Geschiedenis Gelderland

Deze website bevat verhalen uit de geschiedenis van Gelderland. Elk verhaal op deze website is ondergebracht bij een specifiek thema.

Bij de keuze van de thema's is uitgegaan van typerende Gelderse onderwerpen zoals geloof, zorg, oorlog, volkscultuur en onderwijs. Daarnaast vindt u een aantal algemene thema's als kunst en cultuur, personen of landschap.

Natuurlijk zijn aan veel verhalen meerdere thema's te hangen, voor de helderheid van deze website hebben we geprobeerd elk verhaal bij een zo specifiek mogelijk thema te plaatsen.

U kunt reageren op de verhalen en wij zijn benieuwd naar uw aanvullingen.

De vroegere uitgeverij Callenbach aan de Hoogstraat in Nijkerk
Boeken uit Nijkerk - uitgeverij en drukkerij Callenbach
In de loop van de negentiende eeuw werden in Nijkerk de voordelen van de industriële revolutie zichtbaar. In 1863 kwam de stoomtrein de stad binnen...
Olden Tempel Beuningen
Niet passeren op vrijdag de dertiende...
Wanneer de naam De Olden Tempel is ontstaan is niet zeker. Op de plek van het huidige huis hebben in de loop van de eeuwen...
De Spoorstraat in het centrum van Nijkerk tijdens de overstroming in 1916 (archief Stichting Oud Nijkerk)
De watersnood van 1916
De laatste keer dat Nijkerk door een grote overstroming onder water kwam te staan, was in 1916.
Elst de sleutel tot succes
Elst, de sleutel tot succes
In september 1944 stuiten de geallieerden tijdens hun opmars naar Arnhem bij Elst op zware Duitse tegenstand. Het gebied tussen de rivieren is moeilijk toegankelijk...
Kubusbank 430
Gelderland Model 430
Meubelfabriek Gelderland ontstaat in 1936, nadat het kleine familiebedrijf Gelderland door K.J.E. Oberman is overgenomen. Jarenlang zit de fabriek in de...
Elburg voor de inpoldering bron Streekarchivariaat NW Veluwe
Kop van 't ende
Audiopunt
Kunstwerk Loden Lady
/beeld/Canons/Nijmegen/06_muurwaalkade.jpg
Rijke Merovingen
In de tweede helft van de derde eeuw na Christus heerste er grote chaos in onze streken. Aan het begin van de vierde eeuw herstelde...
Tekening van de villa over de opzet van het park Grote Aalst. Op deze afbeelding zie je in rood de sporen die zijn opgegraven. In het midden van het park staan de bomen op een verhoogd terrein. Zo kunnen de boomwortels de archeologische resten van het hoofdgebouw niet beschadigen. Er zijn verschillende soorten bomen geplant, zoals ook in de Romeinse tijd de gewoonte was. Het (bijna) rechthoekig pad om het middenterrein heeft de vorm van de omheining van het villaterrein, maar dan kleiner.
Romeinse villa Keizershoeve
Het park van 'De Grote Aalst' is aangelegd in 2012, maar de geschiedenis ervan gaat meer dan 2000 jaar terug. Het park...
De boerderij in het dorpshart. © Hans Barten
Boerderij
Dit monument is een hallehuisboerderij met een middenlangsdeel en een dwarsgeplaatst voorhuis (T-­huis). Het ligt op een unieke locatie in het dorpshart: van voren gezien...
Een deel van de afbouwafdeling (Bron: Gemeentearchief Ede)
Pianofabriek Rippen
Johan J. Rippen, zoon van een Haagse pianohandelaar, was een vooruitstrevende pianobouwer, die steeds nieuwe ideeën over pianobouw ontwikkelde. In 1937 werd in Den Haag...
Een fotograaf aan het werk tijdens de watersnood in het Land van Maas en Waal, 1926 (Bron: Historische Vereniging Tweestromenland)
De rampzalige winter van 1925-1926
De weersomstandigheden waren eind 1925 uitzonderlijk slecht. Als gevolg van overvloedige regenval bereikten zowel de Rijn als de Maas rond de jaarwisseling ongekend hoge peilen....
Al in 1984 werd in Rees een monument opgericht ter herdenking van zowel de weggevoerde Joden als de dwangarbeiders in het kamp.
De dwangarbeiders van kamp Rees
In het zuiden van de Gelderse Achterhoek ligt het dorp Megchelen, aan drie kanten omgeven door Duits grondgebied. In de late avond van december 1944...
Ontwerp toegeschreven aan Dirk Wattez voor het deel van park Rosendael tussen Bedriegertjes en Sterrenberg, omstreeks 1875. © Foto: Geldersch Landschap & Kasteelen.
Eigenwijze kasteeleigenaar
De bosvijver was in de achttiende eeuw een ronde vijver. Deze niet-natuurlijke vorm paste niet in de ideeën van de negentiende-eeuwse landschapsarchitecten. J.D. Zocher jr....
Binnenplaats van Slot Loevestein © Slot Loevestein
Bouwen en verbouwen
Hoe groot de vesting Loevestein ook lijkt, door de eeuwen heen was er altijd sprake van ruimtegebrek. Al in de 15e eeuw werd zelfs de...
Munsterkerk
De Munsterkerk in Roermond
De Munsterkerk in Roermond is een laat-Romaanse kloosterkerk die rond 1265 voltooid werd. De kerk was een kapel van de Munsterabdij (cistercienserorde ).
Eerbeek huis vooraanzicht Foto: Stichting Geldersch Landschap Geldersche Kasteelen
Huis te Eerbeek
De naam Eerbeek duikt in de elfde eeuw voor het eerst in geschriften op. Het landgoed Huis te Eerbeek is aangelegd op de grens van...
Arbeiders in de ENKA (Bron: Gelders Archief)
De opbloei van de Gelderse industrie
Gelderland was een plek waar goedkope arbeidskrachten en exportmogelijkheden samen kwamen. Dat heeft tot een grote industriële bloeiperiode geleid die ruwweg duurde van 1860 tot...
1328 Duitse orde
De Duitse orde in Tiel
De heren van het Sint-Walburg, die kanunniken worden genoemd, zijn in de twaalfde en dertiende eeuw heel machtig in Tiel. Zij hebben de leiding over...
De Marokkaanse moskee Masjid Annour aan de Tolhuislaan (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Turkse en Marokkaanse moskeeën
Na de werving van arbeidskrachten uit Marokko en Turkije in de jaren '60 en '70, groeiden deze gemeenschappen snel. In 1959 werd één inwoner...
Oliebollen eten met Oud en Nieuw
Oud en Nieuw in Herwijnen
"Bij ons was het eerst naar de kerk met oudjaarsavond en dan ging je naar huis om een kopje koffie te drinken...
Wapenschild van de familie Van Haersolte tot Yrst met als wapenspreuk: Omnia tempus habet – De tijd omvat alles © Wikimedia CC-BY-SA 3.0
Huis Yrst bij Hattem
Hattem bestaat als nederzetting al rond 800. Hattem ligt strategisch aan de IJssel ligt en krijgt in 1299 stadsrechten van Reinald I van Gelre. In...
1328 Duitse orde
De Duitse orde in Tiel
De heren van het Sint-Walburg, die kanunniken worden genoemd, zijn in de twaalfde en dertiende eeuw heel machtig in Tiel. Zij hebben de leiding over...
Floris I met bedelnap en geuzenpenning
Floris I van Pallandt
Na de dood van vrouwe Elisabeth wordt haar achterneef Floris van Pallandt de eerste graaf van Culemborg. Hij erft het Culemborgse kasteel, maar verblijft liever...
Het voormalige klooster van de zusters Jezus, Maria en Joseph © Hans Barten
Het Anker
Het voormalige klooster van de zusters Jezus, Maria en Joseph werd in 1898 ontworpen door de Tilburgse architect Henri van den Abeelen. Het kerkbestuur van...
Hotel Peter
Toerisme Ermelo
In de gemeente Ermelo ontwikkelt het toerisme zich vooral in de eerste helft van de twintigste eeuw. Ermelo met zijn uitgestrekte heidevelden en bossen is...
Kasteel Ter Horst bij Loenen
Kasteel Ter Horst
Wijnand Hackfort, burgemeester van Arnhem, liet nabij het dorp Loenen in 1557 een kasteel bouwen. De neo-classicistische gevel aan de ingangszijde werd eind 18e eeuw...
Kerk in Elspeet
Oud en Nieuw in Elspeet
"'s Middags gingen ze naar de grote kerk, midden in het dorp, niet voor de preek want die was 's avonds, maar het was dan...
De Binnenpoort vanaf de markt gezien
De Binnenpoort
De grachten en restanten van de stadsmuur in de binnenstad van Culemborg zijn uit de veertiende eeuw. Net als de monumentale Binnenpoort, de laatste stadspoort....
Herdenkingsbord stadsbrand 1540, te zien in de Grote of St. Catharinakerk te Nijkerk (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Een grote stadsbrand
In de vijftiende eeuw waren de huizen in Nijkerk nog grotendeels van hout, met lemen vloeren. De daken waren voornamelijk van stro. Voortdurend dreigde het...
Een villa zoals dutinghem ook geweest moet zijn
Duttinghem 838
In de oudst bekende stukken van 23 maart 838 wordt geschreven dat ene graaf Rodgerius Villa Duttinghem aan de Sale heeft geschonken aan de bisschop...
11 munnikenland
Munnikenhof
Het gebied om Loevestein heet het Munnikenland. Het was woest land dat vaak overstroomde. In 1264 kwamen er cisterciënzer monniken naar...
De Vleeschhal van Joseph en Herman Dormits in de jaren 1920-1930.
Lege plekken
Niet in de hele 'Verloren Stad Zutphen' zijn verdwenen panden vervangen door nieuwbouw of een nieuwe straataanleg. Op een paar plaatsen is nog duidelijk een...
Otto van Rees
Otto van Rees
Het pand aan de Markt 11 is het geboortehuis van een Culemborger die gouverneur-generaal van Nederlands-Indië werd. Otto van Rees werd in...
1912 Theole een voorbeeld van sportief Tiel. Elftal van Theole in de jaren dertig.
Theole: een voorbeeld van sportief Tiel
Naarmate de mensen meer vrije tijd kregen naast hun werk neemt de neiging toe om verenigingen op te richten, vooral op sportief gebied.
Dit gezin heeft een hutje langs de weg gebouwd. Zij zijn uit hun huis gezet wegens 22,50 gulden huurschuld. Buren, 1933. Foto: Spaarnestad Photo, SFA001012290, G. van Mourik, 1933
In Betuws armoeland
In september 2013 speelt het Buren Toen Theater vier voorstellingen van 'Kroniek van kleine en grote mensen aan de Korne, 1906'. Het is een bewerking...
Zutphensestraat 12 in Brummen (Foto: Léontine van Geffen-Lamers)
Drie zussen Carmiggelt
De Zutphensestraat was lange tijd de doorgaande weg tussen Arnhem en Zutphen, toch was deze vroeger een stuk smaller. Waar nu de stoep loopt waren...
Voorhuis T-boerderij.
T-boerderij
Het monument is een T-boerderij: een hallehuisboerderij met een middenlangsdeel en een dwars gebouwd voorhuis. De boerderij ligt ver van de Rijdt. Door een later...
Discussie over ‘al of niet bestaanbaarheid der Incorporatie [inlijving] van Stad en Lande van Buren in Gelderland’.Tekstfragment uit de notulen van het gemeente¬bestuur, 10 april 1799. Collectie Regionaal Archief Rivierenland, Tiel
Het graafschap in Gelderland opgenomen
Een revolutie maakt vaak een einde aan oude bijzondere situaties. Dat ondervindt ook Buren als na de Franse inval in 1795, prins Willem V wordt...
Vuurwerk aan de Waalkade in Nijmegen
Oud en Nieuw in Nijmegen
"Oud en Nieuw vierden we weer allemaal samen, vaak toch wel bij ons thuis met alle kinderen, vader en moeder erbij. Heel...
Het Gogh, een hallehuisboerderij met arboretum als voortuin. © Hans Barten
Het Gogh
Dit monument is een hallehuisboerderij met een middenlangsdeel en een dwarsgebouwd voorhuis (T-boerderij). Het huidige voorhuis heeft vier vensterassen met in de tweede as een...
Een nederzetting uit de prehistorie
De eerste bewoners in de streek
Het rivierengebied is van oudsher een streek met veel water. Het hoort bij de delta van de Rijn.
Schoolklas in Lienden, circa 1900 (Bron: Regionaal Archief Rivierenland, Tiel, foto: fotocollectie Lienden)
De invoering van de leerplichtwet
Al voordat op 1 januari 1901 de leerplicht werd ingevoerd, was het schoolverzuim in Nederland flink gedaald. De leerplicht vormde als het ware het sluitstuk...
1995 hoe hoog komt het water
Hoe hoog komt het water
Eind januari 1995 stijgt het water in de Waal tot een angstig hoog peil. Enkele dijken dreigen te bezwijken.
Arcadië, het (streven naar het) ideale landschap. Collectie Gelders Archief
Rhedens arcadië
De eerste aangelegde buitenplaatsen in het landschap langs de zuidoost helling van de Veluwezoom ontstonden in de 17e eeuw en begin 18e eeuw. Gedurende de...
kasteel waardenburg
Faust op kasteel Waardenburg
Kasteel Waardenburg werd gesticht op 2 augustus 1265. Graaf Otto van Gelre gaf toen Rudolf de Cocq toestemming om op deze plaats een toren te...
venster 6a CD Schoen van Limp
De schoen van Limp
Het zal je maar gebeuren dat je, al werkend op de kerktoren, uitglijdt en blijft hangen op grote hoogte. Dakdekker Limp...
Afb. 1 Plattegrond van een huis uit de IJzertijd gevonden bij een opgraving in Harselaar Zuid in 2003. De zwarte grondsporen tekenen zich af tegen het gele zand.
Harselaar in de IJzertijd
De Gelderse Vallei bestond 2000 jaar geleden grotendeels uit een nat en venig gebied. Op sommige plaatsen bevonden zich zelfs veenkussens van meer dan zes...
Schaffelaar huis vooraanzicht Foto: Geldersch Landschap Geldersche Kasteelen
Huis Schaffelaar
Het kasteelachtige huis Schaffelaar dateert uit 1852 en valt meteen op door zijn afwijkende vormgeving. Het is een zeldzaam voorbeeld is van een buitenhuis in...
Plaggenhut in het Nederlands Openlucht Museum te Arnhem
Wonen in een plaggenhut
Tot het begin van de 20e eeuw zijn er in Nederland mensen die in hutten woonden. Van boomstammen maken zij een skelet, die ze met...
Het gemeentehuis van Lingewaal in Asperen (Bron: Gemeente Lingewaal)
Samen of zelfstandig
Tot de jaren zeventig kwam samenvoeging van gemeenten sporadisch voor. Het ruimtegebrek van de grotere steden om de groeiende bevolking te kunnen opvangen was tot...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl