Tijd van wereldoorlogen

Kenmerkende ontwikkelingen van deze periode:

Arnhem, dam cirquit Airborneplein
Airborneplein
Na de oorlog werd dit verkeersplein aangelegd. Op 17 september 1945 vond op het Airborneplein de eerste herdenking van de Slag om Arnhem plaats.
Aquarel, generaal Hackett, 1944. Collectie Historisch Museum Ede
Onderduikadres Generaal Hackett
In 1944 heeft Hackett het commando van 4de Britse parachutistenbrigade tijdens Operation Market Garden. Hij wordt op 18 september 1944 warm ontvangen als hij, met...
Een sigarenadvertentie (Bron: http://members.ziggo.nl/henkies/lint.htm)
De invoering van een bindende CAO
In de jaren twintig en dertig was gemiddeld de helft van de personen werkzaam in de Nederlandse sigarenindustrie lid van één ...
De Kerkallee vlak na de oorlog. De bomen zijn hier nog jong, omdat zij in de plaats zijn gekomen van de bomen die door de Duitsers waren omgezaagd met daartussen de booby-traps.
De bevrijding van Velp
Dit is het ooggetuigenverslag van Cor van Rietschoten. Hij zag zijn ouderlijk huis verbranden bij de bevrijding van Velp in 1945. Op 17 april 2017...
Gebouw Hannah van Het Apeldoornsche Bosch
Deportatie vanuit Het Apeldoornsche Bosch
Het Apeldoornsche Bosch werd in 1909 geopend. Het was een joods psychiatrisch ziekenhuis waar patiënten volgens de typisch joodse traditie konden leven: kosjer eten, viering...
Streektaalkoffer
Over overlijden in Ulft
"Als de kist in de lijkkoets lag met een of twee paarden ervoor werd er naar het kerkhof gereden en de familie,...
Tribune van het Openluchttheater tijdens de Heideweek © Collectie Gemeentearchief Ede
Een openluchttheater voor Ede
Er is een overeenkomst tussen een NEC-supporter in het Nijmeegse Goffertpark en een bezoeker van het Openluchttheater in Ede. Zij bevinden zich allebei op een...
Het massagraf voor de inwoners uit Huissen die zijn omgekomen tijdens de Tweede Wereldoorlog (Bron: Tracesofwar.com, foto: Anneke Moerenhout)
Oorlog en opbouw in Huissen
Tijdens de Tweede Wereldoorlog kan Huissen niet ontkomen aan het geweld van de oorlog. De stad ligt ingeklemd tussen de twee brandpunten Arnhem en Nijmegen....
Blijf staan, gedicht van Ben Sikken. © Afbeelding: E. Hoeven
Blijf staan en vecht
In het najaar van 1944 merken de Duitsers dat er in Wageningen gespioneerd wordt voor de geallieerden. Daarom moeten alle inwoners de stad verlaten. Wageningen...
Aan het eind van de twintigste eeuw geven leden van Het Gelders Orkest workshops aan middelbare scholieren (Bron: Het Gelders Orkest)
Een Gelders voorvechter van cultuurspreiding
'Niemand denkt eraan om de kraaminrichtingen alleen in het westen te concentreren, alleen op artistiek en cultureel gebied wordt de nataliteit bijzonder sterk in het...
Schilderij Lord van Wijhe (Gerrit Jan van Wijhe), hier afgebeeld in de rol als clown in het openluchtspel van de Heideweek van 1937, Circus Petrowitsch , R. de Ruyter 1947. Collectie Historisch Museum Ede
'Lord van Wijhe'-straat
Alleen oudere Edenaren zullen weten welk stukje straat met de Lord van Wjjhe-straat, een onofficiële naam, wordt bedoeld. Het betreft een...
Een Nederlandes verpleegster helpt gewonde Britse para’s bij Oosterbeek (Bron: Stichting Liberation Route Europe, © Beeldbank WO 2 – NIOD)
De vriendschapsband
September 1944, Operatie Market Garden, het geallieerden offensief is begonnen. Twee bevriende zweefvliegtuigpiloten kruisen elkaars pad. Een van hen raakt zwaar gewond. Bij het voorlopige...
03 Utrechtseweg 87
Utrechtseweg
Het beeld "de vrouw in oorlogstijd" op deze plaats herinnert aan de vrouwen die in de oorlogsjaren een belangrijke rol in het verzet hebben gespeeld....
27a Arbeidsbeurs B 3873 8
Crisisjaren, 1929-1940
Tussen 1931 en 1937 bezochten de werkloze Arnhemmers geregeld de Arbeidsbeurs aan het Velperplein. Ze hoopten daar te horen te krijgen dat er wat werk...
Heilig Landstichting
Heilig Landstichting
In de heuvels rondom Nijmegen verrijst tussen 1911 en 1940 een stukje Midden Oosten - de Heilig Land Stichting. Het park, naar een ontwerp van...
Voormalig NCS BC6 Zuiderzeetram nu bij Gooise Tramweg Maatschappij © Erik Swierstra
De Zuiderzeetram
De Zuiderzeetram verbond Hattemerbroek en Nunspeet via Elburg met elkaar. Een zijtak legde een verbinding tussen Wezep en De Zande (Overijssel). De Zuiderzeetram reed slecht...
Berchmanianum
'Monnikendam aan de Waal'
Nergens in Nederland stonden rond 1900 zoveel kloosters als in Nijmegen. De stad werd daarom ook wel 'Monnikendam aan de Waal' genoemd. Samen met de...
De rijk gedecoreerde woning. © Hans Barten
Villa
Moesten we in de Hogestraat op nummer 17 bang zijn voor de tandarts, op nummer 24 is het de dokter die ons tegemoet trad. De...
De Polen vertrekken (Bron: Stichting Liberation Route Europe)
De Polen van Driel
Generaal Sosabowski en zijn Eerste Poolse Onafhankelijke Parachutistenbrigade hebben in de slag om Arnhem moedig gehandeld. De grote verdiensten die zij daarmee hebben gehad voor...
Boomgaard Doddendaal in bloei. © Gemeente Beuningen
Hoogstamboomgaarden
Hoogstamboomgaarden bestaan uit fruitbomen met op ongeveer twee meter hoogte de eerste dwarstakken. De gunstigste groeiplaats voor boomgaarden zijn plaatsen die niet te drassig zijn...
Arnhem, Utrechtseweg 72
Utrechtseweg 72
Tijdens de slag om Arnhem hebben diverse eenheden via de Utrechtseweg / Utrechtsestraat ("Bovenover") geprobeerd de Rijnbrug te bereiken. Dit lukte hen echter niet. Ze...
Een kerstbal
'Jenne met de benne' op kerstavond
Kerstavond, ook wel deelavondje genoemd, omdat dan de noten en appels verdeeld werden.
Gymnasium Doetinchem de doop van de geslaagden in 1933
De doop van examenkandidaten
In Doetinchem werden geslaagde jongens van het Gymnasium van dominee Jan van Dijk gedoopt onder de waterpomp als ze geslaagd waren.
De Spoorstraat in het centrum van Nijkerk tijdens de overstroming in 1916 (archief Stichting Oud Nijkerk)
De watersnood van 1916
De laatste keer dat Nijkerk door een grote overstroming onder water kwam te staan, was in 1916.
Nannenberg wanneer hij ca. 25 à 30jaar is
Nannenberg: sociaal-democraat in Opheusden
Wie had ooit gedacht dat de jonge Eisse Sipko Busscher Nannenberg uit Eenrum (Groningen) na zijn aanstelling als onderwijzer in Opheusden propagandist en spreker voor...
Maartekeur
Maartekeur
De Maartekeur in Lochem was een van de laatste openbare vrijstermarkten, zoals die ooit op tal van plaatsen in Nederland en daarbuiten voorkwamen. Zoveel is...
Het Diaconessenhuis in Arnhem in 1945. Hier was voor de slag het Duitse Kriegslazarett gevestigd. Bron: Gelders Archief © Fotograaf: dr. B.C. Charbon
Gewond in de strijd
Naast het grote aantal gesneuvelden vielen er ook veel gewonden in de verwoede strijd rond Arnhem en Oosterbeek. In de regel werden de gewonde militairen...
Tamboerbosjesschool in oorspronkelijke staat
De verdwenen Tamboerbosjesschool
Waar in Arnhem nu de Amsterdamse weg loopt en het nieuwe station staat, stond van 1918 tot 1999 de Tamboerbosjesschool. De school was een opvallend...
Duitse begraafplaats in Ysselstein
Duitse veldgraven in Oosterbeek
Van 17 tot 26 september 1944 werden door Britse en Duitse militaire eenheden in Arnhem en Oosterbeek en omgeving zware gevechten geleverd die later onder...
Het statige pand van de firma Dullaert op de rechterhoek van Nieuwstad en Gasthuisstraat
Nieuwstad 13 en 15
Niet alle afbraak van panden in Zutphen had te maken met vernieling door het bombardement. De stad is ook veranderd tijdens de bevrijding. Sommige gebouwen...
Het voormalig weeshuis in Buren
Een verhaal van een weeskind
Gerard van den Berg werd in 1935 als 1,5-jarige jongen opgenomen in het Koninklijk Weeshuis in Buren en woonde daar achttien jaar.
Elftal NEC
NEC
Van een volksclubje zonder eigen speelveld groeide NEC uit tot een landelijk spelende voetbalvereniging. Vanaf 1945 speelde NEC in De Goffert. Dit was in die...
Kreijnckstraat 3 in de jaren 1950.
Schuilkelders
Schuilkelders waren er in soorten en maten. Je had openbare kelders, zoals die onder Broederenklooster en Rijkslandbouwwinterschool aan de Rozengracht. Maar ook bij particulieren kon...
Josephine Baker in 1950 (Bron: Wikimedia)
Josephine Baker treedt op!
In oktober 1944 trad hier in Café van Lin in Overasselt de wereldberoemde revuester Josephine Baker op. Drie avonden achtereen gaf zij, begeleid door een...
Arnhem, Velperplein
Velperplein
De huizen Velperplein nr. 7, 8 en 9 vormden een bolwerk van ondergronds verzet.
St Josephkerk Arnhem.jpg (1)
Genoemd naar de patroonheilige van de kerk
In de vroegere St. Josephkerk in Arnhem was het omstreeks het midden van de vorige eeuw een traditie, ingesteld door de toenmalige pastoor v.d. Loo,...
Arnhem, Gele Rijdersplein
Gele Rijdersplein
De Willemskazerne aan het Gele Rijdersplein werd door Duitse militairen gebruikt. Op 17 september 1944 werd deze kazerne, als een van de eerste oorlogshandelingen in...
Het plan van de architecten W.P. Meijer en G.J. Uiterwijk voor het 'Strooien Dorp'. Het bevatte 24 woningen en 4 landarbeiderswoningen.
Sociale woningbouw
Het aannemen van de Woningwet in 1901 was een eerste aanzet tot het verbeteren van de sociale woningbouw. Dat was hard nodig, want aan het...
Wim Teerink
Werken in de zuivelfabriek
Wim Teerink (1939) woont buiten Halle op een oude boerderij. Hij barst van de verhalen over de periode dat hij werkte voor Zuivelfabriek Erica in...
Verkiezingsuitslagen aan de gevel van het gebouw van de Nieuwe Apeldoornsche Courant aan de Kanaalstraat in Apeldoorn, jaren twintig (Bron: Archief Wegener, Apeldoorn)
De komst van het nieuwe kiesstelsel
Het nieuwe kiesstelsel bracht grote veranderingen teweeg in het politieke krachtenveld. Alle mannen boven de achttien jaar - na 1919 aangevuld met alle vrouwen boven...
Presentatie van het boek Ede 1940-1945 in de trouwzaal van het gemeentehuis te Ede. V.l.n.r.: wethouder J.J. Modder, Gert Plekkringa, Vincent Lagerweij, Henk Bakkenes en burgemeester W. Blanken.
Het oorlogsarchief van Ede
In 1990 verscheen Ede 1940-1945 van Vincent Lagerwij en Gert Plekkringa. Voordat het boek verscheen, werd in de jaren tachtig een collectie samengesteld: Collectie Ede...
Kees Mulder, portret © Bron: De Tijd 4 mei 1955
De Rode Pimpernel
Kees Mulder is tijdens de oorlog als verzetsstrijder actief. Onder de schuilnaam de Rode Pimpernel helpt Kees tientallen mensen die moeten vluchten, waaronder tientallen joden....
Aanleg van de tramlijn, 1906. Collectie Regionaal Archief Rivierenland, Tiel
De tramlijn Tiel, Buren, Culemborg
17 november 1906 is het eindelijk zover. Na vijfentwintig jaar onderhandelen wordt de TBC-lijn, de tramlijn Tiel, Buren, Culemborg, geopend. De verwachtingen zijn hoog gespannen:...
Kijk achterom. © Foto J.Lookman
Wegwezen!
Het spel Wegwezen begint.
Boerderij op een terp © Jan Reijnen
Geïsoleerd wonen op een terp
Voor de komst van de stoomgemalen in het land van Maas en Waal werd bij langdurig hoogwater in de Maas de natuurlijke lozing van deze...
Kasteel Slangenburg
Benedictijnen op Slangenburg
In oktober 1945 nemen benedictijnen hun intrek in kasteel Slangenburg te Doetinchem. Het huis wordt ingezegend door de abt van Oosterhout en zo begint het...
Hotel Peter
Toerisme Ermelo
In de gemeente Ermelo ontwikkelt het toerisme zich vooral in de eerste helft van de twintigste eeuw. Ermelo met zijn uitgestrekte heidevelden en bossen is...
Kaart Wageningen naar de Bilt - aardappels halen
Aardappels halen
Vanaf 1 oktober 1944 mogen de inwoners van Wageningen niet meer in de stad zijn. Met weinig spullen verlaten ze de stad. Ze gaan...
Het groene Stationsplein in 1912
Stationsplein-omgeving
Het is moeilijk voor te stellen hoe deze plek er vóór de oorlog heeft uitgezien; de situatie is totaal gewijzigd. Hier lag het oude Stationsplein,...
Paviljoen De Montfoort. © Hans Barten
Boldershofcomplex
Het gebouwencomplex Boldershof werd in het begin van de twintigste eeuw gebouwd door Edouard Cuypers. Hij was de neef van de beroemde architect dr. Pierre...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl