolutie zichtbaar. In 1863 kwam de stoomtrein de stad binnen...
Titelblad van het boek 'Geldersche Geschiedenissen' (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Arend van Slichtenhorst
Op 5 december 1616 werd in het doopboek van de hervormde kerk ingeschreven 'Ardt', zoon van 'Brandt Artzen ende Aeltgen van Wenckum'. Ardt verwierf later...
De Nijkerksche Courant
Het eerste exemplaar van een eigen krant voor Nijkerk, de Nijkerksche Courant, verscheen in 1867. De krant werd de eerste jaren gemaakt en gedrukt door...
De Marokkaanse moskee Masjid Annour aan de Tolhuislaan (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Turkse en Marokkaanse moskeeën
Na de werving van arbeidskrachten uit Marokko en Turkije in de jaren '60 en '70, groeiden deze gemeenschappen snel. In 1959 werd één inwoner...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl