Rijk van Nijmegen

Onder het Rijk van Nijmegen vallen de gemeenten Nijmegen, Beuningen, Heumen, Wijchen, Druten en Berg en Dal. De streek kent een lange geschiedenis, zoals blijkt uit de Romeinse resten die hier zijn gevonden.

Nijmegen is zelfs de oudste stad van Nederland en is omringd door een veelzijdig natuurgebied. In de Millingerwaard grazen kuddes Gallowayrunderen en Konikpaarden. Het Groesbeekse heuvellandschap telt verschillende wijngaarden.

De regio is rijk aan historische gebouwen: van middeleeuwse kerken tot eeuwenoude boerderijen en molens verspreid door de hele regio. Het verleden wordt getoond in diverse musea. De archieven van de meeste gemeenten in de regio worden beheerd door het Regionaal Archief Nijmegen.

Ontdek op www.cultuurexpress.nl de Maas en Waalse cultuurhistorie.

Voorhuis met hallehuisschuur. © Hans Barten
De Engelhof
Deze voormalige T-boerderij met middenlangsdeel ligt op een kleine terp in Afferden – tegen de grens met Deest. De brede voorgevel ligt dicht tegen de...
Neogotische kerk te Nitrik 1891-1940
Kerken in Niftrik
De drie opeenvolgende kerken in Niftrik geven het verloop van de bewogen geschiedenis van dit kleine dorp aan de Maas aan....
De hoeve Het Reigersnest © Hans Barten
Hoeve Het Reigersnest
Op de hoek van de Ooievaarstraat en Hogestraat staat deze kapitale boerderij van het middenlangsdeeltype met dwarsgeplaatst voorhuis. In het voorhuis zien we een muuranker...
Kasteel Hernen (Bron: Michiel Verbeek)
De bijzondere bouwstijl van kasteel Hernen
In de omgeving van Wijchen ligt Hernen: een dorpje met een afwisselend en waterrijk buitengebied. Er ligt ook een middeleeuwse burcht, die met een gids...
Oosterhout
De Waalsprong
Nijmegen wordt op dit moment uitgebreid met een nieuw stadsdeel: De Waalsprong. Dit is de eerste keer dat aan de noordkant van de Waal wordt...
De chalet-achtige Villa Horssen. Foto Hans Barten
Villa
Het monument is een chalet-achtig woonhuis met een onderkelderde begane grond, een zolderverdieping en een ver overstekend zadeldak. Het dak wordt rondom ondersteund door korbeelstellen,...
Het in cottage-stijl gebouwde Heveadorp, jaren twintig © Bron: Gelderland Bibliotheek, collectie Gelderland in Beeld PD
De tuinstadbeweging
Na de eerste woningwetwijken in Arnhem werd rond 1915 ook elders een begin gemaakt. In Nijmegen schakelden verschillende woningbouwverenigingen in dat jaar voor het eerst...
Voorhuis, gezien vanaf de weg. © Hans Barten
Boerderij
Dit monument is een hallehuisboerderij uit de tweede helft van de negentiende eeuw met midden- langsdeel en een fraai dwarsgeplaatst voorhuis (T­huis). Het voorhuis is...
De ondertekening van het vredesverdrag in 1678 te Nijmegen © Museum het Valkhof, PD
De Vrede van Nijmegen
Begin juni 1672 veroverden Franse legers onder leiding van Lodewijk XIV alle versterkingen aan de Rijn. De vestingen bleken slecht onderhouden, de magazijnen leeg. Intussen...
Tramremise met getekend spoor. Fotografie Hans Barten
Tramremise
Dit monument is de voormalige tramremise. Tijdens de Open Monumentendag 2008 had het lokale Comité Open Monumentendag de rails terug laten schilderen op de...
Tekening van de Noordermolen door Hendrik Hoogers in 1777. Op de plaats van het molenaarshuis staat nu Hotel-Café ‘De Oude Molen’. Gemeentearchief Nijmegen, Collectie G.G.Driessen.
De Noordermolen
De eerste windmolens bouwt men in de lage landen na 1100. In Groesbeek staat er een in 1380. Mogelijk al langer, maar in dat jaar...
26_hoogersvalkhofburcht.jpg
Sloop van de Valkhofburcht
In 1795 nam Gelderland het besluit de vervallen Valkhofburcht te slopen. Van alle gebouwen op het Valkhof bleven alleen de Sint-Nicolaaskapel en de Sint-Maartenskapel (ook...
Steven Everts Kluvers © Van ’t Lindenhoutmuseum CC-BY-NC-ND
De eerste landverhuizers van Neerbosch: Steven Kluvers
Steven Everts Kluvers komt op 26 maart 1861 in Zutphen ter wereld. Vanaf februari 1875 woont hij in Weesinrichting Neerbosch. Hij volgt daar een opleiding...
Poster van een expositie in het Valkhofmuseum
Nijmegen: rood bolwerk aan de Waal
Nijmegen, de oudste stad van Nederland, staat bekend als een linkse stad. Het rode verleden van Nijmegen begint in de jaren zestig met de ontzuiling...
Het antependium van het Nijmeegse schippersgilde, 1475-1500 © Museum Het Vaklhof
Het antependium
Voor het altaar in de gildekapel lieten de schippers van het Nijmeegse schippersgilde een kostbaar antependium borduren, een kleed dat van het altaar afhing tot...
Het monument aan de Mooksebaan is een herinnering aan de evacuatie van Groesbeek in 1944 - 1945. Het monument is gemaakt door Greet Norp-Nieuwhof. Foto Jan Norp.
Evacuatie
Moeder Janssen kan het niet meer aanhoren. De losgebroken koeien loeien aan een stuk door. Ze zijn al dagen niet gemolken. Het is te gevaarlijk...
Het oude schoolhuis. © Hans Barten
Oud Schoolhuis
Dit voormalige schoolgebouw ligt aan de voet van de middeleeuwse dorpstoren in Horssen. Het heeft een voorhuis met schilddak dat met pannen is gedekt. De...
Huis te Leur
Heerlijkheid Leur
Er zijn tekenen, maar geen bewijzen dat Leur een motteversterking heeft gehad. Achter het kerkje van Leur ligt een kunstmatig opgeworpen heuvel. De gracht om...
De Valkhofburcht in 1641 door Jan van Goyen © Museum Het Valkhof
Sloop Valkhofburcht
In 1795 nam het provinciaal bestuur van Gelderland het besluit de vervallen Valkhofburcht te slopen. Van alle gebouwen op het Valkhof bleven alleen de Sint...
De Rooms-Katholieke kerk met begraafplaats in Puiflijk (Bron: RCE)
Over overlijden in Puiflijk
"Daar staan nog twee oudere huizen met oude mensen en naar de rozenkrans, ja allemaal naar de rozenkrans. Van die jongeren kwamen...
Villa Vinkendael in Beuningen
Romantische fabrikantenvilla in Beuningen
Deze in 1910 gebouwde statige en romantische fabrikantenvilla is ontworpen door architect Oscar Leeuw (Roermond 1866-Nijmegen 1944). Leeuw heeft een flink aantal monumentale gebouwen op...
Familiewapen van Schenk van Nijdeggen uit Wappenbuch des Westfälischen Adels
Geschiedenis van heerlijkheid Druten, Huis te Druten
Het Huis te Druten heeft alles te maken met de lange geschiedenis van de Heerlijkheid Druten. Deze valt in drie fasen uiteen, waarin families elkaar...
Dobbelman fabriek
Opkomst fabrieken
In de negentiende eeuw begonnen veel bedrijven te moderniseren. Ze gingen bijvoorbeeld stoommachines gebruiken. En er werden nieuwe technieken ingevoerd.
Het Gogh, een hallehuisboerderij met arboretum als voortuin. © Hans Barten
Het Gogh
Dit monument is een hallehuisboerderij met een middenlangsdeel en een dwarsgebouwd voorhuis (T-boerderij). Het huidige voorhuis heeft vier vensterassen met in de tweede as een...
Schets van het kasteel-landhuis in de achttiende eeuw. © René Reijnen, 2016
Kasteel Heumen, 1355-heden
De familie Van Groesbeek is vanaf 1335 ruim drie eeuwen lang heer en meester in de heerlijkheid Heumen. Zij bouwt een donjon van de ridders...
De spoorbrug over de Waal bij Zaltbommel in aanbouw in 1869. Er is nog een onderbrug te zien ten behoeve van de werkzaamheden. © Wikimedia Commons, Pieter Oosterhuis - PD
Vaste bruggen
Het duurde tot in de twintigste eeuw voordat er vaste bruggen over de Waal werden gebouwd. Het uitbreidende spoorwegennet en het toenemende wegverkeer maakte dit...
Boerderij 't Zand
Het monument bestaat uit een op een terp gelegen hallehuisboerderij met aan de ene zijde een fraaie schuur en aan de andere zijde een...
/beeld/specials/druten/026b.jpg
Muldershuis
In dit huis aan het einde van de Molenweg woonden vanaf 1850 meer dan 130 jaar vier generaties van de molenaarsfamilie Sengers. Deze familie...
Het krukhuis. © Hans Barten
Krukhuis
Van deze hoger dan de weg gelegen krukhuisboerderij met middenlangsdeel is het voorhuis naar rechts uitgebouwd. Waarschijnlijk dateert de kern van de boerderij uit de...
Schoolmeestershuis in Puiflijk. © Hans Barten
Schoolmeestershuis
Dit schoolmeestershuis heeft interessante bewoners gekend. Het huis, een verbouwde boerderij, werd in 1928 bewoond door meester Van de Geijn, hoofd van de nabijgelegen openbare...
Zicht op Elden vanaf Defensiedijk tussen Arnhem en Nijmegen © Archief Historische Kring Elden
Defensiedijk Nijmegen
Eind jaren veertig van de twintigste eeuw werd een begin gemaakt met het zogenaamde IJssellinieplan, een uitgebreid nieuw inundatieplan (onderwaterzettingsplan) ten behoeve van de Nederlandse...
Het postkantoor, gebouwd door rijksbouwmeester Peeters. © Hans Barten
Voormalig postkantoor
Dit monument is gebouwd door rijksbouwmeester Peeters. Het gebouw bestaat uit een begane grond met verdieping, voorzien van fraaie, bewerkte pironnen (loden versiering). De daken...
Het verlengde achterhuis. © Hans Barten
Boerderij
Het boerderijtje staat op een opgeworpen verhoging met de nok evenwijdig aan de Koningstraat. Het heeft een met riet en pannen gedekt dak met...
Het bergspoor met de tram in Berg en Dal. Het witte gebouw op de achtergrond (linksboven) is Hotel ‘Groot Berg en Dal’. Het hotel is afgebroken in 1971 om plaats te maken voor appartementen. Collectie G.G.Driessen
Op vakantie in Berg en Dal
Een koets getrokken door twee paarden ratelt naar Hotel 'Groot Berg en Dal'. Twee deftige dames stappen uit. Even later genieten ze van het uitzicht...
Veel kunstenaars legden de weidsheid van het rivierenlandschap vast, vaak vanwege het landschap zelf, maar op deze ets om de fortificaties rond Nijmegen in beeld te brengen (Mattheus Berkenboom, 1705). © via Collectie Gelderland, Museum het Valkhof
Een weidse rivier aan een on-Nederlandse stuwwal
De ligging van Nijmegen, aan de voet van de stuwwal en aan de oever van een weidse rivier, maakte van de stad en het omliggende...
Een 4000 kVA transformator uit 1916 (Bron: Stichting Willem Smit Historie)
De geschiedenis van Willem Smit & Co’s Transformatorenfabriek
In 1900 bouwt Willem Smit in Slikkerveer de eerste Nederlandse transformator. Hij was toen al achttien jaar actief in de elektrische energietechniek. Dit werd een...
Voorgevel boerderij. © Hans Barten
Boerderij
De voorgevel van dit monument stamt nog grotendeels uit de negentiende eeuw. In de twintigste eeuw werd de achtergevel vernieuwd, maar ook de zijgevels zijn...
Het veerhuis bij het Drutense veer. Foto Hans Barten
Veerhuis
In september 1890 verkocht veerman J. Herts het oude veerhuis, de halve pont, een zeilboot en drie roeiboten voor 3.000 gulden aan de gemeente. Oorspronkelijk...
Het bewoonde tabaksmagazijn © Hans Barten
Industrieel monument Tabakspakhuis
Dit rechthoekige, vrijstaande monument is een groot voormalig tabakspakhuis. Het heeft een begane grond, twee verdiepingen en een zolderverdieping met flauw hellend zadeldak.
Proclamatie waarmee op 1 juni 1816 de Kleefse gebieden bij Nederland kwamen © Koninklijke Bibliotheek Den Haag, PD
De Kleefse enclaves
In 1816 en 1817 werd het territoir van de provincie Gelderland uitgebreid met een aantal gebieden die bekend staan als de Kleefse enclaves. Dat waren...
Tabaksschuur Ewijk. Bron: RCE, foto: C.Th.Kokke
Overblijfselen van de tabaksteelt
De commerciële tabaksteelt is begin zeventiende eeuw in Europa opgekomen. Van de Utrechtse heuvelrug verspreidde het product zich via de Betuwe (1650) naar Maas en...
De overstroomde uiterwaarden bij Beuningen in 1993 © Beeldbank Rijkswaterstaat, Bart van Eyck
Overstromingen in de uiterwaarden
Al circa 800 jaar heeft de Waal een sluitende bedijking. Toch vinden bijna jaarlijks nog overstromingen plaats. Gelukkig gebeurt dat precies op de plek die...
hertenkamp. Foto Hans Barten
Hertenkamp
Het monument Hertenkamp is een sfeerbepalend onderdeel van de omgeving en ligt naast de neogotische Rooms-katholieke Kerk en tegenover de Oude Kerk. In de huidige...
Vooraanzicht van Ons Erf in Berg en Dal
Ons Erf
Ooit logeerden er jongeren in het indrukwekkende landhuis van Ons Erf in Berg en Dal. Zij volgden hier een verlovingscursus of een cursus voor de...
Een Afro-Amerikaanse soldaat
Afro-Amerikaanse soldaten in Wijchen
Afro-Amerikaanse soldaten werden in de Tweede Wereldoorlog doorgaans ingezet als genisten of chauffeurs. Blank Amerika was van mening dat Afro-Amerikanen niet konden vechten.
Ubbergen Notre dame des Anges
Het meisjespensionaat Notre Dame des Anges in Ubbergen
Het katholieke meisjespensionaat Notre Dame de Anges in Ubbergen wordt in 1903 opgericht door nonnen uit Frankrijk. De voertaal is Frans. Nederlandse meisjes uit welgestelde...
Slot Doddendael in Ewijk (Foto: Peter van der Wielen)
Een vriendenboekje uit Slot Doddendael
Vierhonderd jaar geleden liet Johan van Stepraedt, heer van Slot Doddendael bij Ewijk, zijn familie vereeuwigen op negen schilderijen. Neerlandici van de Radboud Universiteit hebben...
Aanlegsteiger van de pont over de Waal
De Waalbrug
Op 16 juni 1936 werd de Waalbrug feestelijk geopend. Nadat koningin Wilhelmina met een zilveren schaar het lint had doorgeknipt, trok een stoet versierde auto's...
Voormalige villa van familie Den Daas. © Hans Barten
Villa
Dit pand bestaat uit een hoog opgetrokken, dwarsgeplaatst voorhuis met achterhuis. Hier praktiseerden generaties Den Daas als veeartsen. Vanuit Druten trokken zij Maas en Waal...
De rijk gedecoreerde woning. © Hans Barten
Villa
Moesten we in de Hogestraat op nummer 17 bang zijn voor de tandarts, op nummer 24 is het de dokter die ons tegemoet trad. De...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl