Veluwe

Op de Veluwe zijn veel sporen uit het verleden te vinden. Het is een groot gebied met een zeer divers landschap: weilanden, bossen, heide, zandvlakten, beken en sprengen. Aan de oostzijde stroomt de rivier de IJssel en de westkant grenst aan het Veluwemeer.

Historisch zijn er eveneens verschillende kenmerken aan te geven. De stad Hattem verwierf in 1299 haar stadsrechten en behoorde tot de Hanze, een stedenverbond van Oostzee tot Brugge.

Een van de belangrijkste Hessenwegen (meestal bestaande zandwegen) liep van Midden Duitsland door de Dellen in Heerde naar Utrecht. Alle genoemde gemeenten zijn aangesloten aan een van de streekarchieven, die deze streek rijk is en die zowel overheidsarchieven beheren als particuliere archieven en andere documentaire bronnen, vrij te raadplegen voor elke belangstellende.

Huis Empe bij Brummen, in of ná 1718 door Jacobus Stelllingwerff mogelijk naar Frans Berkhuys © Bron: RKD (PDM)
Geschiedenis van 't Huis Empe
Dicht bij de weg van Voorst naar Zutphen wordt omstreeks 1550 het adellijk huis Empe gebouwd. Bijna drie eeuwen later, rond 1825, verbouwt men het...
Boerderij Corlaer, de geboorteplek van Arend van Curler (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Arend van Curler
De zeventiende eeuw was de tijd van de Europese expansie. Een eeuw nadat Henry Hudson (een Engelse ontdekkingsreiziger in Nederlandse dienst) een gebied in het...
 bosbad 1955
Toerisme
Twee gebeurtenissen droegen bij tot het ontstaan van toerisme in ons dorp. In de eerste plaats de aanleg van de spoorlijn Amersfoort – Zwolle in...
Ede replica leeuw. Foto: CODA, Christa Balk
De leeuw van Ede
Terug van weggeweest: het beeld van de liggende leeuw bij de appelplaats van de verlaten Elias Beeckmankazerne in Ede.
Huis de Lathmer voor 1860 © via Collectie Gelderland Gelderland in Beeld
Huis de Lathmer in Wilp
Ridders met de naam Van den Latmer duiken al in de dertiende eeuw op, maar in 1414 wordt ook het tiendgoed Lathmer voor het eerst...
De Visserij
De Visserij
De Vischpoort en de Vischmarkt zijn voor veel mensen symbolisch voor Harderwijk. Vissers en visserij horen immers van oudsher bij onze stad, net als later...
Het interieur van de smelterij van Koperpletterij en Metaalhandel "De Vlijt", voorheen H.de Heus en Zoon, 1913. Bron: CODA Beeldbank
Papiermolen De Vlijt en Koperpletterij De Heus
Papiermolen De Vlijt van Johan Steenbergen de Jonge was de eerste papiermolen in Apeldoorn. De grondlegger van de economische toekomst van...
Jan Krook © BDUmedia, fotograaf Hans Verhorst, foto jaren '90 vorige eeuw
Jan Krook en de chocoladefabriek
In 1933 vestigde N.V. Zaanlandsche Cacaofabriek v/h Teun Olij en Comp. (T.O.C.) zijn zoetafdeling in Nijkerk. Na de oorlog kwam ook de cacaofabriek van de...
Koninklijke Trio Sigaren © Geheugen van Nederland
De wortels van tabak in de Gelderse bodem
Aan het begin van de zeventiende eeuw werd de Zuid-Amerikaanse tabaksplant voor het eerst in Nederland geteeld. Ook in de Gelderse grond schoot de plant...
wapen Bentinck
Amptsjonkers
In de middeleeuwen wordt het centrale bestuur van de Veluwe gevormd door de Staten van het Veluwse Kwartier. Hierin hebben de adel (ridderschap) en de...
Sanatorium Sonnevanck
Sanatorium Sonnevanck
Gezondheid is voor de meeste mensen een van de belangrijkste dingen in het leven. Dat is nu zo, dat was vroeger niet anders. Een bijzonder...
Ludgeruskerk
De Ludgeruskerk
Buiten Elburg bij de hoek van de Kerkdijk en de Nieuwstadsweg liggen de fundamenten van de Sint Ludgeruskerk, die in 1825 is...
Gebouw Hannah van Het Apeldoornsche Bosch
Deportatie vanuit Het Apeldoornsche Bosch
Het Apeldoornsche Bosch werd in 1909 geopend. Het was een joods psychiatrisch ziekenhuis waar patiënten volgens de typisch joodse traditie konden leven: kosjer eten, viering...
Hoofdgebouw van Huis de Parckelaer © Kasteelbeer CC-BY-SA
Huis de Parckelaer in Voorst
In een ontginningsgebied van broeklanden ligt ten noordoosten van Twello het huis De Parckelaer. Het eerste huis is waarschijnlijk in de tweede helft van de...
De Wijde Landen (Foto: Léontine van Geffen-Lamers)
De Wijde Landen in Brummen
Aan de overkant van de Bronkhorsterweg in Brummen stond op de plaats waar nu de vijver van De Wijde Landen ligt een koetshuis met schuur...
Huis Zwaluwenburg
Landgoed Zwaluwenburg
Zwaluwenburg is een landgoed met veel variatie en grote contrasten: er zijn loof- en naaldbossen, oude boerderijen, door houtwallen en lanen omzoomde weilanden en graan-...
Maandereind 1928 © Historisch Museum Ede
Geschiedenis van Historisch Museum Ede
In 1924 wordt de Vereniging Oud Ede opgericht met als doel de geschiedenis van Ede en omgeving te onderzoeken en te beschrijven. Vrijwel direct begint...
Luchtfoto van het oude centrum van Harderwijk © Marco Grotenhuis, Wikimedia
Hanzestad Harderwijk
In de late middeleeuwen dreven Nederlandse kooplieden uit steden als Kampen, Zwolle, Zutphen, Doesburg, Elburg en Harderwijk handel met kooplieden en steden in Noord-Duitsland en...
Garnizoensstad
Garnizoensstad
Harderwijk en vissers hoorden en horen bij elkaar. Dat hebben we in de canon van de Harderwijker geschiedenis al verschillende keren vastgesteld. Maar misschien horen...
De gereformeerde gemeente ontstaan vanuit een vriendenkring in de Molenstraat, betrok in 1903 de Noorderkerk. Bron: Collectie Gemeentearchief Ede, nr GA30033
Kerkscheidingen
In 2004 werd de Protestantse Kerk in Nederland (PKN) opgericht. De Nederlands Hervormde Kerk, de Gereformeerde kerken in Nederland en de Evangelisch-Luthersche Kerk besloten samen...
Maskeroefenruimte. Foto: Frank Oosterboer
Gasmaskeroefenruimte
De foto laat een onschuldig ogend gebouwtje zien op de Elias Beeckmankazerne te Ede. Waarschijnlijk begon het zijn leven in 1938 als buitenprivaat maar kreeg...
Oude dorpskerk Beekbergen 1900
Oude dorpskerk Beekbergen
De kerk van Beekbergen is het oudste nog bestaande gebouw in de gemeente Apeldoorn. Het gebouw zoals dat er nu nog staat, dateert uit de...
Hotel Peter
Toerisme Ermelo
In de gemeente Ermelo ontwikkelt het toerisme zich vooral in de eerste helft van de twintigste eeuw. Ermelo met zijn uitgestrekte heidevelden en bossen is...
Monument Woeste Hoeve ter nagedachtenis van de 117 slachtoffers. Ontworpen in 1992 door Tirza Verrips.
Hinderlaag bij de Woeste Hoeve
In de nacht van 6 op 7 maart 1945 leggen zes verzetsmannen een hinderlaag bij de Woeste Hoeve, langs de weg tussen Apeldoorn en Arnhem....
Kermisattractie in Putten
Kermis in Putten
"En dat was een soort kermis, zou je kunnen stellen. De ossenmarkt was de jaarmarkt is een heel oude traditie en dat is ergens ontstaan...
Gele rijders
De Gele Rijders
De 11de Afdeling Rijdende Artillerie is hun officiële naam, zelf noemen ze zich 11 AfdRA, maar Arnhemmers kennen deze militairen als 'de Gele Rijders'.
De watertoren van Nijkerk (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Gas, licht en water
Verschillende voorzieningen, die we nu als vanzelfsprekend ervaren, hebben in de negentiende en de twintigste eeuw belangrijke verbeteringen gebracht in de leefomstandigheden van mensen. In...
Fragment van het onvoltooide kanaal De Nieuwe Rijn, te zien aan de Fliersteeg in Nijkerk (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
De Nieuwe Rijn, een onvoltooid kanaal
De Nieuwe Rijn is een kanaal, dat hertog Karel van Gelre aan het begin van de zestiende eeuw wilde laten aanleggen, met de bedoeling om...
middeleeuwse stadsbewoners
Middeleeuwse stadsbewoners
Als je door de binnenstad van Harderwijk loopt, is het moeilijk voor te stellen hoe middeleeuwse Harderwijkers leefden. Een middeleeuwse stad werd bewoond door mensen...
Het eiland waar Herman op begraven ligt
De Zwarte vrouwe van Staverden
Het verhaal gaat dat het ’s nachts spookt rond kasteel Staverden. Na twaalven doolt de ‘Zwarte vrouwe van Staverden’ rond en men kan haar horen...
Willem Anne baron Schimmelpenninck van der Oye (Bron: Wikimedia)
De macht van de adel
Deskundige op het gebied van adelsgeschiedenis is Coen baron Schimmelpenninck van der Oije, ondermeer voorzitter van de Hoge Raad van Adel. Hij speelde een belangrijke...
67 3 43 BevoCie Best Dirk
Bidden met één oog open.....
Bidden met één oog open... is een persoonlijk verslag opgetekend door AATer Dirk Best sld. lichting 67-3. "Van september...
Pieter Vijgehof
Tweede Wereldoorlog in Putten
Na de inval op 10 mei 1940 paste de Duitse bezetter "de tactiek van de fluwelen handschoen" toe ten aanzien van de Nederlandse bevolking. Toch...
Mariëndaal in de periode 1960-1970
Melkfabriek Mariëndaal
In 1906 werd de Vereniging Apeldoornsche Coöperatieve Fabriek van Melkproducten Mariëndaal opgericht. In het begin waren er maar 41 boeren met...
Klein Heidekamp aan de Clement van Maasdijklaan 1. Diende in WO II als officierskamp. © Fotograaf: Henri ter Hall. Gelders Archief
Heimatschutz in Deelen
Wanneer de Tweede Wereldoorlog zich steeds meer in het nadeel van Duitsland ontwikkelt, bouwen de bezetters permanente militaire complexen voor de verdediging van het Reich....
Interieur Ned_Herv_kerk Elburg_bron Streekarchivariaat NW Veluwe
De Sint Nicolaaskerk
De Sint Nicolaaskerk is vernoemd naar de heilige Sint Nicolaas, de beschermer van vissers en andere zeevarenden. Het nu voornamelijk protestante...
Stempel van de Joodse Gemeenschap van Nijkerk (archief Gemeente Nijkerk)
De Joodse Gemeenschap van Nijkerk
Van ongeveer 1650 tot de Tweede Wereldoorlog woonden in Nijkerk veel Joodse mensen. De eerste groep, de Sefardische- of Portugese Joden, kwam uit Zuid-Europa en...
Ingang Sjoel
Het poortje van de Sjoel
Dit poortje is tot in de Tweede Wereldoorlog de toegangspoort van de Sjoel (synagoge) geweest. Boven het poortje is een ovalen ...
De Nieuwe Kerk in Ermelo
Over overlijden in Ermelo
"En dan kwamen ze van Van de Berg kwamen ze de kist thuisbrengen met zo'n loopwagen. Van de timmerschuur die was aan...
Gerrit Schuurkamp werkte twaalf jaar lang als houtskoolbrander voor de firma Beekman. © Lian van der Zon
Het is een zwart beroep
Gerrit Schuurkamp (1936) werkte twaalf jaar lang als houtskoolbrander voor de firma Beekman. Gerrit was een van de laatste branders die nog werkte op de...
Station Ermelo
Spoorweg en station Ermelo
De aanleg van een spoorweghalte is voor ontsluiting en groei van Ermelo van groot belang geweest. De trein stopt aanvankelijk niet in Ermelo.
De opstelling van banken inzichtelijk gemaakt door de Ridders van Gelre (Gelredag 28-10-2017) © Ridders van Gelre (Omroep Gelderland)
Rechtspraak op het Herenhul in Engelanderholt
Op het Herenhul, nabij Apeldoorn, vinden in de middeleeuwen in de open lucht rechtszaken plaats. Er worden voornamelijk zaken behandeld waarbij een van de partijen...
Oorlogsmonument
Ermelo in de Tweede Wereldoorlog
Voorafgaand aan de komst van de Duitsers zijn er weinig militaire activiteiten in Ermelo geweest. Wel kent de bezettingsperiode daarna, net als elders in Nederland,...
Jachtopziener op de Hoge Veluwe
Jacht in Gelderland
Al eeuwenlang wordt in Gelderland gejaagd. Ooit waren de mensen voor hun levensonderhoud van het wild afhankelijk. Tegenwoordig mag er alleen nog op wild gejaagd...
Airborne luchtlandingen 2010. Fotograaf Gert Jan Koster
Operatie Market Garden
Bij operatie Market Garden denken veel mensen aan de slag om Arnhem, bekend uit de film 'A bridge too far'. In de film proberen Britse...
Verblijfplaats met de eerste bewoners, 1893
Het Hoogeland
Het Hoogeland is een instelling met een lange geschiedenis in de zorg. De Vereniging tot Christelijke Verpleging van bedelaars en landlopers...
Herdenkingsbord stadsbrand 1540, te zien in de Grote of St. Catharinakerk te Nijkerk (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Een grote stadsbrand
In de vijftiende eeuw waren de huizen in Nijkerk nog grotendeels van hout, met lemen vloeren. De daken waren voornamelijk van stro. Voortdurend dreigde het...
Het Nationale Park De Hoge Veluwe Foto: Marten Idema
Het Nationale Park de Hoge Veluwe
Het gefortuneerde echtpaar Kröller-Müller kocht aan het begin van de vorige eeuw, in 1909, een groot stuk land op de Veluwe. De familie, die in...
Buurtspraak
Buurtspraak over een militair terrein
In 1900 verkochten de erven van buurt Ede-Veldhuizen hun heidevelden aan het Ministerie van Oorlog om er een garnizoen te kunnen vestigen. Bij de verkoop...
Winkelmankazerne Nunspeet 2. Foto: Frank Oosterboer
Vleermuisbunker
De Generaal Winkelmankazerne in Nunspeet heeft op het oog geen sporen nagelaten. Het complex dat begin jaren vijftig gebouwd werd om...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl