Veluwe

Op de Veluwe zijn veel sporen uit het verleden te vinden. Het is een groot gebied met een zeer divers landschap: weilanden, bossen, heide, zandvlakten, beken en sprengen. Aan de oostzijde stroomt de rivier de IJssel en de westkant grenst aan het Veluwemeer.

Historisch zijn er eveneens verschillende kenmerken aan te geven. De stad Hattem verwierf in 1299 haar stadsrechten en behoorde tot de Hanze, een stedenverbond van Oostzee tot Brugge.

Een van de belangrijkste Hessenwegen (meestal bestaande zandwegen) liep van Midden Duitsland door de Dellen in Heerde naar Utrecht. Alle genoemde gemeenten zijn aangesloten aan een van de streekarchieven, die deze streek rijk is en die zowel overheidsarchieven beheren als particuliere archieven en andere documentaire bronnen, vrij te raadplegen voor elke belangstellende.

De Goorpoort
De Goorpoort
In 1392-1396 is Elburg verplaatst en in zijn huidige vorm opgebouwd. De stad is daarbij ommuurd en in deze ommuring bevonden ...
Eerbeek huis vooraanzicht Foto: Stichting Geldersch Landschap Geldersche Kasteelen
Huis te Eerbeek
De naam Eerbeek duikt in de elfde eeuw voor het eerst in geschriften op. Het landgoed Huis te Eerbeek is aangelegd op de grens van...
Verhalen in streektaal uit een koffer
Oud en Nieuw in Wapenveld
"Op oudejaarsavond was het een grote traditie, wat ik zelf ook nog meegemaakt heb toen ik de snotneuzentijd ontgroeid was, dat je...
Tram 6_bron Streekarchivariaat NW Veluwe
Haltes van de tram
Langs de lijn Nunspeet-Hattemerbroek waren wel zestig halteplaatsen aangegeven door een witgeverfde band om een boom met daarin een zwart nummer....
Stellung Häse. Foto: Streekarchivariaat Noordwest-Veluwe
Betonnen bruggen
Over de idyllische Hierdense beek valt hij nogal uit de toon: de zware betonnen brug bij de Mheensteeg. De brug is een overblijfsel van militaire...
De uitzichttoren bij Hotel De Vrijenberg, voorheen Belvédère
Hotel De Vrijenberg
P.J. Schut koos in de jaren '20 van de vorige eeuw een heel strategische plek voor zijn hotel-pension: halverwege Beekbergen en...
Illustratie van de paalworm die in de 18e eeuw de houten dijken aantastten (gegraveerde prent uit de 18e eeuw, Atlas van Stolk Rotterdam)
Het recht op een dijk
Wat nu de polder Arkemheen heet, was aan het begin van de Middeleeuwen een vlak stuk land zonder dijken, een moerasgebied waar wind en water...
Schandbank van hout en ijzer uit Museum Elburg (Bron: Museum Elburg)
’t Olde Regthuus in Elburg
Evenals Doesburg, Harderwijk en Arnhem had ook Elburg zijn eigen rechtspraak, afgeleid van die van Zutphen. Vermoedelijk werd recht gesproken in het gebouw op de...
Landhuis Zeeburg
Zeeburg Ermelo
Er is een landgoed Zeeburg geweest in het kustgebied van de toenmalige Zuiderzee. In 1710 is een voor die tijd modern herenhuis met vensters in...
Flevoland: Haven Harderwijk
De grensstreek Gelderland - Flevoland
Het noordwesten van Gelderland grensde eeuwenlang aan de Zuiderzee. Omdat daar tot de vroege middeleeuwen nog geen dijken waren, overstroomde het gebied regelmatig. Vanaf de...
Ets, Doesburgermolen, P. de Regt, 1931. Collectie Historisch Museum Ede
Doesburgermolen
De Doesburgermolen is een gesloten standerd-korenmolen met een oude staartconstructie en is een van de oudste windmolens in Nederland. Aan de...
Een plakkaat van de Provinciale Elektriciteitswerken
Elektriciteitsvoorziening in Oldebroek
Dat een burgerinitiatief resultaat kan hebben, blijkt uit de manier waarop Oldebroek vlak na de Eerste Wereldoorlog aan elektriciteit komt.
Het meisjespaviljoen aan de Postweg in het midden van de vorige eeuw © Gemeentearchief Barneveld
Jeugdzorg in De Glind
De Glind is een van de negen dorpen van de gemeente Barneveld. Het valt op dat de gemiddelde leeftijd van de bewoners nogal laag is....
De streektaalkoffer
Geboorte in Brummen
"Toen ik in maart 1942 geboren werd, was het erg koud en lag er een dik pak sneeuw. De huisarts werd door...
Wapenschild van de familie Van Haersolte tot Yrst met als wapenspreuk: Omnia tempus habet – De tijd omvat alles © Wikimedia CC-BY-SA 3.0
Huis Yrst bij Hattem
Hattem bestaat als nederzetting al rond 800. Hattem ligt strategisch aan de IJssel ligt en krijgt in 1299 stadsrechten van Reinald I van Gelre. In...
vroegmiddeleeuwse boerderij
Bewoning en bedrijf in de vroege middeleeuwen
Na de Romeinse tijd verschoof het zwaartepunt van bewoning van de hoge gronden naar de randgebieden. Er waren hier goede mogelijkheden om nederzettingen te stichten....
Vooraanzicht van Paleis het Loo in Apeldoorn
Paleis Het Loo, een machtig jachtpaleis
Wat veel mensen waarschijnlijk niet weten, is dat Paleis Het Loo voornamelijk werd gebouwd als jachtpaleis. Stadhouder Willem III (1650-1702) vond de zandgronden van de...
De Beeldenstorm
Beeldenstorm
Tot het begin van de zestiende eeuw behoorden de christenen in West-Europa tot één kerk, namelijk de Rooms-Katholieke Kerk. Dat veranderde na 1517. In dat...
Kinderen spelen buiten
Kinderspeelgoed in de Jaren '30
In de periode van de dertiger jaren van de vorige eeuw waren de levensomstandigheden duidelijk heel anders dan in de tijd waarin we nu leven....
herstellingsoord
Herstellingsoord
Op de plek van het Parkhotel stond eerder een gebouw dat het tweede sanatorium van Nederland was.
Telgt
Telgt
Het grondgebied van Telgt ligt in de overgangszone tussen de hoger gelegen dekzanden van de Veluwe en de moerassige gebieden van het Almere, het vroegere...
Oliebollen worden vooral gegeten tijdens Oud en Nieuw
Oud en Nieuw in Hattem
"Oudejaarsdag was een beetje een rommelige dag, 's ochtends begon mijn moeder met het klaarmaken van het beslag voor de poffertjes....
Ingang Sjoel
Het poortje van de Sjoel
Dit poortje is tot in de Tweede Wereldoorlog de toegangspoort van de Sjoel (synagoge) geweest. Boven het poortje is een ovalen ...
Het station in Nijkerk eind 19e eeuw (archief Stichting Oud Nijkerk)
De stoomtrein komt door Nijkerk
In de negentiende eeuw was het maken van een reis naar een andere plaats een hele onderneming, die veel tijd en geld kostte. Diligences reden...
Sideron © Rijksmuseum CC-BY-SA
Bedienden aan het hof: Sideron
In 1763 komt de bediende Sideron als cadeau voor Willem V naar Nederland. Sideron komt van de kust van het Afrikaanse Guinee en is dan...
Rechts de NedCos-fabriek © CODA Beeldbank GA-004436_12673
Nederlandse Cocosfabriek (Nedcos)
Rond 1900 beschikten Nederlanders over steeds meer geld voor woninginrichting, zoals vloerbedekking. Apeldoorn herbergde de twee grootste producenten van kokosvloerbedekking: de fabriek van Heijmeijer en...
Dolfinarium
Toerisme
Toerisme en toeristen zijn niet meer weg te denken uit Harderwijk. Ieder jaar bezoeken zo'n tweeëneenhalf tot drie miljoen mensen uit binnen- en buitenland onze...
Mastenbroekerpolder in Hattem
Hattem overstroomt
Sinds mensenheugenis is het water in de IJssel niet zo hoog geweest als februari 1825. Een zware noordwester storm heeft het water op 4 februari...
Oude Hervormde Kerk op Raadhuisplein aan de Dorpsstraat 1842 door Arie Lieman. Collectie CODA Museum (Bruikleen Historische Vereniging Felua)
Oude Mariakerk
De Oude Mariakerk stond tot 1842 aan de Dorpstraat, het huidige Raadhuisplein, en was eeuwenlang het middelpunt van Apeldoorn. Vanaf 1200 stond hier al...
Een inenting in 1957
Polio op de Veluwe
Polio is een besmettelijke ziekte die veroorzaakt wordt door een virus. In het ergste geval leidt de ziekte tot verlamming. Sinds 1957 komen alle polio-epidemieën...
De studio van Radio Nijkerk
Omroep Nijkerk
Nadat op 2 oktober 1951 het eerste Nederlandse televisieprogramma was uitgezonden, 'De Toverspiegel', werd de televisie snel populair. In 1951 keek slechts een handjevol mensen,...
Agent Drieënhuizen regelde tot begin jaren '60 het verkeer op de hoek van de Langestraat en de Venestraat in Nijkerk, destijds de doorgaande route Amersfoort-Zwolle (archief Stichting Oud Nijkerk).
Ruimte voor auto's
Na de Tweede Wereldoorlog kwamen er snel meer auto's, bussen en vrachtverkeer op de weg. De oude straten waren vaak te smal en het...
Gerrit Schuurkamp werkte twaalf jaar lang als houtskoolbrander voor de firma Beekman. © Lian van der Zon
Het is een zwart beroep
Gerrit Schuurkamp (1936) werkte twaalf jaar lang als houtskoolbrander voor de firma Beekman. Gerrit was een van de laatste branders die nog werkte op de...
Kleuterklas in de Bommelerwaard, circa 1955 (Bron: Gelders Archief)
De schoolloopbaan uitgebreid
Na 1900 groeide niet alleen de deelname aan het lager onderwijs, ook het vervolgonderwijs nam een enorme vlucht - mede onder invloed van de Leerplichtwet....
Geborduurd kussen voor de Nijkerkse ambtsjonkers, te zien in Museum Oud Nijkerk (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk).
Machtige ambtsjonkers
Tussen 1600 en 1795 werd Nijkerk bestuurd door een college van adellijke grootgrondbezitters. Nijkerk was in die tijd nog geen gemeente, maar een 'schoutambt' (het...
Afb. 1 Plattegrond van een huis uit de IJzertijd gevonden bij een opgraving in Harselaar Zuid in 2003. De zwarte grondsporen tekenen zich af tegen het gele zand.
Harselaar in de IJzertijd
De Gelderse Vallei bestond 2000 jaar geleden grotendeels uit een nat en venig gebied. Op sommige plaatsen bevonden zich zelfs veenkussens van meer dan zes...
Joodse begraafplaats toegangspoort
Joodse begraafplaats
In Elburg woonden Asjkenazische joden. Zij kwamen oorspronkelijk uit Duitsland of de Oost-Europese landen. In de regel zijn hun grafzerken slechts eenvoudige grijze stenen, die...
Huis Molecaten te Hattem © Kasteelbeer, Rijksmonumenten.nl CC-BY-SA 3.0
Huis Molecaten en de familie Van Heeckeren, 1942-1989
De familie Van Heeckeren van Molecaten overleeft op hun landgoed de Tweede Wereldoorlog en houdt zich daarna bezig met een spirituele wereldorde. Dit brengt Molecaten...
Ds. Witteveen
Ds. Witteveen
Dominee Hermanus Willem Witteveen (1815-1884) komt in 1846 als predikant naar de gemeente Ermelo. Op dat moment zijn er veel misstanden, zoals geen trouwe kerkgang...
Hoerenhondjes
Erfhuis op de Oud Veluwse markt
Het Barneveldse Boeren Erfhuis is, zoals de naam al zegt, een ouderwetse boerenveiling; dat gebeurt vanaf een platte wagen. Alle goederen gaan dan ook tegen...
De laan van de bloedsteen, circa 2000
Kernhem Bloedsteen
Het volksgeloof wil dat als er bij volle maan een speld in de bloedsteen wordt geprikt, deze gaat bloeden. Dit gegeven over een speld (of...
Kaart van de Hunneschans naar een tekening van J.Bijtel
Hunneschans Uddelermeer
De Hunneschans is waarschijnlijk tot stand gekomen tussen 850 en 950. Het is een hoefijzervormige ringburcht die in feite bestond uit...
Pompgebouw © Willem Jans
Het Pompgebouw
De vijver van jachthuis Sint Hubertus is aangelegd op moerasachtige grond. Doordat deze grondlaag waterdicht was bleef er water opstaan, het graven van de vijver...
De binnenstad
De Binnenstad
De eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog staan in Nederland bekend als de tijd van de wederopbouw. Er viel inderdaad in ons land heel veel...
Het Waterfront
Het Waterfront
Een van de rode draden in de geschiedenis van Harderwijk is het water. Eeuwenlang een Zuiderzeestad. Eeuwenlang handel en visserij. Al een kleine eeuw toerisme,...
Maskeroefenruimte. Foto: Frank Oosterboer
Gasmaskeroefenruimte
De foto laat een onschuldig ogend gebouwtje zien op de Elias Beeckmankazerne te Ede. Waarschijnlijk begon het zijn leven in 1938 als buitenprivaat maar kreeg...
Oranje en de Watersnood van 1861. Houtgravure, E. Vermorcken © Stadskasteel Zaltbommel
Watersnoodbijbel
Tijdens de watersnoodramp van 1861 bracht Koning Willem III een bezoek aan de getroffen gebieden in grote delen van Nederland. Het medeleven van Willem III...
Dikke Tinne enige overgebleven resten
Burcht de Dikke Tinne in Hattem
De voormalige burcht de Dikke Tinne was strategisch gesitueerd in het noordelijkste punt aan het Gelderse deel van de IJssel. Nu nog zijn in Hattem...
Gasfabriek met gashouder in de Stationsstraat
Gasfabriek Apeldoorn
In 1862 werd begonnen met de bouw van een Apeldoornse gasfabriek. In die fabriek werden kolen gestookt en het gas dat ...
Nunspeet Fabiolalaan Foto: CODA, Christa Balk
Belgische straatnamen
Leopoldlaan, Fabiolalaan, Vlaanderenlaan en Boudewijnplantsoen: straatnamen in een woonwijk te Nunspeet. Op deze plaats bevond zich tijdens de Eerste Wereldoorlog een opvangkamp voor gevluchte Belgen,...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl