Rijk van Nijmegen

Onder het Rijk van Nijmegen vallen de gemeenten Nijmegen, Beuningen, Heumen, Wijchen, Druten en Berg en Dal. De streek kent een lange geschiedenis, zoals blijkt uit de Romeinse resten die hier zijn gevonden.

Nijmegen is zelfs de oudste stad van Nederland en is omringd door een veelzijdig natuurgebied. In de Millingerwaard grazen kuddes Gallowayrunderen en Konikpaarden. Het Groesbeekse heuvellandschap telt verschillende wijngaarden.

De regio is rijk aan historische gebouwen: van middeleeuwse kerken tot eeuwenoude boerderijen en molens verspreid door de hele regio. Het verleden wordt getoond in diverse musea. De archieven van de meeste gemeenten in de regio worden beheerd door het Regionaal Archief Nijmegen.

Ontdek op www.cultuurexpress.nl de Maas en Waalse cultuurhistorie.

Henny Otto/  Bewerkt Riny Jans

Een leven lang liefde voor stenenWillie Derks vertelt over 35 jaar in de baksteenindustrie

Willie Derks uit Druten (81) was 14 toen hij voor het eerst ging werken. Achter de boeken zitten was niks voor hem, hij wilde de armen uit de mouwen steken. Dus haalde hij een werkkaart op het gemeent…

Meest recente verhalen

Dit doosje van been is gevonden in het graf van een van de rijkste Romeinse vrouwen van Nijmegen. © Museum het Valkhof
De rijkste vrouw van Nijmegen
In 1982 werd in Nijmegen het graf gevonden van een onbekende vrouw uit de Romeinse tijd. De grafgiften toonden dat dit ze een van de...
Een klant aan het loket van het bijkantoor van de Boerenleenbank aan de Margrietstraat. De computer is er nog niet en de bankbediende werkt het spaarboekje met de pen bij. Archief Rabobank Groesbeek
Van loonzakje naar pinautomaat
'De volgende', roept directeur Witteveen. In het halletje voor het kantoor is het een drukte van jewelste. Het is zaterdagmiddag en de werkweek zit er...
Moespotse waai Beuningen. © Panoramio, fotograaf: Karel Wielinga
Wiel Moespotse waai
Met de aanleg van de definitieve bandijk ontstond er een harde grens tussen het binnendijkse cultuurland en de uiterwaarden. Wielen en dijkomleggingen (kronkels) verwijzen naar...
Schoolmeestershuis in Puiflijk. © Hans Barten
Schoolmeestershuis
Dit schoolmeestershuis heeft interessante bewoners gekend. Het huis, een verbouwde boerderij, werd in 1928 bewoond door meester Van de Geijn, hoofd van de nabijgelegen openbare...
De middeleeuwse toren van Puiflijk. Fotografie Hans Barten
Oude Toren Puiflijk
De toren is opgetrokken in rode baksteen en aan de buitenkant bekleed met tufsteen en een enkele natuursteen. Zij heeft een vrijwel vierkante plattegrond met...
Landschap met ruine St Maartenskapel
Barbarossa-ruïne
De Barbarossa-ruïne (of Sint Maartenskapel) is de apsis van de belangrijkste ruimte van de Valkhofburcht: de rijkszaal. De zaal en bijbehorende...
Uitsnede Feltmankaart met Valkhofburcht
Ringmuur
De Valkhofburcht werd door twee muren omgeven. De eerste muur liep rond de burcht zelf, de tweede muur liep langs de voet...
Oude Toren op het Hoog te Afferden. Foto Hans Barten
Oude dorpstoren op het Hoog
Op het Hoog, het oude dorpshart van Afferden, staat sinds de veertiende eeuw op het kerkhof een bakstenen toren. Deze oude toren is het laatste...
Transformatorhuisje aan de Hooistraat. © Hans Barten
Transformatorhuisje
Dit monument is een vrijstaand transformatorhuisje van de P.G.E.M. (Provinciale Geldersche Electriciteits Maatschappij). Deze naam staat bij vergelijkbare huisjes meestal op een P.G.E.M.tegeltableau, maar datontbreekt...
Rooms-katholieke kerk Johannes de Doper. Bron: gemeentearchief Druten
Smits-orgel maakt Johannes de Doper-kerk een monument
Als je de Kerkstraat van Puiflijk binnenrijdt, zie je een driebeukige hallekerk met opvallende toren. In 1868 begon architect C. Weber...
Vluchtelingen in het Nederlandse-Duitse grensgebied (Bron: Spannendegeschiedenis.nl, Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945)
De evacuatie van Millingen aan de Rijn
De Millingse bevolking kan het zich niet voorstellen dat zij misschien ook moet evacueren. De dorpelingen zijn er dan ook totaal niet op voorbereid als...
Kronenburgerpark
Sloop van de stadsmuur
In de loop van de tijd werd het steeds voller en benauwder binnen de stadsmuren van Nijmegen. Daarom wilden de inwoners hun stad graag uitbreiden....
Boerderij De Knotsenburg aan de achterzijde. Fotografie Hans Barten
Boerderij De Knotsenburg
Deze boerderij aan de voet van de Waalbandijk is een hallehuisboerderij met een middenlangsdeel en een dwarsgeplaatst voorhuis. Naar de vorm wordt zo’n boerderij...
Dijkmagazijn, Deest. Fotografie Hans Barten
Dijkmagazijn
Het Dijkmagazijn, in de volksmond notschurtke (noodschuur) genoemd, is een bakstenen gebouw met twee bouwlagen op een onderbouw. Het is deels ingelaten in het dijklichaam....
De boerderij met tabaksschuur. © Hans Barten
Tabaksschuur
In deze tabaksschuur werd vroeger de tabak te drogen gehangen. Het is een tweebeukige schuur met ankerbalkconstructie en een met riet gedekt schilddak. De wanden...
Lauwerier kijkindepot
Nijmegen wordt vestingstad
In 1591 werden de Spanjaarden uit Nijmegen verjaagd (de Reductie van Nijmegen). De stad hoorde nu bij de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden. Door haar...
Heilig Landstichting
Heilig Landstichting
In de heuvels rondom Nijmegen verrijst tussen 1911 en 1940 een stukje Midden Oosten - de Heilig Land Stichting. Het park, naar een ontwerp van...
Panorama uitzicht op Nijmegen, Nederland ca. 1541 © Frans Hogenberg, in: Civitates orbis terrarum - Braun en Hogenberg
Tolvrijheden in Hanzestad Nijmegen
Dankzij een groeiend pakket tolvrijheden was het Nijmeegse burgerschap in de eeuwen vanaf 1230 tot het begin van de Opstand in 1566 zeer gewild. Nijmeegse...
Uitsnede van kadastraal minuutplan van ca. 1820 van de oudste locatie van het Huis te Overasselt met op perceel B319 het veronderstelde restant in de vorm van een vijver. © Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed, CC-BY-SA
Huis te Overasselt
De grond in Overasselt is in de middeleeuwen vooral in bezit van het klooster Graefenthal bij het Duitse Goch en de abdij van Saint-Valéry-sur Somme...
Pentekening Huis Persingen. Bron: Bibliotheek Rotterdam
Persingen, het kleinste plaatsje van Nederland
Het kleinste plaatsje van Nederland, Persingen ligt op een stuifzandrug die is ontstaan tijdens de laatste ijstijd (ongeveer 10.000 voor Christus). Het verhoogde deel is...
Schaapswol bij Alverna Foto Christel Speijers bij de Overasseltse en Hatertse vennen © via Instagram @goliwatje
Schaapsdrift en heide
De mens heeft grote invloed op het landschap. De eerste landbouwers brandden kleine stukjes bos plat voor hun akkers. Ook door vraat van vee ontstonden...
Op dit fraaie bakje staat het eigendomsgraffito van de Romeinse ruiter Rufus. © Museum het Valkhof
De schrijfsels van ruiter Rufus
De eenvoudige zinnetjes en woorden die de Romeinse soldaten op hun spullen hebben achtergelaten, wordt graffiti genoemd. Meestal zijn dergelijke teksten zeer bruikbaar om...
Ansichtkaart van grens tussen Duitsland en Beek (1927) © Regionaal Archief Nijmegen
Duitse vluchtelingen over de grens
Duitse vluchtelingen staken in de jaren ‘30 met golven de grens met Gelderland over. Dieptepunt vormde de grote stroom van 10.000 Joden naar Nederland in...
Wolharige mammoet
De wolharige mammoet
De allereerste slurfdragers leefden zo'n 50 miljoen jaar geleden. De mammoet is verwant aan deze diergroep.
Huis Wylerberg (Bron: Wikimedia)
De Duivelsberg
De Duivelsberg (Duits: Wylerberg of Teufelsberg) is een heuvel en natuurreservaat in de gemeenten Ubbergen en Groesbeek, aan de grens met Duitsland. De 75,9 meter...
De boerderij aan de Grotestraat. © Hans Barten
Boerderij
Deze boerderij is van het krukhuistype (L­vormige plattegrond) met een naar links uitgebouwd voorhuis met schilddak. Het linker zijschild en het achterzijschild zijn bij de...
Herenhuis aan de Hoogstraat. Fotografie Hans Barten
Herenhuis
Op het Hoog, vanaf de middeleeuwen onbetwist dorpshart met kerk, kerkhof, school en dorpslinde, staat sinds 1914 dit markante herenhuis. Het vrijstaande pand telt twee...
De overstroomde uiterwaarden bij Beuningen in 1993 © Beeldbank Rijkswaterstaat, Bart van Eyck
Overstromingen in de uiterwaarden
Al circa 800 jaar heeft de Waal een sluitende bedijking. Toch vinden bijna jaarlijks nog overstromingen plaats. Gelukkig gebeurt dat precies op de plek die...
Boerderij Koningstraat 12 Afferden. Fotografie Hans Barten
Boerderij
Deze boerderij is een geslaagd voorbeeld van een combinatie van een herenboerderij en villa. Het is een T-boerderij met een opvallende detaillering van het voorhuis....
Kweeperen bij Kasteel Batenburg © Erfgoed Gelderland, Henriette Kosse CC-by
Kweeperen van Batenburg
Oorspronkelijk is de kweepeer afkomstig uit Perzië en Anatolië en misschien ook uit Griekenland en de Krim. Lange tijd werden de vruchten, die meer in...
De Heilige Geertrui met een abdisstaf in de rechterhand en een bijbel in de rechter, circa 1560
Gertrudiskapel
De oudste parochiekerk in Nijmegen stond op het terrein van de keizerlijke palts op het Valkhof. De kerk was gewijd aan de heilige Gertrudis van...
De Waalhaven van Nijmegen was tot de jaren ’80 een belangrijk industriegebied; daarna nam het belang van de industrie en de haven voor de oude Waalsteden af © Beeldbank Rijkswaterstaat, Henri Cormont
Recreatiehaven in plaats van overslaghaven
Nog steeds is de Rijn een van de belangrijkste transportaders van Europa, maar het economische belang van de tussenliggende steden als overslaghaven of industriegebied...
Vinkeles stadhuis
De Plooierijen
In 1702 ontstond in Nijmegen een strijd om de politieke macht tussen twee groepen regenten (stadsbestuurders): de Oude en de Nieuwe Plooi. Uiteindelijk leidde dit...
Deze afbeelding van de Sint Elisabethsvloed (1421) is mogelijk een van de eerste schilderijen waarop de Waal staat afgebeeld (linksboven). Het een altaarstukpaneel van een onbekende meester (1490-1495). © Rijksmuseum PD
De Waal in schilderijen: opkomst
Met de opkomst van de Renaissance, aan het begin van de zestiende eeuw, schilderden kunstenaars meer religieuze taferelen en legden ze zich toe op alledaagse...
Landhuis 'De Wolfsberg' loopt in de oorlog zware schade op, maar blijft behouden. Collectie G.G.Driessen
Landgoed De Wolfsberg
Luid getimmer maakt de mensen op de Stekkenberg nieuwsgierig. Ze staan voor hun piepkleine gewitte huisjes. Over het dal heen kijken ze naar de heuvel....
700 jaar stadsrechten
Stadsrechten
In 1230 kreeg Nijmegen stadsrechten van de Duitse koning. Vanaf toen had de stad bepaalde vrijheden en voorrechten. Zij regelde haar eigen bestuur en haar...
Het Ambtshuis. Foto Hans Barten
Ambtshuis
In 1758 werden de rechtbanken van Wamel en Bergharen samengevoegd tot één rechtbank in Druten. Hiervoor moest een pand gekocht worden. Juffrouw Anna Maria van...
Blijde incomste
Blijde incomste
Bij de ontvangst van nieuwe vorsten, het vieren van overwinningen en lustrums is er een traditie vanuit de middeleeuwen om zogeheten 'Blijde incomste'-optochten te houden....
Prehistorische stenen bijl in een vatting van hertshoorn van ongeveer 5000 tot 2000 v. Chr., uit de Waal bij Nijmegen. © via Collectie Gelderland Museum Het Valkhof
Vroege bewoners aan de Waal
De hoge oevers van de grote rivieren zijn altijd aantrekkelijke woonplaatsen geweest, zowel voor prehistorische jagers, als voor de Bataven in de Romeinse tijd als...
De vier traveeën: drie ramen en een deur © Hans Barten
De vier Traveeen
Dit monument is een boerenhuis waarvan het woongedeelte dwars op de stal is gebouwd. Het bouwwerk stamt waarschijnlijk uit de achttiende eeuw.
Erasmusgebouw
Katholieke universiteit
In de jaren 1920 waren katholieken en niet-katholieken het oneens over de vraag of er een Katholieke Universiteit in Nijmegen moest komen. In 1923 werd...
De zuidelijkste boerderij van Afferden. © Hans Barten
Boerderij de Laren
Deze boerderij was van oudsher de meest naar het zuiden in het veld gelegen boerderij van Afferden. De boerderij was tot voor kort een royale...
Jan van Goyen – die dit gezicht op de Waal en Valkhofburcht in 1641 schilderde - inspireerde veel schilders met zijn  sfeervolle beelden van de brede rivier waaraan de middeleeuwse burcht monumentaal oprijst. © via Collectie Gelderland, Museum het Valkhof
Verbeelding van de Waal - inleiding
Verbeelding van de Waal laat letterlijk alle aspecten van de Waal zien. Vooral in beeld, maar ook in woord. Verwonder je over de Waal en...
Voormalige pastorie aan de Kerkweg. Fotografie Hans Barten
Voormalige pastorie De Weem
Dit monument vormt een ruimtebepalend element op de hoek van het Hoog, het middeleeuwse kerkplein. Het gebouw zelf is onopvallend door de eenvoudige, harmonische architectuur....
Boerderij 't Zand
Het monument bestaat uit een op een terp gelegen hallehuisboerderij met aan de ene zijde een fraaie schuur en aan de andere zijde een...
Hallehuisboerderij met open stal en schuur © Hans Barten
Boerderij
Dit monument is een hallehuisboerderij met een open stal en schuur die in de lengterichting van het gebouw ligt. Het voorhuis is een krukhuis: het...
Eerste binnenplaats van het Valkhof met Nicolaaskapel en Reuzentoren, 1733
Reuzentoren
Bij het bouwen van een burcht werd vaak begonnen met een verdedigingstoren of donjon. Dit was een toren waarin de bewoners ...
Veerweg Druten. Bron: Gelderland in Beeld, Gelderland Bibliotheek
De veerdam van Druten in 1944
Het is 17 september 1944. Operatie Market Garden is begonnen. Honderden vliegtuigen ronken boven Maas en Waal. De jonge Duitse soldaten die de veerpont in...
Zondagavondconcert van Neerbosch' orkest, geschilderd door Majoor Albert tussen 1986 - 1988 die zelf als kind van 1932 tot 1952 in de weesinrichting verbleef. © Van 't Lindenhoutmuseum via CollectieGelderland
Muziek in Kinderdorp Neerbosch
In Weesinrichting Neerbosch speelde muziek een belangrijke rol. Hoewel de stichter Johannes van ’t Lindenhout (1836-1918) zelf niet muzikaal was aangelegd, was hij er van...
Voorgevel met houten luifel. © Hans Barten
Boerderij
Dit monument ligt aan de rand van Puiflijk aan een weg met nog meer min of meer karakteristieke panden.

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl