Geschiedenis Gelderland

Deze website bevat verhalen uit de geschiedenis van Gelderland. Elk verhaal op deze website is ondergebracht bij een specifiek thema.

Bij de keuze van de thema's is uitgegaan van typerende Gelderse onderwerpen zoals geloof, zorg, oorlog, volkscultuur en onderwijs. Daarnaast vindt u een aantal algemene thema's als kunst en cultuur, personen of landschap.

Natuurlijk zijn aan veel verhalen meerdere thema's te hangen, voor de helderheid van deze website hebben we geprobeerd elk verhaal bij een zo specifiek mogelijk thema te plaatsen.

U kunt reageren op de verhalen en wij zijn benieuwd naar uw aanvullingen.

Ben Janssen
Heel veel wachtlopen
De meeste jaren van mijn militaire carrière (1951-1986) heb ik in diverse rangen en functies op de Veluwe doorgebracht. In Apeldoorn,...
Zingen voor de burgemeester, bron Xalumna.jpg
Koninginnedag in Arnhem
Toen ik nog op de basisschool zat hadden we altijd een bijzondere traditie op Koninginnedag. Alle basisscholen in Arnhem deden mee. Vanuit de school liepen...
In de Diaconessenkerk
Bedden rijden in het Diaconessenhuis
'Rond 1980 heb ik samen met Annie Loopstra een groep vrijwilligers verzameld die elke zondagochtend patiënten van het Diaconessenhuis naar de...
Het huis op Hof te Dieren in 1880 © Twickel archief, Delden
Dieren
Bij binnenkomst van Dieren via de Arnhemsestraatweg passeert men eerst de Hof te Dieren met zijn rijke historie en landerijen, waarvan naast uitgestrekte bossen ook...
Een van de sokkels van de Teerose-stellingen
De Teerose-stellingen op de zuidelijke Veluwezoom
Sporen van de Tweede Wereldoorlog zijn nog overal in het Nederlandse landschap te zien. In Gelderland zijn niet alleen overblijfselen van Nederlandse verdedigingslinies te vinden,...
Dominee Jan van Dijk
Dominee Jan van Dijk (1830-1900)
In 1862 kwam Jan van Dijk uit het Friese plaatsje Tzum naar Doetinchem. Hij was in Friesland actief als boer, maar werd in Doetinchem dominee...
De beide soldaten uit het verhaal die omkwamen in Heerde waren gelegerd bij de brug over de Stouwe in Vriezenveen. Bron: Hans Kobes, Vereniging Oud Vriezenveen
Beuk met oorlogslittekens
In de Eperweg te Heerde, vlak bij de Oldekampseweg, bevindt zich een scherpe bocht met in de buitenbocht een oude beuk. De boom draagt duidelijke...
Olden Tempel Beuningen
Niet passeren op vrijdag de dertiende...
Wanneer de naam De Olden Tempel is ontstaan is niet zeker. Op de plek van het huidige huis hebben in de loop van de eeuwen...
Die in Rhenen vielen houdt de gedachte levend aan de Deestenaren die omkwamen in de Tweede Wereldoorlog en in 1949 in de Overzeese gebiedsdelen. Fotografie Hans Barten
Die in Rhenen vielen
"Die in Rhenen vielen" is een hardstenen kunstwerk van ongeveer 2,5 meter hoog in een door een fraai smeedijzeren hek omgeven tuintje. Op een halve...
Ansicht, op 20 december 1946 van dat jaar werd het politiebureau officieel in gebruik genomen, 1948. Collectie Historisch Museum Ede
Het oude politiebureau
De kern van de voormalige villa Heesterheide, gelegen op de hoek van de Stationsweg en de Breelaan, dateert uit 1928. ...
Voorplein met hoofdgevel van Kasteel Buren, Abraham de Haen naar Cornelis Pronk, 1728. Foto RKD – Nederlands instituut voor kunstgeschiedenis, Den Haag
Pasqualini
Wat doet een Italiaanse vestingbouwer uit Bologna aan het begin van de 16e eeuw in Buren? Als Maximiliaan van Egmond in 1530 aanwezig is bij...
Sterrenbos met veertien lanen op de Carolinaberg, foto begin 20e eeuw. Collectie De Vries
Einde aan de glorietijd
Willem Karel Hendrik Friso, van de Friese Oranjetak, laat een Sterrenbos met veertien lanen aanleggen in het gebied van de vroegere wildbaan op een heuvel...
Strijd tussen Gelre en Kleef
Het is 1502. Bijna alle Over-Betuwse dorpen horen bij het hertogdom Gelre, een zelfstandig staatje. Maar Huissen en Hulhuizen horen bij het buurland, het hertogdom...
896 koning Swentibold
Koning Zwentibold
In de achtste eeuw is Dorestad (nu: Wijk bij Duurstede) de belangrijkste haven in het huidige Nederland. Die plaats wordt rond 850 veel geplunderd door...
grafheuvel Postweg
Vroegste bewoners van Putten
De oudste sporen van menselijke bewoning op de Veluwe dateren van zo'n 6000 jaar geleden. Nadat de mens de ploeg had uitgevonden en had bedacht...
Een inenting in 1957
Polio op de Veluwe
Polio is een besmettelijke ziekte die veroorzaakt wordt door een virus. In het ergste geval leidt de ziekte tot verlamming. Sinds 1957 komen alle polio-epidemieën...
Rhenus Pater. In 1750 geloofde men niet meer in goden, toch werd Vader Rijn nog vaak afgebeeld, op schilderijen en prenten. © via Wikimedia Commons - PD
De Rijn als god
In de Romeinse tijd was de Rijn een belangrijke rivier. Behalve een imposant natuurverschijnsel was het de grens van het Romeinse rijk en een handelsader....
Flipje viert feest
Het succes van Flipje
Als je Tiel met jam verbindt kom je bij Flipje uit. De grote held van Tiel heeft zelfs een eigen standbeeld en een eigen museum....
27 Pastoorstraat
Pastoorstraat
De Pastoorstraat nam vóór de Tweede Wereldoorlog een centrale plaats in bij de joodse Arnhemmers. Een belangrijk gebouw vormde de synagoge naar een ontwerp van...
Paarden en pony's in Lingewaard
Begin jaren 20 worden de eerste Shetlandpony's vanuit Engeland ingevoerd in Nederland. De familie Nas uit Bemmel is de grondlegger van deze handel.
Exterieur salon vanuit het noorden, 1841. Uit 1841 is nog een tekening bewaard gebleven.  A. Verhuell schreef naar aanleiding van deze tekening:   ‘Deze eenvoudige uitspanning lag aan de Noordzijde van de beek. Hoevele vroolijke buitenpartijen heb ik dáár bijgewoond, die de schoorsteenen deed roocken van het pannekoeken bakken, eerst als kind, met gezelschappen in twee of drie char à bancs uit Doesborgh – toen als knaap en als jongeling. Later werd het mooier, kwam er een groot hotel, en een steenen brug- maar met de ware ongegineerde buitenpret was het gedaan’.  (Bron: Gelders Archief, GM 09719)
Hotel Beekhuizen
Op het landgoed Beekhuizen heeft Alexander Jacob van Spaen, heer van Biljoen, in 1844 een groot gebouw gesticht, bestemd voor logement. Dit logement, dat aan...
Ria van Marion – Beekman (1939), haar familie brandde al houtskool sinds de tweede helft van de negentiende eeuw. © Lian van der Zon
De pikzwarte djern van ’t Blekermeer
Ria van Marion – Beekman (1939) werd naar eigen zeggen geboren in de houtskool. Haar familie brandde al houtskool sinds de tweede helft van de...
Jan Hilgers na het maken van zijn eerste Nederlandse vlucht, 29 juli 1910. Collectie Historisch Museum Ede
Jan Hilgers monument
Op 29 juli 1910 maakt Jan Hilgers op de Doesburgerheide bij Ede als eerste Nederlander een vlucht in een gemotoriseerd vliegtuig...

/beeld/Canons/Nijmegen/25_stadsleutels.jpg
Franse overheersing
De Franse Lodewijk Napoleon, sinds 1806 koning van Holland, bracht op 24 juli 1808 een bezoek aan Nijmegen. Burgemeester Sanders van Well bood hem toen...
Rumpt RK Kerk
Rooms Katholieke kerk in Rumpt
De Rooms Katholieke kerk werd in 1851 door architecten van de Rijksdienst Waterstaat ontworpen.
Zijaanzicht met schuren. © Hans Barten
Boerderij
De boerderij is van oorsprong uit de achttiende eeuw en heeft een middenlangsdeel en een dwarsgeplaatst voorhuis (T-huis). Het is drastisch verbouwd in 1915....
Stenen tafel © Stichting Het Nationale Park De Hoge Veluwe
De Stenen Tafel
De Oriënteertafel, ook wel De Stenen Tafel genoemd, is vermoedelijk ontworpen door Henry van de Velde. De Oriënteertafel is gebouwd als oriëntatiepunt op een hoog...
Nicolaaskapel
/beeld/Canons/Nijmegen/07_springervalkhof.jpg
Karel de Grote
Karel de Grote was van 771 tot 814 koning van de Franken. Hij heerste over bijna heel West-Europa. Karel liet op verschillende plaatsen in zijn...
Boerderij Den Hoek te Gameren is gebouwd op een terp © Eduard van Iersel, cc-by-sa
Het gevaar van dijken
De sluitende bedijking in de middeleeuwen betekende helaas niet dat het voor de bewoners langs de rivieren veiliger was geworden. Integendeel. Doordat het overstromingsgebied bij...
Een uitsnede van een kaart van Jan Ruijsch uit 1577 laat een gezicht op de stad Zevenaar zien met links de toren van de burcht. © Bron Gelders Archief
Kasteel Sevenaer in Zevenaar
In het gebied dat de Liemers heet, ligt Zevenaar strategisch als twistappel tussen de hertogen van Gelre en Kleef. De middeleeuwse burcht Sevenaer wordt gebouwd...
Heveadorp, bron: Gelderland in Beeld
Een dorp van rubberarbeiders
De manier waarop arbeiders in het verleden woonden en leefden is tegenwoordig wellicht lastig voor te stellen. De herinnering aan het arbeidersleven is in de...
Rechts de NedCos-fabriek © CODA Beeldbank GA-004436_12673
Nederlandse Cocosfabriek (Nedcos)
Rond 1900 beschikten Nederlanders over steeds meer geld voor woninginrichting, zoals vloerbedekking. Apeldoorn herbergde de twee grootste producenten van kokosvloerbedekking: de fabriek van Heijmeijer en...
Tabakskistje van Graaf Egbert, een product van sigarenfabriek Dejaco uit Culemborg (1921-1963)
Verenigen onder slechte arbeidsomstandigheden
De fabricage van sigaren begon in Nederland in het eerste kwart van de negentiende eeuw. De aanwezigheid van tabak en tabakskennis was bepalend voor de...
De watertoren van Nijkerk (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Gas, licht en water
Verschillende voorzieningen, die we nu als vanzelfsprekend ervaren, hebben in de negentiende en de twintigste eeuw belangrijke verbeteringen gebracht in de leefomstandigheden van mensen. In...
Standbeeld Generaal Christiaan de Wet © Stichting Het Nationale Park De Hoge Veluwe
Standbeeld van Generaal Christiaan de Wet
In 1915 vraagt Helene Kröller-Müller beeldhouwer Joseph Mendes da Costa een monument te maken voor de Zuid-Afrikaanse Generaal De Wet, hij was een persoonlijke vriend...
De NederBetuwsche Beetwortelsuikerfabriek (jaar onbekend). Bron: Draak, J. den en J.E. van der Sleesen, Het archief van de Neder-Betuwsche beetwortelsuikerfabriek 1866-1919 (Arnhem, 1987).
De bietsuikerfabriek te Geldermalsen (1866-1919)
Op 15 mei 1866 werd te Geldermalsen de NV Neder-Betuwsche Beetwortelsuikerfabriek (NBB) opgericht. De elfde bietsuikerfabriek in Nederland. De initiatiefnemers en investeerders van de NBB...
Bij de vijver van het Sweerts de Landaspark heeft tot 1810 het kasteel Quickborn gestaan, waar de familie Domseler generaties lang heeft gewoond.
Huis Quickborn in Epe
In de buurt van de Quickbornlaan in Epe heeft vroeger kasteel Quickborn gestaan.
Kijk in Catharinakerk vanuit Latijnse school
De Latijnse school in de Catharinakerk
Vanaf ongeveer 1600 was in Doetinchem de Latijnse school gevestigd in de Catharinakerk boven het voorportaal aan de Markt (nu Simonsplein)....
Kasteel Blankenburgh Beuningen
De eenzame wachter van Blankenburgh
Bij Bonigge vestigde zich al in de twaalfde eeuw een ridderlijk geslacht. De Romeinse weg zal daar zeker een rol bij hebben gespeeld. Het geslacht...
Oud en Nieuw oliebollen
Oud en Nieuw in Harreveld
"En dan waren er oliebollen en dan mochten we er net zoveel eten en ik weet wel ik had een broer en...
John Frostbrug © Gelders Archief
John Frostbrug
De John Frostbrug is wellicht een van de bekenste plaatsen van de Freedom Trail Arnhem. Vernoemd naar de commandant van het Britse 2nd Parachute Battalion,...
De Geldersche Toren. Collectie Erfgoed Leeft
De Geldersche Toren
Het kasteel De Geldersche Toren is een grote ronde toren en ligt in Spankeren (gemeente Rheden), rechts van de weg naar Zutphen aan de IJssel....
Tamboerbosjesschool in oorspronkelijke staat
De verdwenen Tamboerbosjesschool
Waar in Arnhem nu de Amsterdamse weg loopt en het nieuwe station staat, stond van 1918 tot 1999 de Tamboerbosjesschool. De school was een opvallend...
Winkelcentrum Calluna in Dieren, indertijd een van de modernste winkelcentra in de regio.
Wederopbouw
De architectuur en stedenbouw uit de wederopbouwjaren (1940-1965) is te beschouwen als een belangrijke en spannende ontwikkeling in de Nederlandse architectuurgeschiedenis en bepaalt tot op...
Prehistorie in de Lingewaard
Op 5 mei 2000 doet Ton van Bon van de Historische Kring Huessen een opmerkelijke vondst. Met behulp van een metaaldetector vindt hij in een...
Een sigarenadvertentie (Bron: http://members.ziggo.nl/henkies/lint.htm)
De invoering van een bindende CAO
In de jaren twintig en dertig was gemiddeld de helft van de personen werkzaam in de Nederlandse sigarenindustrie lid van één ...
De Arkervaart, pentekening van George Drieënhuizen (1990)
De Arkervaart
De Brede Beek is de levensader van Nijkerk. Langs dit riviertje, dat ontspringt in Zwartebroek (gemeente Barneveld), is de stad Nijkerk ontstaan. De Arkervaart is...
Dijkmagazijn, Deest. Fotografie Hans Barten
Dijkmagazijn
Het Dijkmagazijn, in de volksmond notschurtke (noodschuur) genoemd, is een bakstenen gebouw met twee bouwlagen op een onderbouw. Het is deels ingelaten in het dijklichaam....
dhr Breman. Foto: CODA, Christa Balk
Brand!
Dienstplichtige Gerrit Breman vertelt: "In 1969 moest ik met gezonde tegenzin als dienstplichtige onder de wapenen. Ik heb nog overwogen dienst...
Gangeskes in Aalten © Ina Brethouwer
Gängeskes in Aalten
Aalten wordt gekenmerkt door zeven glooiingen, die nog uit de ijstijd stammen. Bovendien stroomt de fraaie beek ‘De Slinge’ door het centrum. Op deze plek...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl