Tijd van wereldoorlogen

Kenmerkende ontwikkelingen van deze periode:

In deze ovenkamers vonden twintig gezinnen een veilig onderkomen tijdens de Slag om Arnhem in september 1944
Opvang in Steenfabriek de Panoven
Na een vermoeiende tocht vanuit Angeren bereikte de familie Kleberg uit Arnhem uitgeput een boerderij in Lathum. De familie, bestaande uit zeven personen met een...
De vernielde Eusebiustoren werd symbool van het zwaar getroffen Arnhem (Bron: Canon van Arnhem)
De Slag om Arnhem
Na meer dan vier jaar bezetting krijgen Nederlandse burgers in september 1944 hoop dat de vrijheid in zicht is. Operatie Market Garden gaat van start...
dorpsschool
Onderwijs
Van oudsher speelde de kerk een grote rol in het geven van onderwijs aan kinderen en volwassenen. Zo waren er klooster- en domscholen, ook in...
Drieluik van de familie Kanis, Links de vader met zijn zoon: Peter Canisius
Beeld Petrus Canisius
Dit bronzen beeld van Petrus Canisius is gemaakt door Toon Dupuis. Petrus Canisius werd in 1521 geboren als zoon van Jacob ...
Dijkmagazijn Deest op de Waalbandijk. Foto Hans Barten
Dijkmagazijn Deest
Langs de grote rivieren staat een groot aantal dijkmagazijnen. Deze dijkmagazijnen zijn gebouwd in de tijd van de polderdistricten en in de tijd dat veel...
17a Provinciehuis mei 2008 Cor Bekink 27
Stad der Provincie, vanaf 1817
In 1817 werd Arnhem officieel de hoofdstad van Gelderland in het nieuwe Verenigd Koninkrijk der Nederlanden. Een al bijna driehonderd jaar bestaande traditie werd daarmee...
Loenermark ijkbasis zijaanzicht1 Foto: Geldersch Landschap Geldersche Kasteelen
Werkverschaffing op de Loenermark
Het zuidelijke deel van de Loenermark heeft eeuwenlang uit heidevelden met vliegdennen bestaan, omgeven door eikenhakhout. In 1932, tijdens de crisisjaren, werd de Loenermark aangekocht...
De Spoorstraat in het centrum van Nijkerk tijdens de overstroming in 1916 (archief Stichting Oud Nijkerk)
De watersnood van 1916
De laatste keer dat Nijkerk door een grote overstroming onder water kwam te staan, was in 1916.
Kamp Schut © Wikipedia commons, publiek domein, CC0
Ontruiming van Joodse werkkampen in Gelderland
In de jaren dertig zette de Nederlandse overheid als werkverschaffing voor werklozen werkkampen op door heel Nederland. Ook in Gelderland bevonden zich een aantal van...
 overstroming
Watersnood Putten
Met het gedurig stijgen van de zeespiegel kwam de zee steeds dichter bij de voet van de Arkemheense zeedijk. Regelmatig veroorzaakten stormen dijkdoorbraken. Vooral de...
Noodziekenhuis in de openbare school aan de Gasthuisstraat. Verschillende evacués kwamen uit een psychiatrisch ziekenhuis in Wolfheze. Voor hen en andere patiënten werden noodziekenhuizen ingericht (in de Gruno aan de Wallerstraat, in het Oude Mannen- en Vrouwenhuis aan het Vetkamp en in de openbare school aan de Gasthuisstraat). (Bron: archief Stichting Oud Nijkerk
De hongerwinter
Tijdens de laatste acht maanden van de oorlog, van oktober 1944 tot en met mei 1945, werd het in Nijkerk erg druk. Begin oktober kwamen...
Paard en wagen in Arnhem.jpg
Pakjes rondbrengen met paard en wagen
Mijn familie had vroeger een transportbedrijf in Arnhem. Wij brachten met paard en wagen de pakketjes rond. Ons huis was zo ingericht dat wij boven...
Rokende puinhopen van Barlheze en Apenstert, overdekt met hooi van boerderij De Jonge op de hoek Rozengracht/Barlheze. Door de explosies kwam het hooi overal terecht.
Chaos na het bombardement
Een jonge ooggetuige uit De Hoven, de wijk van Zutphen aan de overkant van de IJssel, vertelde hoe hij tijdens het steppen vliegtuigen zag aankomen...
Slachthuis Welgelegen
Slachthuis Welgelegen
In de jaren '20 kreeg de Dienst Gemeentewerken de opdracht om op Welgelegen een nieuw gemeentelijk slachthuis te bouwen. Gemeentelijk Bouwmeester Gerrit De Zeeuw maakte...
Canadese bevrijders rijden de Oosterstraat binnen (archief Stichting Oud Nijkerk)
Nijkerk bevrijd!
Aan het eind van de oorlog kwam Nijkerk onder 'friendly fire' te liggen. Het Canadese leger beschoot Nijkerk om de daar nog aanwezige Duitsers te...
Oude ansicht Boldershof Druten. Bron: www.canonsociaalwerk.eu
Boldershof, instelling ter verzorging door Franse zusters
In de Ambtshuisstraat in Druten staan de oude paviljoens van Boldershof. In 1903 kopen de Franse zusters Filles de la Sagesse (dochters der Wijsheid) de...
Andreas dèr Mouw
Wijsgeer, dichter, astronoom Andreas dèr Mouw 1863 - 1919
Het verblijf van de wijsgeer, dichter, taalkundige en astronoom Andreas dèr Mouw (Westervoort 1863-Den Haag 1919) in Doetinchem heeft maar veertien jaar geduurd. Toch was...
De ravage na het bombardement
Garage Hardonk
Autoverkoper Hardonk uit Deventer opende rond 1930 een garagefiliaal in het grote hoekhuis aan de Stationsweg, tóen de verbindingsweg tussen het Stationsplein en de IJsselbrug....
Arnhem, Steenstraat 7
Steenstraat 7
Het Airborne gedenkraam in de Sint Martinuskerk toont een brandende Gelderse hoofdstad.
Bebouwing Nieuwstraat voor de oorlog (Bron: archief Stichting Oud Nijkerk)
Evacuatie aan het begin van de oorlog
Nadat Duitsland Polen was binnengevallen, werd het steeds spannender of Nederland haar neutraliteit zou kunnen behouden. April 1940 bezetten de Duitsers Denemarken en Noorwegen.
Eli van Spier bij de bevrijding mei 1945
Slagerij Abraham van Spier & Co.
Mei 1945. Eli van Spier viert de bevrijding, omringd door Culemborgers en Canadese militairen. Hij behoort tot de weinige joodse inwoners van de stad die...
De voormalige tandartswoning. © Hans Barten
Kantoor
Aan dit huis hebben veel inwoners uit het Land van Maas en Waal behoorlijk heldere herinneringen. Hier woonde en werkte tandarts Chardon.
melkfabriek
Boterfabriek
De 'botterfabriek' aan de Stationsstraat vormt de oudste moderne 'industrie' in Putten. Zij is in 1904 gesticht als het Puttense onderdeel van de boterfabrieken 'Nijkerk...
De verwoestingen in De Apenstert na het bombardement
De Apenstert
Tussen Kreijnckstraat 7 en Rozengracht 17 liep vroeger de Apenstert, genoemd naar een twaalfde-eeuwse toren die er ooit stond. De Apenstert was qua bewoning een...
Helena Theodora Kuipers-Rietberg was een Nederlands verzetsstrijder die een voorname rol heeft gespeeld in de Tweede Wereldoorlog. In het verzet werd zij Tante Riek genoemd. © Winterswijkse Musea via Nationaal Onderduikmuseum Aalten
Oprichting van de Landelijke Organisatie voor Hulp aan Onderduikers
De gereformeerde dominee Frederik Slomp uit Heemse (Overijssel) en de sterk antinazistische huisvrouw Heleen Kuipers uit Winterswijk kwamen elkaar in 1942 in het verzet tegen....
Hoek IJsselkade-Marspoortstraat, met aan de rechterzijde het Scheepvaarthuis, rond 1910.
Het Scheepvaarthuis
De hulpverlener die tijdens het bombardement het huis van de familie Barto nét op tijd verliet, bereikte al rennend de kelder van het Scheepvaarthuis op...
Het voormalig Asielzoekerscentrum Culemborg (Foto: Panoramio)
Tolerant en gastvrij Gelderland
Asiel zoeken is al een eeuwenoud fenomeen. Gelderland heeft een bijzondere geschiedenis als het gaat om de opvang van asielzoekers.
33a GirogebouwMei 2008 JdV 27
Dienstverlenende bedrijven, vanaf 1945
Na de Tweede Wereldoorlog groeide de dienstverlening zeer sterk in Arnhem. In de stad vestigden zich nieuwe grote zakelijke dienstverleners, zoals de Giro. Daarnaast veranderden...
Inwoners Balgoye brengen het geredde vee naar Grave tijdens overstroming 1926. Bron: Pagus Balgoye
Maasbandijk en watersnood bij Balgoy en Keent
Op de Maasbandijk in Balgoy heeft men een prachtig uitzicht over de Maas en het typische landschap waar Balgoy en Keent deel van uitmaken. De...
Vliegveld Deelen, Arnhem. Duitse monteurs werken aan een vliegtuigmotor, 1940-1944. © Gelders Archief
De Nachtjacht
Het door de bezetter gevorderde vliegveld in Deelen bij Arnhem stond niet op zichzelf: het maakte onderdeel uit van een linie die zich uitstrekte van...
Vooraanzicht Sint Paschaliskerk Woezik. Bron: Wikimedia Commons, Havang 2013
Sint Paschaliskerk, een kerk die er moest komen
Het is nog altijd pijnlijk te zien hoe lang de rooms-katholieke Woezikse gemeenschap letterlijk heeft moet vechten voor de status van...
Steenfabriek Vogelensangh. Fotografie Hans Barten
Steenfabriek Vogelensangh
Tot in de zestiger jaren van de vorige eeuw had vrijwel ieder dorp aan de Waal een of meerdere steenfabrieken. Ook Deest had steenfabrieken en...
Transformatorhuisje aan de Hooistraat. © Hans Barten
Transformatorhuisje
Dit monument is een vrijstaand transformatorhuisje van de P.G.E.M. (Provinciale Geldersche Electriciteits Maatschappij). Deze naam staat bij vergelijkbare huisjes meestal op een P.G.E.M.tegeltableau, maar datontbreekt...
Kijk achterom. © Foto J.Lookman
Wegwezen!
Het spel Wegwezen begint.
Joods monument aan de Boliestraat
Doetinchemse joden in de Tweede Wereldoorlog
In Doetinchem is voor de Tweede Wereldoorlog sprake van een bloeiende joodse gemeenschap. Vooral in de Boliestraat vond men joodse middenstanders. Bekend zijn de...
Het Diaconessenhuis in Arnhem in 1945. Hier was voor de slag het Duitse Kriegslazarett gevestigd. Bron: Gelders Archief © Fotograaf: dr. B.C. Charbon
Gewond in de strijd
Naast het grote aantal gesneuvelden vielen er ook veel gewonden in de verwoede strijd rond Arnhem en Oosterbeek. In de regel werden de gewonde militairen...
Een Nederlandes verpleegster helpt gewonde Britse para’s bij Oosterbeek (Bron: Stichting Liberation Route Europe, © Beeldbank WO 2 – NIOD)
De vriendschapsband
September 1944, Operatie Market Garden, het geallieerden offensief is begonnen. Twee bevriende zweefvliegtuigpiloten kruisen elkaars pad. Een van hen raakt zwaar gewond. Bij het voorlopige...
Elftal NEC
NEC
Van een volksclubje zonder eigen speelveld groeide NEC uit tot een landelijk spelende voetbalvereniging. Vanaf 1945 speelde NEC in De Goffert. Dit was in die...
Kamp Amersfoort
Kegelclub Wenters in de problemen
Tijdens de bezetting brengt zelfs een potje kegelen risico's met zich mee, blijkt uit de geschiedenis van Kegelclub Wenters uit Winterswijk.
De Polen vertrekken (Bron: Stichting Liberation Route Europe)
De Polen van Driel
Generaal Sosabowski en zijn Eerste Poolse Onafhankelijke Parachutistenbrigade hebben in de slag om Arnhem moedig gehandeld. De grote verdiensten die zij daarmee hebben gehad voor...
Gemaal Van Citters I te Niftrik © Wikimedia, Havang
Van Citters I, toch nog een gemaal...
In het totaal van de waterstaatsgeschiedenis van het Land van Maas en Waal en Rijk van Nijmegen-West nam het deel waarin Wijchen, Niftrik en Balgoy...
Na eerste de kiosk ingericht te hebben bij Koepel de Kaap, startte Derk Berger uit Rheden een kraampje bij de T-kruising bij het monument De Posbank. Dit kraampje zou in de 50-er jaren plaatsmaken voor een echt restaurant, het landelijk bekende Paviljoen De Posbank, 1950
Nationaal Park Veluwezoom
Hagenau behouden!- als een jubeltoon is het door de steeds aangroeiende gelederen der natuurvrienden gegaan, en ze hebben niet geaarzeld - ieder naar vermogen -...
Middeleeuwse kunst
Kasteel Huis Bergh
Het Kasteel Huis Bergh is een van de grootste kastelen van Nederland en stamt uit de 13e eeuw. In de loop van...
Het plan van de architecten W.P. Meijer en G.J. Uiterwijk voor het 'Strooien Dorp'. Het bevatte 24 woningen en 4 landarbeiderswoningen.
Sociale woningbouw
Het aannemen van de Woningwet in 1901 was een eerste aanzet tot het verbeteren van de sociale woningbouw. Dat was hard nodig, want aan het...
Sinterklaas ansicht
Sinterklaas in Ulft
"Weken van te voren was je al zenuwachtig, vooral voor Zwarte Piet met zijn zak en roe. Al heb ik nooit meegemaakt...
Een knoop in het liefdeslaantje
Het liefdeslaantje van Vorden
Als je gaat wandelen in het bos rondom kasteel Vorden dan vind je daar ten zuiden, evenwijdig aan de Veengoot, een bijzondere bomenlaan. Vroeger heette...
Op zaterdag in de teil
Op zaoterdag in de teil
Wie is der vandaag as eerste aan de beurt? Ikke, nietes ikke, da’s nie waor, wel waor. Vas pandoer, iedere zaoterdagmiddag was ‘t ‘t eigeste...
Luchtfoto met daarop aangegeven de locatie van de tuin van het woonhuis van Misset
Bombardementen 19 en 21 maart
Op 19 maart werd er een bombardement uitgevoerd, gericht op de tuin van het woonhuis van Misset aan de Waterstraat, vlak achter de drukkerij. Volgens...
'Kaart van Lochem en omstreken' 1920-1940 (uitgegeven door het Verfraaiingsgezelschap Lochem) © Gelders Archief (0509 kaartenverzameling 1140)
Engelse wapendropping voor het Achterhoeks verzet
Op 11 november 1944 vond in het Grote Veld, een op sommige plaatsen slechts dun begroeid bos- en heidegebied, tussen Lochem en Vorden een ‘wapendropping’...
Agathe Wegerif, circa 1920
Batik-ateliers van Agathe Wegerif
De eerste grootschalige projectontwikkeling ondernam Chris Wegerif in 1897 en betrof het zogenaamde 'Kalverstraatgebied', waarin hij verschillende arbeiders- en middenstandswoningen verhief. Daar stonden...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl