Veluwe

Op de Veluwe zijn veel sporen uit het verleden te vinden. Het is een groot gebied met een zeer divers landschap: weilanden, bossen, heide, zandvlakten, beken en sprengen. Aan de oostzijde stroomt de rivier de IJssel en de westkant grenst aan het Veluwemeer.

Historisch zijn er eveneens verschillende kenmerken aan te geven. De stad Hattem verwierf in 1299 haar stadsrechten en behoorde tot de Hanze, een stedenverbond van Oostzee tot Brugge.

Een van de belangrijkste Hessenwegen (meestal bestaande zandwegen) liep van Midden Duitsland door de Dellen in Heerde naar Utrecht. Alle genoemde gemeenten zijn aangesloten aan een van de streekarchieven, die deze streek rijk is en die zowel overheidsarchieven beheren als particuliere archieven en andere documentaire bronnen, vrij te raadplegen voor elke belangstellende.

Landgoed Ullerberg
Landgoed Ullerberg
Landgoed Ullerberg ligt in de Leuvenumse bossen en heeft een stel monumentale landhuizen. Het landgoed is een oase van rust en stilte. Het kent een...
Camping en bungalowpark Ackersate in Voorthuizen aan het eind van de jaren 70. Collectie Gemeentearchief Barneveld
Korte geschiedenis van toerisme in Voorthuizen
Het toerisme is voor de gemeente Barneveld een factor van economisch belang. Hét gemeentelijke vakantiecentrum is Voorthuizen. In de zomermaanden verdubbelt de bevolking in aantal...
Gemeente Putten
Einde ampt - begin gemeente
In 1795 wordt het oude staatsbestel van de Unie van Utrecht vervangen door de Bataafse republiek en worden de schoutambten opgeheven. De toenmalige schout van...
Dolfinarium
Toerisme
Toerisme en toeristen zijn niet meer weg te denken uit Harderwijk. Ieder jaar bezoeken zo'n tweeëneenhalf tot drie miljoen mensen uit binnen- en buitenland onze...
Groot Spriel 1900
Buitenplaatsen negentiende eeuw
In de negentiende eeuw werden twee buitenplaatsen gebouwd: Groot Spriel en de Vanenburg.
Slot Loevestein
Grensgevallen Gelderse kastelen
In de aanloop van het Erfgoedfestival Over Grenzen van Gelderland zijn in het voorjaar van 2018 ook de kastelen in Gelderland onder de loep genomen....
Beeld uit de 16e eeuw van Sint Catharina (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk). Catharina van Alexandrië (Egypte) weigerde vanwege haar geloof in Christus, te trouwen met een heidense koning. Ze stierf in het jaar 307 de marteldood en werd later heilig verklaard. Het beeld zou oorspronkelijk hebben gestaan in de Grote Kerk, tot aan de Reformatie. Het beeld heeft de beeldenstorm overleefd en heeft nu een plek in de katholieke kerk aan de Holkerstraat.
Een nije kerk
Terwijl Ark door de zee werd verzwolgen, groeide landinwaarts een aantal nederzettingen uit tot een echt centrum. In de late Middeleeuwen werd in Nijkerk de...
Rijksmonument in Wageningen Grafheuvel Geertjesweg. Bij Nol in t Bos © Bron Wikimedia, Basvb - Eigen werk, CC-BY-SA-2.5
Grafheuvels
Het landschap van Gelderland is voor een belangrijk deel gevormd tijdens de voorlaatste ijstijd, zo'n 150.000 jaar geleden. Landijs vanuit het noorden zorgde toen voor...
Stadsgezicht van Elburg met een vijftiende-eeuwse kerk
Elburg: nieuwbouw uit de veertiende eeuw
Wie Elburg bezoekt en langs de wallen en door de straten wandelt, kan verschillende opvallende dingen aan het stadje ontdekken.
Gebouw Hannah van Het Apeldoornsche Bosch
Deportatie vanuit Het Apeldoornsche Bosch
Het Apeldoornsche Bosch werd in 1909 geopend. Het was een joods psychiatrisch ziekenhuis waar patiënten volgens de typisch joodse traditie konden leven: kosjer eten, viering...
Havezate Zwanenburg bij Vorchten zijaanzicht © Gelders Archief
Huis Zwanenburg in Vorchten bij Heerde
Bij de IJssel aan de rand van de Veluwe brengen eerst kloosterbroeders de vruchtbare gronden in cultuur. Daarna ontstaan er ook enkele versterkte huizen met...
Kermis op het marktplein in Heerde rond 1900 (Bron: Archieven van de Heerder Historische Vereniging)
Kermis in Heerde
"Kermis was alleen op Koninginnendag of 5 mei of de buurt had een kleine kermis en dat waren de buurtfeesten. Dat was...
Een plakkaat van de Provinciale Elektriciteitswerken
Elektriciteitsvoorziening in Oldebroek
Dat een burgerinitiatief resultaat kan hebben, blijkt uit de manier waarop Oldebroek vlak na de Eerste Wereldoorlog aan elektriciteit komt.
Waterval Leuvenum
Buurtschap Leuvenum
Hoewel rond 1200 al sprake is geweest van ontgonnen land wordt Leuvenum als buurtschap in 1593 in schriftelijke stukken vermeld.
Agathe Wegerif, circa 1920
Batik-ateliers van Agathe Wegerif
De eerste grootschalige projectontwikkeling ondernam Chris Wegerif in 1897 en betrof het zogenaamde 'Kalverstraatgebied', waarin hij verschillende arbeiders- en middenstandswoningen verhief. Daar stonden...
Ets, Doesburgermolen, P. de Regt, 1931. Collectie Historisch Museum Ede
Doesburgermolen
De Doesburgermolen is een gesloten standerd-korenmolen met een oude staartconstructie en is een van de oudste windmolens in Nederland. Aan de...
Joods bestuur Nijkerk (Bron: archief Stichting Oud Nijkerk)
De Joodse Gemeenschap van Nijkerk
Op deze plek stond van 1801 tot de Tweede Wereldoorlog de synagoge van Nijkerk. Van ongeveer 1650 tot de Tweede Wereldoorlog woonden in Nijkerk veel...
Huis Zwaluwenburg
Landgoed Zwaluwenburg
Zwaluwenburg is een landgoed met veel variatie en grote contrasten: er zijn loof- en naaldbossen, oude boerderijen, door houtwallen en lanen omzoomde weilanden en graan-...
Luftwaffe officieren. Midden Von Döring, rechts daarnaast Von Scheve, uiterst rechts M. Riegel. Op of bij het Vliegveld Deelen te Arnhem, 1941-1944. © Gelders Archief
Het belang van Deelen
Het voormalige vliegveld Deelen bij Arnhem kent een bewogen geschiedenis; opgericht als basis voor vliegtuigen die in de Eerste Wereldoorlog onze grens moesten bewaken, werd...
Huis Duistervoorde vóór de verbouwing te zien vanaf de visvijver © Via Collectie Gelderland Gelderland in Beeld
Huis Duistervoorde in Twello
Tussen de wegen naar Zutphen en Deventer ligt Huis Duistervoorde. Het dorp Voorst langs de westoever van de IJssel wordt in 893 voor de eerste...
De oude Oosterstraat (Bron: archief Stichting Oud Nijkerk)
Ruimte voor auto's
Voor het toenemende aantal auto's bleken de oude straten van Nijkerk vaak te smal. In de Oosterstraat, onderdeel van de hoofdroute...
Het hoofdgebouw van De Biezen. Collectie Gemeentearchief Barneveld
Molukkers bij De Schaffelaar en De Biezen
Na de Tweede Wereldoorlog breekt in het voormalige Nederlands Oost-Indië, dat nu Indonesië heet, een onrustige tijd aan. Veel inwoners willen een zelfstandige staat en...
Groevenbeek
Groevenbeek
Tegen de gemeente Putten aan liggen de landgoederen Oud en Nieuw Groevenbeek. De landgoederen zijn rijk aan prachtige lanen en historische wegen. In de 19e...
Pesthuis
Fraterhuis-Pesthuis
Het Latijnse woord frater betekent broeder. Fraters waren een soort monniken. Hun klooster werd een fraterhuis genoemd. Veel fraters werkten in de middeleeuwen in het...
De contouren van een van de middeleeuwse boerderijen met palissade of bijgebouwen tekenen zich af © Van Uffelen Multimedia CC-BY-NC
De Graaf van Gelre en wildfosters in middeleeuws Barneveld
Voorafgaand aan de bouw van het bedrijventerrein Harselaar Zuid werd in 2015 in opdracht van de gemeente Barneveld een opgraving uitgevoerd. Op basis van een...
Stadspoort bij Vetkamp in 1923 (Bron: archief Stichting Oud Nijkerk)
De stadspoorten van Nijkerk
Nijkerk had in de Late Middeleeuwen drie (houten) stadspoorten. Op 27 maart 1413 kreeg Nijkerk stadsrechten van hertog Reijnout IV van Gelre (nu Gelderland). Hij...
Zicht op haven aan het einde van de negentiende eeuw (Bron: archief Stichting Oud Nijkerk)
Zicht op haven
Uitzicht op de haven aan het eind van de negentiende eeuw, met houtzaagmolen 'De Dolphyn'. De tabaksindustrie in Nijkerk had hout...
Buurtspraak
Buurtspraak over een militair terrein
In 1900 verkochten de erven van buurt Ede-Veldhuizen hun heidevelden aan het Ministerie van Oorlog om er een garnizoen te kunnen vestigen. Bij de verkoop...
Aanzicht  Epe  20071871  RCE
Toerisme in Epe
In de negentiende eeuw kwamen er gaandeweg sterke verbeteringen in de verkeersmogelijkheden richting de gemeente Epe. Zo werd in 1829 de het Apeldoorns Kanaal gegraven...
Er is een coupe door de resten van een hutkom gezet. © VUhbs Archeologie
Opgravingen op de Ericahorst in Ede
In het voorjaar van 2017 heeft VUhbs archeologie een opgraving uitgevoerd op de locatie van de oude, inmiddels gesloopte, Ericaschool op de hoek van de...
Foto J. Craandijk: Bibliotheekcollectie Doopsgezinde Gemeente Haarlem, R5-06
Dominee bezoekt een militair oefenterrein
Dominee Jacobus Craandijk (1834-1912) bezoekt het nieuwe oefenterrein Oldebroek, 1882-1890: 'Het Kamp van Oldenbroek', de artillerieschool, is aangelegd op het hoogste punt van den...
De vroegere uitgeverij Callenbach aan de Hoogstraat in Nijkerk
Boeken uit Nijkerk - uitgeverij en drukkerij Callenbach
In de loop van de negentiende eeuw werden in Nijkerk de voordelen van de industriële revolutie zichtbaar. In 1863 kwam de stoomtrein de stad binnen...
Jan Hilgers na het maken van zijn eerste Nederlandse vlucht, 29 juli 1910. Collectie Historisch Museum Ede
Jan Hilgers monument
Op 29 juli 1910 maakt Jan Hilgers op de Doesburgerheide bij Ede als eerste Nederlander een vlucht in een gemotoriseerd vliegtuig...
Blauwe Gerrit
Blauwe Gerrit
Wie de sagen en legenden van de Veluwe kent, heeft zeker van Blauwe Gerrit gehoord.
Maskeroefenruimte. Foto: Frank Oosterboer
Gasmaskeroefenruimte
De foto laat een onschuldig ogend gebouwtje zien op de Elias Beeckmankazerne te Ede. Waarschijnlijk begon het zijn leven in 1938 als buitenprivaat maar kreeg...
Vluchtoord. Bron: Collectie Gemeentearchief Ede, nr GA31332
Belgische vluchtelingen op de hei
Op de Ginkelse hei, vlakbij restaurant Juffrouw Tok en de schaapskooi, liggen enkele gedenkstenen en wat funderingen. Dit zijn herinneringen aan een 'vluchtoord' waarin ruim...
Carillon Grote Kerk Nijkerk
Elke maandag 'de boerendeun'
In de 18de eeuw was Nijkerk een rijke stad, voornamelijk door de tabaksindustrie. De Ampsjonckers die in die tijd de stad bestuurden, vonden dat Nijkerk...
Aankomst Prinselijk Gezin op Vliegveld Teuge - Augustus 1945 © Oorlogsbronnen, collectie Nationaal Oorlogs- en Verzetsmuseum Overloon
Juliana en de prinsesjes keren terug uit Canada
De Koninklijke Familie ontvluchtte Nederland vanwege de capitulatie voor Nazi-Duitsland. Een deel van de Oranjes verbleef in Londen, maar Prinses Juliana en haar kinderen trokken...
Oude of St. Alexander Kerk Bennekom. Bron: Collectie Gemeentearchief Ede, nr  GA12118
Godsdienst in Ede
Ongeveer vanaf de elfde eeuw waren de inwoners van de huidige gemeente Ede rooms-katholiek. Voor die tijd hadden de inwoners het Germaanse geloof. De oudste...
Stempel van de Joodse Gemeenschap van Nijkerk (archief Gemeente Nijkerk)
De Joodse Gemeenschap van Nijkerk
Van ongeveer 1650 tot de Tweede Wereldoorlog woonden in Nijkerk veel Joodse mensen. De eerste groep, de Sefardische- of Portugese Joden, kwam uit Zuid-Europa en...
Op de Vrijenberg kwam het tot een gevecht tussen het leger van Eduard (dat uit adel bestond) en het boerenleger van Reinald. De boeren konden niet op tegen de goedgeorganiseerde adel en vluchtten. © Veluwe op de Kaart/Geheugen van Apeldoorn
De Slag op de Vrijenberg (1354)
Tijdens de Gelderse Oorlogen in de veertiende eeuw staan hertog Reinald III van Gelre en zijn broer Eduard lijnrecht tegenover elkaar. Reinald weet de horige...
Zutphensestraat 12 in Brummen (Foto: Léontine van Geffen-Lamers)
Drie zussen Carmiggelt
De Zutphensestraat was lange tijd de doorgaande weg tussen Arnhem en Zutphen, toch was deze vroeger een stuk smaller. Waar nu de stoep loopt waren...
Hoerenhondjes
Erfhuis op de Oud Veluwse markt
Het Barneveldse Boeren Erfhuis is, zoals de naam al zegt, een ouderwetse boerenveiling; dat gebeurt vanaf een platte wagen. Alle goederen gaan dan ook tegen...
Het grote wiel van de touwslagerij voor het spinnen van draden en het slaan (draaien) van dunne touwen (foto Theo Slijkerman)
De Nijkerkse touwslagerij
In het liedje over Michiel de Ruijter wordt zijn kindertijd bezongen, toen hij (een korte periode) werkte in de touwslagerij van Vlissingen. Ook Nijkerk had...
Winkelmankazerne Nunspeet 2. Foto: Frank Oosterboer
Vleermuisbunker
De Generaal Winkelmankazerne in Nunspeet heeft op het oog geen sporen nagelaten. Het complex dat begin jaren vijftig gebouwd werd om...
De Bataafs Franse tijd
De Bataafs-Franse Tijd
Het jaar 1672 was een rampjaar voor de Republiek en voor Harderwijk. De Fransen hielden er toen behoorlijk huis. Zo'n honderdvijfentwintig jaar later herhaalde deze...
Steeg Elburg_bron Streekarchivariaat NW Veluwe
Elburgse stegen
Er gebeurde van alles in de Elburgse stegen: vrouwen die wassen, kippen die scharrelen, venters die koopwaar aanbieden en kinderen die...
Garnizoensstad
Garnizoensstad
Harderwijk en vissers hoorden en horen bij elkaar. Dat hebben we in de canon van de Harderwijker geschiedenis al verschillende keren vastgesteld. Maar misschien horen...
Bovenkapel
De bovenkapel
Op de bovenverdieping van de dubbelkapel van het Agnietenklooster woonden de zusters de diensten bij. Ook buiten de missen die in...
Gedenkraam in het Nijkerkse stadhuis dat herinnert aan de gijzeling van oktober/november 1944 (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Gijzeling in het Nijkerkse stadhuis
In de nacht van 30 september op 1 oktober 1944 pleegde het verzet een aanslag op een Duitse auto. De plek van de aanslag was...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl