Geschiedenis Gelderland

Deze website bevat verhalen uit de geschiedenis van Gelderland. Elk verhaal op deze website is ondergebracht bij een specifiek thema.

Bij de keuze van de thema's is uitgegaan van typerende Gelderse onderwerpen zoals geloof, zorg, oorlog, volkscultuur en onderwijs. Daarnaast vindt u een aantal algemene thema's als kunst en cultuur, personen of landschap.

Natuurlijk zijn aan veel verhalen meerdere thema's te hangen, voor de helderheid van deze website hebben we geprobeerd elk verhaal bij een zo specifiek mogelijk thema te plaatsen.

U kunt reageren op de verhalen en wij zijn benieuwd naar uw aanvullingen.

Koninginnedag Herwijnen. Ballonnen oplaten (rond 1995)
Koninginnedag in Herwijnen
"Met de school liedjes leren, en dat was oefenen met elkaar. Eerst met de klas, dan met de hele school. En dan ging je als...
Een villa zoals dutinghem ook geweest moet zijn
Duttinghem 838
In de oudst bekende stukken van 23 maart 838 wordt geschreven dat ene graaf Rodgerius Villa Duttinghem aan de Sale heeft geschonken aan de bisschop...
Interieur St. Antonius van Paduakerk in Kranenburg, nu heiligenbeeldenmuseum
Katholieke herleving
Sinds 1795 konden de katholieken in vrijheid hun godsdienst belijden. De inhaalslag die zij, na eeuwen achterstelling, op vele gebieden moesten maken kwam slechts moeizaam...
1995 hoe hoog komt het water
Hoe hoog komt het water
Eind januari 1995 stijgt het water in de Waal tot een angstig hoog peil. Enkele dijken dreigen te bezwijken.
Gangeskes in Aalten © Ina Brethouwer
Gängeskes in Aalten
Aalten wordt gekenmerkt door zeven glooiingen, die nog uit de ijstijd stammen. Bovendien stroomt de fraaie beek ‘De Slinge’ door het centrum. Op deze plek...
Elburg voor de inpoldering bron Streekarchivariaat NW Veluwe
Kop van 't ende
Audiopunt
Arnhem, Steenstraat 7
Steenstraat 7
Het Airborne gedenkraam in de Sint Martinuskerk toont een brandende Gelderse hoofdstad.
Hoerenhondjes
Erfhuis op de Oud Veluwse markt
Het Barneveldse Boeren Erfhuis is, zoals de naam al zegt, een ouderwetse boerenveiling; dat gebeurt vanaf een platte wagen. Alle goederen gaan dan ook tegen...
Niet alleen watersnood leidde tot zware schade. In Amsterdam zamelen Achterhoekse vrouwen met het verkopen van bloemen geld in voor de slachtoffers van een tornado in Borculo uit 1925 (Bron: Nationaal Archief Den Haag)
Structurele hulpverlening bij rampen
Niet alleen noodhulp, maar ook structurele hulpverlening was na de zo rampzalige watersnood noodzakelijk. De schade was enorm, vooral in het Land van Maas en...
Jan Schröder
Minister van Marinezaken Jan Schröder 1800-1885
Jan Schröder werd geboren in Vlissingen, maar woonde in Doetinchem op de markt. Hij trouwde met de Doetinchemse Petronella Coops. In 1846 vertrok hij naar...
Borstbeeld van Pieter Aafjes in de Zandstraat
Pieter Aafjes
Aan het begin van de zandstraat staat sinds 1949 een borstbeeld van Pieter Aafjes (1887-1947). In 1907 wordt muziekleraar...
Het dorp Spankeren, omgeving van de Puthof in 2016 © Marianne Poorthuis, CC-by
Spankeren
Een duidelijker grens tussen twee dorpen dan tussen Dieren en Spankeren is nauwelijks denkbaar. De aanleg van het Apeldoorn-Dierens kanaal in 1860 maakte aan de...
De ‘meisjesschool’ aan de Kloosterstraat gaat uit. Op de achtergrond staat het Hollands klooster. Het huis op de voorgrond is gesloopt. Collectie G.G.Driessen
Het klooster
Pastoor Kersten loopt in de oude pastorie heen en weer. Hij maakt zich zorgen over de jeugd. Een groot deel van de bevolking is straatarm....
Villa Kattenburg © Hans Barten
Villa
Dit monument is een fraai en rijk gedetailleerd vrijstaand herenhuis. Het is gebouwd voor Louis Dericks en Doca Kuppen door Joseph Spits. Spits was ook...
Impressie van de Nijkerkse beroeringen, Reinier Vinkeles, 1788 (Atlas van Stolk no. 6376)
De Nijkerkse beroeringen
In kerkelijke kringen zijn de 'Nijkerkse beroeringen' een bekend fenomeen. In de protestantse wereld kwamen in de achttiende eeuw in veel landen opwekkingsbewegingen voor. In...
Buurmalsen ronde huis
Het Ronde Huis bij Buurmalsen
In de kom van Buurmalsen stond op de Molenhucht een dwangmolen.
Raatakkers
Raatakkers
Op het grondgebied van Ermelo liggen in het Speulder- en Sprielderbosch zogenaamde 'celtic fields' of raatakkertjes.
Ligging van de H. Lambertuskerk op een kaart uit 1930. Bron: Werkgroep Historisch Alphen
Van Sint Petrus naar Sint Lambertus
Al eeuwenlang komen in Alphen de gelovigen samen in dit hooggelegen kerkgebouw aan de Kerkstraat. Op de plattegrond is te zien...
Rijn bij Driel
Oorlog om een dijkje
In de Gedenkwaardigheden uit de geschiedenis van Gelderland wordt het verhaal verteld over de ruzie om een dijk bij Driel in 1446. "Maar in...
Mandenmakerij
Mandenmakerij: een harde wereld
Mijn vader had vroeger een mandenmakerij. Na de oorlog had hij dit bedrijf, samen met drie broers overgenomen van zijn vader. Van 1955 tot 1973...
Handwijzer naar een kerkpad bij Elburg
Kerkenpaden
Tot na de Tweede Wereldoorlog gingen de meeste mensen te voet door het leven en dus ook lopend naar de kerk. In en om elk...
Culemborgse stoel
Meubelstad Culemborg
Tussen 1830 en 1915 staat de Culemborgse stoel in vele Nederlandse keukens en eetkamers. Het beroemde meubel is een degelijke, houten stoel met een biezen...
De Oude Sint-Victorskerk in Batenburg © Stichting Oude Gelderse Kerken CC-BY-NC
Oude Sint-Victorkerk in Batenburg
Verscholen tussen de bomen en lage huisjes ligt de oudste kerk van Batenburg: de Sint-Victorkerk. De kerk heeft een intiem karakter en een mooi gerestaureerd...
Het witte Loo vanuit het park gezien door Andreas Schelfhout 1787 1870 Collectie Paleis Het Loo. Bron CollectieGelderland.nl
Paleis Het Loo
In 1684 kocht stadhouder Willem III Het Oude Loo en de grond daaromheen voor de aanleg van een nieuw jachtslot. Dit terrein lag buiten het...
Prehistorie in de Lingewaard
Op 5 mei 2000 doet Ton van Bon van de Historische Kring Huessen een opmerkelijke vondst. Met behulp van een metaaldetector vindt hij in een...
Opa en oma Zwart
Kerst Zwart
Kerst Zwart, Fries van oorsprong (Nije Haske), kwam in 1889 in Ruurlo werken als hoofd van de Dorpsschool. In zijn vrije tijd zwierf hij door...
Koninklijke Trio Sigaren. Bron: Geheugen van Nederland.
De wortels van tabak in de Gelderse bodem
Aan het begin van de zeventiende eeuw werd de Zuid-Amerikaanse tabaksplant voor het eerst in Nederland geteeld. Ook in de Gelderse grond schoot de plant...
vuursteencomplex Elzenboomweg Ruurlo
Vroegste sporen van mensen
Aan de Elzeboomweg (bij de Haarweg) zijn vuurstenen werktuigen gevonden die een ruime periode bestrijken van maar liefst 8.000 v.Chr. (de Federmesser-cultuur) tot 2.300 v....
De Bedriegertjes, prentbriefkaart van omstreeks 1900. © Collectie Toon Nelemans, Rozendaal.
Onverwacht gespetter
De bekendste attractie van Rosendael vormen al eeuwenlang de Bedriegertjes. Op deze plaats liet Jan van Arnhem aan het eind van de zeventiende eeuw ‘spuitertjes’...
De spoorbrug bij Culemborg
De Lekbrug bij Culemborg
De spoorbrug over de Lek bij Culemborg is een baken in het landschap. De huidige brug heeft een illustere voorganger. Die ...
Polonaise © Marjon Sloetjes
Koningschieten Brinkheurne
Tijdens het jaarlijkse volksfeest, op vrijdagmiddag om ongeveer 16.00, begint in de Brinkheurne de strijd om de nieuwe Koning of Koningin.
Tolkamer (Foto: Frans van den Muijsenberg)
Tolkamer aan de Rijn
De economische basis van de huidige gemeente Rijnwaarden, waarbinnen Lobith en Tolkamer vallen, werd tot na de Tweede Wereldoorlog gevormd door de baksteenfabricage, de scheepsbouw...
De protestantse kerk op een ansichtkaart uit 1910. Je ziet duidelijk dat het middenschip ontbreekt. Collectie G.G.Driessen.
De eerste kerk
Op de plaats waar nu de protestantse kerk staat, is het eerste kerkje gebouwd. Op het einde van de 7e eeuw bekeert de monnik Willibrordus...
Landschap met ruine St Maartenskapel
Barbarossa-ruïne
De Barbarossa-ruïne (of Sint Maartenskapel) is de apsis van de belangrijkste ruimte van de Valkhofburcht: de rijkszaal. De zaal en bijbehorende...
Bij uitgeverij de Verteller vind je het boek Jehan en de slag bij Niftrik. Bron: Uitgeverij de Verteller
Brabant en Gelre strijden om Grave, de slag bij Niftrik
Boerderij de Strijdtkamp dankt haar naam aan de slag bij Niftrik in 1388. Eeuwenlang nam de stad Grave een belangrijke strategische...
Arnold Joost van Keppel 1st Earl of Albemarle by Sir Godfrey Kneller
Arnold Joost van Keppel
Arnold Joost van Keppel (1670-1718) is een van de meest vooraanstaande personen in de zeventiende eeuw.
Belegering Zaltbommel door de Spanjaarden op een kaart van 1599. Noord is onder. De schipbrug over de Waal is te zien. Links het Spaanse leger. © Rijksmuseum, maker anoniem - PD
Tachtigjarige Oorlog: Beleg van Zaltbommel
De Spanjaarden belegerden in 1599 tijdens de Tachtigjarige Oorlog de stad Zaltbommel. De troepen van de Spaanse bevelhebber Mendoza vochten er tegen de manschappen van...
De omvorming van de woeste natuur van de Veluwe in Dieren, eind 17e eeuw. Bron: Huisarchief Twickel
Vorstelijk vertoon aan de Veluwezoom
Spectaculair zijn de grotten die Willem III naar zestiende-eeuws Italiaans model laat aanleggen. Het grotwerk beoogt een imitatie van 'natuurlijke' onderaardse holten in de rotsen...
arsenaal
Arsenaal
De vesting Loevestein kampte altijd met ruimtegebrek; er was nooit genoeg plaats voor alle soldaten, wapens en munitie. In de 18e...
Maximiliaan van Egmond, graaf van Buren.  Linksboven zijn wapen met de Orde van het Gulden Vlies, ca. 1541. Bron: Rijksmuseum, Amsterdam
Het geslacht Van Egmond
Het geslacht Van Egmond is bekend van de Opstand tegen Spanje. Aanleiding hiervoor is de onthoofding van graaf Lamoraal van Egmond en graaf Horne in...
Rumpt Het gedachteniskruis. Foto: William Hoogteyling
Gedachteniskruis voor Otto van Scherpenzeel
Van het Huys te Rumpt, dat buitendijks lag, is meer bekend dan van Huis Lagenpoel. Er woonde sinds 1550 een familie Van Scherpenzeel, die ook...
Havezate Camphuysen, achterzijde met slotgracht © Wikipedia.commons.org CC-BY-SA 3.0
Havezate Camphuysen in Babberich
Rond 1533 verschijnt een lijst met bekende havezaten, een versterkt huis of hofstede, waarop de naam Camphuysen staat, dat als ‘adelyk getimmer’ wordt aangeduid. Twee...
Foto ganzen voeren op boerderij Kalverkamp, ca. 1960. Collectie Historisch Museum Ede
Boerderij Kalverkamp
Boerderij Kalverkamp staat al eeuwen op landgoed Kernhem. Het erf wordt reeds genoemd in 1621. Het is een hallehuisboerderij met een middenlangsdeel...
Buurtboek van de buurschappen Wekerom Eschoten de Hoge en de Lage Valk 1758-1854
Buurschappen
Vanuit de oudste nederzettingen van landbouwers ontwikkelden zich buurschappen. De termen buurtschap, buurtdag, buurtspraak en buurtmeester vinden we terug in bronnen uit de zestiende eeuw....
Groete uit t Kamp Milligen, Foto: Collectie CODA
Het oudste militaire terrein op de Veluwe
Anonieme briefschrijver pleit in 1862 voor afstoten van het toen nieuwe Kamp Nieuw-Milligen en het uitgespaarde geld aan te wenden voor...
Stadspomp tijdens restauratie
Pomp 1747
Deze stadspomp heeft gedurende zijn bestaan op veel verschillende plaatsen gestaan. In 1774 werd de pomp geplaatst op de kruising tussen...
Arnhem Station CS
Freedom Trail Arnhem route beginpunt
Freedom Trail is een digitale wandeling van 8 kilometer door de Gelderse hoofdstad. De route loopt langs 36 locaties die in de oorlogsjaren 1940-1945 een...
Hoofdstraat in Epe in 1977 (Bron: Prentenbriefkaarten-verzamelaar)
Het ambt Epe
Het 'ambt' Epe is de bestuurlijke voorganger van de huidige gemeente. Het ambt bestaat al sinds de Middeleeuwen en bestaat uit de kerkdorpen Epe, Vaassen...
De eerste steen van De Schaffelaar. Collectie Gemeentearchief Barneveld
De Schaffelaar
De Schaffelaar is een bijzonder buitenhuis uit het midden van de negentiende eeuw. De Schaffelaar werd ontworpen door de architect Van Veggel in de zogenoemde...
Sparta reclamebord
Spartafabriek
Het verleden van het terrein van de voormalige Spartafabriek gaat ver terug. Het stond eeuwenlang bekend als 'Driehuizen', vanwege de drie...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl