Streekgeschiedenis

In Gelderland zijn ruim 80 historische verenigingen actief. Deze verenigingen maken zich sterk voor het bewaren en onder de aandacht brengen van de lokale geschiedenis. De enthousiaste leden doen er onderzoek naar en geven er boeken over uit, maken tentoonstellingen en geven lezingen over deze onderwerpen.

Er zijn veel verhalen over de lokale geschiedenis die interessant zijn voor bezoekers van de streek. Toch vinden deze kleine historiën vaak niet hun weg naar de grote geschiedenisoverzichten, daarom zijn de Gelderse pareltjes hier te vinden op mijnGelderland!

Alem © Wikimedia, foto: Vincent van Zeijst CC-by
Alem in de Bommelerwaard
Gerrit Verkuil (81 jaar) is geboren en getogen in Bruchem, een klein dorpje (een dorpje of een klein dorp) ten zuidwesten van Zaltbommel. Hij is...
Buurtboek van de buurschappen Wekerom Eschoten de Hoge en de Lage Valk 1758-1854
Buurschappen
Vanuit de oudste nederzettingen van landbouwers ontwikkelden zich buurschappen. De termen buurtschap, buurtdag, buurtspraak en buurtmeester vinden we terug in bronnen uit de zestiende eeuw....
Feltman vogelvluchtplan Nijmegen
Restanten stadsmuur
Het Hunnerpark is met het Kronenburgerpark en de Waalkade de enige plek in Nijmegen waar je nog restanten van de tweede ...
Boerderij 't Uiversnest. Foto Hans Barten
Boerderij 't Uiversnest in Deest
De naam van boerderij 't Uiversnest verwijst naar het nest van de uiver ofwel de ooievaar. Deze vogel siert al decennia lang het bovenlicht van...
Vloedschuur aan de Kornedijk. Bij dreigende overstromingen wordt het vee hier ondergebracht. Foto: Fotopersburo William Hoogteyling, Buren
Rampzalige overstroming
De sinds de 14e eeuw aangelegde dijken kunnen in de eeuwen daarna niet altijd een overstroming voorkomen. Nadat in november 1783 de winter is ingetreden...
Zwarte Boer
Zwarte Boer
De eeuwenoude uitspanning "De Zwarte Boer", gelegen in Leuvenum, heeft een geschiedenis die terugvoert naar ongeveer het jaar 1600. "De Zwarte Boer" bevindt zich op...
Marienwaerdt Huis
De Heerlijkheid Mariënwaerdt
In 1744 kocht de A.O.R.F. Graaf van Bylandt het voormalige kloosterdomein Mariënweerd. Het zojuist tot 'Hoge Heerlijkheid' gepromoveerde landgoed vormde voor Van Bylandt een belangrijke...
Jonge arbeider in een steenbakkerij in Gelderland, jaren dertig © Nationaal Archief CC0
Gelderse vlamovens
Als gevolg van de brandstofschaarste tijdens de Eerste Wereldoorlog zochten diverse takken van nijverheid naarstig naar mogelijkheden om te bezuinigen op het brandstofverbruik. In de...
Boelekearl in Halle © Geertwevers.blogspot.nl
De Boelekearl
Het dagelijks leven op de boerderij kon voor kinderen soms gevaarlijke situaties opleveren. Daarom bedachten ouders middelen om hun kinderen te beschermen, zoals het verhaaltje...
Huwelijksfoto van het echtpaar Von Hemert-van Pallandt, op het bordes van kasteel Rosendael. Foto 1921. © Collectie Toon Nelemans, Rozendaal.
Feest!
Feesten en ontvangsten horen al eeuwenlang bij Rosendael. Hooggeplaatst bezoek kwam veelvuldig op het kasteel, net als familieleden die hier langdurig logeerden. Huwelijken en andere...
Bord opgraving Holkerstraat, gemaakt te Harlingen in 1700/1725 (Foto: Archeologische Werkgemeenschap Nederland (AWN), afdeling Vallei en Eemland)
Sporen uit de Middeleeuwen en de Nijkerkse Gouden Eeuw
Op de hoek van de Holkerstraat en de Brink is tijdens opgravingen eind 1997 een groot aantal paalsporen gevonden van een...
De Valkhofburcht in 1641 door Jan van Goyen
Hoektoren Burcht
De bakstenen muur die hier zichtbaar is, vormde de noordwestelijke hoektoren van de Valkhofburcht. De burcht werd in de 12e eeuw...
Loenermark ijkbasis zijaanzicht1 Foto: Geldersch Landschap Geldersche Kasteelen
Werkverschaffing op de Loenermark
Het zuidelijke deel van de Loenermark heeft eeuwenlang uit heidevelden met vliegdennen bestaan, omgeven door eikenhakhout. In 1932, tijdens de crisisjaren, werd de Loenermark aangekocht...
Schaapscheerdersmaaltijd 1993 Gert Jan Koster © Historisch museum Ede
Schaapscheerdersmaaltijd
De schaapscheerdersmaaltijd werd op veel plaatsen op de Veluwe gegeten na het scheren van de schaapskudde in Loenen, Elspeet, Rheden en Ede. Nu leeft deze...
Grafsteen Iulius Pudens
Grafsteen Iulius Pudens
De oorsprong van de Sint Nicolaaskapel is altijd problematisch geweest. De Romeinse grafsteen van Gaius Iulius Pudens speelt een belangrijke rol...
Bovenkapel
De bovenkapel
Op de bovenverdieping van de dubbelkapel van het Agnietenklooster woonden de zusters de diensten bij. Ook buiten de missen die in...
De kruidenierswinkel van de familie H. Nillesen aan de Burgemeester Ottenhoffstraat in 1957. Foto Fam. A.Peters-Nilessen.
Van buurtwinkel tot supermarkt
De reclamefolder valt in de bus. 'Spetterende opening van de eerste Groesbeekse echte supermarkt' staat met grote letters op het drukwerk. In de folder staan...
Hanzepaardje © Stadsmuseum Harderwijk
Paardgewichtje
Één van de belangrijkste overblijfselen uit de Hanzetijd voor Harderwijk is het paardgewichtje dat in 1999 door de Harderwijker John ten Pierick werd gevonden in...
Weerwolf op een prent van Lucas Cranach de Oude uit 1512 © Gotha, Herzogliches Museum Landesmuseum
De weerwolf van Millingen
Het dorp Millingen aan de Rijn lag er uitgestorven bij. Pikdonker was de nieuwe maan en nergens zag je ook maar een straaltje licht. Alleen,...
Het Valkhof in het jaar 800 © Museum Het Valkhof
Palts van Karel de Grote
Omstreeks het jaar 777 liet de Frankische koning Karel de Grote een 'palts' bouwen op de Valkhofheuvel. Nijmegen lag in het noorden van zijn rijk,...
Hackforts Veenhuis © Collectie Gelderland
Hackforts Veenhuis bij Voorst
In de dertiende eeuw staat er al een huis ten oosten van de dorpskern van Twello. Het versterkte huis dat in de zestiende eeuw op...
Tabaksmagazijn Druten.
Tabak, het vergeten goud
Al in de achttiende eeuw wordt er tabak geteeld in het Land van Maas en Waal. De zavelige gronden op de oeverwallen en rivierduinen zijn...
Carillon Grote Kerk Nijkerk
Elke maandag 'de boerendeun'
In de 18de eeuw was Nijkerk een rijke stad, voornamelijk door de tabaksindustrie. De Ampsjonckers die in die tijd de stad bestuurden, vonden dat Nijkerk...
Fruitteelt in Tiel, 1949 (Fotograaf: Dolf Kruger, bron: [DKR-10001-5], De Waarheid, Nederlands Fotomuseum)
Tiel in wederopbouw
De periode van herstel en wederopbouw had in Tiel lang geduurd. Dat was niet vreemd. Het gebied behoorde tot de zwaarst gehavende streken van Nederland....
Foto, ENKA-poort versierd nav 25-jaar ENKA 1922-1947, 1947. Collectie Historisch Museum Ede
ENKA - Poortgebouw
In 1919 laat directeur dr. Hartogs een fabriek bouwen door genieofficier Van den Bosch. Na diverse grote uitbreidingen, voornamelijk in 1925...
Familiewapen van Schenk van Nijdeggen uit Wappenbuch des Westfälischen Adels
Geschiedenis van heerlijkheid Druten, Huis te Druten
Het Huis te Druten heeft alles te maken met de lange geschiedenis van de Heerlijkheid Druten. Deze valt in drie fasen uiteen, waarin families elkaar...
Concertprogramma van de Arnhemse Orkest Vereniging (Bron: Gelders Orkest)
Een spetterend optreden
Op woensdagavond 31 maart 1948 is de zaal van Cultureel Centrum De Reehorst in Ede afgeladen vol. Er vindt een bijzondere gebeurtenis plaats, want de...
Verheffing en brugerinitiatieven
In alle tijden zijn er gegoede burgers geweest die oog hadden voor het "nut van 't algemeen", maar opvallend veel initiatieven uit de negentiende zijn...
De zegels aan de verbondsbrief uit 1418 in het Regionaal Archief Zutphen © Ridders van Gelre (Omroep Gelderland)
Samenwerking tussen steden en ridders in het hertogdom
Hertog Reinald IV (ca. 1365-1423) jaagt op verschillende manieren de Gelderse edelen en steden tegen zich in het harnas. Laksheid en willekeur voeren de toon...
Jachtopziener op de Hoge Veluwe
Jacht in Gelderland
Al eeuwenlang wordt in Gelderland gejaagd. Ooit waren de mensen voor hun levensonderhoud van het wild afhankelijk. Tegenwoordig mag er alleen nog op wild gejaagd...
Aanleg van de tramlijn, 1906. Collectie Regionaal Archief Rivierenland, Tiel
De tramlijn Tiel, Buren, Culemborg
17 november 1906 is het eindelijk zover. Na vijfentwintig jaar onderhandelen wordt de TBC-lijn, de tramlijn Tiel, Buren, Culemborg, geopend. De verwachtingen zijn hoog gespannen:...
Beesd Volvo Cars
Auto's in Beesd
Beesd was altijd sterk agrarisch geörienteerd, tot in de jaren '70 auto-importeur Niham en Volvo Nederland bv zich in Beesd vestigde.
Vloeddeur in de Fransche School. Tijdens de overstroming van o.a. 1855 zochten Culemborgers hier toevlucht.
Watersnood
De vloeddeur in het huidige Theater de Fransche School herinnert aan een tijd dat Culemborg regelmatig door overstroming geplaagd wordt. ...
De NederBetuwsche Beetwortelsuikerfabriek (jaar onbekend). Bron: Draak, J. den en J.E. van der Sleesen, Het archief van de Neder-Betuwsche beetwortelsuikerfabriek 1866-1919 (Arnhem, 1987).
De bietsuikerfabriek te Geldermalsen (1866-1919)
Op 15 mei 1866 werd te Geldermalsen de NV Neder-Betuwsche Beetwortelsuikerfabriek (NBB) opgericht. De elfde bietsuikerfabriek in Nederland. De initiatiefnemers en investeerders van de NBB...
Mastenbroekerpolder in Hattem
Hattem overstroomt
Sinds mensenheugenis is het water in de IJssel niet zo hoog geweest als februari 1825. Een zware noordwester storm heeft het water op 4 februari...
Dijkmagazijn Deest op de Waalbandijk. Foto Hans Barten
Dijkmagazijn Deest
Langs de grote rivieren staat een groot aantal dijkmagazijnen. Deze dijkmagazijnen zijn gebouwd in de tijd van de polderdistricten en in de tijd dat veel...
Huis Avegoor in Ellecom © Monumenten In Nederland Gelderland, Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed CC-BY-SA 4.0
Ellecom
Vanuit De Steeg naar Ellecom rijdt men over één van de mooiste lanen van Nederland: de Middachter Allee.
Beesd Het Lage Huis
De huizen van Beesd
Maar liefst drie kastelen had Beesd: Het Hoge, Lage en Blauwe Huis. Allen werden bewoond door leden van de familie Pieck.
Batavenketel
Grote bronzen ketel
Bij opgravingen in 1993 werd in een houten kelder van een huis in deze straat een grote bronzen ketel gevonden. Op deze...
De kookpot van 200 liter inhoud in een bakhuis
De grote kookpot op de boerderij
Op bijna alle kleine boerderijtjes in het land van Maas en Waal was een grote kookpot van rond 200 liter inhoud aanwezig. Vaak stond deze...
Papierfabriek De Eendracht Apeldoorn
Van Gelder Zonen
In de tweede helft van de negentiende eeuw raakt de Veluwse papiernijverheid in verval. De meeste molenaars blijken niet in staat over te schakelen van...
Het station van Laag-Soeren
Rijksstraatweg en spoorlijnen in Rheden
Onder leiding van koning-koopman Willem I werd in Nederland begonnen met de aanleg van een net van verharde Rijksstraatwegen. Van west naar oost liep door...
Vloeddeur in theater De Fransche School
Watersnood
In de strenge winter van 1855 vriest de Lek dicht. Als de dooi inzet, ligt de rivier vol ijsschotsen. Die dreigen de doorgang te blokkeren...
Foto, notaris Fischer-Huis, 1899. Bron: Simonis & Buunk Kunsthandel
Het Fischerhuis
Het Fischerhuis is van oudsher sterk vergroeid met de geschiedenis van Ede en behoort tot de weinige rijksmonumenten die het centrum...
Het huis op Hof te Dieren in 1880 © Twickel archief, Delden
Dieren
Bij binnenkomst van Dieren via de Arnhemsestraatweg passeert men eerst de Hof te Dieren met zijn rijke historie en landerijen, waarvan naast uitgestrekte bossen ook...
Kuyper Atlas met vlak onder Buren de Zand-weg, 1868. Collectie Regionaal Archief Rivierenland, Tiel
De Gecombineerde Zandweg
Tegenwoordig loopt de snelste route van Tiel via Buren naar Culemborg over twee goed beheerde provinciale wegen. De eerste bijeenkomst over deze verbindingsweg vindt plaats...
O.L.V. Ten Hemelopnemingkerk in Huissen (Bron: Wikimedia)
Huissen door de eeuwen heen
Het Gelderse Huissen bestaat uit verschillende onderdelen. Zo is er Huissen-stad (de oude stad), Huissen-Zand, een tweede aangrenzende kern vooral gericht op de tuinbouw en...
Kazemat plattegrond 1944
De Kazematten
Audiopunt
Festival der Volken © Stichting Festival der Volken Nijkerk
Festival der Volken
De oorsprong van Nijkerk gaat terug naar de Middeleeuwen. Vanaf de negende eeuw was er continue bewoning op Nijkerks grondgebied. Ruim 1100 jaar later is...
Wasmachines maken in de Nieuwstraat (Bron: archief Stichting Oud Nijkerk)
Lokale productie van wasmachines
In een van de vroegere tabakspakhuizen van Nijkerk zijn nu verschillende bedrijven gehuisvest. Dit industriële erfgoed, in een vervallen staat geraakt,...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl