Tijd van wereldoorlogen

Kenmerkende ontwikkelingen van deze periode:

Vliegveld Deelen. Het Duitse officierenkamp Klein Heidekamp te Arnhem. Het Kasino, links naast de Gefechtsstand. © Gelders Archief
De som der Deelen
Een groot deel van de voormalige vliegveldbebouwing bevindt zich binnen de gemeentegrenzen van Arnhem. Hieronder volgt informatie over een deel van de belangrijkste gebouwen en...
Gradus van't Hul
Gradus van ’t Hul
Het komt tegenwoordig nog zeer zelden voor dat een Verzetskruis wordt uitgereikt dat herinnert aan de Tweede Wereldoorlog. Op dinsdag 6 december 2011 werd in...
Arnhem, hoek Apeldoornseweg Jansbuitensingel
Hoek Jansbuitensingel - Apeldoornsestraat
Tijdens en na de Slag werd Arnhem gecontroleerd door Duitse militairen. Deze dwongen vrijwel alle burgers te evacueren en alles achter te laten. Niemand wist...
Maskeroefenruimte. Foto: Frank Oosterboer
Gasmaskeroefenruimte
De foto laat een onschuldig ogend gebouwtje zien op de Elias Beeckmankazerne te Ede. Waarschijnlijk begon het zijn leven in 1938...
Wageningers zoeken onderdak in de dorpen op de Veluwe. Vluchtelingen op boerenwagens in oktober 1944. Collectie Gemeentearchief Barneveld
Alweer evacueren
Hier woonde in september 1944 de kinderboekenschrijver Piet de Rover. 1 oktober 1944 wijzen de Duitsers Wageningen en omgeving aan als spergebied. Dat betekent dat...
Luchtfoto met daarop aangegeven de locatie van de tuin van het woonhuis van Misset
Bombardementen 19 en 21 maart
Op 19 maart werd er een bombardement uitgevoerd, gericht op de tuin van het woonhuis van Misset aan de Waterstraat, vlak achter...
Nijmegen na het bombardement van 1944
De wederopbouw van Nijmegen
Op 22 februari 1944 werd Nijmegen door de geallieerde luchtmacht gebombardeerd. Het bombardement vernielde grote delen van het middeleeuwse centrum. ...
Nationaal Canadees Bevrijdingsmonument ‘De man met de twee hoeden’
De bevrijding van Apeldoorn
De  geallieerde luchtlandingsoperatie Market-Garden bij Arnhem in september 1944 mislukte volledig. Grote aantallen evacués uit Arnhem e.o. moesten worden ondergebracht in...
Schaarsbergen Bunker. Foto: Jan Vredenberg
Voormalige bunker als archief
Aan de Koningsweg, aan de rand van Arnhem, staat een uit de kluiten gewassen archiefdepot. Nogal groot en op een onlogische plek. Het enorme complex...
Het tafelzilver (Bron: Provincie Gelderland)
Tijdloos tafelzilver
In het Provinciehuis in Arnhem komt wekelijks fraai bestek op tafel. Elke dinsdag wordt de lunch geserveerd voorafgaand aan de vergadering...
Ansichtkaart Kamp Stroe © Gemeentearchief Barneveld CC-BY
Twee legerplaatsen tussen Garderen en Stroe
Tussen de dorpen Garderen en Stroe zijn twee militaire legerplaatsen te vinden. De ene werd aangelegd door Duitse troepen in de Tweede Wereldoorlog, de andere...
Drikus Veer
Drikus Veer
De Achterhoek en snelle motoren horen bij elkaar. Motorliefhebbers treffen elkaar op de Zwarte Cross-festivals in Lichtenvoorde of bij de streekwedstrijden...
Schoolklas in Lienden, circa 1900 (Bron: Regionaal Archief Rivierenland, Tiel, foto: fotocollectie Lienden)
De invoering van de leerplichtwet
Al voordat op 1 januari 1901 de leerplicht werd ingevoerd, was het schoolverzuim in Nederland flink gedaald. De leerplicht vormde als het ware het sluitstuk...
Rokende puinhopen van Barlheze en Apenstert, overdekt met hooi van boerderij De Jonge op de hoek Rozengracht/Barlheze. Door de explosies kwam het hooi overal terecht.
Chaos na het bombardement
Een jonge ooggetuige uit De Hoven, de wijk van Zutphen aan de overkant van de IJssel, vertelde hoe hij tijdens het steppen vliegtuigen zag aankomen...
Warenhuis Huls in de Hamburgerstraat 38
Warenhuis Huls van Johannes Hendrikus Huls 1892-1967
Johannes Hendrikus Huls, de grondlegger van het warenhuis Huls, opent in 1919 'de Goedkoope Bazar' aan de Boliestraat. De verkoop loopt...
Kees Mulder, portret. Bron: De Tijd 4 mei 1955
De Rode Pimpernel
Kees Mulder is tijdens de oorlog als verzetsstrijder actief. Onder de schuilnaam de Rode Pimpernel helpt Kees tientallen mensen die moeten...
Elftal NEC
NEC
Van een volksclubje zonder eigen speelveld groeide NEC uit tot een landelijk spelende voetbalvereniging. Vanaf 1945 speelde NEC in De Goffert....
Joods monument aan de Boliestraat
Doetinchemse joden in de Tweede Wereldoorlog
In Doetinchem is voor de Tweede Wereldoorlog sprake van een bloeiende joodse gemeenschap. Vooral in de Boliestraat vond men joodse middenstanders....
Vluchtelingen in het Nederlandse-Duitse grensgebied (Bron: Spannendegeschiedenis.nl, Nationaal Bevrijdingsmuseum 1944-1945)
De evacuatie van Millingen aan de Rijn
De Millingse bevolking kan het zich niet voorstellen dat zij misschien ook moet evacueren. De dorpelingen zijn er dan ook totaal...
Mausoleum op de Paasberg
Het Mausoleum te Ede
Kort na de bevrijding in 1945 ontstond in de kring van het voormalige Edese verzet het plan om hun vrienden die in...
Excursie van TNO naar park Berg en Bos
Park Berg en Bos
Het landgoed Berg en Bosch was oorspronkelijk het privébezit van de familie Wils. In 1917 kocht de gemeente onder leiding van Burgemeester Roosmale Nepveu het...
Buurmalsen ronde huis
Het Ronde Huis bij Buurmalsen
In de kom van Buurmalsen stond op de Molenhucht een dwangmolen. Later verplaatste men de molen naar de Linge. Daar werd hij...
Sanatorium in Beekbergen
Honderd jaar strijd tegen tuberculose
Ruim een eeuw geleden zijn cholera en tuberculose (tbc) nog doodsoorzaak nummer één in Nederland. Tegenwoordig komt tbc in Nederland niet...
Voormalig stadhuis Ambt Doetinchem
Twee gemeenten: Stad en Ambt
Gedurende de periode 1825-1920 bestonden er twee gemeenten die elk de naam Doetinchem droegen: de gemeente Stad-Doetinchem en de gemeente Ambt-Doetinchem....
Burense jeugd.
Pinksterpoppen in Buren
De pinksterpoppen werden diep in de nacht opgehangen en moest zo stil mogelijk gebeuren. Mijn vader heeft dit ook nog gedaan. 's Morgens om 6...
Grafsteen jonkheer L.C. van Panhuys © Slot Loevestein
Grafsteen Panhuys
Op het Dragonbastion ligt Jhr. L.C. van Panhuys begraven, slotvoogd van 1934-1942. Hij had grootse plannen met Loevestein! Na een bezoek aan de Tower in...
Fruitteelt in Tiel, 1949 (Fotograaf: Dolf Kruger, bron: [DKR-10001-5], De Waarheid, Nederlands Fotomuseum)
Tiel in wederopbouw
De periode van herstel en wederopbouw had in Tiel lang geduurd. Dat was niet vreemd. Het gebied behoorde tot de zwaarst gehavende streken van Nederland....
De Groenmarkt rond 1900
Hotel De Hollandsche Tuin
De naam "De Hollandschen Tuyn", voor een aantal panden in het brede gedeelte van de Groenmarkt, stamt al uit 1660. Toen was er een brouwerij...
Arnhem, Steenstraat 7
Steenstraat 7
Het Airborne gedenkraam in de Sint Martinuskerk toont een brandende Gelderse hoofdstad. Para's zeilen vanaf de nok van het raam naar beneden boven de Rijnbrug....
Arnhem, Zwarteweg 14
Zwarteweg 14
Om niet in Duitse handen te raken moest de Britse bevelhebber generaal-majoor Robert E. Urquhart in de hevige strijd een goed heenkomen zoeken. Hij vond...
De Naald en zijn omgeving aan het begin van de 20e eeuw
De Naald
De Naald is een gezichtsbepalend monument in Apeldoorn. Het lijkt alsof deze 17 meterhoge kolos altijd voor het Loo heeft gestaan....
Van Goghstraat in Arnhem, 1941. In de twintigste eeuw deed de fiets als vervoersmiddel zijn intrede. © Gelders Archief
Steeds sneller
Aan het eind van de negentiende eeuw bleef de gemiddelde Gelderlander dicht bij huis. Binnen een straal van enkele kilometers speelde zijn leven zich af....
Rumpt Notarishuis
Notarishuis in Rumpt
Een opvallend gebouw langs de dijk is het voormalige Notarishuis, een villa in Chalet-stijl. Veel dorpen kennen dit soort statige villa's...
Rumpt Albertina van Kessel
Weldoener Albertina van Kessel
Iedere streek heeft een familie die veel voor de streek betekent. Belangrijke familie in Rumpt was o.a. de notarisfamilie Van Kessel,...
De Waalhaven van Nijmegen was tot de jaren ’80 een belangrijk industriegebied; daarna nam het belang van de industrie en de haven voor de oude Waalsteden af © Beeldbank Rijkswaterstaat, Henri Cormont
Recreatiehaven in plaats van overslaghaven
Nog steeds is de Rijn een van de belangrijkste transportaders van Europa, maar het economische belang van de tussenliggende steden als overslaghaven of industriegebied...
Borstbeeld van Pieter Aafjes in de Zandstraat
Pieter Aafjes
Hoofdrolspeler in het rijk geschakeerde muziekleven van Culemborg is Koninklijke Harmonie Pieter Aafjes. De voorloper van deze vereniging is muziekcorps Concordia,...
Op deze tijdelijke Duitse begraafplaats op het terrein van de Saksen Weimar-kazerne in Arnhem, lagen bijna 150 soldaten begraven. Bron: Gelders Archief © Fotocollectie Nico Kramer
De laatste regels van Wolfgang en Josef
In september 1944, toen de geallieerden bij Arnhem probeerden door te stoten naar Duitsland, vochten de Duitse korporaal Wolfgang Dinkel en de Oostenrijkse geniesoldaat Josef...
1935 de geboorte van Flipje
De geboorte van Flipje
Jamfabriek De Betuwe (opgericht in 1885) heeft begin jaren dertig last van concurrentie die op hun etiketten de naam 'Betuwe' vermelden....
Ter gelegenheid van het tweejarige bestaan van het Nachtjagdgeschwader 1 werd onder meer een tekening gemaakt, voorstellende Falck op zijn Deelense 'Horst' © Gelders Archief
Wolfgang Falck
Na de Duitse invasie van Nederland werd vliegveld Deelen snel in bezit genomen door de Duitse Luftwaffe. Vanuit Düsseldorf vertrok begin juli 1940 commandant Wolfgang...
Dijkmagazijn Deest op de Waalbandijk. Foto Hans Barten
Dijkmagazijn Deest
Langs de grote rivieren staat een groot aantal dijkmagazijnen. Deze dijkmagazijnen zijn gebouwd in de tijd van de polderdistricten en in...
Het pand vanaf de overkant. © Hans Barten
Winkel-Woonpand
Dit monument op de hoek van de Molenstraat en Hogestraat is het beste te bekijken vanaf de overkant van de Hogestraat. Dan zie je pas...
Joods monument aan de Boliestraat
Doetinchemse joden in de Tweede Wereldoorlog
In Doetinchem is voor de Tweede Wereldoorlog sprake van een bloeiende joodse gemeenschap. Vooral in de Boliestraat vond men joodse middenstanders....
Rijwielfabriek Juncker op het terrein tussen de Koningslijn en de spoorlijn
Juncker Rijwielfabriek
Vanaf 1935 was op deze plek de Juncker rijwielfabriek gevestigd. Het is nu niet meer goed te zien, maar de fabriek lag indertijd...
Opgeblazen IJsselbrug mei 1940
Doetinchem in de Tweede Wereldoorlog
De oorlog in Doetinchem begon 10 mei 1940 met het opblazen van de Oude IJsselbrug heel vroeg in de ochtend. Hierbij kwam...
De dakversiering met de schrijffout
De Zeeuwsche Knoop
Het woonhuis-atelier van beeldhouwer Pieter Puype (1874-1942) werd in 1909 gebouwd naar het ontwerp uit 1907 van aannemer-architect Chris Wegerif (1859-1920). Het was Wegerifs eerste...
Gedenkteken 17 september 1944 op gevel Hotel Sionshof (Bron: Wikimedia, foto: 'Havang(nl)')
Verzetsstrijder Jan van Hoof
Jan Jozef Lambert van Hoof (Nijmegen, 7 augustus 1922 - Nijmegen, 19 september 1944) was een Nederlandse verzetsstrijder tijdens de Tweede Wereldoorlog. Voor de Tweede...
Het trekpontje vaart in de jaren zestig nog vaak over de kasteelvijver. © Geldersch Landschap en Kastelen, uit particuliere collectie
Schuitje varen
Zowel aan de keermuur van het voorplein, als op de tegenoverliggende plaats in het park, is de plaats te zien waar het trekpontje functioneerde. Dit...
Noodziekenhuis in de openbare school aan de Gasthuisstraat. Verschillende evacués kwamen uit een psychiatrisch ziekenhuis in Wolfheze. Voor hen en andere patiënten werden noodziekenhuizen ingericht (in de Gruno aan de Wallerstraat, in het Oude Mannen- en Vrouwenhuis aan het Vetkamp en in de openbare school aan de Gasthuisstraat). (Bron: archief Stichting Oud Nijkerk
De hongerwinter
Tijdens de laatste acht maanden van de oorlog, van oktober 1944 tot en met mei 1945, werd het in Nijkerk erg druk....
Een Afro-Amerikaanse soldaat
Afro-Amerikaanse soldaten in Wijchen
Afro-Amerikaanse soldaten werden in de Tweede Wereldoorlog doorgaans ingezet als genisten of chauffeurs. Blank Amerika was van mening dat Afro-Amerikanen niet konden ...
Arnhem, dam cirquit Airborneplein
Airborneplein
Na de oorlog werd dit verkeersplein aangelegd. Op 17 september 1945 vond hier de eerste herdenking van de Slag om Arnhem plaats. Bij die gelegenheid...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl