Geschiedenis Gelderland

Deze website bevat verhalen uit de geschiedenis van Gelderland. Elk verhaal op deze website is ondergebracht bij een specifiek thema.

Bij de keuze van de thema's is uitgegaan van typerende Gelderse onderwerpen zoals geloof, zorg, oorlog, volkscultuur en onderwijs. Daarnaast vindt u een aantal algemene thema's als kunst en cultuur, personen of landschap.

Natuurlijk zijn aan veel verhalen meerdere thema's te hangen, voor de helderheid van deze website hebben we geprobeerd elk verhaal bij een zo specifiek mogelijk thema te plaatsen.

U kunt reageren op de verhalen en wij zijn benieuwd naar uw aanvullingen.

venster 6a CD Schoen van Limp
De schoen van Limp
Het zal je maar gebeuren dat je, al werkend op de kerktoren, uitglijdt en blijft hangen op grote hoogte. Dakdekker Limp...
Paarden en pony's in Lingewaard
Shetlandpony's en Stoeterij Buitenzorg Begin jaren 20 worden de eerste Shetlandpony's vanuit Engeland ingevoerd in...
Het klompenmakershuis. © Hans Barten
Klompenmakershuis
In deze eenvoudige hallehuisboerderij, oorspronkelijk in gebruik als tabaksboerderij, woonde vroeger een klompenmaker. Oudere Drutenaren herinneren zich nog de klompenbomen die langs het huis lagen...
Zutphensestraat 12 in Brummen (Foto: Léontine van Geffen-Lamers)
Drie zussen Carmiggelt
De Zutphensestraat was lange tijd de doorgaande weg tussen Arnhem en Zutphen, toch was deze vroeger een stuk smaller. Waar nu...
Het veerhuis van Rheden, ook gebruikt als vergaderlocatie van de ambtsjonkers
Van ambt tot gemeente
Bij besluit van 17 oktober 1573 werden de voormalige schoutambten Velp en Rheden samengevoegd, zodat vanaf dat jaar het bestuur over...
Landgoed Velhorst (Foto: Focko de Zee)
De Velhorst
Een van de oudste (land)goederen in de buurt van Almen is de Velhorst. Tegenwoordig eigenaar Natuurmonumenten biedt gelegenheid er naar hartenlust...
Erik Odijk, Frans bos
Oogmerk: Erik Odijk
In 2012 is Plaatsmaken begonnen met het filmen van Gelderse kunstenaars in hun atelier. Bijzondere werkprocessen van kunstenaars, en gedachten die...
Duits Noodgeld (1922) met afbeelding van de draak van Gelre.
De eerste graven
De eerste graaf die zich 'van Gelre' noemde was de in 1129 overleden graaf Gerard I, bijgenaamd 'de Lange'. Volgens een ...
Arnhem, Nijmeegseweg
Nijmeegseweg
Aan de overzijde, aan de Walburgstraat, waar nu het Paleis van Justitie staat, stond tijdens de Tweede Wereldoorlog het Huis van Bewaring. Een Knokploeg van...
Tekeningen met onder meer de 'blauwe' gerechtssteen van Batenburg. Bron: Erfgoedstudiehuis Land van de Heerlijkheden
De Blauwe Steen van Batenburg
Bij de hoek van de Grootestraat/Kruisstraat te Batenburg ligt een zogenoemde Blauwe Steen. Er zijn in Nederland enkele van deze stenen...
Vuurwerk aan de Waalkade in Nijmegen
Oud en Nieuw in Nijmegen
"Oud en Nieuw vierden we weer allemaal samen, vaak toch wel bij ons thuis met alle kinderen, vader en moeder erbij. Heel...
Speeluurtje voor kinderen met een longziekte in sanatorium Dekkerswald. Collectie G.G.Driessen
Zorg voor mensen
Gezonde boslucht en ruimte. Die vind je beiden in Groesbeek. Rond 1900 is tuberculose (tbc) een enge longziekte. Veel mensen sterven...
Ds. Witteveen
Ds. Witteveen
Dominee Hermanus Willem Witteveen (1815-1884) komt in 1846 als predikant naar de gemeente Ermelo. Op dat moment zijn er veel misstanden,...
Gebroeders van Limburg Miniatuur getijdenboek RICHES HEURES Valkhof
Gebroeders van Limburg
In de periode 1380-1390 werkten de Nijmeegse broers Herman en Willem Maelwael als schilders voor de hertog van Gelre. Nijmegen hoorde in...
Bakenbomen vanaf het water © Gemeente Wijchen
Bakenbomen
Bakenbomen zijn bomen (populier en es) die op de oevers langs de rivier staan en de grens tussen land en water markeren. Ze staan in...
De Binnenpoort vanaf de Markt gezien
De Binnenpoort
De grachten en restanten van de stadsmuur in de binnenstad van Culemborg zijn uit de veertiende eeuw. Net als de monumentale Binnenpoort, de laatste stadspoort....
Nederlandse auto's op de markt in Elten © Sander Spaan
Grenzen van Gelderland
Een eeuwige en onveranderlijke grens van Gelderland bestaat niet. De grens is voortdurend verschoven. De grens van Gelderland is dan ook geen ontdekking, maar een...
De NederBetuwsche Beetwortelsuikerfabriek (jaar onbekend). Bron: Draak, J. den en J.E. van der Sleesen, Het archief van de Neder-Betuwsche beetwortelsuikerfabriek 1866-1919 (Arnhem, 1987).
De bietsuikerfabriek te Geldermalsen (1866-1919)
Op 15 mei 1866 werd te Geldermalsen de NV Neder-Betuwsche Beetwortelsuikerfabriek (NBB) opgericht. De elfde bietsuikerfabriek in Nederland. De initiatiefnemers en investeerders van de NBB...
De Zonnehal in Vierhouten (Bron: RCE)
Zonnehal te Vierhouten
In Vierhouten staan de monumentale gebouwen van de vroegere Arbeiders Jeugd Centrale (A.J.C.) op het Paasheuvelterrein. Vanaf de...
Stoomgemaal De Tuut in Appeltern. Foto: Gerard Kouwenberg, Heemkundevereniging Leeuwen
Stoomgemaal de Tuut
De Tuut bij Appeltern is het enige stoomgemaal van het Gelders rivierengebied. Het werd in 1917 gebouwd voor de bemaling van de Nieuwe wetering. Een...
Elisabeth, vrouwe van Buren, anoniem, ca. 1590. Bron: Rijksmuseum, Amsterdam
De vrije heerlijkheid Buren
Heerlijkheid, afgeleid van 'heer', betekent overheidsgezag als particulier(!) bezit. Heerlijkheid bestaat in verschillende vormen met als hoogste vorm de vrije heerlijkheid....
Inwoners Balgoye brengen het geredde vee naar Grave tijdens overstroming 1926. Bron: Pagus Balgoye
Maasbandijk en watersnood bij Balgoy en Keent
Op de Maasbandijk in Balgoy heeft men een prachtig uitzicht over de Maas en het typische landschap waar Balgoy en Keent deel van uitmaken. De...
Dominee Jan van Dijk
Dominee Jan van Dijk (1830-1900)
In 1862 kwam Jan van Dijk uit het Friese plaatsje Tzum naar Doetinchem. Hij was in Friesland actief als boer, maar werd in Doetinchem dominee...
Verhalen in streektaal uit een koffer
Oud en Nieuw in Wapenveld
"Op oudejaarsavond was het een grote traditie, wat ik zelf ook nog meegemaakt heb toen ik de snotneuzentijd ontgroeid was, dat je...
Dolfinarium
Toerisme
Toerisme en toeristen zijn niet meer weg te denken uit Harderwijk. Ieder jaar bezoeken zo'n tweeëneenhalf tot drie miljoen mensen uit...
De beide soldaten uit het verhaal die omkwamen in Heerde waren gelegerd bij de brug over de Stouwe in Vriezenveen. Bron: Hans Kobes, Vereniging Oud Vriezenveen
Beuk met oorlogslittekens
In de Eperweg te Heerde, vlak bij de Oldekampseweg, bevindt zich een scherpe bocht met in de buitenbocht een oude beuk. De boom draagt duidelijke...
Warnsborn historische afbeelding oranjerie terrassentuin
Landgoed Warnsborn
Landgoed Warnsborn, gelegen aan de Bakenbergseweg te Arnhem was al vroeg bewoond, getuige de vele archeologische resten. Op Warnsborn liggen vijf...
14A Lorentzmonument 1931
Prodesse en Lorentz, 1792-1902
Van Verlichting tot Nobelprijs  Arnhems grootste wetenschapper, Hendrik Antoon Lorentz (1853-1928), werd drie jaar na zijn dood geëerd...
Boer en boerin brengen krentenbrood mee op kraamvisite in de Achterhoek (Bron: NederlandsBakkerijmuseum)
Geboorte in Gendringen
"Het kraamschudden was ook een belangrijk gebeuren, het kind moest bewonderd worden en ging van hand naar hand. Dit gebruik moest...
Wasmachines maken in de Nieuwstraat (Bron: archief Stichting Oud Nijkerk)
Lokale productie van wasmachines
In een van de vroegere tabakspakhuizen van Nijkerk zijn nu verschillende bedrijven gehuisvest. Dit industriële erfgoed, in een vervallen staat geraakt,...
Beeldenstormers houden huis in een kerk
Ketterse predikanten in Tiel
Tot ongeveer 1540 is het katholicisme vrijwel de enige Godsdienst in de Nederlanden. Daarna 'bekeren' velen zich tot het protestantisme. Dat...
Walmuur Hunnerpark tijdens ontmanteling
Keuperstoren
De gemetselde toren die hier te zien is maakte deel uit van de tweede stadsmuur uit de 15e eeuw. De toren is gedeeltelijk gereconstrueerd. Met...
Tribune van het Openluchttheater tijdens de Heideweek
Een openluchttheater voor Ede
Er is een overeenkomst tussen een NEC-supporter in het Nijmeegse Goffertpark en een bezoeker van het Openluchttheater in Ede. Zij bevinden zich allebei op een...
Het Duytze Huys, pentekening van Constantijn Huygens de Jongere (1679)
De Commanderij te Dieren
Waar nu het landgoed 'Hof te Dieren' ligt, tussen de Doesburgse- en Ellecomsedijk, stond eens de commanderij van Dieren, dat het ...
Splitsingspunt van Rijn en Waal bij de Schenkenschans omstreeks 1640. De Waal was toen al een grotere tak dan de Rijn. Rond het splitsingspunt liggen veel fortificaties. Noord is onder. © Atlas van Loon, Joh. Jacobi Schort, ca. 1640
Meanderende rivieren
Ongeveer 10.000 jaar geleden was de ijstijd afgelopen. In de periode die we het holoceen noemen, werd het klimaat warmer en gelijkmatiger. De bergen in...
Tombe in de Barbarakerk van burgemeestersvrouw Aleida van der Dussen
Catharina Alida van der Dussen
In het koor van de Oude of Hervormde Barbarakerk staat een witmarmeren graftombe. Laatste rustplaats van Catharina Alida van der Dussen...
Rumpt Notarishuis
Notarishuis in Rumpt
Een opvallend gebouw langs de dijk is het voormalige Notarishuis, een villa in Chalet-stijl. Veel dorpen kennen dit soort statige villa's...
Reikende handen van Ted Felen. Hans Barten Fotografie
Reikende Handen
"Reikende Handen" toont vier vleugelachtige figuren die reiken naar een zonachtig verschijnsel. Het mozaïek is gemaakt van gegalvaniseerd staal en is...
De hallehuisboerderij in de bocht van de Mekkersteeg. © Hans Barten
Boerderij
Op een verhoging in de bocht van de Mekkersteeg ligt deze voormalige hallehuisboerderij. Oorspronkelijk had het een middenlangsdeel die nu in- en uitwendig bij het...
Achtergevel van de Burgershoeve in 2016 © Marianne Poorthuis CC-by
Erve ten Holte of Burgershoeve Spankeren
Op de plaats waar nu de Burgershoeve staat, is al vanaf de vroege Middeleeuwen een boerenbedrijf geweest, dat zeker vanaf 1440 ‘Erve ten Holte’ heette....
Lichtenbeek koetshuis vooraanzicht. glk.nl
Landgoed Lichtenbeek op de Arnhemse stuwwal
De drie fraaie aaneengesloten landgoederen Mariëndaal, Boschveld en Lichtenbeek vormen samen landgoederencomplex Mariënborn Zuid, een afwisselend landschap met graslanden, akkers en bossen. Ze liggen op...
Portret van Johan Frederik Willem baron van Spaen (1746-1827), toegeschreven aan de kunstenaar N. Garnier. Met negen andere Van Spaen-portretten keerde dit portret onlangs terug naar kasteel Biljoen. Bron: Brantsen van de Zyp Stichting, Arnhem
Afkomstig uit Kleef
De Van Spaenallee is genoemd naar het geslacht Van Spaen. Dit uit Kleef afkomstige geslacht speelde een rol van betekenis in...
Arnhem, beeld met toren Kerkplein
Kerkplein
Het beeld 'Mens tegen macht' van Gijs Jacobs van den Hof, symboliseert het oorlogsleed. De naaktheid van de mannenfiguur 'symboliseert de onschuld, de waarheid en...
De boerderij met nieuw dak © Hans Barten
Boerderij
Dit monument was tot voor kort een gaaf voorbeeld van een dwarsdeelboerderij uit de late negentiende eeuw. Boerderijen met dwarsdelen hebben de veestal over...
Opa en oma Zwart
Kerst Zwart
Kerst Zwart, Fries van oorsprong (Nije Haske), kwam in 1889 in Ruurlo werken als hoofd van de Dorpsschool. In zijn vrije tijd...
Stenen Kruis aan de Waalbandijk. Fotografie Hans Barten
Het Steenen Kruis van Afferden
Aan de rivierzijde van de Waalbandijk, aan het einde van de Klapstraat, staat sinds de middeleeuwen in de berm van de dijk...
Batterij Brakel.JPG
Batterij Brakel
Het was belangrijk vanuit forten en vestingen een vrij schootsveld te hebben. Daarom werden er verboden kringen ingesteld. In een straal van 300 meter rondom...
Huis Zelle (Foto:Peter van der Wielen)
De bestemmingen van landgoed het Zelle
In 1838 wordt het landgoed door de erven van A.J. Grothe verkocht aan R.E. baron van Dorth tot Medler. Nog steeds wordt...
De vergeten groente kardoen
Van kardoen tot pastinaak
Kardoenen, meirapen, wortelpeterselie en mergkool - allemaal oud-Hollandse groenten. Toch zijn het namen die ons tegenwoordig minder vertrouwd zijn dan couscous,...
Bij de toren van de Hervormde Kerk staat de bakstenen pomp (Foto: John Scholte)
De stadspomp in Buren
Goede watervoorziening is voor de stad Buren in de achttiende eeuw van levensbelang. De daken van de meeste huizen...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl