Geschiedenis Gelderland

Deze website bevat verhalen uit de geschiedenis van Gelderland. Elk verhaal op deze website is ondergebracht bij een specifiek thema.

Bij de keuze van de thema's is uitgegaan van typerende Gelderse onderwerpen zoals geloof, zorg, oorlog, volkscultuur en onderwijs. Daarnaast vindt u een aantal algemene thema's als kunst en cultuur, personen of landschap.

Natuurlijk zijn aan veel verhalen meerdere thema's te hangen, voor de helderheid van deze website hebben we geprobeerd elk verhaal bij een zo specifiek mogelijk thema te plaatsen.

U kunt reageren op de verhalen en wij zijn benieuwd naar uw aanvullingen.

Het nieuwe wapen van de gemeente Nijkerk, na de fusie van Hoevelaken en Nijkerk. In het nieuwe wapen zijn delen van de oude wapens verwerkt.
Hoevelaken en Nijkerk worden één gemeente
Aan het einde van de twintigste eeuw werden veel kleinere gemeenten samengevoegd tot een groter geheel. Voor kleine gemeenten werden de kosten van een zelfstandig...
Artikel Biljartclub 1977 78
Biljartclub de Grenspost
Al vanaf midden jaren zeventig werd er op De Grenspost gebiljart. Theo Aerns, voorzitter van Biljartclub De Grenspost, en vanaf 1985...
IMG 1411
Jongeren in de RemiXx
'Een paar jaar terug, we waren een jaar of zeventien, hingen we altijd met onze vriendenclub buiten op straat rond vlakbij onze...
1928. Tijdens de opgravingen op de Ginkelse Heide te Ede o.l.v. kapitein H.J. Bellen. V.l.n.r. notaris W.F.J. Fischer; zoon van kapitein H.J. Bellen; zoon van W.F.J. Fischer; dochter van kapitein H.J. Bellen; H. Staf (rentmeester met strohoed); zittend in de kuil: kapitein H.J. Bellen; naast H. Staf staan boswachter P. Koudijs en W.F.C.H. Graaf Bentinck, heer van Kernhem. De gravers zijn vader en zoon Van Steenbeek (foto: archief Historisch Museum Ede).
Kapitein Bellen
De man die zich voor de Tweede Wereldoorlog heeft beziggehouden met het opgraven van grafheuvels in Ede en omstreken, was kapitein Bellen.
Trafogebouw uit 1927 aan de Selsweg in Ellecom
Gas, water en elektriciteit
De aanleg van waterleiding en gasverlichting is, zoals toen gebruikelijk, uit particulier initiatief voortgekomen. Gemeenten verleenden hiervoor concessies. Het elektriciteitsbedrijf is wel door de gemeente...
Maria van Nassau, (1556-1616), Portret door I. de Jager naar Paulus Mooreelse, 1658 (Stichting Het Weeshuis, Buren). Foto: Fotopersburo William Hoogteyling, Buren
Het weeshuis
Het weeshuis is de meest tastbare Oranjenalatenschap in Buren en het beste voorbeeld van Hollandse Renaissance buiten de Randstad. Het initiatief komt van Maria van...
31a Matser Damcircuit 1954 GA B 3670 3
Chris Matser, wederopbouw 1945-1964
Het vernielde Arnhem stond na de oorlog voor de opgave de stad weer bewoonbaar te maken. Symbool van de wederopbouw werd de nieuwe burgemeester Chris...
Hoofdingang van het Seminarie. Foto, eerste helft 20e eeuw
Rooms bolwerk
De huidige locatie van het stadskantoor staat eeuwenlang bekend als 'Papenhoek'. Al in de middeleeuwen staan hier veel katholieke gebouwen. Op...
Restanten van de stadswal in Huissen (Bron: Wikimedia)
Het ontstaan van de stad Huissen
Voor de stad Huissen waren de Middeleeuwen zeker geen rustige tijden. Niet alleen werden de contouren van Huissen in deze eeuwen gevormd, ook werd er...
Toegang Landgoed Molecaten © mijnGelderland
Huis Molecaten en de familie Van Heeckeren, 1717-1942
De familie van Heeckeren van Molecaten bezit van 1717 tot 1989 landgoed en huis Molecaten. Zij onderhouden hartelijke banden met het Huis van Oranje. Het...
Kaart van De Man uit 1747 uit de Hottinger atlas. Vlak bij ‘De Lugt’ is ‘Het Laar’ te zien, waar toentertijd de familie Haeck woonde. © Rijksarchief Den Haag
Pachtboerderij 'Het guet toe Laer', gesplitst door aanleg spoorlijn
De boerderijen Grote Laar en Kleine Laar kennen een indrukwekkende geschiedenis die zeker terug gaat tot 1310. Het landgoed was destijds nog niet gescheiden en...
Boerderij aan de Oude Weisestraat. © Hans Barten
Boerderij
De nu niet meer bewoonde voormalige boerderij ligt op het uiteinde van een verhoging in het landschap. De verhoging is een stroomrug die tienduizenden jaren...
Gezicht op Belvedere en Hunnerpoort, 1670
Hunner- of Hoenderpoort
Op deze tekening van Lambert Doomer is op de achtergrond de Hunner- of Hoenderpoort te zien. Dit was een van de vier...
05a Stadsrechtenbrief 1233 GA B 3405 3
Stadsrechtenbrief, 1233 na Christus
"Ik, Otto, graaf van Gelre en Zutphen, heb van de plaats Arnhem een stad gemaakt en daaraan alle vrijheid verleend, opdat deze stad en de...
Landschap met ruine St Maartenskapel
Barbarossa-ruïne
De Barbarossa-ruïne (of Sint Maartenskapel) is de apsis van de belangrijkste ruimte van de Valkhofburcht: de rijkszaal. De zaal en bijbehorende...
Harderwijk sokkel in plantsoen. Foto: Christa Balk, CODA
Sokkel in Harderwijk
In een plantsoentje in de wijk Stadweiden te Harderwijk staat een zeer grote achthoekige betonnen sokkel. Ooit droeg de sokkel een...
koortsboom in Overasselt.
De koortsboom in Overasselt
Aan de eik bij de ruïne St. Walrick in Overasselt zijn reepjes textiel geknoopt. Niet zo lang geleden was de kapel het einddoel van pelgrimages....
Celtic fields in Epe (Bron: Gemeente Epe)
Celtic fields in Epe
Celtic fields (ook: raatakkers) zijn kleine, min of meer vierkante of rechthoekige aaneensluitende akkers zoals die vanaf de Late Bronstijd tot in de Romeinse tijd...
In Aalten zitten tijdens de Tweede Wereldoorlog honderden mensen ondergedoken. In een huis aan de Markt in Aalten zitten zelfs onderduikers en Duitse soldaten samen in een huis. Nu is er een museum in het huis gevestigd. Hierin wordt het verhaal van de Tweede Wereldoorlog in Aalten verteld.
Aalten in oorlogstijd
In april 1939 wordt in Aalten een grenswachtdetachement gelegerd van 36 man, ondergebracht in boerderijen. Met zand gevulde buizen worden her en der als obstakels...
De Heest
Landgoederen
Het landschap van de achterhoek wordt mede bepaald door zijn landgoederen en buitenplaatsen. Hoewel van oorsprong vaak al veel ouder beleven...
Voormalig stadhuis Ambt Doetinchem
Twee gemeenten: Stad en Ambt
Gedurende de periode 1825-1920 bestonden er twee gemeenten die elk de naam Doetinchem droegen: de gemeente Stad-Doetinchem en de gemeente Ambt-Doetinchem. De combinatie van een...
Boerderij De Drie Waaien met het villa-achtige voorhuis. © Hans Barten
Boerderij De Drie Waaijen
Boerderij De Drie Waaijen bestaat uit een villa-achtig voorhuis met aan de noordoostelijke zijde een aanbouw onder het zadeldak, gedekt met muldenpannen. Het in...
Beesd Voorstraat 1900
Beschermd dorpsgezicht Beesd
Het dorp Beesd heeft met de Voor-, Midden-, en Achterstraat een planmatige aanleg welke stamt uit de Middeleeuwen.
Culemborgse weeskinderen eind jaren '20, Maaike Sterk en Jan Wammes, foto gemaakt door atelier Ypma te Culemborg.
Het Elisabeth Weeshuis
Het stadsmuseum van Culemborg is gevestigd in het Elisabeth Weeshuis. Bijna vier eeuwen een thuis voor weeskinderen uit deze stad. In...
Kermis in Gendringen. Een koningsvogel en knuppelvogel (2005) © Erfgoed Gelderland
Kermis in Gendringen
"De kermis begon altijd met een mis in de kerk, na de mis kon het feest beginnen. Vogelschieten voor de mannen en vogels knuppelen voor...
Aquarel afsluiting Zuiderzee, Stadsmuseum Harderwijk
Afsluiting Zuiderzee
Op 28 mei 1932 werd door de voltooiing van de Afsluitdijk de Zuiderzee afgesloten van het buitenwater en omgevormd tot het IJsselmeer. Dat betekende een...
Dominee Jan van Dijk
Dominee Jan van Dijk (1830-1900)
In 1862 kwam Jan van Dijk uit het Friese plaatsje Tzum naar Doetinchem. Hij was in Friesland actief als boer, maar werd in Doetinchem dominee...
Havencafé 1
Havencafé
Havencafé De Baars is lang een ontmoetingsplek voor vissers, zeelieden en plaatselijke bewoners geweest. Na de inpoldering bezoekt vooral de lokale...
Gedenksteen van Barbarossa © Museum Het Valkhof
Gedenksteen van Barbarossa
Bij de herbouw van de burcht in 1155 liet keizer Frederik Barbarossa deze gedenksteen aanbrengen. Daarin wordt vermeld dat Barbarossa 'in gelijkwaardige en luister' herstelde...
Aan het werk in de moestuin
De volkstuinen in Malburgen
'In 1975 ben ik lid geworden van de Volkstuinvereniging in Malburgen aan de Malburgse Veerdijk, ook wel bekend als de Bakenhof....
Kweeperen bij Kasteel Batenburg © Erfgoed Gelderland, Henriette Kosse CC-by
Kweeperen van Batenburg
Oorspronkelijk is de kweepeer afkomstig uit Perzië en Anatolië en misschien ook uit Griekenland en de Krim. Lange tijd werden de vruchten, die meer in...
Beesd Volvo Cars
Auto's in Beesd
Beesd was altijd sterk agrarisch geörienteerd, tot in de jaren '70 auto-importeur Niham en Volvo Nederland bv zich in Beesd vestigde.
Een radiowandeling van Radiobaken in Poederoijen, bij de Waterlinie © Radiobaken
Nieuwe Hollandse Waterlinie in Gelderland
Na de vorming van het Koninkrijk der Nederlanden (1813) werd de waterlinie krachtiger dan ooit.
Afbeelding van Sint en Piet.
De Sinterklaastafel
Gebruiken verdwijnen. Zo ook de St. Nicolaastafel een tafel waarop banketbakkers hun heerlijkheden uitstalden en die je nu nog maar amper ziet. Jammer want het...
Het Nutsgebouw stond op de plaats van de tegewoordige HEMA. Collectie Gemeentearchief Barneveld
Tot Nut van 't Algemeen
Aan het eind van de achttiende eeuw gingen nog niet alle kinderen naar school en zeker niet zo lang als nu. Er waren mensen die...
Het Quarles van Uffordgemaal. Een gietijzeren plaquette van het eerste stoomgemaal in dit gebied (te Dreumel) is rechts in de muur van het nieuwe gemaal opgenomen. Hierop staat de tekst: H.F. Fijnje. Wie geestig denkt en werkt en tracht, dien helpt natuur met hare kracht. 1845.
Het Quarles van Uffordgemaal in Moordhuizen
In de jaren dertig van de vorige eeuw werd door werklozen de nieuwe Alphense wetering gegraven. De stoomgemalen die tot die...
Gezicht op de stadzijde van de Burchtpoort te Nijmegen
Burchtpoort
De Burchtpoort was een van de drie stenen toegangspoorten tot de stad toen in de 14e eeuw de eerste dubbele stadsomwalling met...
De Canadese Erebegraafplaats in 1947, kort na de opening. De ijzeren kruizen zijn na 1956 vervangen door grafstenen. Collectie G.G.Driessen.
Ter herinnering
De zwarte auto stopt. Koningin Wilhelmina stapt uit. Ze draagt een dikke bontjas. De koningin knikt naar de aanwezige mensen. Ook Prins Bernhard is erbij....
Het trekpontje vaart in de jaren zestig nog vaak over de kasteelvijver. © Geldersch Landschap en Kastelen, uit particuliere collectie
Schuitje varen
Zowel aan de keermuur van het voorplein, als op de tegenoverliggende plaats in het park, is de plaats te zien waar het trekpontje functioneerde. Dit...
Oude Toren. Fotografie Hans Barten
Oude Toren
Op het Hoog, het oude dorpshart van Afferden, staat sinds de veertiende eeuw op het kerkhof een bakstenen toren. Deze Oude Toren is het laatste...
Dolf Brouwers zingt bij Sonja Barend
Eens Zal De Betuwe...
Het Gelderse Waterlinielandschap heeft mensen ook muzikaal geïnspireerd. Kijk en luister naar Dolf Brouwers (Sjef van Oekel) die 'Eens Zal De...
De Hoge Kuil april 2010
De Hoge Kuijl
De Hoge Kuijl aan de Achterweg is het restant van een dertiende-eeuwse dijkdoorbraak. De Achterweg is in de middeleeuwen deel van de Lekdijk. Die moet...
Hallehuisboerderij met open stal en schuur © Hans Barten
Boerderij
Dit monument is een hallehuisboerderij met een open stal en schuur die in de lengterichting van het gebouw ligt. Het voorhuis is een krukhuis: het...
896 koning Swentibold
Koning Zwentibold
In de achtste eeuw is Dorestad (nu: Wijk bij Duurstede) de belangrijkste haven in het huidige Nederland. Die plaats wordt rond...
Oude ansicht Boldershof Druten. Bron: www.canonsociaalwerk.eu
Boldershof, instelling ter verzorging door Franse zusters
In de Ambtshuisstraat in Druten staan de oude paviljoens van Boldershof. In 1903 kopen de Franse zusters Filles de la Sagesse (dochters der Wijsheid) de...
“Toen wij bij Lent afscheid van onzen voerman namen, zagen wij Nijmegen in een soort van Amphitheater voor ons uitgespreid, met de brede Waal voor dezelve,” schreef Willem de Clercq in 1815. © Aquarel Paulus van Liender, 1752, collectie Museum Het Valkhof - CC-BY
Schrijvers, schilders en de opkomst van het toerisme
In de negentiende eeuw ontdekten ook in Nederland romantische schrijvers en wandelaars de stuwwal bij Nijmegen en het rivierenlandschap. In hun voetsporen volgden de schilders....
Voorhuis T-boerderij.
T-boerderij
Het monument is een T-boerderij: een hallehuisboerderij met een middenlangsdeel en een dwars gebouwd voorhuis. De boerderij ligt ver van de Rijdt. Door een later...
Arbeiders aan het werk in de steenindustrie, jaren dertig (Bron: Aviodrome, Lelystad)
De Gelderse baksteenindustrie
Het centrum van de Nederlandse baksteenindustrie was sinds het midden van de negentiende eeuw gelegen in het Gelderse Rivierengebied. Voor de snel groeiende plattelandsbevolking, die...
Doetinchem hoek Terborgseweg Wilhelminastraat na bombardement
21 maart 1945, tweede bombardement op Doetinchem
Opnieuw een bombardement door geallieerde vliegtuigen op Doetinchem. Ditmaal werd het centrum het zwaarst geraakt. De binnenstad stond in brand, waterleidingen waren gesprongen en tot...
Vliegveld Deelen. Het Duitse officierenkamp Klein Heidekamp te Arnhem. Het Kasino, links naast de Gefechtsstand. © Gelders Archief
De som der Deelen
Een groot deel van de voormalige vliegveldbebouwing bevindt zich binnen de gemeentegrenzen van Arnhem. Hieronder volgt informatie over een deel van de belangrijkste gebouwen en...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl