Tijdvakken

In het onderwijs wordt sinds het begin van de 21ste eeuw geschiedenis gegeven aan de hand van tien tijdvakken.

Elk tijdvak heeft een kernachtige omschrijving van de belangrijkste ontwikkelingen en gebeurtenissen. Het pictogram is heel herkenbaar. Elk tijdvak komt gedurende een schoolloopbaan van jongeren tussen de 8 en 16 jaar drie maal langs. Eenmaal op de basisschool en twee maal in het voortgezet onderwijs. Hierdoor wordt het historisch beself en de oriëntatiekennis versterkt.

MijnGelderland kiest ervoor de indeling in de tien tijdvakken te volgen. Steeds meer jongeren (en hun ouders) raken vertrouwd met de pictogrammen. Elk verhaal op deze site heeft het tijdvak meegekregen waarin het onderwerp voor de eerste maal aan de orde is.

De in 2009 ontdekte middeleeuwse walburg in Appel (foto Gerrit van de Veen Nijkerk)
Een middeleeuwse walburg in Appel
Op de hoger gelegen zandgronden ten zuidoosten van Nijkerk ligt het buurtschap Appel. In 2008 werd hier een belangrijke middeleeuwse versterking ontdekt, een zogenaamde walburg.
ir PJ van Voorst Vader eigenaar van landgoed De Bockhorst in 1906 Collectie Belangenvereniging Spankeren
Eigenaren van De Bockhorst van Middeleeuwen tot heden
De Bockhorst wordt voor het eerst genoemd in een samenvatting van een koopakte uit 1456. Op 4 april 1456 verkopen de gebroeders Gerrid en Derck...
Overstroming en instorting van de Lappentoren 2 Maart 1784 door Steven Globé
Lappentoren
In de 15e eeuw werd de gehele Waalkade voorzien van een stadsmuur met daarin maar liefst acht stadspoorten, waaronder de Veerpoort....
Kweldam of kwelkade bij Roodslag. Het groen gearceerde gebied is de kwelkom waarin het kwelwater werd opgevangen. © Gemeente Beuningen
Kweldam
Een kweldam of -dijk wordt op enige afstand van de rivierdijk aangelegd om overlast door kwelwater in het achterliggende gebied te voorkomen. De kwelkade is...
Luchtfoto van Tiel in 1946 (Bron: Tiel 1945, http://udowa.home.xs4all.nl/Tiel/Tiel%20Oorlog.htm)
Een nieuwe los- en laadplaats in Tiel
Op de winderige ochtend van maandag 24 oktober in 1949 begeeft commissaris van de koningin, jhr. C.G.C. Quarles van Ufford, zich...
Oortje. Bron: Groene Hart Archieven
Oortjeshekken in de Ooijpolder
Oortjeshekken is een gemeentelijk monument dat oorspronkelijk werd gebouwd rond 1600. Aan het einde van de negentiende eeuw is het herbouwd, waarschijnlijk nadat het oorspronkelijke...
Oranje en de Watersnood van 1861. Houtgravure, E. Vermorcken © Stadskasteel Zaltbommel
Watersnoodbijbel
Tijdens de watersnoodramp van 1861 bracht Koning Willem III een bezoek aan de getroffen gebieden in grote delen van Nederland. Het medeleven van Willem III...
Historische ansicht Oranjepark
Oranjepark
Op 13 mei 1876, niet geheel toevallig samenvallend met de ingebruikname van de Oosterspoorlijn, vond de overdracht van het Oranjepark aan...
Een tekening van kasteel Drakenburg (Bron: Historische Vereniging Den Ouden Dijk)
De middeleeuwse burcht Drakenburg
Herwijnen was een rijk dorp en kende in de Middeleeuwen vier belangrijke kastelen. Een daarvan was kasteel Drakenburg.
De Nijkerkse Oostermolen met de voormalige Eierhal (archief Stichting Oud Nijkerk)
Dure windkracht
Al vroeg hadden de hertogen van Gelre door dat op allerlei zaken belasting geheven kon worden. Voor oorlogsvoering, onder ander met de bisschop van 't...
Op deze tijdelijke Duitse begraafplaats op het terrein van de Saksen Weimar-kazerne in Arnhem, lagen bijna 150 soldaten begraven. Bron: Gelders Archief © Fotocollectie Nico Kramer
De laatste regels van Wolfgang en Josef
In september 1944, toen de geallieerden bij Arnhem probeerden door te stoten naar Duitsland, vochten de Duitse korporaal Wolfgang Dinkel en de Oostenrijkse geniesoldaat Josef...
Klavecimbel
Van bibliothecaris tot klavecimbelbouwer
Jan Kalsbeek maakte een bijzondere carrièreswitch. Hij ruilde zijn werk als bibliothecaris in voor het vak van klavecimbelbouwen. Met behulp van vrienden, tekeningen en boeken...
Schandbank van hout en ijzer uit Museum Elburg (Bron: Museum Elburg)
’t Olde Regthuus in Elburg
Evenals Doesburg, Harderwijk en Arnhem had ook Elburg zijn eigen rechtspraak, afgeleid van die van Zutphen. Vermoedelijk werd recht gesproken in het gebouw op de...
Hagen of de Kelder
Kastelen in en om Doetinchem
In de omgeving van Doetinchem zijn verschillende kastelen of overblijfselen daarvan. In het ooit drassige gebied langs de Oude IJssel waren ideale plekken te vinden...
De DRU in Ulft (Bron: Gelders Erfgoed)
DRU Cultuurfabriek in Ulft
In het gebied dat we nu als het DRU terrein kennen, vonden in 1754 de eerste industriële activiteiten plaats. De Graaf van Bergh richtte een...
Voorburcht van het kasteel Spijker te Brakel naar een tekening uit 1630 (Bron: RCE)
Spokerij op het Spijker
Een spookverhaal over een bewoner van de resten van het kasteel in Brakel.
Luchtfoto van Psychiatrisch Ziekenhuis Wolfheze (Foto: Historisch Museum Wolfheze)
Psychiatrie in Wolfheze
Hoe kan een psychiatrisch patiënt het beste behandeld worden? Die vraag staat in de jaren '60 centraal in het psychiatrische ziekenhuis Wolfheze. Psychiaters ontwikkelen hier...
Joodse begraafplaats toegangspoort
Joodse begraafplaats
In Elburg woonden Asjkenazische joden. Zij kwamen oorspronkelijk uit Duitsland of de Oost-Europese landen. In de regel zijn hun grafzerken slechts eenvoudige grijze stenen, die...
Pepernoten
Dobbelen om sinterklaaslekkernijen
De arbeiders op de Veluwe hadden het in het begin van de vorige eeuw niet breed. Het kopen van Sinterklaaslekkernijen, laat staan dito cadeaus konden...
Oude pastorie met Huis Bergh op de achtergrond © Kasteel Huis Bergh
Oude Pastorie
Dit pastoriehuis op Muntwal 6 hoorde van oorsprong bij de St. Pancratiuskerk van Kasteel Huis Bergh, die sinds de reformatie protestants is. Het pand is...
Huis Geldersweert, naar onbekend voorbeeld, 1723. Door J. Stellingwerf © Wikimedia
Huis Geldersweert
Het huis Geldersweert stond in de gelijknamige uiterwaard, ook wel 'de Gelderse weert'. Waar 'weert' staat voor uiterwaard en 'Gelderse' voor de eigenaar. De eigenaren...
Klik naar rechts om naar de video te gaan
Kermis in Zevenaar
"Thuis was er ook heel wat te doen. Buiten het harken, het poetsen en zemen van de ruiten en dergelijke moest er natuurlijk ook een...
Romeinse tempel Elst
Een Romeinse tempel in de Betuwe
Honderd jaar na Christus was de Betuwe nog een grote open vlakte, ingeklemd tussen de Rijn en de Waal. Omdat er toen nog geen dijken...
Molen De Hoop
Weg met de molenkar!
De Culemborgers laten hun graan malen in de twee windmolens van de stad. Ze halen en brengen de zakken zelf bij de molen. Als betaling...
Triosingel met arbeiderswoningen, ontworpen door stadsarchitect Gijsbartus Prins. Foto, eerste helft 20e eeuw.
Herenhuizen in het groen
Culemborg is rond 1900 een industriestad van achtduizend inwoners. Rondom het oude centrum staan veel arbeidershuisjes in sloppen en stegen. Zowel...
Westzijde van Huijs te Leeuwen. Foto: Gerard Kouwenberg, 2014
Huijs te Leeuwen en de papenkelder
Aan de Waalbandijk 7 te Boven-Leeuwen staan de overblijfselen van het adellijk Huijs te Leeuwen. Het bestaat uit het zeventiende-eeuwse poortgebouw...
Prent van het Badhuis in het park van Biljoen, circa 1815. Bron: Geldersch Landschap en Kasteelen
Baden in eenvoud
In het park van Biljoen staat in de negentiende eeuw een badhuis. Het is romantisch gelegen, vlakbij een waterval in de ...
De Frisokazerne in Ede. Bron: Collectie Gemeentearchief Ede, nr GA30901
Garnizoensstad Ede
Op grote terreinen in Ede hebben meer dan honderd jaar militairen gewoond en gewerkt. De kazernes lagen aan de rand van Ede, daar waar de...
Nederhagen afgebeeld op een kaart van Overhagen en omgeving, door Nicolaas van Geelkercken, 1651-1653. Bron: Gelders Archief, Arnhem
Mysterieus Nederhagen
Vooral in de winter is het goed te zien: hier ligt een vierkant omgracht perceel, de plaats van een verdwenen kasteel. ...
Watertorenweg 3, Commandopost BB (Bron: Wikimedia, foto: 'Havang(nl)')
Atoombunker Berg en Dal
Wat nu een technische ruimte voor KPN is in Berg en Dal, was tientallen jaren geleden nog een commandopost van het Provinciaal Commando der Dienst...
Het klompenmakershuis. © Hans Barten
Klompenmakershuis
In deze eenvoudige hallehuisboerderij, oorspronkelijk in gebruik als tabaksboerderij, woonde vroeger een klompenmaker. Oudere Drutenaren herinneren zich nog de klompenbomen die langs het huis lagen...
Tekening van kasteel Biljoen in 1874 © PD
Velp
Velp is met bijna 18.000 inwoners ruimschoots het grootste van de zeven dorpen, die de gemeente Rheden telt. Het ligt genesteld in de oksel van...
Mensen brengen zich in veiligheid op de dijk bij doorbraak door kruiend ijs bij Millingen in 1799 © Reinier Vinkeles, Topografie van Nederland, collectie Universiteitsbibliotheek Leiden
Alarm bij overstromingen
Vanaf omstreeks 1600 werden overstromingen ernstiger en kwamen ook vaker voor. De bewoners van het rivierengebied waren vaak al gealarmeerd door overstromingen stroomopwaarts in Duitsland,...
Driekske van Wordragen schrijft in dagboek
Kerstnachtmuziek Ammerzoden
Ammerzoden kent een bijzondere en sfeervolle Kerstnacht-traditie. Een drietal groepjes muzikanten van Fanfare St. Caecilia speelt op bijna alle straathoeken kerstmuziek. Deze mooie traditie is...
Huizen in de wijk Lanxmeer
Ecologische wijk Lanxmeer
Direct tegenover het NS-station van Culemborg ligt de wijk Lanxmeer. Voor Nederland en daarbuiten een voorbeeld van 'duurzaam bouwen'.
Het Diaconessenhuis in Arnhem in 1945. Hier was voor de slag het Duitse Kriegslazarett gevestigd. Bron: Gelders Archief © Fotograaf: dr. B.C. Charbon
Gewond in de strijd
Naast het grote aantal gesneuvelden vielen er ook veel gewonden in de verwoede strijd rond Arnhem en Oosterbeek. In de regel werden de gewonde militairen...
Skelet Frankische ruiter
Twee ijzeren zwaarden
Na de val van het Romeinse rijk ging het Valkhofterrein over in het bezit van de Frankische koningen. Kort na 600 bouwden...
Markthal
Veemarkt op de Houtkamp
Volgens de kadastrale kaart uit 1832 werd op de Houtkamp al een beestenmarkt gehouden. Toch werd pas op 13 december 1880 ...
Mensje van klei, gevonden in Wijchen © Museum het Valkhof
Mensje van klei
Hoewel alle creaties die enigszins lijken op een mens uit de prehistorie ontzettend zeldzaam zijn, was dit beeldje niet al te moeilijk om te maken....
Het postkantoor, gebouwd door rijksbouwmeester Peeters. © Hans Barten
Voormalig postkantoor
Dit monument is gebouwd door rijksbouwmeester Peeters. Het gebouw bestaat uit een begane grond met verdieping, voorzien van fraaie, bewerkte pironnen (loden versiering). De daken...
Veel Nijkerkers verloren rond 1780 hun leven aan een ziekte die nu eenvoudig te behandelen is ('roode loop' = dysenterie), foto Gerrit van de Veen, Nijkerk
Armoede in Nijkerk
Naast de voorspoed van de Nijkerkse Gouden Eeuw kwam tegelijkertijd veel armoede voor. Arbeiders, daggelders en hun gezinnen leefden in uiterst armoedige omstandigheden. Grote gezinnen...
Een tekening van kasteel Borculo uit 1743
Het verdwenen Hof te Borculo
De stamvader van het geslacht van de heren van Borculo is Henricus de Borculo, die in 1182 in de overgebleven geschriften voorkomt. Aanvankelijk richten de...
Toegang Landgoed Molecaten © mijnGelderland
Huis Molecaten en de familie Van Heeckeren, 1717-1942
De familie van Heeckeren van Molecaten bezit van 1717 tot 1989 landgoed en huis Molecaten. Zij onderhouden hartelijke banden met het Huis van Oranje. Het...
Arnold Joost van Keppel 1st Earl of Albemarle by Sir Godfrey Kneller
Arnold Joost van Keppel
Arnold Joost van Keppel (1670-1718) is een van de meest vooraanstaande personen in de zeventiende eeuw.
Exterieur salon vanuit het noorden, 1841. Uit 1841 is nog een tekening bewaard gebleven.  A. Verhuell schreef naar aanleiding van deze tekening:   ‘Deze eenvoudige uitspanning lag aan de Noordzijde van de beek. Hoevele vroolijke buitenpartijen heb ik dáár bijgewoond, die de schoorsteenen deed roocken van het pannekoeken bakken, eerst als kind, met gezelschappen in twee of drie char à bancs uit Doesborgh – toen als knaap en als jongeling. Later werd het mooier, kwam er een groot hotel, en een steenen brug- maar met de ware ongegineerde buitenpret was het gedaan’.  (Bron: Gelders Archief, GM 09719)
Hotel Beekhuizen
Op het landgoed Beekhuizen heeft Alexander Jacob van Spaen, heer van Biljoen, in 1844 een groot gebouw gesticht, bestemd voor logement. Dit logement, dat aan...
De optocht op Eibertjesdag
Eibertje, een legende
Op grond van de overleveringen mogen we aannemen dat Eibertje omstreeks 1850 leefde in het arme Vierhouten. Het verhaal gaat dat Eibertje van Vierhouten naar...
Koninginnedag in Putten
Koninginnedag in Putten
"Koninginnedag, wat moet je ervoor doen, je moet je fiets versieren als je dat wilde. Dan werd er, als het zover was, de vlag gehesen...
O.L.V. Ten Hemelopnemingkerk in Huissen (Bron: Wikimedia)
Huissen door de eeuwen heen
Het Gelderse Huissen bestaat uit verschillende onderdelen. Zo is er Huissen-stad (de oude stad), Huissen-Zand, een tweede aangrenzende kern vooral gericht op de tuinbouw en...
Aangenomen wordt dat J.F. Martinet in Rhenoy in de voormalige pastorie van de hervorme kerk woonde.
Dominee Johannes Florentius Martinet
In Rhenoij woonde in de achtiende eeuw een beroemde dominee, genaamd Johannes Florentius Martinet (1729-1795). Een zeer geleerd man die de auteur werd van een...
Theo Mann-Bouwmeester, 1895. Fotograaf onbekend. Collectie TIN. (Theater Instituut Nederland)
Vermaard toneelspeelster uit Zutphen
Sinds 1955 wordt elk jaar de Theo d'Or prijs uitgereikt aan de beste actrice van dat seizoen. Deze prijs is genoemd naar toneelspeelster Theo Mann...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl