Vrije tijd

Gelderland wordt wel het groene hart van Nederland genoemd. Met ruim vijfduizend vierkante kilometer is het de grootste en groenste provincie. De hoofdstad Arnhem had al vanaf de 19de eeuw een grote aantrekkingskracht op toeristen, met name door zijn ligging langs de stuwwal, de lager gelegen Rijn en de prachtige natuur met de vele landgoederen en kastelen. Vandaar de bijnaam 'het Wiesbaden van het Noorden'.

Trein-, stoom- en paardentramverbindingen maakten het mogelijk om er op uit te trekken. Hotels en pensions schoten als paddestoelen uit de grond. Landgoederen werden voor wandelaars opengesteld en voorzien van extra attracties zoals de Bedriegertjes bij Kasteel Rosendael. Rond 1900 deed de prentbriefkaart zijn intrede, een middel om thuisblijvers te laten delen in de vakantievreugde. Nu blijken vele een belangrijke bron vormen voor historisch onderzoek van gebouwen en dorpsgezichten.

Er ontstonden vele recreatieve trekpleisters zoals de Julianatoren in Apeldoorn (1910) en Burgers Dierenpark (1922). Door de toenemende industrialisatie en verstedelijking dreigde een grote rijkdom aan Nederlandse tradities en regionale verscheidenheid verloren te gaan. Op initiatief van een aantal 'bezorgde' particulieren werd in 1918 het Nederlands Openluchtmuseum opgericht waar het regionale erfgoed een plek kreeg.

De rijke natuur van de Veluwe en Achterhoek werd ontdekt. Al voor de eerste Wereldoorlog verrezen hier houten zomerhuisjes, later gevolgd door vele campings, recreatie- en bungalowparken. Bos en heide, het rivierenlandschap, de attracties zijn nog steeds populair: ze maken Gelderland tot vakantiebestemming nr 1!

De eerste foto van een voetbalwedstrijd in Groesbeek in 1912. De wedstrijd is op een ‘speelveld’ aan de Hoflaan bij de boerderij van klooster Mariëndaal. De club heet ‘Rood Wit Blauw’ en bestaat uit Groesbeekse arbeiders die in Duitsland werken. Deze oudste Groesbeekse voetbalclub (1912) bestaat al lang niet meer. Collectie G.G.Driessen.
Koning Voetbal
'Voetbalmaf Groesbeek', luidt de kop in de sportbijlage van het 'Algemeen Dagblad' op 3 september 2004. Het artikel in de krant...
Onthulling beeld op 28 november 2008
Paulus in het bos
'Elke dag liep Jean Dulieu met zijn hondje Balou naar het Gravinnenbos. Hij woonde aan de Bakenburgseweg. Veel wijkbewoners wisten wel...
Drikus Veer
Drikus Veer
De Achterhoek en snelle motoren horen bij elkaar. Motorliefhebbers treffen elkaar op de Zwarte Cross-festivals in Lichtenvoorde of bij de streekwedstrijden in het oosten van...
Shirt De Graafschap
Voetbalvereniging De Graafschap
Eind 1953 werd de Nederlandse Beroeps Voetbalbond (NBVB) opgericht. De KNVB was hierop tegen en wilde niet dat beroepsvoetballers in accommodaties van amateurs zouden spelen....
De Julianatoren in de periode 1945-1950
Julianatoren
De uitzichttoren genaamd 'Koningin Julianatoren' uit 1910 staat aan de zuidzijde van de Amersfoortseweg en vormt het hart van het gelijknamige familie-pretpark. Tijdens...
De uitzichttoren bij Hotel De Vrijenberg, voorheen Belvédère
Hotel De Vrijenberg
P.J. Schut koos in de jaren '20 van de vorige eeuw een heel strategische plek voor zijn hotel-pension: halverwege Beekbergen en...
Opening Rommelkist 4
De Rommelkist: Altijd iets te doen voor de jeugd
'Ik ben geboren en getogen op de Geitenkamp. Doordat ik op latere leeftijd vrijwilligerswerk ging doen in de speeltuin, zag de ...
Fruitcorso in Tiel
Het Tielse fruitcorso
Het woord 'monument' suggereert meestal een gebouw, maar ook een traditie kan monumentaal zijn, namelijk 'de moeite waard om te behouden'. Dit geldt zeker voor...
Band Kinkobra Appelpop 2011
Het is het sfeertje wat 't em doet
Appelpop is uitgegroeid tot het grootste popfestival in zijn soort. Appelpop is inmiddels een festival met nationale en zelfs internationale bekendheid. In 2001 bezochten naar...
Oude fotos van de trimhockeyclub
Trimhockey
'Vroeger had ik helemaal niks met hockey. In dat gevoel werd ik nog eens bevestigd toen ik in 1972 een keer naar...
fotos juli 2008 034
De kinder- en tienerclub van Annita Kambel
'In mijn huiskamer heb ik een kinderclub en als de kinderen twaalf zijn geworden gaan ze naar de tienerclub. Dus eigenlijk heb...
Afscheid van Betuw tijdens receptie 1980
Melkboer van Betuw in Arnhem-Zuid
'Na vijf jaar in de binnenstad van Arnhem gewoond en gewerkt te hebben als zelfstandig ondernemer, verhuisden wij in 1954 met drie...
De bouw van de Emmauskapel
De afgebroken ‘kathedraal’ van Arnhem-Zuid
'In 1956 verhuisde ik met mijn ouders van Amsterdam naar Arnhem; ik was toen 27 jaar. We kregen meteen een huis aan...
In een lange mantel schaatst A.W.C.W. barones van Pallandt-van Knobelsdorff met haar dochter en dorpsbewoners op de kasteelvijver, foto door W.K. baron van Pallandt, circa 1905. © Collectie Gelders Archief, Arnhem.
IJspret
Veel Rozendalers bewaren bijzondere herinneringen aan het schaatsen op de kasteelvijver. Tijdens de schaarse strenge winters loopt het hele dorp uit voor ijspret aan de...
Anneke van der Gaag en Wim Blooi vieren Carnaval in Hotel Zuid
De disco’s in Hotel Zuid
'Begin jaren vijftig, toen ik vijf jaar was, ben ik met mijn ouders vanaf de Geitenkamp naar Malburgen-West verhuisd. We woonden ...
De Roskambus 1974
Toerisme
De opkomst van het reizen en van de belangstelling voor natuur en frisse lucht in de negentiende eeuw vormden het begin van...
Ansichtkaart van De Plantage rond 1900
'Lieve laanen, donkre dreeven'
Het schaduwrijke park De Plantage, de lange lanen, de groene weiden en de winderige dijk. Op zondag en in de vakantie geniet menige wandelaar van...
Westerbouwing te Arnhem
Westerbouwing
Vanaf het terras van de Westerbouwing heeft u een prachtig uitzicht dat reikt van Driel tot Nijmegen en van Arnhem naar het Reichswald in Duitsland....
Camping en bungalowpark Ackersate in Voorthuizen aan het eind van de jaren 70. Collectie Gemeentearchief Barneveld
Korte geschiedenis van toerisme in Voorthuizen
Het toerisme is voor de gemeente Barneveld een factor van economisch belang. Hét gemeentelijke vakantiecentrum is Voorthuizen. In de zomermaanden verdubbelt de bevolking in aantal...
dovenetellaan malburgen
Plein aan de Dovenetellaan
'Het was een echt winkelcentrum maar het ligt er al zeker dertig jaar zo bij. De kapper aan de linker kant, ...
Affiche Luxortheater
Na afloop bal!
De vestiging van Blokker aan de Markt is bijna vijftig jaar het City Theater geweest. Eenbioscoop met ruimte voor vijfhonderd bezoekers....
Foto uit album Theo van der Kroon
Veertig jaar in het kerkkoor
'Toen ik achter in de werkplaats in mijn slagerij aan het zingen was, hoorde mevrouw Theys, de moeder van een organist, mij...
Een voetbalwestrijd, gezien vanaf de tribune van Robur in 1932
Robur et Velocitas
Waar nu de woningen rondom de Treveristraat staan, speelde vanaf 1918 de voetbalclub Robur et Velocitas (kracht en snelheid). Robur is...
Gerard Tebroke (links)
Gerard Tebroke
Wie had ooit gedacht dat Gerard Tebroke uit Aalten, de jongen die als kind op school niet mee hoefde te doen aan gym, omdat hij...
De eerste Groesbeekse beatband is 'The Flying Moons'. De band is opgericht in 1964 en heeft een fanclub (The Moons) van vijfhonderd leden. Foto Peter Janssen
Jong in Groesbeek
'Zaal Kerkzicht' zit vol met jongeren. Het is de bioscoop tegenover de kerk aan de Pannenstraat. Op een zondagmiddag in mei...
Schoolfeest Malburger ULO met Dick Kinkelaar Jeanne Kooy Nannie Kortman en Joop Kusse
De Malburger ULO
'Begin jaren zestig ging ik na de basisschool naar de Malburger ULO en heb daar een erg leuke tijd gehad. De leraren...
Aan het werk in de moestuin
De volkstuinen in Malburgen
'In 1975 ben ik lid geworden van de Volkstuinvereniging in Malburgen aan de Malburgse Veerdijk, ook wel bekend als de Bakenhof....
Activiteit in de sneeuw
Activiteiten in de Mesdaglaan
Zo'n zestien jaar geleden zijn we vanuit Amsterdam hier aan de Mesdaglaan komen wonen. Het was een hele rustige buurt. Een vriend...
mannen opbankje Geitenkamp
Hoe beklim ik een berg?
Vandaag de dag zie je, op de Geitenkamp, regelmatig een ouder iemand bij je in de bus stappen en de volgende halte alweer...
Borstbeeld van Pieter Aafjes in de Zandstraat
Pieter Aafjes
Hoofdrolspeler in het rijk geschakeerde muziekleven van Culemborg is Koninklijke Harmonie Pieter Aafjes. De voorloper van deze vereniging is muziekcorps Concordia, opgericht in 1869. In...
Prentbriefkaart, 1980. Collectie Regionaal Archief Rivierenland, Tiel
Toeristisch Buren
'Het Steedje Buuren, tot welks beschryvinge wy nu overgaan, legt aan een watertje, dat in de Linge valt', aldus Wagenaar in zijn 'Tegenwoordige Staat' uit...
Bea en haar buurtwinkeltje aan de Kamillelaan
Bea en haar buurtwinkeltje aan de Kamillelaan
'Hier zitten altijd vrouwen uit de buurt, ze komen koffie drinken, roken en een spelletje spelen. Nu zitten we de hele dag...
aankondiging uitje Izaak Evertslaan
Het jaaruitje van de Izaak Evertslaan
'In 1996 heb ik samen met mevrouw Menkveld en Jan Hein Boersma het eerste uitje van de Izaak Evertslaan georganiseerd. We zijn...
1912 Theole een voorbeeld van sportief Tiel. Elftal van Theole in de jaren dertig.
Theole: een voorbeeld van sportief Tiel
Naarmate de mensen meer vrije tijd kregen naast hun werk neemt de neiging toe om verenigingen op te richten, vooral op sportief...
M CV9W0617
Ontmoetingen op ’t Vlot
Juli 2006. Vrijdagmiddag, de laatste dag voor de bouwvak. Bijna op vakantie. Heerlijk aan de bbq met de mensen die ons...
Kamp Amersfoort
Kegelclub Wenters in de problemen
Tijdens de bezetting brengt zelfs een potje kegelen risico's met zich mee, blijkt uit de geschiedenis van Kegelclub Wenters uit Winterswijk.
Openluchtzwembad De Hangmat Rheden
Sportcomplexen
Hoe merkwaardig het vandaag de dag ook mag klinken: sport was in Nederland tot ver in de tweede helft van de 19e eeuw een vrijwel...
20080120 buurtkrant Pagina 1
Nieuwtjes delen met Het Groene Blad
'Onze straat is onderdeel van het veld De Groene Erven. Alles bij elkaar bestaat dat uit slechts vijf straten. In zo'n ...
winterpret
Schaatsen op de grote vijver in Sonsbeek
De grote vijver in Sonsbeek, verandert in een dorpsplein van ijs omdat bewoners van de Hoogkamp er massaal naar toetrekken zodra er...
In de Diaconessenkerk
Bedden rijden in het Diaconessenhuis
'Rond 1980 heb ik samen met Annie Loopstra een groep vrijwilligers verzameld die elke zondagochtend patiënten van het Diaconessenhuis naar de...
album van Brigitte
De Buitenplaats in Schuytgraaf
Brigitte is geboren op wat nu bekend staat als de Buitenplaats in Schuytgraaf. Vroeger was de boerderij van de CSM (de centrale...
Opening van de Paralympische Spelen in Arnhem. Prinses Margriet met de fakkel, naast haar mr. Pieter (Bron: Nationaal Archief, fotograaf: Croes, Rob C. / Anefo)
Olympische spelen in Arnhem
Bijna iedereen kent de Paralympics, de Olympische Spelen voor sporters met een handicap. Wat minder bekend is, is dat dit sportevenement in 1980 in Arnhem...
Beeld diaconessen van kunstenares Marian Spekreijse
Herinneringen aan de diaconessen
'Toen mijn man en ik in 1967 voor het eerst in de diaconessenkerk kwamen toen waren er nog diaconessen met de opvallende...
Geitenkamp met van links naar rechts Rijwiel en Bromfietshandel H.F. Feenstra, Sigarenhandel M. Toepoel en schoenmode De Wereld
Het marktplein in 1950
'In 1947 ben ik geboren op de Geitenkamp. Mijn vader zat bij de marine, ontmoette in Arnhem mijn moeder en ze trouwden al snel. We...
Jachtopziener op de Hoge Veluwe
Jacht in Gelderland
Al eeuwenlang wordt in Gelderland gejaagd. Ooit waren de mensen voor hun levensonderhoud van het wild afhankelijk. Tegenwoordig mag er alleen nog op wild gejaagd...
Herman is al tweeenzestig jaar lid van de Arnhemse Boys
De Boys in je hart
De Boys zaten eerst op het Cranevelt, daar achter ziekenhuis Rijnstate. Maar het ledenaantal liep al een tijdje terug. Op het...
Prentbriefkaart met kasteel Rosendael en luchtballon, circa 1920. © Collectie Toon Nelemans, Rozendaal.
Een luchtballon boven het kasteel
Van kasteel en park Rosendael zijn in de eerste helft van de twintigste eeuw honderden prentbriefkaarten gedrukt. De bezienswaardigheden die voor vermaak en vertier zorgden,...
Bloeiende heide, een van de toeristische trekpleisters in de gemeente Ede
Eropuit naar Ede
In de negentiende eeuw bestond er geen massatoerisme. Ede was, toeristisch gezien, uitsluitend voor de meer gefortuneerde burgers in trek. Zij kwamen naar Ede voor...
Malburgen west
7 films uit Malburgen
Familie de Groot woonde vanaf 1961 in de Vlierstraat 35 in de wijk Malburgen West in Arnhem. Arie de Groot is...
De wedstrijden N.E.C.-Quick werden tot na 1945 gezien als duels om de Nijmeegse eer. © Regionaal Archief Nijmegen, Fotocollectie, f53154, 14-02-1930; fotograaf onbekend
Territoriumdrift op het voetbalveld
De populaire opinie is dat Gelderland geen eenheid vormt. Arnhemmers en Nijmegenaren contrasteren vooral de onderlinge verschillen, en de Veluwe, de Betuwe en de Achterhoek...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl