Geschiedenis Gelderland

Deze website bevat verhalen uit de geschiedenis van Gelderland. Elk verhaal op deze website is ondergebracht bij een of meerdere thema's.

Bij de keuze van de thema's is uitgegaan van typerende Gelderse onderwerpen zoals geloof, zorg, oorlog, volkscultuur en onderwijs. Daarnaast vindt u een aantal algemene thema's als kunst en cultuur, personen of landschap.

Fabriekspersoneel Asbestona 1950-1960 © Collectie Gelderland
Asbestona, een uitkomst voor vissers
We weten tegenwoordig allemaal dat asbest een gevaarlijke stof is. Inademen kan leiden tot verschillende longziektes, waaronder kanker. Desondanks is asbest jarenlang een belangrijk onderdeel...
Presentatie van het boek Ede 1940-1945 in de trouwzaal van het gemeentehuis te Ede. V.l.n.r.: wethouder J.J. Modder, Gert Plekkringa, Vincent Lagerweij, Henk Bakkenes en burgemeester W. Blanken.
Het oorlogsarchief van Ede
In 1990 verscheen Ede 1940-1945 van Vincent Lagerwij en Gert Plekkringa. Voordat het boek verscheen, werd in de jaren tachtig een collectie samengesteld: Collectie Ede...
Het Nutsgebouw stond op de plaats van de tegewoordige HEMA. Collectie Gemeentearchief Barneveld
Tot Nut van 't Algemeen
Aan het eind van de achttiende eeuw gingen nog niet alle kinderen naar school en zeker niet zo lang als nu. Er waren mensen die...
Tolkamer vanaf de Rijn
Tolkamer
Ooit was het Gelderse stadje Tolkamer een zeer drukbezochte grenspost waar schepen zich moesten melden bij douane of marechaussee.
Vooraanzicht Bisschop Hamerhuis
Bisschop Hamerhuis
Het Bisschop Hamer Huis, het gebouw met oosterse pagode in Nijmegen, is in 1923 door de architect Estourgie ontworpen in opdracht van de paters van...
Strangen, de lichtblauwe stroken zijn de voormalige strangen waarin bij hogere waterstanden van de Waal het water rond Winssen weg liep. gemeente Beuningen.jpg
Riviergeulen of strangen
In de tijd van spade, kruiwagen, paard en wagen was veel grondverzet een fysiek probleem. Bij het graven van sloten werd dan ook dankbaar gebruikgemaakt...
In den Swaen te 's-Heerenberg © Kasteel Huis Bergh
In den Swaen
Voor 1450, bij de eerste uitleg over de stad, werden de huizen aan deze zijde van de Marktstraat gebouwd. Zoals de naam al doet vermoeden...
Vloeddeur in de Fransche School. Tijdens de overstroming van o.a. 1855 zochten Culemborgers hier toevlucht.
Watersnood
De vloeddeur in het huidige Theater de Fransche School herinnert aan een tijd dat Culemborg regelmatig door overstroming geplaagd wordt. ...
Aldenhof
Uitbreiding van de stad
De economie van Nijmegen groeide rond 1960 sterk. De bevolking nam toe en de Nijmegenaren werden rijker. Ze gingen prettig wonen steeds belangrijker vinden.
Nieuw Hervormde kerk in Herveld, vervaardiger G. Th. Delemarre © cc-by Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
Ada van Andelst
Lees en bekijk het verhaal van Ada van Andelst, haar hebzuchtige prins, en de klok van Herveld.
05a Stadsrechtenbrief 1233 GA B 3405 3
Stadsrechtenbrief, 1233 na Christus
"Ik, Otto, graaf van Gelre en Zutphen, heb van de plaats Arnhem een stad gemaakt en daaraan alle vrijheid verleend, opdat deze stad en de...
Zandwinplassen rondom Wijchen Gemeente Wijchen.jpg
Zandwinplas
Voor de aanleg van de snelwegen A326 en A73 en vooral ter hoogte van nieuwe knooppunten was veel zand nodig. Zo ligt de A326 tussen...
De ondertekening van het vredesverdrag in 1678 te Nijmegen. Coll. Het Valkhof
De Vrede van Nijmegen
Begin juni 1672 veroverden Franse legers onder leiding van Lodewijk XIV alle versterkingen aan de Rijn. De vestingen bleken slecht onderhouden, de magazijnen leeg. Intussen...
Arnhem, market garden plantsoen Onderlangs
Onderlangs
Geallieerde troepen probeerden in september 1944 via Onderlangs de Rijnbrug te bereiken. Manschappen van John Frost en andere onderdelen vormden de voorhoede. Deze eerste groep...
Het woonhuis aan de Hogestraat. © Hans Barten
Woonhuis
Dit huis heeft een begane grond, verdieping en zadeldak met windveren. Een windveer is een plank langs de rand van een met pannen of riet...
De eetkamer van kasteel Rosendael. © Geldersch Landschap & Kasteelen
Aan tafel! De eetkamer van kasteel Rosendael
Sinds de achttiende eeuw bevindt de eetkamer van kasteel Rosendael zich op de huidige plaats, naast de tweede salon. Eeuwenlang is de eetkamer een van...
Acquoy Corneel Jansen
Jansenisme van Cornelius Jansenius
Cornelius Jansenius werd in 1585 geboren in Acquoy als Corneel Jansen. Hij werd bisschop van Ieper en verlatijniseerde zijn naam.
De Bataafs Franse tijd
De Bataafs-Franse Tijd
Het jaar 1672 was een rampjaar voor de Republiek en voor Harderwijk. De Fransen hielden er toen behoorlijk huis. Zo'n honderdvijfentwintig jaar later herhaalde deze...
Feltman vogelvluchtplan Nijmegen
Poortwachtershuys
Het Poortwachtershuys is niet, zoals de naam doet vermoeden, gebruikt als het huis van de poortwachter. Het pand is een overblijfsel...
Beeld uit de 16e eeuw van Sint Catharina (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk). Catharina van Alexandrië (Egypte) weigerde vanwege haar geloof in Christus, te trouwen met een heidense koning. Ze stierf in het jaar 307 de marteldood en werd later heilig verklaard. Het beeld zou oorspronkelijk hebben gestaan in de Grote Kerk, tot aan de Reformatie. Het beeld heeft de beeldenstorm overleefd en heeft nu een plek in de katholieke kerk aan de Holkerstraat.
Een nije kerk
Terwijl Ark door de zee werd verzwolgen, groeide landinwaarts een aantal nederzettingen uit tot een echt centrum. In de late Middeleeuwen werd in Nijkerk de...
Arnhem. De Koningsweg, in het midden, van links naar rechts. Onder Klein Heidekamp en Groot Heidekamp, 14-03-1945. © Gelders Archief
Deelen opgedeeld
Net na de oorlog lag Nederland in puin. De nieuwe machtsverhoudingen in de wereld hadden ook gevolgen voor vliegveld Deelen bij Arnhem. Het vliegveld, dat...
ado-speelgoed met kenmerkende primaire kleuren
ado-werkplaats
Ado-speelgoed komt uit de 'Werkplaats voor mannelijke patiënten' van het sanatorium Berg en Bosch. In deze werkplaats konden mannen die grotendeels genezen waren na een...
H.W. Last, Gelders Archief, collectie Verheul
Omgang tussen militairen en burgers in Arnhem
Oud-officier, dichter en letterkundige Jacob Theodoor Büser (1789-1869) over de omgang tussen militairen en burgers in Arnhem in het midden van de negentiende eeuw: ...
'De akademie tot Harderwijk' tekening A. Rademaker 1745
De Harderwijkse academie
De Universiteit Harderwijk, die in 1648 het levenslicht zag, kent een lange voorgeschiedenis. Al in 1580 wilde ook Gelderland net als de andere gewesten een...
Joris Ivens aan het werk
Joris Ivens, de dwarse filmer uit Nijmegen
Op 18 november 1898 ziet een van de belangrijkste en meest omstreden filmmakers van Nederland het levenslicht in Nijmegen. Joris Ivens, geprezen om zijn kunstzinnige...
St Jansdalklooster
Het Sint Jansdal klooster
De Orde van Sint Jan, sinds 1958 de Johannieter Orde genoemd, is een gemeenschap die zich bezig houdt met het helpen van zieke en andere...
Torenmolen Zeddam
De Torenmolen van Zeddam
De Torenmolen van Zeddam behoort tot de bezittingen van Kasteel Huis Bergh. Het is de enige nog werkende, middeleeuwse torenmolen in Nederland en is een...
Bij overlijden werd het altaar bekleed met zwarte gordijnen. (Foto: RCE)
Over overlijden in Gendringen
"Het lijk werd opgehaald door een lijkkoets, gestrokken door een paard. Iedereen die je onderweg tegenkwam stopte, nam de hoed af en...
Duiventil in Leur.
Duiventil van Leur, een stille getuige...
Een duiventil heeft alles te maken met het recht op de 'duyveslagh'. Het recht is genoemd naar de sluiting (duivenslag) die binnen de til voor...
Asperen
Lieve vrouw en kind
'Wanneer ik nog eens thuis kom dat weet God alleen, waar we maar op vertrouwen moeten. Ik zou je nog eens zoo graag in mijn...
Frederik Jacob Willem van Pallandt en Constantia Alexine Loudon en hun kinderen © Geldersch Landschap & Kasteelen
Bewoners van Rosendael: Frederik Jacob Willem van Pallandt en Constantia Alexine Loudon
Frederik Jacob Willem baron van Pallandt (1860-1932) betrekt samen met zijn vrouw Constantia Alexine Loudon (1859-1948) en vier kinderen in 1902 kasteel Rosendael. Het echtpaar...
Ada Catharina barones Torck © Geldersch Landschap & Kasteelen
Bewoners van Rosendael: Ada Catharina barones Torck en Reinhard J.C. baron van Pallandt
Ada Catharina barones Torck (1835-1902) wordt in 1843 al vrouwe van Rosendael en is de laatste van het geslacht Torck die kasteel Rosendael bewoont.
Foto, vliegtuig in aanbouw. Op de voorgrond staat de heer Melgers. Links vooraan zit de vliegenier J.W.E.L. Hilgers, 1910. Collectie Historisch Museum Ede
Vliegkamp Ede vliegveld eerste vlucht Jan Hilgers
Op deze plek wordt in 1910 gejuicht en geschreeuwd. Een reporter beschrijft het vliegterrein dat "maar een goed half uurtje" buiten...
Scheepswerf Balk omstreeks 1915 bron Arent thoe Boecop
Scheepswerf Balk
Eind 18e eeuw is hier aan de haven een werf aangelegd, die begin 19e eeuw in handen komt van de familie Balk....
Oldebroek vliegstrip. Foto: CODA, Christa Balk
Driehoek in het bos
Een boogvormige golfplaten open hangar staat schijnbaar onlogisch en verlaten bij een grasveldje midden in het bos ten zuiden van het...
Rhenoy Veer
Café De Remketting
Met een pontveer kon je in de twintigste eeuw overvaren naar Gellicum, bij café 'de Remketting'. De naam van het café verwijst naar die tijden.
Molenstraat 3 in Eerbeek (Foto: Léontine van Geffen-Lamers)
Het huis van Meester Jan Pannekoek
De Molenstraat is een van de oudste straten van Eerbeek, die er al lag in de zeventiende eeuw. Het huis aan de Molenstraat 3 is...
Graaf Floris II van Pallandt
De trekschuit die er nooit kwam
Rechtstreeks van Amsterdam naar 's-Hertogenbosch. Dat is het doel van een nieuwe scheepvaartroute dwars door het Rivierengebied. Door de rivieren te verbinden met kanalen kunnen...
Arnhem, Utrechtseweg 85
Utrechtseweg 85
Het pand Utrechtsestraat 85 - toen nog nummer 55 - werd in de oorlogsjaren gevorderd door de Duitsers. In het pand was tot op dat...
Het pand vanaf de overkant. © Hans Barten
Winkel-Woonpand
Dit monument op de hoek van de Molenstraat en Hogestraat is het beste te bekijken vanaf de overkant van de Hogestraat. Dan zie je pas...
Ingang Sjoel
Het poortje van de Sjoel
Dit poortje is tot in de Tweede Wereldoorlog de toegangspoort van de Sjoel (synagoge) geweest. Boven het poortje is een ovalen ...
De Goorpoort
De Goorpoort
In 1392-1396 is Elburg verplaatst en in zijn huidige vorm opgebouwd. De stad is daarbij ommuurd en in deze ommuring bevonden ...
Vooraanzicht van Ons Erf in Berg en Dal
Ons Erf
Ooit logeerden er jongeren in het indrukwekkende landhuis van Ons Erf in Berg en Dal. Zij volgden hier een verlovingscursus of een cursus voor de...
Deze bronzen kokerbijl uit circa 1000 voor Christus is in 2004 gevonden bij Tiel. © Museum het Valkhof
Een Drentse bijl in Tiel
Rond 1000 voor Christus ontstond in Noordoost-Nederland een bronsindustrie, ondanks het feit dat de materialen waar brons van wordt gemaakt niet in Nederlandse bodem te...
Huis Bergh vanuit het Oosten
Ramen van het kasteel
Wanneer u langs de zuidkant naar de brug van het kasteel wandelt, valt op dat er nu verschillende soorten ramen te zien...
Ganzenhouden in Gelselaar
Ganzenhoeders in Gelselaar
Gelselaar, een Achterhoeks dorp met een van de rijkswege beschermd dorpsgezicht en rond 700 inwoners eert op allerlei manieren de gans. In de jaren tachtig...
Maskeroefenruimte. Foto: Frank Oosterboer
Gasmaskeroefenruimte
De foto laat een onschuldig ogend gebouwtje zien op de Elias Beeckmankazerne te Ede. Waarschijnlijk begon het zijn leven in 1938 als buitenprivaat maar kreeg...
Barbarossa ruïne
De Valkhofburcht
In de tiende eeuw was de Duitse koning of keizer (die titel varieerde) heerser over Nijmegen geworden. Graven en andere edelen kwamen tegen hem in...
Dans tijdens het jaarlijkse volksfeest © PD
Koningschieten
Tijdens het jaarlijkse volksfeest, op vrijdagmiddag om ongeveer 16.00, begint in de Brinkheurne de strijd om de nieuwe Koning of Koningin. De vogel wordt onder...
Kruiskerk in Heerde
Kerst in Heerde
"Met de kerstdagen was de gezelligheid belangrijk, d'r werd een kerstboom gekocht of soms werd er wat uit de eigen tuin gehaald. En daar werden...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl