Geschiedenis Gelderland

Deze website bevat verhalen uit de geschiedenis van Gelderland. Elk verhaal op deze website is ondergebracht bij een specifiek thema.

Bij de keuze van de thema's is uitgegaan van typerende Gelderse onderwerpen zoals geloof, zorg, oorlog, volkscultuur en onderwijs. Daarnaast vindt u een aantal algemene thema's als kunst en cultuur, personen of landschap.

Natuurlijk zijn aan veel verhalen meerdere thema's te hangen, voor de helderheid van deze website hebben we geprobeerd elk verhaal bij een zo specifiek mogelijk thema te plaatsen.

U kunt reageren op de verhalen en wij zijn benieuwd naar uw aanvullingen.

Een verkennersgroep loopt over de Zevenheuvelenweg richting Derdebaan. Het is 4 mei 1947, de dag van de opening van de Canadese Erebegraafplaats. Collectie C.Luijben, Heemkundekring Groesbeek
De Zevenheuvelenweg
De bekendste weg in de gemeente Groesbeek is de Zevenheuvelenweg. Die verbindt Groesbeek-dorp met Berg en Dal. De...
Het gebouw aan de Westervoortsedijk
Gloednieuw pand voor Gelders Archief
Hare Koninklijke Hoogheid Prinses Margriet opende op 20 september 2013 het gloednieuwe gebouw van het Gelders Archief. Het nieuwe pand beschikt over een moderne publieksruimte,...
Kasteel Batenburg in 1732
Kasteel Batenburg
Wanneer kasteel Batenburg precies gebouwd is, is niet zeker. Een steen die voorheen boven de poort was ingemetseld vermeldde dat Batenburg in het jaar 327...
Een schilderij van de Wodanseik
Lüdovicus en de Wodanseik
In Zelhem staat een monument van een oude Wodanseik met daaromheen een mysterieuze cirkel van twaalf eiken. In de Wodanseik steekt een bijl die tegenwoordig...
Beelden bij de Grote Molenstraat geven een impressie van hoe de weg gebruikt werd in de Romeinse tijd (Bron: Peter van den Broeke)
Romeinse weg tussen Driel en Elst
Wie vandaag de dag de Grote Molenstraat tussen Driel en Elst volgt, treedt in de voetsporen van tientallen generaties weggebruikers. De eersten waren de Romeinse...
De Heest
Landgoederen
Het landschap van de achterhoek wordt mede bepaald door zijn landgoederen en buitenplaatsen. Hoewel van oorsprong vaak al veel ouder beleven...
Het op 3 februari 1922 geopende badhuis aan het Badhuisplein
Cholera in Tiel
Door slechte hygiënische woonomstandigheden breken in Tiel geregeld besmettelijke ziekten uit. Vooral volksbuurten als bij de Kromme Elleboog, het Bleekveld, de...
St Josephkerk Arnhem.jpg (1)
Genoemd naar de patroonheilige van de kerk
In de vroegere St. Josephkerk in Arnhem was het omstreeks het midden van de vorige eeuw een traditie, ingesteld door de toenmalige pastoor v.d. Loo,...
Schaffelaar huis vooraanzicht Foto: Geldersch Landschap Geldersche Kasteelen
Huis Schaffelaar
Het kasteelachtige huis Schaffelaar dateert uit 1852 en valt meteen op door zijn afwijkende vormgeving. Het is een zeldzaam voorbeeld is van een buitenhuis in...
Romeinenfestival in Nijmegen
Nijmegen, oudste stad van Nederland
Nijmegen wordt over het algemeen beschouwd als de oudste stad van Nederland. Helemaal vast staat dit niet, en uiteraard zijn er meer Nederlandse steden die...
Schilderij, Concordia molen met molenaarshuis aan de Molenstraat te Ede, Schilderijen, Pieter de Nooy, 1906. Collectie Historisch Museum Ede
Concordiamolen
De huidige Concordiamolen is in 1865 gebouwd op de plaats waar vroeger al een standerdmolen heeft gestaan. Eind 19e eeuw worden...
Hoofdingang van Het Apeldoorsche Bosch
Het Apeldoornsche Bosch
Bij de bouw van Het Apeldoornsche Bosch werd gekozen voor Apeldoorn vanwege de centrale ligging, de beschikbaarheid van de grond en...
12a Kaart 1649 AA Blaeu Totaal
Van Geelkercken, 1650
De bekendste plattegrond van de stad werd in 1649 gedrukt bij de befaamde kaartendrukkerij van Joan Blaeu uit Amsterdam. De provinciale landmeter Nicolaes van Geelkercken...
Het Ambtshuis. Foto Hans Barten
Ambtshuis
In 1758 werden de rechtbanken van Wamel en Bergharen samengevoegd tot één rechtbank in Druten. Hiervoor moest een pand gekocht worden. Juffrouw Anna Maria van...
14A Lorentzmonument 1931
Prodesse en Lorentz, 1792-1902
Arnhems grootste wetenschapper, Hendrik Antoon Lorentz (1853-1928), werd drie jaar na zijn dood geëerd met een groot monument in park Sonsbeek. We zien achter burgemeester...
Maarten van Rossum
Maarten van Rossum: beroemd en berucht
Maarten van Rossum is rond 1500 een van de hoofdrolspelers in de Gelderse geschiedenis. Hij is niet alleen beroemd vanwege zijn militaire verdiensten waar velen...
Het stadhuis voor de verbouwing in 1739. Hendrik Spilman, 1757. Bron: Rijksmuseum, Amsterdam
Stadhuis
Op 22 januari 1554 kopen de burgemeesters van Buren voor 525 gulden een vierkant woonhuis tegenover de kerk. Vijftig jaar later verbouwt architect en beeldhouwer...
Groete uit t Kamp Milligen, Foto: Collectie CODA
Het oudste militaire terrein op de Veluwe
Anonieme briefschrijver pleit in 1862 voor afstoten van het toen nieuwe Kamp Nieuw-Milligen en het uitgespaarde geld aan te wenden voor...
Vanaf de tijd van hertog Karel van Gelre is de plattegrond van kasteel Biljoen grotendeels onveranderd gebleven: een vierkant grondvlak met vier ronde hoektorens Bron: Geldersch Landschap en Kasteelen
Een robuust kasteel
De geschiedenis gaat op deze plaats terug tot het jaar 1076. Dan is er sprake van een goed met de naam 'Broekerhof'...
Fakir op de kermis
Kermis in Ingen
"Maar het bijzondere in Ingen was, dat de kermis en vooral de draaimolen is heel lang uit een familie kwamen die jaar op jaar in...
Lubbert Adolf Torck, heer van Rozendaal, was ambtsjonker in Ede van 1708 tot 1758. Bron: Collectie Gemeentearchief Ede, nr GA13774
Ambtsjonkers
Vroeger sprak men niet over de gemeente Ede maar over het 'Ambt' Ede. Dat bestond uit de dorpen Ede, Bennekom, Lunteren en Otterlo. Een deel...
Oude of St. Alexander Kerk Bennekom. Bron: Collectie Gemeentearchief Ede, nr  GA12118
Godsdienst in Ede
Ongeveer vanaf de elfde eeuw waren de inwoners van de huidige gemeente Ede rooms-katholiek. Voor die tijd hadden de inwoners het Germaanse geloof. De oudste...
Standvoetbeker met visgraatversiering (3000-2800 v. Chr.), reconstructie vervaardigd door de auteur
Veluwse klokbekers
Veluwse klokbekers staan niet op zichzelf, maar zijn het product van een lange ontwikkeling, die in een groot deel van Europa varianten kent. Globaal begint...
Illustratie van de paalworm die in de 18e eeuw de houten dijken aantastten (gegraveerde prent uit de 18e eeuw, Atlas van Stolk Rotterdam)
Het recht op een dijk
Wat nu de polder Arkemheen heet, was aan het begin van de Middeleeuwen een vlak stuk land zonder dijken, een moerasgebied ...
Het veerhuis bij het Drutense veer. Foto Hans Barten
Veerhuis
In september 1890 verkocht veerman J. Herts het oude veerhuis, de halve pont, een zeilboot en drie roeiboten voor 3.000 gulden aan de gemeente. Oorspronkelijk...
Kermisattractie in Putten
Kermis in Putten
"En dat was een soort kermis, zou je kunnen stellen. De ossenmarkt was de jaarmarkt is een heel oude traditie en dat is ergens ontstaan...
Kinderen in streekdracht voor de deur van een boerderij op de Veluwe, circa 1900 (Bron: CODA Archief, Apeldoorn)
Schoolverzuim in Gelderland
Rond 1900 kende Gelderland een absoluut schoolverzuim van negen procent van de kinderen tussen zes en twaalf jaar, een percentage dat vrijwel naadloos aansloot bij...
Hogeschool Arnhem mei 2007 © M. Minderhout
Berend Hendriks
Berend Hendriks staat te boek als een van de grondleggers van de Arnhemse School, een beweging in de kunst die zich kenmerkt door het integreren...
De Snijkamer
De Snijcamer
Slechts weinig mensen, ook in Harderwijk zelf, weten dat onze stad meer dan anderhalve eeuw een universiteit heeft gehad. Van 1648-1812...
In het kader van een lobby voor een Waalbrug bij Nijmegen werd in 1909 deze kaart uitgegeven, met de nog niet bestaande nieuwe brug als ontbrekende schakel © Museum het Valkhof, I. Jansz, 1909
De Waal als barrière
Toen Nederland nog grotendeels bedekt was met moerassen en bossen, vormden rivieren de verbindingen tussen verschillende streken.
De hallehuisboerderij in de bocht van de Mekkersteeg. © Hans Barten
Boerderij
Op een verhoging in de bocht van de Mekkersteeg ligt deze voormalige hallehuisboerderij. Oorspronkelijk had het een middenlangsdeel die nu in- en uitwendig bij het...
Hoofdgebouw veranda
Woodbrookershuis
De vereniging Woodbrookers Barchem, eigenaar van het "Woodbrookershuis" is erfgenaam van een belangrijke religieus-maatschappelijke stroming uit het begin van de twintigste...
Verkiezingsuitslagen aan de gevel van het gebouw van de Nieuwe Apeldoornsche Courant aan de Kanaalstraat in Apeldoorn, jaren twintig (Bron: Archief Wegener, Apeldoorn)
De komst van het nieuwe kiesstelsel
Het nieuwe kiesstelsel bracht grote veranderingen teweeg in het politieke krachtenveld. Alle mannen boven de achttien jaar - na 1919 aangevuld met alle vrouwen boven...
06a Kaart Buchelius GA K563 5
Commanderij en gasthuizen, vanaf 1200
Op een tekening uit de tweede helft van de zestiende eeuw heeft Aernout Buchelius de negen belangrijkste gebouwen van de stad weergegeven. De windrichtingen zijn...
Toegangsbrug Fort Asperen (Bron: Wikimedia,
Margot Odijk-Rooymans over Fort Asperen
Margot Odijk-Rooymans is vrijwilliger en gids op Fort Asperen. Ze vertelt graag over haar ervaringen in het veld. Van oorsprong is...
Voorhuis, gezien vanaf de weg. © Hans Barten
Boerderij
Dit monument is een hallehuisboerderij uit de tweede helft van de negentiende eeuw met midden- langsdeel en een fraai dwarsgeplaatst voorhuis (T­huis). Het voorhuis is...
Nieuwe tijden
Nieuwe tijden
Het Van Kinsbergen College in Elburg is gelegen in het beschermde stadsgezicht van Elburg, ook wel het schootsveld genoemd. Leerlingen van...
De Puthof , woonhuis anno 2013 © Marianne Poorthuis. CC-by
De Puthof, boerenhoeve met een put
Boerderij De Puthof is ruim drie eeuwen oud. Naast de boerderijfunctie diende het ook nog lang als pastorie en kosterij annex school. De voormalige boerderij...
Klappersteenkuilen bij Huis Bergh © Kasteel Huis Bergh
Klappersteenkuilen
De kuilen die onder andere even ten noordwesten van Zeddam in het bos te vinden zijn, maakten deel uit van de vroegmiddeleeuwse smeedijzerindustrie die in...
Elftal NEC
NEC
Van een volksclubje zonder eigen speelveld groeide NEC uit tot een landelijk spelende voetbalvereniging. Vanaf 1945 speelde NEC in De Goffert....
In het kader van een lobby voor een Waalbrug bij Nijmegen werd in 1909 deze kaart uitgegeven, met de nog niet bestaande nieuwe brug als ontbrekende schakel © Museum het Valkhof, I. Jansz, 1909
De Waalbrug bij Nijmegen
De komst van de Waalbrug heeft veel voeten in de aarde gehad, en niet iedereen in Nijmegen is er blij mee. Niettemin is de brug...
Kermis op de Waalkade in Nijmegen
Kermis in Nijmegen
"Als kind ging ik met mijn vader en moeder een keer in de week naar de kermis. Ik herinner me nog wel de mooie muziek...
Discussie over ‘al of niet bestaanbaarheid der Incorporatie [inlijving] van Stad en Lande van Buren in Gelderland’.Tekstfragment uit de notulen van het gemeente¬bestuur, 10 april 1799. Collectie Regionaal Archief Rivierenland, Tiel
Het graafschap in Gelderland opgenomen
Een revolutie maakt vaak een einde aan oude bijzondere situaties. Dat ondervindt ook Buren als na de Franse inval in 1795, prins Willem V wordt...
De steengroeve in Winterswijk (Bron: Gouwenaar)
Bijzondere ontdekkingen in de Winterswijkse steengroeve
De steengroeve in Winterswijk bezit afzettingen uit de geologische periode Trias. De groeve is niet alleen in de regio, maar ook nationaal en internationaal bekend...
Molen De Hoop
Weg met de molenkar!
De Culemborgers laten hun graan malen in de twee windmolens van de stad, zoals deze aan 't Jach. Ze halen en brengen...
Voormalige villa van familie Den Daas. © Hans Barten
Villa
Dit pand bestaat uit een hoog opgetrokken, dwarsgeplaatst voorhuis met achterhuis. Hier praktiseerden generaties Den Daas als veeartsen. Vanuit Druten trokken zij Maas en Waal...
Rechts de NedCos-fabriek © CODA Beeldbank GA-004436_12673
Nederlandse Cocosfabriek (Nedcos)
Rond 1900 beschikten Nederlanders over steeds meer geld voor woninginrichting, zoals vloerbedekking. Apeldoorn herbergde de twee grootste producenten van kokosvloerbedekking: de fabriek van Heijmeijer en...
Tekening van Cornelis Pronk van de achterzijde van het renaissanceslot De Marsch in 1730 © via Collectie Gelderland Stedelijk Museum Zutphen
Huis De Marsch
Na het verlenen van stadsrechten in 1196 treedt de welvarende handelsstad Zutphen in de twaalfde eeuw toe tot de Hanze. Vervolgens worden er verschillende huizen...
Kasteel Merckenburg
Burcht Merckenburg in Heukelum
Kasteel Heukelum, vanouds genaamd Merckenburg, is gelegen buiten het oude vestingstadje Heukelum op de grens van Gelderland en Zuid-Holland. Het was de roemruchte familie van...
Geborduurd kussen voor de Nijkerkse ambtsjonkers, te zien in Museum Oud Nijkerk (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk).
Machtige ambtsjonkers
Tussen 1600 en 1795 werd Nijkerk bestuurd door een college van adellijke grootgrondbezitters. Nijkerk was in die tijd nog geen gemeente,...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl