Geschiedenis Gelderland

Deze website bevat verhalen uit de geschiedenis van Gelderland. Elk verhaal op deze website is ondergebracht bij een specifiek thema.

Bij de keuze van de thema's is uitgegaan van typerende Gelderse onderwerpen zoals geloof, zorg, oorlog, volkscultuur en onderwijs. Daarnaast vindt u een aantal algemene thema's als kunst en cultuur, personen of landschap.

Natuurlijk zijn aan veel verhalen meerdere thema's te hangen, voor de helderheid van deze website hebben we geprobeerd elk verhaal bij een zo specifiek mogelijk thema te plaatsen.

U kunt reageren op de verhalen en wij zijn benieuwd naar uw aanvullingen.

Stadszegel Arnhem 1200-1300 , collectie Hist. Museum Arnhem
Gelderse steden
Tussen de elfde en de veertiende eeuw deden zich in de middeleeuwse samenleving grote veranderingen voor. Onder invloed van groeiende productiviteit in de landbouw, een...
Sinterklaas bezoekt Putten (2012)
Sinterklaas in Putten
"Nou voor Sinterklaas, dat was vroeger als je jong en klein was, als kind, werd je een beetje bang voor gemaakt. Nou en dat was...
De pastorie aan Kerkpad 13. Fotografie Hans Barten
Nederlands Hervormde Kerk en pastorie
Op 10 juli 1800 namen de katholieke Horssenaren, na de Reformatie, de middeleeuwse kerk weer terug. De hervormden moesten zich behelpen met een gehuurde kamer....
Het monument (1994) langs de Heerbaan van de evacuatie (Bron en fotograaf: Jan G. Smit)
Millingen op drift
Millingen had in de eerste vier jaar van de oorlog betrekkelijk weinig gemerkt van gevechtshandelingen. Het Nazibewind had voor 1940 vele Millingers alleen maar voordelen...
Franse overheersing
De Franse Lodewijk Napoleon, sinds 1806 koning van Holland, bracht op 24 juli 1808 een bezoek aan Nijmegen. Burgemeester Sanders van Well bood hem toen...
Het koloniaal werfdepot
Het Koloniaal Werfdepot
Aan de Smeepoortstraat staat een groot gebouw dat in de loop van de geschiedenis nogal wat functies heeft gehad. Halverwege de vijftiende eeuw werd het...
Hof te Dieren, 1770-1795 (Bron: archieven.nl)
Landgoed Hof te Dieren
De eerste beschrijvingen over het huidige Hof te Dieren dateren van het jaar 1168. Daarvoor is bekend dat er een boerderij heeft gestaan.
Titus Brandsma
Titus Brandsma
Pater Titus Brandsma, priester en hoogleraar aan de Katholieke Universiteit Nijmegen, stierf in 1942 in concentratiekamp Dachau, omdat hij zich verzet had tegen onrecht.
Prinses Beatrix en prins Claus krijgen toelichting op de plannen door burgemeester R.A. van Sandick, 1972. Collectie Regionaal Archief Rivierenland, Tiel
In oude glorie hersteld
'Woonellende in historisch Betuws stadje' zo kopt het Gelders Dagblad in 1964. In hetzelfde jaar schrijft Vrij Nederland over de eens zo prachtige muurhuizen die...
Ontginnigswerkzaamheden in de ruilverkaveling Maas en Waal-west 1952, Gelders Archief
Ruilverkaveling
Al begin twintigste eeuw hadden moeilijke productieomstandigheden voor boeren de aanleiding gegeven voor een bijzondere vorm van landbouwvernieuwing: de ruilverkaveling. De ruilverkaveling Maas en Waal-West...
De wingerd die grotendeels verwijderd is. © Hans Barten
Boerderij Drie Akkers
Dit monument is een enigszins blokvormig woonhuis met achterhuis. Het bestaat uit een begane grond, verdieping en zolderverdieping en is voorzien van een schilddak met...
12a Kaart 1649 AA Blaeu Totaal
Van Geelkercken, 1650
De bekendste plattegrond van de stad werd in 1649 gedrukt bij de befaamde kaartendrukkerij van Joan Blaeu uit Amsterdam. De provinciale landmeter Nicolaes van Geelkercken...
Kerkweg 25, Spankeren. Nu boerderij Het Loo. Voorheen Het Kleine Loo. Tussen 23 en 25 lag mogelijk De Hof toe Loo. © Marianne Poorthuis, 2016 CC-by
Pingoruïne bij Het Loo, een open plek in het bos
In 2006 is bij archeologisch onderzoek in Spankeren aan de Kerkweg, recht tegenover de Beukenlaan, eeuwenoud bouwpuin aangetroffen. Het is mogelijk de plek waar meer...
Tekening Oude Hervormde Kerk
Reformatie
De reformatie vindt in de Nederlanden niet gelijktijdig plaats. Het Hof in Gelderland besluit eerst eind 16e eeuw om opdracht te geven tot invoering ervan....
Klik naar rechts om naar de video te gaan
Kermis in Beltrum
"En dan ging je met zuster Anna naar de kermis en dan moest de hele club van de kleuterschool in de draaimolen en dan werd...
Hulpverleners bij Barlheze 57;
Trieste geschiedenis van Barlheze 57a
Het huis Barlheze 57a, waarvan het huisnummer is verdwenen, kent een trieste geschiedenis. Hier woonde het jonge echtpaar Gerrit en Hendrika Doornberg-Kiezebrink. Zij waren kort...
Paarden Leste Mert - G. Thelissen
Zonder snert en koeienstront geen “Leste Mert”
De eerste donderdag na Allerzielen is elk jaar 'Leste Mert', de grote dag voor Druten en het hele Land van Maas en Waal.
Otto van Rees
Otto van Rees
De Otto van Reesweg dankt zijn naam aan een Culemborger die gouverneur-generaal van Nederlands-Indië werd. Otto van Rees (1823-1892) is geboren aan de Markt 11,...
Kermis in Oldebroek © Oudheidkundige Vereniging 'De Broeklanden'
Kermis in Oldebroek
"Alleen een dag per jaar hebben we hier de zogenaamde schapenmarkt en die heette vroeger de Broek kermis. De naam kermis valt in Oldebroek niet...
Fokko Kortlang
Fokko Kortlang
De uit Velp afkomstige architect Fokko Kortlang (1856-1927) wordt in 1891 de eerste directeur (1891-1925) van de Stichting 's Heeren Loo. Onder zijn leiding groeit...
Eikenhouten preekstoel 1744 St Catharinakerk
Catharinakerk
We weten uit een oud document dat er in 838 in Doetinchem al een kerkje was. Over de eerste eeuwen van dit godshuis is weinig...
De Voorn en (oud) Fort Sint-Andries rond 1600 (Bron: Wikimedia)
Het dorp Heerwaarden
Het kleine dorp Heerewaarden ligt op een unieke locatie: op een smalle strook land tussen de Waal en de Maas. Beide rivieren...
Arnold van Egmond (r), oudste zoon van Maria van Arkel en Jan II van Egmond. Afgebeeld in zijn Breviarium, knielend bij St.Nicolaas © Publiek Domein
Maria van Arkel en Jan met de bellen verloven zich in 1400
Jan met de bellen en Maria van Arkel - allebei tieners - verloven zich op kasteel Ammersoyen. Daarmee zou de Gelders-Gulikse dynastie gered kunnen worden,...
Schaarsbergen Bunker. Foto: Jan Vredenberg
Voormalige bunker als archief
Aan de Koningsweg, aan de rand van Arnhem, staat een uit de kluiten gewassen archiefdepot. Nogal groot en op een onlogische plek. Het enorme complex...
Steenfabriek bij Deil, 1954 (Bron: Gelders Archief)
Nieuwe experimenten in de steenindustrie
Om te concurreren met betonstenen en asfalt voor wegenaanleg en gelet op de eisen van een toenemend wegverkeer was reeds in 1915 een proef genomen...
Noodziekenhuis in de openbare school aan de Gasthuisstraat. Verschillende evacués kwamen uit een psychiatrisch ziekenhuis in Wolfheze. Voor hen en andere patiënten werden noodziekenhuizen ingericht (in de Gruno aan de Wallerstraat, in het Oude Mannen- en Vrouwenhuis aan het Vetkamp en in de openbare school aan de Gasthuisstraat). (Bron: archief Stichting Oud Nijkerk
De hongerwinter
Tijdens de laatste acht maanden van de oorlog, van oktober 1944 tot en met mei 1945, werd het in Nijkerk erg druk. Begin oktober kwamen...
sysselt grote solitaire beuk Foto: Stichting Geldersch Landschap Geldersche Kasteelen
Vuursteenafslag op de Sysselt
In 2002 is op de Sysselt een vuursteenafslag gevonden. Waarschijnlijk is het voorwerp tussen de 60.000 en 12.000 jaar oud, de periode tussen de voorlaatste...
Kinderen zingen voor Sinterklaas in de jaren 60 van de vorige eeuw
Sinterklaas in Herwijnen
"Dan werd er een boterletter besteld bij Henk van der Bijl en die werd dan in een kamertje neergezet en een stukje...
Het op 3 februari 1922 geopende badhuis aan het Badhuisplein
Cholera in Tiel
Door slechte hygiënische woonomstandigheden breken in Tiel geregeld besmettelijke ziekten uit. Vooral volksbuurten als bij de Kromme Elleboog, het Bleekveld, de Hucht en bij de...
De Ehze in Almen in 2004 © Peter van der Wielen, Nederlandse Kastelenstichting, CC-BY-SA
Landgoed De Ehze in Almen
Ten oosten van het dorp Almen ligt landgoed De Ehze met een in 1918 gebouwde villa in Engelse landhuisstijl. Aan deze villa ging een ouder...
Ligging van de integrale voorkade (oranje lijn) vanaf Winssen tot Beuningen. © Gemeente Beuningen
Voorkade Binnenweg
Aan het eind van de twaalfde eeuw brak een nieuwe periode aan in het ontstaan van de dorpspolders. De dorpen in het rivierkleigebied gingen over...
Toren Sint Nicolaaskerk met Instituut Van Kinsbergen bron Streekarchivariaat NW Veluwe
De toren van de Sint Nicolaaskerk
De Sint Nicolaaskerk heeft tegenwoordig een stompe toren. Oorspronkelijk zat er een spits op. In 1693 is deze spits afgebrand na...
Kolkschool in 1934 (Bron: archief Stichting Oud Nijkerk)
Het Nijkerkse Stadhuis
De voorste vleugel van het oude Stadhuis is vermoedelijk in 1743 gebouwd, tijdens de Nijkerkse Gouden Eeuw. Dit herenhuis diende eerst...
De Werenfriduskerk in Zieuwent
De St. Werenfriduskerk in Zieuwent
Midden in het land tussen Ruurlo en Lichtenvoorde ligt het gehucht Zieuwent. Het dorpje werd reeds genoemd in het jaar 1059 en is ontstaan op...
Illustratie van de paalworm die in de 18e eeuw de houten dijken aantastten (gegraveerde prent uit de 18e eeuw, Atlas van Stolk Rotterdam)
Het recht op een dijk
Wat nu de polder Arkemheen heet, was aan het begin van de Middeleeuwen een vlak stuk land zonder dijken, een moerasgebied waar wind en water...
Vanaf de overkant van de straat. © Hans Barten
Woonhuis
Vanaf de overkant van de straat kun je het pand goed bekijken. Het is een eenvoudig, vrijstaand woonhuis met één bouwlaag en een zadeldak dat...
De vermoedelijke muurrestant van het oude kasteel Kell in detail © Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed CC-BY-SA 3.0
Kell en Oud-Kell in Angerlo
Door de splitsing van het bezit van Gerrit de Rode van Kell ontstaan in 1399 de huizen Oud-Kell en Kell, later Groot-Kell genoemd. De namen...
Beeldmateriaal Fier
Samenzijn bij Fier
Ontmoetingsplek Fier op de Geitenkamp werkt met vrijwilligers die zelf ook wijkbewoner zijn. 'Omdat hier zo veel huizen leeg staan, sprak...
Ontginnigswerkzaamheden in de ruilverkaveling Maas en Waal-west 1952, Gelders Archief
Ruilverkaveling
Al begin twintigste eeuw hadden moeilijke productieomstandigheden voor boeren de aanleiding gegeven voor een bijzondere vorm van landbouwvernieuwing: de ruilverkaveling. De ruilverkaveling Maas en Waal-West...
Uitzicht richting Kampen
Op de uitkijk
In de 16e eeuw stonden buiten de stadswal geen bomen die het zicht belemmerden. Het was belangrijk de naderende vijand al vroeg...
Floris I met bedelnap en geuzenpenning
Floris I van Pallandt
Na de dood van vrouwe Elisabeth wordt haar achterneef Floris van Pallandt de eerste graaf van Culemborg. Hij erft het Culemborgse kasteel, maar verblijft liever...
Boerderij Koningstraat 12 Afferden. Fotografie Hans Barten
Boerderij
Deze boerderij is een geslaagd voorbeeld van een combinatie van een herenboerderij en villa. Het is een T-boerderij met een opvallende detaillering van het voorhuis....
Borstbeeld van Pieter Aafjes in de Zandstraat
Pieter Aafjes
Aan het begin van de zandstraat staat sinds 1949 een borstbeeld van Pieter Aafjes (1887-1947). In 1907 wordt muziekleraar...
Waterzuivering
Ruilverkaveling en riolering rond Ruurlo
Het agrarisch grondgebruik kreeg door een aantal oorzaken met problemen te maken: kleinschaligheid, vererving en versnippering. Ruurlo kende van oudsher veel kleine boerenbedrijfjes.
Oude ansicht van het Ambtshuis in Druten
Het Ambtshuis in Druten
De Ambtshuisstraat is een bijzondere straat. Niet alleen door het ambtshuis, maar ook door het eerste officiële Drutense postkantoor links ernaast...
Arnhem, Hoek Prinsenhof Oranjewachtstraat
Hoek Prinsenhof - Oranjewachtstraat
Kolonel John Frost vestigde zijn stafkwartier in de woning die op de hoek van de Prinsenhof en Oranjewachtstraat. Daar treft u nu deze plaquette aan.
De middeleeuwse protestantse kerk in Groesbeek. Foto: Theo Bons.
De kerk sluit
Opa is boos! Hij heeft gehoord dat de kerk gaat sluiten. In januari 2002 is de laatste mis. Iedere zondag om half tien gaat hij...
Grens Gelre
Schouwendijk
De schouwendijk dateert vermoedelijk uit de 14e eeuw. Gedurende lange tijd fungeerde deze dijk als een belangrijke grens tussen de machten Gelre en Holland. Daarom...
Oud en Nieuw oliebollen
Oud en Nieuw in Harreveld
"En dan waren er oliebollen en dan mochten we er net zoveel eten en ik weet wel ik had een broer en...
Kasteel Staverden © Foto Ton Rothengatter
Staverden
Landgoed Staverden is bekend om zijn stadsrechten, witte pauwen en kasteel. Het is een zeer gevarieerd oud bos- en cultuurlandschap langs de Staverdense beek. Graaf...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl