Tijd van jagers en boeren

Kenmerkend voor deze periode is:

  • De levenswijze van jagers-verzamelaars.
  • Het ontstaan van landbouw en landbouwsamenlevingen.
  • Het ontstaan van de eerste stedelijke gemeenschappen.
De oudste bewoners - Jagers en verzamelaars in Barneveld

De oudste bewoners - Jagers en verzamelaars in BarneveldRendierjagers in Stroe - ca 8000 v Chr

In de Oude Steentijd/Paleolithicum, duizenden jaren geleden, trokken kleine groepjes jagers/verzamelaars onder zeer koude omstandigheden rond op zoek naar wild en schaarse eetbare wortels en bessen. Z…

Meest recente verhalen

  • (40 resultaten)
  • 1
  • 2
  • 3
  • ...
  • 7
  • »
De schilder Jan Toorop woonde tussen 1908 en 1916 in Nijmegen. Hij schilderde er weinig, maar maakte wel dit Gezicht op Ooy en de Waal, gezien vanaf de Batavierenweg. © Museum het Valkhof
De Waal als inspiratiebron
Grote rivieren als de Waal spreken al sinds mensenheugenis tot de verbeelding.
Klokbeker © Voerman Museum
Kindergraf in Hattem uit de steentijd
4000 jaar geleden overleed er een jongen. Zijn graf is in 2014 teruggevonden door archeologen. Hij is begraven in Hattem en zijn ouders gaven hem...
Leuvenumse Beek
Leuvenumse beek
In de voorlaatste ijstijd (rond 150.000 jaar geleden) heeft een dik langwerpig pak ijs, het huidige dal van de Leuvenumse beek ...
Graven naar grafheuvels, project universiteit Leiden, 207.
Grafheuvels
Het landschap van Gelderland is voor een belangrijk deel gevormd tijdens de voorlaatste ijstijd, zo'n 150.000 jaar geleden. Landijs vanuit het noorden zorgde toen voor...
O.L.V. Ten Hemelopnemingkerk in Huissen (Bron: Wikimedia)
Huissen door de eeuwen heen
Het Gelderse Huissen bestaat uit verschillende onderdelen. Zo is er Huissen-stad (de oude stad), Huissen-Zand, een tweede aangrenzende kern vooral gericht op de tuinbouw en...
Urn uit een grafheuvel in Nijmegen © Museum Het Valkhof
Prehistorie
Deze tekening geeft de situatie weer rond 1000 voor Christus. Het gebied van de Valkhofheuvel en het aangrenzende Kelfkensbos werd gebruikt als begraafplaats. In de...
De kraanpoort aan de Waalkade in Nijmegen omstreeks 1750. De Waal bracht economische activiteit in de vorm van visserij, bedrijvigheid en handel. © Bron: Regionaal Archief Nijmegen CC0
De Waal als levensader
Al duizenden jaren schenkt de Waal de bewoners langs haar oevers voorspoed. Om te wonen, voor visserij, maar ook als verkeersroute voor de handel.
Landschap
Lochemse Berg
Zo'n 150.000 jaar geleden, in de op één na laatste ijstijd, drong het landijs vanuit Scandinavië door tot in ons land. Het...
Deze Romeinse reiskaart – de zogenaamde Tabula Peutingeriana - stamt uit het begin van onze jaartelling en geeft steden en wegen schematisch weer. Museum Het Valkhof bezit een van de weinige middeleeuwse kopieën. © Wikimedia PD
Handel in de prehistorie en de Romeinse tijd
Voor de opkomst van de (stoom)trein en het wegtransport waren rivieren de belangrijkste transportaders van Europa. Ook tegenwoordig zijn de Rijn en de Waal cruciale...
Vuurstenen werktuigen Rijksweg
De eerste jagers en boeren
De geschiedenis van de menselijke bewoning in het gebied waarin Doetinchem ligt, is relatief kort. Als zich hier in de oude en de middensteentijd (tot...
De steengroeve in Winterswijk (Bron: Gouwenaar)
Bijzondere ontdekkingen in de Winterswijkse steengroeve
De steengroeve in Winterswijk bezit afzettingen uit de geologische periode Trias. De groeve is niet alleen in de regio, maar ook nationaal en internationaal bekend...
Gezicht op de Ooijpolder vanaf de Holleweg bij Berg en Dal, omstreeks 1860. Rivierzanden liggen op de stuwwal hoog boven de huidige rivier. © Museum het Valkhof, Willen Carel Nakken
IJstijden en rivieren
De voorlopers van de Rijn, de Waal en de Maas vormden het Nederlandse landschap. Al miljoenen jaren lang brengen deze rivieren grind, zandkorrels en kleideeltjes...
Splitsingspunt van Rijn en Waal bij de Schenkenschans omstreeks 1640. De Waal was toen al een grotere tak dan de Rijn. Rond het splitsingspunt liggen veel fortificaties. Noord is onder. © Atlas van Loon, Joh. Jacobi Schort, ca. 1640
Meanderende rivieren
Ongeveer 10.000 jaar geleden was de ijstijd afgelopen. In de periode die we het holoceen noemen, werd het klimaat warmer en gelijkmatiger. De bergen in...
Stenen bijl circa 5000 voor Christus
Eerste bewoners van Culemborg
André Molenaar (14 jaar) vindt in 1971 op Goilberdingen een vuurstenen bijl. Dit is de oudste soort bijl, vrij ruw, maar met een scherp, afgeslagen...
Prehistorische stenen bijl in een vatting van hertshoorn van ongeveer 5000 tot 2000 v. Chr., uit de Waal bij Nijmegen. © via Collectie Gelderland Museum Het Valkhof
Vroege bewoners aan de Waal
De hoge oevers van de grote rivieren zijn altijd aantrekkelijke woonplaatsen geweest, zowel voor prehistorische jagers, als voor de Bataven in de Romeinse tijd als...
IJzersleuven op het Rozendaalscheveld. De sleuf is de centrale smalle groene baan die van rechtsonder naar linksboven loopt. Het is de heide die op de schrale walletjes (het uitgegraven materiaal) ter weerszijden van de sleuf groeit.
Eerste bewoners
Ruim honderd vindplaatsen zijn het bewijs dat in het gebied van de Gemeente Rheden al vroeg bewoning heeft plaatsgevonden. De oudste gaan waarschijnlijk terug tot...
Een nederzetting uit de prehistorie
De eerste bewoners in de streek
Het rivierengebied is van oudsher een streek met veel water. Het hoort bij de delta van de Rijn. We moeten ons voorstellen,...
Afb. 1 Vuurstenen werktuigen van de rendierjagers. Foto: RCE
De oudste bewoners - Jagers en verzamelaars in Barneveld
In de Oude Steentijd/Paleolithicum, duizenden jaren geleden, trokken kleine groepjes jagers/verzamelaars onder zeer koude omstandigheden rond op zoek naar wild en schaarse eetbare wortels en...
Vroege klokbeker (2500-2300 v. Chr.), reconstructie vervaardigd door de auteur
Het maken van een klokbeker
Alle klokbekers zijn met de hand gevormd. De draaischijf is in die tijd nog onbekend op de Veluwe, want deze is pas met de komst...
Standvoetbeker met visgraatversiering (3000-2800 v. Chr.), reconstructie vervaardigd door de auteur
Veluwse klokbekers
Veluwse klokbekers staan niet op zichzelf, maar zijn het product van een lange ontwikkeling, die in een groot deel van Europa varianten kent. Globaal begint...
Wolharige mammoet
De wolharige mammoet
De allereerste slurfdragers leefden zo'n 50 miljoen jaar geleden. De mammoet is verwant aan deze diergroep.
Opgraving in 2006. Proefsleuven aan de Kerkweg in Spankeren © RAAP
Boeren in Spankeren
Spankeren is een agrarisch dorp waar in 2016 nog volop geboerd wordt. Dat is eigenlijk altijd zo geweest. Al ver voor onze jaartelling, toen deze...
sysselt grote solitaire beuk Foto: Stichting Geldersch Landschap Geldersche Kasteelen
Vuursteenafslag op de Sysselt
In 2002 is op de Sysselt een vuursteenafslag gevonden. Waarschijnlijk is het voorwerp tussen de 60.000 en 12.000 jaar oud, de periode tussen de voorlaatste...
De overstroomde uiterwaarden bij Beuningen in 1993 © Beeldbank Rijkswaterstaat, Bart van Eyck
De Waal als natuurlijke en beteugelde rivier
Al miljoenen jaren vormen de voorlopers van de Rijn en de Waal grote delen van ons land. Al die tijd komen ze uit de Alpen...
Het menu van een jager verzamelaar
Ede in de steentijd
In de vroege prehistorie woonden er al mensen in het gebied dat nu de gemeente Ede wordt genoemd. Het waren groepen rendierjagers die door een...
01a Goyen Gezicht op Arnhem 1641 GA D 200 41
De Arnhemse stuwwal, 150.000 jaar oud
De zeventiende-eeuwse schilder Jan van Goyen schilderde de stad Arnhem op haar geografische breukpunt. Vanaf de droge heuvels van de Arnhemse...
Schapen op de hei bij het Uddelermeer
Uddelermeer
Het Uddelermeer is een bijzondere plas. Met zijn puntgave ovalen vorm is het meer het mooiste en bekendste voorbeeld van een pingo-ruïne in Nederland. ...
Grafheuvels vanuit de lucht (Bron: Gemeente Epe)
Grafheuvels in Epe
In de gemeente Epe liggen zo'n 150 grafheuvels. Ongeveer 50 daarvan liggen in één rechte lijn tussen Niersen en Epe. Vanaf de Nieuwe Steentijd (±...
Luchtfoto  Asperen (Bron: Wikimedia, foto: RCE, 20025767)
De Asperense Mammoet
In Asperen was er ca. 1820 een dijkdoorbraak van de dijk naar Spijk. Bij deze doorbraak kwam er een complete mammoet ...
Steur was de grootste vis in Nederlandse wateren. Vrouwelijke steuren konden tot vier meter lang worden. Kuit was lekkernij (peelmoes, later kaviaar). © Bron: Universiteit van Amsterdam, Iconographia Zoölogica, 1700-1800. CC0
Vissen in de Waal
Ooit was de vis in de Waal een belangrijke voedselbron voor de mensen die langs de rivier woonden. In elk dorp woonden vissers, en ook...
Grote zandverstuiving met verspreid staande bomen op de Veluwe
Vorming van het landschap
Als men door het heuvelachtige gebied van de Zuidoost-Veluwe loopt, kan men zich nauwelijks voorstellen dat in de voorlaatste ijstijd, 238.000 tot 128.000 jaar geleden,...
Het Kops Plateau in Nijmegen
Prehistorisch Nijmegen
Het waren de Romeinen die Nijmegen, letterlijk en figuurlijk, op de kaart zetten. Hier bouwden zij hun kampen, aan de noordgrens van het Romeinse rijk....
Op het verhoogde stuk tussen de greppels liep de weg die langs de wachttoren ging. Rechts was de fundering van de toren, links de weg (Bron: Flip van Doorn)
Wachtpost Heumensoord
De wachtpost Heumensoord was een laat-Romeinse wachttoren. De toren lag aan de weg van Cuijk naar Nijmegen om Frankische invallen te voorkomen. Tegenwoordig is deze...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl