Rijk van Nijmegen

Onder het Rijk van Nijmegen vallen de gemeenten Nijmegen, Beuningen, Heumen, Wijchen, Druten en Berg en Dal. De streek kent een lange geschiedenis, zoals blijkt uit de Romeinse resten die hier zijn gevonden.

Nijmegen is zelfs de oudste stad van Nederland en is omringd door een veelzijdig natuurgebied. In de Millingerwaard grazen kuddes Gallowayrunderen en Konikpaarden. Het Groesbeekse heuvellandschap telt verschillende wijngaarden.

De regio is rijk aan historische gebouwen: van middeleeuwse kerken tot eeuwenoude boerderijen en molens verspreid door de hele regio. Het verleden wordt getoond in diverse musea. De archieven van de meeste gemeenten in de regio worden beheerd door het Regionaal Archief Nijmegen.

Ontdek op www.cultuurexpress.nl de Maas en Waalse cultuurhistorie.

Deze amfoor is ooit van de Romeinse ruiter Sextius Basus geweest. in dergelijke kruiken olijfolie werd uit Spanje aangevoerd, waarna ze werden hergebruikt als watertank of urinevat. © Museum het Valkhof
De amfoor van Sextius Basus
In gebieden waar Romeinen hebben gewoond, worden veel amforen teruggevonden, zo ook bij het vroege Sint-Canisiuscollege in Nijmegen. Van wie was deze amfoor en waar...
De boerderij met tabaksschuur. © Hans Barten
Tabaksschuur
In deze tabaksschuur werd vroeger de tabak te drogen gehangen. Het is een tweebeukige schuur met ankerbalkconstructie en een met riet gedekt schilddak. De wanden...
Kronenburgerpark
Sloop van de stadsmuur
In de loop van de tijd werd het steeds voller en benauwder binnen de stadsmuren van Nijmegen. Daarom wilden de inwoners hun stad graag uitbreiden....
Herberg-boerderij De Clef, nu verscholen in het groen
Herberg De Clef, de stoomtram stopte er
Herberg-boerderij De Clef uit de zeventiende eeuw ligt nu verscholen in het groen. Omdat de boerderij wat hoger ligt op de ...
Dijkmagazijn, Beuningen
In de strijd tegen het water
Het voormalige dijkmagazijn staat in het buitengebied van het dorp Beuningen en is gebouwd rond 1900. De Gemeente Beuningen kent nog drie andere dijkmagazijnen aan...
Willem Elektriciteitspionier Willem Benjamin Smit uit Slikkerveer (Foto: Brush HMA Ridderkerk, bron: Stichting Willem Smit Historie)
Het imperium van Willem Smit
De fabriek van elektriciteitspionier Willem Smit, Willem Smit & Co's Transformatorenfabriek, werd in de twintigste eeuw een succesvol bedrijf.
Overstroming en instorting van de Lappentoren 2 Maart 1784 door Steven Globé
Lappentoren
In de 15e eeuw werd de gehele Waalkade voorzien van een stadsmuur met daarin maar liefst acht stadspoorten, waaronder de Veerpoort....
hertenkamp. Foto Hans Barten
Hertenkamp
Het monument Hertenkamp is een sfeerbepalend onderdeel van de omgeving en ligt naast de neogotische Rooms-katholieke Kerk en tegenover de Oude Kerk. In de huidige...
Dijkmagazijn Deest op de Waalbandijk. Foto Hans Barten
Dijkmagazijn Deest
Langs de grote rivieren staat een groot aantal dijkmagazijnen. Deze dijkmagazijnen zijn gebouwd in de tijd van de polderdistricten en in de tijd dat veel...
Steenfabriek Vogelensangh. Fotografie Hans Barten
Steenfabriek Vogelensangh
Tot in de zestiger jaren van de vorige eeuw had vrijwel ieder dorp aan de Waal een of meerdere steenfabrieken. Ook Deest had steenfabrieken en...
Urn uit een grafheuvel in Nijmegen © Museum Het Valkhof
Prehistorie
Deze tekening geeft de situatie weer rond 1000 voor Christus. Het gebied van de Valkhofheuvel en het aangrenzende Kelfkensbos werd gebruikt als begraafplaats. In de...
De voorgevel. © Hans Barten
Verenigingsgebouw
Dit pand is het bakstenen verenigingsgebouw van de voormalige Rooms-katholieke Werkliedenvereniging St. Ewalden, genoemd naar de patroonheiligen van de Parochie Druten. Het bouwwerk is vijf...
Een verwoeste boerderij bij Elst in de Betuwe (Bron: Stichting Liberation Route Europe, © Beeldbank WO 2 – NIOD)
Manneneiland Lent
De Betuwe, het land tussen de Waal en de Rijn, werd na september 1944 de grens tussen de geallieerden en het Duitse grondgebied. Het half...
Geriefhoutbosje met afgezet, ofwel afgezaagd hakhout. © Gemeente Beuningen
Geriefhoutbosje
Geriefhoutbosjes en andere beplantingsvormen met hakhout dienden om hout te leveren voor de verkoop of voor dagelijks gebruik rondom en in de boerderij. De bosjes...
Interieur St. Antonius van Paduakerk in Kranenburg, nu heiligenbeeldenmuseum
Katholieke herleving
Sinds 1795 konden de katholieken in vrijheid hun godsdienst belijden. De inhaalslag die zij, na eeuwen achterstelling, op vele gebieden moesten maken kwam slechts moeizaam...
Drieluik van de familie Kanis, Links de vader met zijn zoon: Peter Canisius
Beeld Petrus Canisius
Dit bronzen beeld van Petrus Canisius is gemaakt door Toon Dupuis. Petrus Canisius werd in 1521 geboren als zoon van Jacob ...
Orgel van Kuerten uit 1846 met oudere bestanddelen van Heyneman uit 1777. Bron: Wikimedia
Neogotische kerk van Franssen
Kerkelijk viel Weurt aanvankelijk onder de Stevenskerk in Nijmegen. Naast de hoofdkerk in Nijmegen was er een kapel in Weurt. Op den duur werd Weurt...
Voorhuis, gezien vanaf de weg. © Hans Barten
Boerderij
Dit monument is een hallehuisboerderij uit de tweede helft van de negentiende eeuw met midden- langsdeel en een fraai dwarsgeplaatst voorhuis (T­huis). Het voorhuis is...
De eerste Groesbeekse beatband is 'The Flying Moons'. De band is opgericht in 1964 en heeft een fanclub (The Moons) van vijfhonderd leden. Foto Peter Janssen
Jong in Groesbeek
'Zaal Kerkzicht' zit vol met jongeren. Het is de bioscoop tegenover de kerk aan de Pannenstraat. Op een zondagmiddag in mei 1965 draait de film...
In 1828 legde Johann Adolf Lasinsky de afvaart van een groot Hollands houtvlot bij Koblenz vast. Op het vlot zijn hutten gebouwd. Tientallen roeiers sturen het vlot in de goede richting. © Wikimedia PD
Twee bijzondere handelsproducten: wijn en hout
Eeuwenlang vormde de handel in Rijnwijn een van de belangrijkste pijlers onder de economische voorspoed van Nijmegen. Dertig tot vijftig procent van alle schepen die...
Gezicht op Belvedere en Hunnerpoort, 1670
Hunner- of Hoenderpoort
Op deze tekening van Lambert Doomer is op de achtergrond de Hunner- of Hoenderpoort te zien. Dit was een van de vier...
Beatrixmolen in Winssen
Van poldermolen tot Beatrixmolen
Op een belt aan de Molenstraat staat de Beatrixmolen, een windkorenmolen. De molen bestaat uit een met riet gedekte achtkant op een dito bakstenen voet,...
Een familie op weg naar de kerk
Op zondag ging zij naar de kerk
De Groesbeekse Wilma G. herinnert zich nog levendig hoe zij als kind met haar ouders net over de grens in Duitsland naar de kerk ging.
Herstel van de Waalbrug, door de Duitsers in maart 1941. © Beeldbank Rijkswaterstaat
Waalbruggen in oorlogstijd
Bruggen waren in oorlogstijd van enorm strategisch belang. Zonder bruggen zijn rivieren nauwelijks passeerbaar voor troepen en materieel. Om die reden worden in oorlogstijd bruggen...
De dijkboerderij vanaf de Kweldam. © Hans Barten
Dijkboerderij
Dit monument was oorspronkelijk een kleine hallehuisboerderij met een middenlangsdeel evenwijdig aan de dijk ernaast. Het bedrijfsgedeelte is verbouwd tot woongedeelte.
De vergeten groente kardoen
Van kardoen tot pastinaak
Kardoenen, meirapen, wortelpeterselie en mergkool - allemaal oud-Hollandse groenten. Toch zijn het namen die ons tegenwoordig minder vertrouwd zijn dan couscous, spaghetti of shoarma.
Rooms-katholieke kerk Onze Lieve Vrouw Onbevlekt Ontvangen
Het kerkgebouw is een driebeukige neo-basiliek met een schip van vijf traveeën. Het toegangsportaal daarvóór is een halve travee groot. De halfronde koortravee aan...
Verkiezingsuitslagen aan de gevel van het gebouw van de Nieuwe Apeldoornsche Courant aan de Kanaalstraat in Apeldoorn, jaren twintig (Bron: Archief Wegener, Apeldoorn)
De komst van het nieuwe kiesstelsel
Het nieuwe kiesstelsel bracht grote veranderingen teweeg in het politieke krachtenveld. Alle mannen boven de achttien jaar - na 1919 aangevuld met alle vrouwen boven...
Huis te Leur
Heerlijkheid Leur
Er zijn tekenen, maar geen bewijzen dat Leur een motteversterking heeft gehad. Achter het kerkje van Leur ligt een kunstmatig opgeworpen heuvel. De gracht om...
Vergezicht met molen Batenburg. Bron: Wikimedia, RCE
Korenmolen Batenburg
Aan de Molendijk, niet ver van het kasteel staat de korenmolen. Eeuwenlang moesten boeren daar hun graan laten malen. ...
Voorhuis met hallehuisschuur. © Hans Barten
De Engelhof
Deze voormalige T-boerderij met middenlangsdeel ligt op een kleine terp in Afferden – tegen de grens met Deest. De brede voorgevel ligt dicht tegen de...
Voormalig Maristenklooster, project Kloostertuin
Voormalig Maristenklooster
Aan de Pastoor van der Marckstraat in Weurt verrijst nog altijd het grote kloostercomplex dat in 1905 oorspronkelijk door de Ursulinnen van St. Salvator werd...
/beeld/specials/druten/026b.jpg
Muldershuis
In dit huis aan het einde van de Molenweg woonden vanaf 1850 meer dan 130 jaar vier generaties van de molenaarsfamilie Sengers. Deze familie...
De Drie Waaien. Fotografie Hans Barten
Windkorenmolen De Drie Waaien
Windkorenmolen De Drie Waaien in Afferden is een ronde stellingmolen. De molen was in 1869 de opvolger van een omgewaaide standerdmolen op dezelfde plek. Bij...
Feltman vogelvluchtplan Nijmegen © Museum Het Valkhof
Nijmegen Garnizoensstad
Op 21 oktober 1591 werd Nijmegen definitief een Staatse garnizoensstad binnen de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Hierdoor veranderde het uiterlijk van de stad sterk....
Scholieren op hun brommers wachten voor de gesloten spoorbomen. Blokpost T (het spoorhuisje) is gebouwd in 1934 en in 1978 afgebroken.  Collectie G.G.Driessen
De ijzeren weg
Een fluitsignaal klinkt, dikke wolken stoom vullen het perron. Puffend zet de stoomlocomotief zich in beweging. Voor het Station Groesbeek staan overal lege kruiwagens. Zo...
Weerwolf op een prent van Lucas Cranach de Oude uit 1512 © Gotha, Herzogliches Museum Landesmuseum
De weerwolf van Millingen
Het dorp Millingen aan de Rijn lag er uitgestorven bij. Pikdonker was de nieuwe maan en nergens zag je ook maar een straaltje licht. Alleen,...
Proclamatie waarmee op 1 juni 1816 de Kleefse gebieden bij Nederland kwamen
De Kleefse enclaves
In 1816 en 1817 werd het territoir van de provincie Gelderland uitgebreid met een aantal gebieden die bekend staan als de Kleefse enclaves. Dat waren...
Bakenbomen vanaf het water © Gemeente Wijchen
Bakenbomen
Bakenbomen zijn bomen (populier en es) die op de oevers langs de rivier staan en de grens tussen land en water markeren. Ze staan in...
Het Steenen Kruis langs de route © Hans Barten
Het Steenen Kruis
Aan de rivierzijde van de Waalbandijk, aan het einde van de Klapstraat, staat sinds de middeleeuwen in de berm van de dijk het Steenen Kruis....
Nijmegen na het bombardement van 1944
De wederopbouw van Nijmegen
Op 22 februari 1944 werd Nijmegen door de geallieerde luchtmacht gebombardeerd. Het bombardement vernielde grote delen van het middeleeuwse centrum.
Het antependium van het Nijmeegse schippersgilde, 1475-1500 © Museum Het Vaklhof
Het Nijmeegse schippersgilde
In de loop van de 15de eeuw ontwikkelde Nijmegen zich tot een van de belangrijkste Hanzesteden. De stad viel onder het Hanzekwartier Keulen, waardoor er...
Het begin van kasteel Heumen rond 1200. © René Reijnen, 2016
Kasteel Heumen, 1188-1585
Even ten zuiden van Nijmegen in de heerlijkheid Heumen lag aan de Maas een imposante waterburcht. Door zijn strategische ligging op de grens van Gelderland...
Een 4000 kVA transformator uit 1916 (Bron: Stichting Willem Smit Historie)
De geschiedenis van Willem Smit & Co’s Transformatorenfabriek
In 1900 bouwt Willem Smit in Slikkerveer de eerste Nederlandse transformator. Hij was toen al achttien jaar actief in de elektrische energietechniek. Dit werd een...
Hier woonden de kapper en de smid. © Hans Barten
Dijkhuis
Dit pand komt het best tot zijn recht als je het van een afstand ziet. Vanaf de dijk gezien heeft het geheel iets landhuis-achtigs. Opvallend...
Zicht op Elden vanaf Defensiedijk tussen Arnhem en Nijmegen © Archief Historische Kring Elden
Defensiedijk Nijmegen
Eind jaren veertig van de twintigste eeuw werd een begin gemaakt met het zogenaamde IJssellinieplan, een uitgebreid nieuw inundatieplan (onderwaterzettingsplan) ten behoeve van de Nederlandse...
Het verschil tussen beide boerderijen. © Hans Barten
Hallehuisboerderij
Een van de vroegere bewoners van dit monument was metselaar en later boer. Wellicht heeft hij zijn eigen pand goed onderhouden.
Het krukhuis. © Hans Barten
Krukhuis
Van deze hoger dan de weg gelegen krukhuisboerderij met middenlangsdeel is het voorhuis naar rechts uitgebouwd. Waarschijnlijk dateert de kern van de boerderij uit de...
Het Witte Huis van Johann Martijn Rieff © Hans Barten
Het Witte Huis
Achter twee lei-lindebomen, tegenover de katholieke kerk van Druten, staat het mooie Witte Huis.
Franciscanerklooster Alverna, 1887. Bron: Pontianus Polman & Maturus Hendriks (1980) Alverna. Van begin tot einde. 1887-1980, Wijchen: s.n., p. 15 (via Wikimedia)
Klooster gaf een uithoek een gezicht
Alverna ontstond in feite pas toen de Franciscanen er in 1886 een klooster bouwden. De monniken zullen zich aangetrokken hebben gevoeld...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl