Tijd van wereldoorlogen

Kenmerkende ontwikkelingen van deze periode:

Zingen voor de burgemeester, bron Xalumna.jpg
Koninginnedag in Arnhem
Toen ik nog op de basisschool zat hadden we altijd een bijzondere traditie op Koninginnedag. Alle basisscholen in Arnhem deden mee. Vanuit de school liepen...
Het Belgenkamp
Het Belgenkamp
In augustus 1914 brak de Eerste Wereldoorlog uit, een naam die overigens pas na de Tweede Wereldoorlog algemeen gebruikt werd. Buiten Nederland wordt meestal over...
Ansicht, station Ede-centrum van de Nederlands Centraal Spoorwegmaatschappij, met wachtende reizigers, 1907. Collectie Historisch Museum Ede
Stationsgebouw Ede Centrum
Het stationsgebouw, een rijksmonument, dateert uit 1902 en is in 1990 door de gemeente Ede gerestaureerd en gerenoveerd. In dit gebouw...
Levenspoort. Op 4 mei 2000 werd dit Gedenkteken ter nagedachtenis aan de Joodse slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog, uit de Joodse gemeente Wageningen, onthuld. De Wageningse kunstenares Y. Elzas-Blits ontwierp het Gedenkteken. © Foto: E. Hoeven
Schaduwen vooruit
Ook in Wageningen zijn de meeste joden omgekomen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Langzaam maar zeker worden de joden buitengesloten, opgesloten en afgevoerd naar vernietigingskampen. Ze...
Openluchtzwembad De Hangmat Rheden
Sportcomplexen
Hoe merkwaardig het vandaag de dag ook mag klinken: sport was in Nederland tot ver in de tweede helft van de 19e eeuw een vrijwel...
Ansichtkaart Kamp Stroe © Gemeentearchief Barneveld CC-BY
Twee legerplaatsen tussen Garderen en Stroe
Tussen de dorpen Garderen en Stroe zijn twee militaire legerplaatsen te vinden. De ene werd aangelegd door Duitse troepen in de Tweede Wereldoorlog, de andere...
Hoofdgebouw veranda
Woodbrookershuis
De vereniging Woodbrookers Barchem, eigenaar van het "Woodbrookershuis" is erfgenaam van een belangrijke religieus-maatschappelijke stroming uit het begin van de twintigste...
Arnhem, Utrechtseweg 85
Utrechtseweg 85
Het pand Utrechtsestraat 85 - toen nog nummer 55 - werd in de oorlogsjaren gevorderd door de Duitsers. In het pand was tot op dat...
De plek van Manus op het Stationsplein
Manus
Op deze plek, middenop het voormalige Stationsplein, stond het beeld van Manus dat lange tijd het gezicht van Zutphen bepaalde. Nou ja, gezicht … Het...
Geallieerde voertuigen trekken door Buren, 8 mei 1945. Collectie Regionaal Archief Rivierenland, Tiel
Tweede Wereldoorlog in Buren
8 mei 1945 's Morgens vroeg werden we wakker doordat we over de Markt auto's en motorfietsen hoorden rijden. Het bleken stoottroepen...
Aan de rechterzijde vooraan staan de panden Barlheze 12 en 14
Barlheze 12 en 14
Op Barlheze 12 woonde mijnheer Van Bemmel. Als plaatsvervangend commandant van de Luchtbeschermingsdienst was hij op 14 oktober 1944 met een van zijn collega's, de...
Het oorlogsmonument in Oldebroek
De razzia in Oldebroek
In het najaar van 1944 besloot het Duitse bezettingsleger de IJssellinie aan te leggen, een verdedigingswerk langs de IJssel, gericht tegen mogelijke aanvallen van de...
Van Goghstraat in Arnhem, 1941. In de twintigste eeuw deed de fiets als vervoersmiddel zijn intrede. © Gelders Archief
Steeds sneller
Aan het eind van de negentiende eeuw bleef de gemiddelde Gelderlander dicht bij huis. Binnen een straal van enkele kilometers speelde zijn leven zich af....
Aanleg van de tramlijn, 1906. Collectie Regionaal Archief Rivierenland, Tiel
De tramlijn Tiel, Buren, Culemborg
17 november 1906 is het eindelijk zover. Na vijfentwintig jaar onderhandelen wordt de TBC-lijn, de tramlijn Tiel, Buren, Culemborg, geopend. De verwachtingen zijn hoog gespannen:...
De dakversiering met de schrijffout
De Zeeuwsche Knoop
Het woonhuis-atelier van beeldhouwer Pieter Puype (1874-1942) werd in 1909 gebouwd naar het ontwerp uit 1907 van aannemer-architect Chris Wegerif (1859-1920). Het was Wegerifs eerste...
Warenhuis Huls in de Hamburgerstraat 38
Warenhuis Huls van Johannes Hendrikus Huls 1892-1967
Johannes Hendrikus Huls, de grondlegger van het warenhuis Huls, opent in 1919 'de Goedkoope Bazar' aan de Boliestraat. De verkoop loopt goed en hij verhuist...
Niet alleen watersnood leidde tot zware schade. In Amsterdam zamelen Achterhoekse vrouwen met het verkopen van bloemen geld in voor de slachtoffers van een tornado in Borculo uit 1925 (Bron: Nationaal Archief Den Haag)
Structurele hulpverlening bij rampen
Niet alleen noodhulp, maar ook structurele hulpverlening was na de zo rampzalige watersnood noodzakelijk. De schade was enorm, vooral in het Land van Maas en...
Arnhem, dam cirquit Airborneplein
Airborneplein
Na de oorlog werd dit verkeersplein aangelegd. Op 17 september 1945 vond hier de eerste herdenking van de Slag om Arnhem plaats. Bij die gelegenheid...
Burgemeester Cambier van Nooten houdt een toespraak bij de realisering van de 50.000ste naoorlogse woning in Nederland. Het huis staat in de Gasthuisstraat
De 50.000ste woning in de Gasthuisstraat
Mei 1945 is Tiel door oorlogsgeweld voor een groot gedeelte vernield. Dat betekent puin ruimen en opbouwen. In 1949 wordt het ...
Gedenksteen op het voormalig gemeentehuis van Beusichem
Op de vlucht voor de bommen
Nadat de Duitsers op 10 mei 1940 Nederland zijn binnengevallen, wordt ook bij Culemborg gevochten. De stad grenst aan de Nieuwe Hollandse Waterlinie. Ter verdediging...
Oude kerk Didam (Bron: RCE)
Over overlijden in Didam
"Het eerste wat ik daarvan herinner dat ik ooit met mijn moeder, toen was d'r achteraf een tante van mijn moeder overleden,...
Monument in Opheusden voor de plaatselijke inwoners (Bron: Gemeente Neder-Betuwe)
De Slag om Opheusden
Veel mensen beseffen naar waarschijnlijk niet dat de Slag om Opheusden een grote impact heeft gehad. Ondanks het feit dat Opheusden een klein dorp is,...
Een Afro-Amerikaanse soldaat
Afro-Amerikaanse soldaten in Wijchen
Afro-Amerikaanse soldaten werden in de Tweede Wereldoorlog doorgaans ingezet als genisten of chauffeurs. Blank Amerika was van mening dat Afro-Amerikanen niet konden vechten.
Het Sint-Bonifatiusklooster
Voormalig Gouden Handen
Het Sint-Bonifatiusklooster, ook bekend als Don Rua en als Gouden Handen, is in 1910 gesticht door Duitse Jezuïeten. De Jezuïeten wilden...
De verwoestingen in De Apenstert na het bombardement
De Apenstert
Tussen Kreijnckstraat 7 en Rozengracht 17 liep vroeger de Apenstert, genoemd naar een twaalfde-eeuwse toren die er ooit stond. De Apenstert was qua bewoning een...
Noodwoning in 1945 aan het begin van de 'Grafwegenschestraat'. Later is de straatnaam ingekort tot Grafwegen. Collectie G.G.Driessen.
Wederopbouw
'Bah, er zitten weer muizen in het wiegje'. Moeder Küsters zucht. 'Dan hangen we de wieg met de baby aan het plafond', besluit vader.
Drieluik van de familie Kanis, Links de vader met zijn zoon: Peter Canisius
Beeld Petrus Canisius
Dit bronzen beeld van Petrus Canisius is gemaakt door Toon Dupuis. Petrus Canisius werd in 1521 geboren als zoon van Jacob ...
27 Pastoorstraat
Pastoorstraat
De Pastoorstraat nam vóór de Tweede Wereldoorlog een centrale plaats in bij de joodse Arnhemmers. Een belangrijk gebouw vormde de synagoge naar een ontwerp van...
Schoolmeestershuis in Puiflijk. © Hans Barten
Schoolmeestershuis
Dit schoolmeestershuis heeft interessante bewoners gekend. Het huis, een verbouwde boerderij, werd in 1928 bewoond door meester Van de Geijn, hoofd van de nabijgelegen openbare...
Bevrijdingsfeest bij de Grote Kerk (Bron: archief Stichting Oud Nijkerk)
Herdenkingsmonument in het Van Reenenpark
Aan het eind van de oorlog kwam Nijkerk onder 'friendly fire' te liggen. Het Canadese leger beschoot Nijkerk om de daar nog...
Een werk over Johnny van Doorn alias de Selfkicker
Arnhem boekenstad
Arnhem is al meer dan een eeuw een belangrijke geboorteplek van vaderlandse schrijvers en dichters. Begin twintigste eeuw veranderde het culturele klimaat van Arnhem door...
04 Utrechtseweg
Utrechtseweg 87
In de beeldentuin van het Museum voor Moderne Kunst staat het beeld "The Warrior" van de Engelse kunstenaar Henry Moore (1898-1986). Moore had in de...
Afsluiting van de Zuiderzee
Afsluiting van de Zuiderzee
Harderwijk is vooral bekend geworden als Zuiderzeestad. Harderwijk en de Zuiderzee hoorden als een soort Siamese tweeling bij elkaar. Harderwijker vissers verdienden hun geld op...
Presentatie van het boek Ede 1940-1945 in de trouwzaal van het gemeentehuis te Ede. V.l.n.r.: wethouder J.J. Modder, Gert Plekkringa, Vincent Lagerweij, Henk Bakkenes en burgemeester W. Blanken.
Het oorlogsarchief van Ede
In 1990 verscheen Ede 1940-1945 van Vincent Lagerwij en Gert Plekkringa. Voordat het boek verscheen, werd in de jaren tachtig een collectie samengesteld: Collectie Ede...
Britse militairen trekken op naar de Waalbrug
Duits Anti-tankkanon
Het kanon dat onderaan de heuvel te zien is, is een Duits antitankwapen. Het gaat hier om de 50 mm Pak 38...
Voormalig NCS BC6 Zuiderzeetram nu bij Gooise Tramweg Maatschappij © Erik Swierstra
De Zuiderzeetram
De Zuiderzeetram verbond Hattemerbroek en Nunspeet via Elburg met elkaar. Een zijtak legde een verbinding tussen Wezep en De Zande (Overijssel). De Zuiderzeetram reed slecht...
Oortje. Bron: Groene Hart Archieven
Oortjeshekken in de Ooijpolder
Oortjeshekken is een gemeentelijk monument dat oorspronkelijk werd gebouwd rond 1600. Aan het einde van de negentiende eeuw is het herbouwd, waarschijnlijk nadat het oorspronkelijke...
Vanaf de Kolenstraat werd de oostzijde van de Waterstraat vol getroffen.
De Waterstraat
Voor de oorlog was de Waterstraat een gemêleerde straat met bedrijven, winkels, woonhuizen, een enkel café en twee scholen: de Zutphense HBS en de openbare...
Stellung Häse. Foto: Streekarchivariaat Noordwest-Veluwe
Betonnen bruggen
Over de idyllische Hierdense beek valt hij nogal uit de toon: de zware betonnen brug bij de Mheensteeg. De brug is een...
Sint Paschalisschool Woezik
Woezik kreeg een school
In 1930-1931 werd aan de zuidzijde van de Woeziksestraat een nieuwe rooms-katholieke school gebouwd naar ontwerp van architect Van Kessel. Het...
De markt op het Broederenkerkplein in 1886
De familie Eggink aan het Broederenkerkplein
De familie Eggink woonde met elf kinderen op een mooie plek in het centrum van Zutphen. Aan het Broederenkerkplein, ter hoogte van het pand met...
Mausoleum op de Paasberg
Het Mausoleum te Ede
Kort na de bevrijding in 1945 ontstond in de kring van het voormalige Edese verzet het plan om hun vrienden die in het verzet waren...
Boer en boerin brengen krentenbrood mee op kraamvisite in de Achterhoek (Bron: NederlandsBakkerijmuseum)
Geboorte in Gendringen
"Het kraamschudden was ook een belangrijk gebeuren, het kind moest bewonderd worden en ging van hand naar hand. Dit gebruik moest...
De kersenpluk, aan de dis met hoenderik en bussel - 1940 (Bron: Enspijk.info)
Kersenindustrie in Enspijk
Sinds 1960 mag Cees van der Plaat zichzelf Enspijker noemen. In dat jaar trouwde hij met Geertje van Mourik. Haar ouders woonden aan de Molenkampstraat,...
Het uitzicht op landgoed De Oorsprong
Verdwenen landgoed De Oorsprong komt tot leven
Op landgoed De Oorsprong, dat in 1944 werd verwoest door oorlogsgeweld, is in 2012 een schuilkelder teruggevonden. De restauratie van deze kelder en de grote...
Trouwfoto Johannes Bronkhorst en Agnes van Lent 18-10-1939 © Léon Bronkhorst CC-BY-NC
Evacuatie naar Landgoed Coldenhove in 1944
Johannes Lambertus Bernardus Bronkhorst (1909-1986) en Agnes Wilhelmina van Lent (1914-1988) woonden in de Prins Hendrikstraat 41 in Arnhem. Toen op 23 september 1944 op...
Vooraanzicht van de Citybar, rechts naast de poort ca. 1895
De City Bar
Voor de oorlog telde Zutphen veel meer kroegen dan nu. Op elke straathoek kon je een biertje of jonge klare drinken. Café Demming bood regelmatig...
Tramremise met getekend spoor. Fotografie Hans Barten
Tramremise
Dit monument is de voormalige tramremise. Tijdens de Open Monumentendag 2008 had het lokale Comité Open Monumentendag de rails terug laten schilderen op de...
De IJsselkade gezien vanaf de hoek met de Marspoortstraat in noordelijke richting, 1919
IJsselkade
Nadat in 1855 de IJsselzijde van de vesting Zutphen was vrijgegeven, werden meteen het Marspoortbolwerk en de muren gesloopt. De nieuwe IJsselkade werd aangelegd en...
De toren van fort Asperen (Bron: Wikimedia, HenkvD)
Het bestaansrecht van de waterlinie
Mitrailleurschutter Wim Schilder vertelt over zijn ervaringen op fort Asperen. De video is onderdeel van een reportage over de Nieuwe Hollandse...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl