Veluwe

Een groot gebied dat we kenmerken als de Veluwe. Het landschap is zeer divers, met weilanden, bossen, heide, bossen, zandvlakten, beken en sprengen. Aan de oostzijde stroomt de rivier de IJssel en de westkant grenst aan het Veluwemeer.

Historisch zijn er eveneens verschillende kenmerken aan te geven. De stad Hattem verwierf in 1299 haar stadsrechten en behoorde tot de Hanze, een stedenverbond van Oostzee tot Brugge.

Een van de belangrijkste Hessenwegen (meestal bestaande zandwegen) liep van Midden Duitsland door de Dellen in Heerde naar Utrecht. Alle genoemde gemeenten zijn aangesloten aan een van de streekarchieven, die deze streek rijk is en die zowel overheidsarchieven beheren als particuliere archieven en andere documentaire bronnen, vrij te raadplegen voor elke belangstellende.

De Grote Kerk in Epe (Foto: Grote Kerk Epe)
Religie en Epe
Godsdienstig vormen Epe en Vaassen uitzonderingen in het algemene beeld van de Veluwe.
Vuurwerk op oud en nieuw © PD
Slepen met oud & nieuw
Op oudejaarsavond was het een grote traditie, wat ik zelf ook nog meegemaakt heb toen ik de snotneuzentijd ontgroeid was, dat je ging slepen. Want...
Schilderij van het huis, slot of kasteel Kernhem Ede, zoals het eruitzag voordat het huidige classicistische huis in 1803 werd gebouwd, Isaak Ouwater, 1784. Collectie Historisch Museum Ede
Huis Kernhem
De graven van Gelre bouwen van de 12e tot en met de 14e eeuw diverse versterkingen langs de grenzen met Utrecht. De...
De roep om verdere democratisering doet zich op verschillende terreinen horen, zoals hier binnen de Nijmeegse universiteit in 1980 (Bron: Regionaal Archief Nijmegen, foto: Jan van Teeffelen)
Verlies voor de christen-democraten
De christen-democraten bleven ook na 1970 de grootste politieke factor in Gelderland - zij het met een kleinere omvang dan daarvoor. De toonaangevende positie van...
Gewassen tekening Jan van Schaffelaar springt, door Willem de Famar Testas © Gemeentearchief Barneveld
Jan van Schaffelaar
De Barneveldse volksheld Jan van Schaffelaar wordt vooral in verband gebracht met zijn roemruchte sprong van de toren van de oude kerk in het dorp...
Veluws heideschaap
Het Veluws Heideschaap
Ongeveer twee eeuwen geleden bestaan grote delen van Gelderland uit heide. Boeren gebruiken de heide om er hun schapen te laten grazen.
De Hoefhamer
De Smederij
Paarden krijgen hoefijzers, houten wielen krijgen metalen velgen en gereedschappen moeten gerepareerd. En dat allemaal door de smid. Dit pand aan...
De Frisokazerne in Ede. Bron: Collectie Gemeentearchief Ede, nr GA30901
Garnizoensstad Ede
Op grote terreinen in Ede hebben meer dan honderd jaar militairen gewoond en gewerkt. De kazernes lagen aan de rand van Ede, daar waar de...
Het oorlogsmonument in Oldebroek
De razzia in Oldebroek
In het najaar van 1944 besloot het Duitse bezettingsleger de IJssellinie aan te leggen, een verdedigingswerk langs de IJssel, gericht tegen mogelijke aanvallen van de...
De Gereformeerde Kerk in Hattem, in de Achterstraat (Foto: G. Bennink)
Geboorte in Hattem
"Dat was voor die tijd een zenuwachtig gedoe. Mijn vader had geloof ik meer last van de bevalling dan mijn moeder. Dan...
De Snijkamer
De Snijcamer
Slechts weinig mensen, ook in Harderwijk zelf, weten dat de stad meer dan anderhalve eeuw een universiteit heeft gehad. Van 1648-1812 was in Harderwijk de...
Mausoleum op de Paasberg
Het Mausoleum te Ede
Kort na de bevrijding in 1945 ontstond in de kring van het voormalige Edese verzet het plan om hun vrienden die in het verzet waren...
Beroemde professoren en studenten
Beroemde Professoren en Studenten
Harderwijk als universiteitsstad (1648-1812) is een apart hoofdstuk in de geschiedenis van onze stad aan de Zuiderzee. Hoewel in het toenmalige Nederland de universiteit van...
Kasteel Het Oude Loo
Kasteel Het Oude Loo
Kasteel Het Oude Loo werd in de 15e eeuw gebouwd als jachtslot. In 1684 kocht stadhouder Willem III het kasteel en de...
Gezicht op het N.S.-station Heerde te Heerde, met de diesel-electrische rangeerlocomotief nr. 621 (serie 600) van de N.S. met een goederentrein naar Apeldoorn (Fotograaf: Albers, L., uitgever: Most & Zn, P. v.d. opmerkingen, afbeelding behoort tot de Collectie De Pater)
Heerde: een beknopte geschiedenis
Al in de steentijd leven er mensen in de bossen en op de heidevelden van de gemeente Heerde, waar nu toeristen fietsen en wandelen. Het...
Het strand bij Elburg
De Zuiderzee
Het bolwerk maakte deel uit van de vestingwerken. Het bolwerk kon bijvoorbeeld als uitkijkpunt dienst doen om eventuele 'vijanden' vanaf zee...
Station Putten
Wegen en spoorweg in Putten
De middeleeuwen kenmerkten zich door stank in de steden en de haast onbegaanbare wegen op het platteland. In Gelre had de landheer, de graaf en...
Het hoofdgebouw van De Biezen. Collectie Gemeentearchief Barneveld
Molukkers bij De Schaffelaar en De Biezen
Na de Tweede Wereldoorlog breekt in het voormalige Nederlands Oost-Indië, dat nu Indonesië heet, een onrustige tijd aan. Veel inwoners willen een zelfstandige staat en...
Wapenschild van de familie Van Haersolte tot Yrst met als wapenspreuk: Omnia tempus habet – De tijd omvat alles © Wikimedia CC-BY-SA 3.0
Huis Yrst bij Hattem
Hattem bestaat als nederzetting al rond 800. Hattem ligt strategisch aan de IJssel ligt en krijgt in 1299 stadsrechten van Reinald I van Gelre. In...
Tribune van het Openluchttheater tijdens de Heideweek © Collectie Gemeentearchief Ede
Een openluchttheater voor Ede
Er is een overeenkomst tussen een NEC-supporter in het Nijmeegse Goffertpark en een bezoeker van het Openluchttheater in Ede. Zij bevinden zich allebei op een...
ado-speelgoed met kenmerkende primaire kleuren
ado-werkplaats
Ado-speelgoed komt uit de 'Werkplaats voor mannelijke patiënten' van het sanatorium Berg en Bosch. In deze werkplaats konden mannen die grotendeels genezen waren na een...
Het huidige huis Kruisvoorde © Ger Eichenberg
Huis Kruisvoorde in Twello
In de vijftiende eeuw duiken de eerste bewoners van huis Kruisvoorde op, dat ten noorden van Twello ligt. De naam verwijst waarschijnlijk naar een ‘voorde’,...
De Nijkerksche Courant
Het eerste exemplaar van een eigen krant voor Nijkerk, de Nijkerksche Courant, verscheen in 1867. De krant werd de eerste jaren gemaakt en gedrukt door...
Ede replica leeuw. Foto: CODA, Christa Balk
De leeuw van Ede
Terug van weggeweest: het beeld van de liggende leeuw bij de appelplaats van de verlaten Elias Beeckmankazerne in Ede.
Het Waterfront
Het Waterfront
Een van de rode draden in de geschiedenis van Harderwijk is het water. Eeuwenlang een Zuiderzeestad. Eeuwenlang handel en visserij. Al een kleine eeuw toerisme,...
t Harde. Foto: Frank Oosterboer
Atoomwapenopslagplaats
De ruimte tussen de binnenste en buitenste prikkeldraadversperring van atoomwapenopslagplaats 't Harde is nog steeds beklemmend. Op de achtergrond staat de betonnen wachttoren met onder...
Vanenburg 17eeuw
Buitenplaatsen zeventiende eeuw
In de zeventiende eeuw stonden in en om Putten enkele buitenplaatsen: Oldenaller, Bijstein en Vanenburg.
Kaart van de Hunneschans naar een tekening van J.Bijtel
Hunneschans Uddelermeer
De Hunneschans is waarschijnlijk tot stand gekomen tussen 850 en 950. Het is een hoefijzervormige ringburcht die in feite bestond uit...
Pesthuis
Fraterhuis-Pesthuis
Het Latijnse woord frater betekent broeder. Fraters waren een soort monniken. Hun klooster werd een fraterhuis genoemd. Veel fraters werkten in de middeleeuwen in het...
Schandbank van hout en ijzer uit Museum Elburg (Bron: Museum Elburg)
’t Olde Regthuus in Elburg
Evenals Doesburg, Harderwijk en Arnhem had ook Elburg zijn eigen rechtspraak, afgeleid van die van Zutphen. Vermoedelijk werd recht gesproken in het gebouw op de...
Voedselproducten uit Nijkerk
Nijkerk deelnemer 'Food Valley'
De eeuwenlange traditie van landbouw en veeteelt als kern van de Nijkerkse economie, wordt in de eenentwintigste eeuw nieuw leven ingeblazen. Onder de term 'Food...
Ansicht, Openluchttheater aan de Van Pabstlaan, 1938. Collectie Historisch Museum Ede
Openluchttheater de Eder Kuil
Het Openluchttheater Ede of de Eder Kuil is gebouwd in 1936 in het kader van de werkverschaffing. Er wordt...
VAD garage
De Veluwse Autodienst (VAD)
Op 10 januari 1925 is de VAD opgericht en gevestigd in Ermelo. In de loop der jaren breidt het lijnennet zich gestaag uit o.a. door...
Waterval Leuvenum
Buurtschap Leuvenum
Hoewel rond 1200 al sprake is geweest van ontgonnen land wordt Leuvenum als buurtschap in 1593 in schriftelijke stukken vermeld.
Schade door de beschietingen van het Nederlandse leger, met als doel de opmars van de Duitsers te vertragen (hoek Nieuwstraat/Verlaat, archief Stichting Oud Nijkerk).
Evacuatie aan het begin van de oorlog
Nadat Duitsland Polen was binnengevallen, werd het steeds spannender of Nederland haar neutraliteit zou kunnen behouden. April 1940 bezetten de Duitsers Denemarken en Noorwegen. In...
De Tweede Wereldoorlog
De Tweede Wereldoorlog
Aan de Plantage staat onopvallend een standbeeld dat een belangrijke periode uit de Harderwijker geschiedenis vertegenwoordigt. Het is een verzetsmonument dat met name op de...
Gedenkraam in het Nijkerkse stadhuis dat herinnert aan de gijzeling van oktober/november 1944 (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Gijzeling in het Nijkerkse stadhuis
In de nacht van 30 september op 1 oktober 1944 pleegde het verzet een aanslag op een Duitse auto. De plek van de aanslag was...
De Julianatoren in de periode 1945-1950
Julianatoren
De uitzichttoren genaamd 'Koningin Julianatoren' uit 1910 staat aan de zuidzijde van de Amersfoortseweg en vormt het hart van het gelijknamige familie-pretpark. Tijdens...
Bevrijdingsfeest bij de Grote Kerk (Bron: archief Stichting Oud Nijkerk)
Herdenkingsmonument in het Van Reenenpark
Aan het eind van de oorlog kwam Nijkerk onder 'friendly fire' te liggen. Het Canadese leger beschoot Nijkerk om de daar nog aanwezige Duitsers te...
Eendenhouderij
Eendenhouderij
De eendenhouderij is een bedrijfstak die sterk verbonden is met de Noordwest Veluwe. In 1920 kopen vier jongemannen uit Ermelo ieder een perceel grond aan...
Bonifatius
Vroege missionarissen in Putten
Op de Veluwe is nog lang vastgehouden aan de oude Germaanse godsdienst. De relatie boer-natuur zal daar niet vreemd aan zijn. Tegen het eind van...
Sinterklaas en Zwarte Piet in een boerendorp
Sinterklaas in Hattem
"Sinterklaas was vroeger nogal geheimzinnig. In mijn jeugd op de radio en de televisie maakten ze je nog wel eens bang voor...
De Griekse godin Athena (voor de romeinen Minerva), gevonden in een nederzetting bij Ede-Veldhuizen © Museum het Valkhof
Griekse godin in Gelderse grond
De Romeinen hebben veel overgenomen van de Grieken. Zo ook dit beeldje. Naast de naam is er vrijwel niks veranderd aan de vrouw die gewapend...
Stadsgezicht van Elburg met een vijftiende-eeuwse kerk
Elburg: nieuwbouw uit de veertiende eeuw
Wie Elburg bezoekt en langs de wallen en door de straten wandelt, kan verschillende opvallende dingen aan het stadje ontdekken.
Schilderij, Concordia molen met molenaarshuis aan de Molenstraat te Ede, Schilderijen, Pieter de Nooy, 1906. Collectie Historisch Museum Ede
Concordiamolen
De huidige Concordiamolen is in 1865 gebouwd op de plaats waar vroeger al een standerdmolen heeft gestaan. Eind 19e eeuw worden...
De Beeldenstorm
Beeldenstorm
Tot het begin van de zestiende eeuw behoorden de christenen in West-Europa tot één kerk, namelijk de Rooms-Katholieke Kerk. Dat veranderde na 1517. In dat...
oudste kerkje
Kerkbouw Putten
Wanneer de eerste kerk in Putten is gebouwd is niet exact bekend. Waarschijnlijk op de plaats van een Germaans heiligdom omdat deze plekken daar veelal...
Schoolklas in Lienden, circa 1900 (Bron: Regionaal Archief Rivierenland, Tiel, foto: fotocollectie Lienden)
De invoering van de leerplichtwet
Al voordat op 1 januari 1901 de leerplicht werd ingevoerd, was het schoolverzuim in Nederland flink gedaald. De leerplicht vormde als het ware het sluitstuk...
Een inenting in 1957
Polio op de Veluwe
Polio is een besmettelijke ziekte die veroorzaakt wordt door een virus. In het ergste geval leidt de ziekte tot verlamming. Sinds 1957 komen alle polio-epidemieën...
Steen van Slot Hulkestein (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Het mysterie van het verzonken Slot
Aan het begin van de vijftiende eeuw liet hertog Arnold van Gelre op Nijkerks grondgebied slot Hulkestein bouwen (een 'hulk' is een groot zeilschip). Vanuit...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl