Geschiedenis Gelderland

Deze website bevat verhalen uit de geschiedenis van Gelderland. Elk verhaal op deze website is ondergebracht bij een specifiek thema.

Bij de keuze van de thema's is uitgegaan van typerende Gelderse onderwerpen zoals geloof, zorg, oorlog, volkscultuur en onderwijs. Daarnaast vindt u een aantal algemene thema's als kunst en cultuur, personen of landschap.

Natuurlijk zijn aan veel verhalen meerdere thema's te hangen, voor de helderheid van deze website hebben we geprobeerd elk verhaal bij een zo specifiek mogelijk thema te plaatsen.

U kunt reageren op de verhalen en wij zijn benieuwd naar uw aanvullingen.

Touwbaan familie Deetman
Touwbaan familie Deetman
Vissers hebben netten en scheepstrossen, gemaakt van touwen en lijnen, nodig voor het vissen. Vanaf ongeveer 1745 voorziet touwslagerij Deetman in...
De Mattheuskerk in Velp, ook wel 'De Oude Jan'
Middeleeuwse kerken in de gemeente Rheden
Hoe en wanneer de kerstening zich in onze streek precies heeft voorgedaan is niet helder. Duidelijk is wel dat de bekering tot...
Arnhem, klok Lauwersgracht
Lauwersgracht
De burgerklok in de Lauwersgracht weerklinkt elke 17e september. De klok werd in september 1956 aan het gemeentebestuur aangeboden door een uit de burgerij gevormd...
Hendrik ter Haar 46 jaar
Hendricus Harius
Hendrik ter Haer is Ruurlo's eerste grote schrijver. Hij was een geleerde en dichter die in zijn jeugd woonde op een boerderij...
Gispen no 412
Gispen no. 412
De 'Gispen no. 412' is een echte klassieker. De stoel met het verende stalen buisframe is het bekendste ontwerp van Willem ...
Wijnfort te Lent
Het Wijnfort in Lent
Het Wijnfort bij Nijmegen is tegenwoordig een plek waar mensen hun feest vieren, een bedrijfsbijeenkomst organiseren of wijn komen proeven. Oorspronkelijk...
34a Sonsbeek 71 Troffelb
Buiten de perken, na 1960
Tegengeluiden in een burgerstad Sonsbeek  71, onder leiding van Stedelijk Museum-conservator Wim Beeren, luidde een nieuw tijdperk in....
Opgravingsplattegrond van de Klepperheide. Bron: Cor van den Heuvel
Sporen van de Romeinen, de Romeinse villa Klepperheide
In de jaren zeventig van de vorige eeuw werd in Druten-Klepperheide een antiek complex gevonden. Rond 70 na Christus, na de...
Triosingel met arbeiderswoningen, ontworpen door stadsarchitect Gijsbartus Prins. Foto, eerste helft 20e eeuw.
Herenhuizen in het groen
Culemborg is rond 1900 een industriestad van achtduizend inwoners. Rondom het oude centrum staan veel arbeidershuisjes in sloppen en stegen. Zowel...
Burgemeester J. Pop en zijn echtgenote feliciteren de ouders van de dertigduizendste Tielenaar
De 30.000ste Tielenaar
Tiel blijft groeien. In 1954 telt de stad 15.000 inwoners. In 1976 wordt de 25.000 bereikt. Nieuwe wijken zijn gerealiseerd of ...
Laptop / boek
Laptop / boek
Het Van Kinsbergen College in Elburg is gelegen in het beschermde stadsgezicht van Elburg, ook wel het schootsveld genoemd. Leerlingen van...
Speeluurtje voor kinderen met een longziekte in sanatorium Dekkerswald. Collectie G.G.Driessen
Zorg voor mensen
Gezonde boslucht en ruimte. Die vind je beiden in Groesbeek. Rond 1900 is tuberculose (tbc) een enge longziekte. Veel mensen sterven...
Britse militairen trekken op naar de Waalbrug
Duits Anti-tankkanon
Het kanon dat onderaan de heuvel te zien is, is een Duits antitankwapen. Het gaat hier om de 50 mm Pak 38...
Graaf Floris I van Pallandt (1537-1598) met geuzentekenen, gravure door J. Buys, ca. 1750-1780.
Floris I van Pallandt
Op 14 september 1566 is de huidige Hervormde Barbarakerk in Culemborg het toneel van een opmerkelijk schouwspel. De Culemborgse graaf Floris...
Still uit film van J. de Visser - opblazen schoorsteen Meinerswijk © Gelders Archief
Drie films van J. de Visser
De schoorsteen van de steenoven op Meinerswijk wordt rond 1983 opgeblazen, daar wil iedereen wel een kijkje nemen. Mocht je het toen gemist hebben dan...
Titelblad van het boek 'Geldersche Geschiedenissen' (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
Arend van Slichtenhorst
Op 5 december 1616 werd in het doopboek van de hervormde kerk ingeschreven 'Ardt', zoon van 'Brandt Artzen ende Aeltgen van ...
Een picknick bij de Zwitserse partij. Prentbriefkaart omstreeks 1920. © Collectie Toon Nelemans, Rozendaal.
Klein Zwitserland
Waar al het water in park Rosendael vandaan komt? Het borrelt op uit de grond! Op vier plaatsen in het park zijn sprengbeken ontstaan. Het...
Arnhem, dam cirquit Airborneplein
Airborneplein
Na de oorlog werd dit verkeersplein aangelegd. Op 17 september 1945 vond hier de eerste herdenking van de Slag om Arnhem plaats. Bij die gelegenheid...
Oud en nieuw leven
Oud en nieuw leven
Het Van Kinsbergen College in Elburg is gelegen in het beschermde stadsgezicht van Elburg, ook wel het schootsveld genoemd. Leerlingen van...
Agent Drieënhuizen regelde tot begin jaren '60 het verkeer op de hoek van de Langestraat en de Venestraat in Nijkerk, destijds de doorgaande route Amersfoort-Zwolle (archief Stichting Oud Nijkerk).
Ruimte voor auto's
Na de Tweede Wereldoorlog kwamen er snel meer auto's, bussen en vrachtverkeer op de weg.  De oude straten waren vaak te smal...
Romaans doopvont in de Sint Victor.
Oude Sint Victor
De oude Sint Victor in Batenburg heeft een bewogen geschiedenis. Het moeten de eerste heren van Batenburg, oudste bron 1080, zijn geweest die het als...
Foto uit 1908 van een opsnijdster bij een Waalsteenfabriek. © Internationaal Instituut voor Sociale Geschiedenis, De Nederlandse arbeidersbeweging tot 1918. PD
Werken in de steenfabriek
Dankzij de kleiwinning en de steenfabrieken was het in de uiterwaarden langs de Waal een drukte van belang. Honderden mannen, vrouwen en kinderen werkten in...
Waarom Jantje niet meer aan Sinterklaas gelooft. Prent Jo Spier. © Collectie Stedelijk Museum Zutphen. CollectieGelderland.nl
Sinterklaas in 's Heerenberg
"Ik woonde bij mijn tante in huis en mijn opa woonde daarnaast en mijn vader en nog twee broers van mijn moeder, dat was meer...
Kerststal in 1954 (Bron: wikimedia)
Kerst in Harreveld
"De kerststal stond in de kerk en ook bij ons thuis. En met zo'n heel stel kinderen moest je wel een beetje...
Geitenkamp met van links naar rechts Rijwiel en Bromfietshandel H.F. Feenstra, Sigarenhandel M. Toepoel en schoenmode De Wereld
Het marktplein in 1950
'In 1947 ben ik geboren op de Geitenkamp. Mijn vader zat bij de marine, ontmoette in Arnhem mijn moeder en ze trouwden al snel. We...
Het mariabeeld
Maria van Renkum
De geschiedenis rondom de Maria van Renkum werd gekleurd door reformatie in de zestiende eeuw. In 1405 wordt het beeldje voor het eerst vermeld wanneer...
Dieren in Burgers Zoo in Arnhem
Leeuwen 'in het wild' in Burgers Zoo
Het is in 1968 een wereldprimeur: het eerste safaripark van Europa, in Arnhem. In Burgers Zoo kunnen bezoekers met eigen ogen...
De Valkhofburcht in 1641 door Jan van Goyen
Hoektoren Burcht
De bakstenen muur die hier zichtbaar is, vormde de noordwestelijke hoektoren van de Valkhofburcht. De burcht werd in de 12e eeuw...
Het Waterfront
Het Waterfront
Een van de rode draden in de geschiedenis van Harderwijk is het water. Eeuwenlang een Zuiderzeestad. Eeuwenlang handel en visserij. Al...
Ingang Sjoel
Het poortje van de Sjoel
Dit poortje is tot in de Tweede Wereldoorlog de toegangspoort van de Sjoel (synagoge) geweest. Boven het poortje is een ovalen ...
Belegering Zaltbommel door de Spanjaarden op een kaart van 1599. Noord is onder. De schipbrug over de Waal is te zien. Links het Spaanse leger. © Rijksmuseum, maker anoniem - PD
Tachtigjarige Oorlog: Beleg van Zaltbommel
De Spanjaarden belegerden in 1599 tijdens de Tachtigjarige Oorlog de stad Zaltbommel. De troepen van de Spaanse bevelhebber Mendoza vochten er tegen de manschappen van...
Zingen bij de kerstboom ca. 1970
Kerst in Brummen
"Op de avond voor de eerste kerstdag begon het eigenlijk al. Het was dan kerstavond. Dat vierden wij met pelpinda's, appels, peren...
Luchtopname van de NV Zeepfabrieken v.h. De Haas en Van Brero uit 1950
De Haas en Van Brero
Op 1 januari 1901 in Amsterdam richtten de 29-jarige Klaas de Haas en de 26-jarige Alexander van Brero de firma de Haas en van Brero...
Het provinciehuis in Arnhem
Het Huis der Provincie in Arnhem
Met de bouw van het huidige provinciehuis uit 1954 willen de bestuurders de terugkeer van een heus kasteel op de markt ...
IJzersleuven op het Rozendaalscheveld. De sleuf is de centrale smalle groene baan die van rechtsonder naar linksboven loopt. Het is de heide die op de schrale walletjes (het uitgegraven materiaal) ter weerszijden van de sleuf groeit.
Eerste bewoners
Ruim honderd vindplaatsen zijn het bewijs dat in het gebied van de Gemeente Rheden al vroeg bewoning heeft plaatsgevonden. De oudste...
Kerk en klooster van St. Walburg. Detail uit de kaart van Joh. Blaeu, ca 1650
Het klooster van Sint-Walburg
Rond het jaar 900 is Tiel in het bezit van graaf Waltger van Teisterbant. Hij sticht een kerk en een klooster. Deze...
Otto II and Theophano gekroond door Christus (Bron: Wikimedia, foto: 'Clio20')
De Ottoonse keizers in Nijmegen
Na de Karolingen, de dynastie die het Frankische Rijk regeerde van de achtste tot de tiende eeuw, komen de Ottoonse (Duits-Roomse) keizers...
Een van de sokkels van de Teerose-stellingen
De Teerose-stellingen op de zuidelijke Veluwezoom
Sporen van de Tweede Wereldoorlog zijn nog overal in het Nederlandse landschap te zien. In Gelderland zijn niet alleen overblijfselen van Nederlandse verdedigingslinies te vinden,...
Vuurstenen werktuigen Rijksweg
De eerste jagers en boeren
De geschiedenis van de menselijke bewoning in het gebied waarin Doetinchem ligt, is relatief kort. Als zich hier in de oude en de middensteentijd (tot...
RAAAF Rietveld Architecture Art Affordances Bunker 599 (Bron en copyright: RAAAF)
Kunstwerk: Bunker 599
Bunker 599 is één van de 600 nog overgebleven betonwerken van de Nieuwe Hollandse Waterlinie. De bunker bevindt zich in Culemborg....
Kinderen in streekdracht voor de deur van een boerderij op de Veluwe, circa 1900 (Bron: CODA Archief, Apeldoorn)
Schoolverzuim in Gelderland
Rond 1900 kende Gelderland een absoluut schoolverzuim van negen procent van de kinderen tussen zes en twaalf jaar, een percentage dat...
Foto, ENKA-poort versierd nav 25-jaar ENKA 1922-1947, 1947. Collectie Historisch Museum Ede
ENKA - Poortgebouw
In 1919 laat directeur dr. Hartogs een fabriek bouwen door genieofficier Van den Bosch. Na diverse grote uitbreidingen, voornamelijk in 1925...
Sanatorium in Beekbergen
Honderd jaar strijd tegen tuberculose
Ruim een eeuw geleden zijn cholera en tuberculose (tbc) nog doodsoorzaak nummer één in Nederland. Tegenwoordig komt tbc in Nederland niet...
Stuczaal Biljoen © Teylers Museum Haarlem
Rome in stuc
De stuczaal van Biljoen is internationaal vermaard. Het is zonder twijfel een van de fraaiste interieurs van ons land. In 1780 woedt een brand...
Een tekening van kasteel Drakenburg (Bron: Historische Vereniging Den Ouden Dijk)
De middeleeuwse burcht Drakenburg
Herwijnen was een rijk dorp en kende in de Middeleeuwen vier belangrijke kastelen. Een daarvan was kasteel Drakenburg. Drakenburg lag in de tijd van...
Herstel van de Waalbrug, door de Duitsers in maart 1941. © Beeldbank Rijkswaterstaat
Waalbruggen in oorlogstijd
Bruggen waren in oorlogstijd van enorm strategisch belang. Zonder bruggen zijn rivieren nauwelijks passeerbaar voor troepen en materieel. Om die reden worden in oorlogstijd bruggen...
Het emplacement Stroomtram Maas en Waal © Hans Barten
Woonhuis tramchef
Het monument is de voormalige chefswoning van de stoomtram Maas en Waal op het vroegere emplacement Stoomtram Maas en Waal. De medewerkers van de in...
Jan Hilgers na het maken van zijn eerste Nederlandse vlucht, 29 juli 1910. Collectie Historisch Museum Ede
Jan Hilgers monument
Op 29 juli 1910 maakt Jan Hilgers op de Doesburgerheide bij Ede als eerste Nederlander een vlucht in een gemotoriseerd vliegtuig...
Hoofdgebouw van Huis de Parckelaer © Kasteelbeer CC-BY-SA
Huis de Parckelaer in Voorst
In een ontginningsgebied van broeklanden ligt ten noordoosten van Twello het huis De Parckelaer. Het eerste huis is waarschijnlijk in de tweede helft van de...
Stadszegel Arnhem 1200-1300 , collectie Hist. Museum Arnhem
Gelderse steden
Tussen de elfde en de veertiende eeuw deden zich in de middeleeuwse samenleving grote veranderingen voor. Onder invloed van groeiende productiviteit...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl