Vrije tijd

Gelderland wordt wel het groene hart van Nederland genoemd. Met ruim vijfduizend vierkante kilometer is het de grootste en groenste provincie. De hoofdstad Arnhem had al vanaf de 19de eeuw een grote aantrekkingskracht op toeristen, met name door zijn ligging langs de stuwwal, de lager gelegen Rijn en de prachtige natuur met de vele landgoederen en kastelen. Vandaar de bijnaam 'het Wiesbaden van het Noorden'.

Trein-, stoom- en paardentramverbindingen maakten het mogelijk om er op uit te trekken. Hotels en pensions schoten als paddestoelen uit de grond. Landgoederen werden voor wandelaars opengesteld en voorzien van extra attracties zoals de Bedriegertjes bij Kasteel Rosendael. Rond 1900 deed de prentbriefkaart zijn intrede, een middel om thuisblijvers te laten delen in de vakantievreugde. Nu blijken vele een belangrijke bron vormen voor historisch onderzoek van gebouwen en dorpsgezichten.

Er ontstonden vele recreatieve trekpleisters zoals de Julianatoren in Apeldoorn (1910) en Burgers Dierenpark (1922). Door de toenemende industrialisatie en verstedelijking dreigde een grote rijkdom aan Nederlandse tradities en regionale verscheidenheid verloren te gaan. Op initiatief van een aantal 'bezorgde' particulieren werd in 1918 het Nederlands Openluchtmuseum opgericht waar het regionale erfgoed een plek kreeg.

De rijke natuur van de Veluwe en Achterhoek werd ontdekt. Al voor de eerste Wereldoorlog verrezen hier houten zomerhuisjes, later gevolgd door vele campings, recreatie- en bungalowparken. Bos en heide, het rivierenlandschap, de attracties zijn nog steeds populair: ze maken Gelderland tot vakantiebestemming nr 1!

Het bergspoor met de tram in Berg en Dal. Het witte gebouw op de achtergrond (linksboven) is Hotel ‘Groot Berg en Dal’. Het hotel is afgebroken in 1971 om plaats te maken voor appartementen. Collectie G.G.Driessen
Op vakantie in Berg en Dal
Een koets getrokken door twee paarden ratelt naar Hotel 'Groot Berg en Dal'. Twee deftige dames stappen uit. Even later genieten ze van het uitzicht...
Activiteit in de sneeuw
Activiteiten in de Mesdaglaan
Zo'n zestien jaar geleden zijn we vanuit Amsterdam hier aan de Mesdaglaan komen wonen. Het was een hele rustige buurt. Een vriend...
Schoolfeest Malburger ULO met Dick Kinkelaar Jeanne Kooy Nannie Kortman en Joop Kusse
De Malburger ULO
'Begin jaren zestig ging ik na de basisschool naar de Malburger ULO en heb daar een erg leuke tijd gehad. De leraren...
mannen opbankje Geitenkamp
Hoe beklim ik een berg?
Vandaag de dag zie je, op de Geitenkamp, regelmatig een ouder iemand bij je in de bus stappen en de volgende halte alweer...
Aan het werk in de moestuin
De volkstuinen in Malburgen
'In 1975 ben ik lid geworden van de Volkstuinvereniging in Malburgen aan de Malburgse Veerdijk, ook wel bekend als de Bakenhof....
Bea en haar buurtwinkeltje aan de Kamillelaan
Bea en haar buurtwinkeltje aan de Kamillelaan
'Hier zitten altijd vrouwen uit de buurt, ze komen koffie drinken, roken en een spelletje spelen. Nu zitten we de hele dag...
Malburgen west
7 films uit Malburgen
Familie de Groot woonde vanaf 1961 in de Vlierstraat 35 in de wijk Malburgen West in Arnhem. Arie de Groot is...
Prentbriefkaart met kasteel Rosendael en luchtballon, circa 1920. © Collectie Toon Nelemans, Rozendaal.
Een luchtballon boven het kasteel
Van kasteel en park Rosendael zijn in de eerste helft van de twintigste eeuw honderden prentbriefkaarten gedrukt. De bezienswaardigheden die voor vermaak en vertier zorgden,...
De bouw van de Emmauskapel
De afgebroken ‘kathedraal’ van Arnhem-Zuid
'In 1956 verhuisde ik met mijn ouders van Amsterdam naar Arnhem; ik was toen 27 jaar. We kregen meteen een huis aan...
Brochure Parel van de Veluwezoom
Parel aan de Veluwezoom
"Kom en Geniet", zo luidde anno 1920 de veelbelovende uitnodiging op brochures van de VVV Rheden. Op lyrische wijze werden de dorpen met hun (familie)hotels...
Hotel Peter
Toerisme Ermelo
In de gemeente Ermelo ontwikkelt het toerisme zich vooral in de eerste helft van de twintigste eeuw. Ermelo met zijn uitgestrekte heidevelden en bossen is...
Hoes van de single van popgroep The Dream die in 1970 op de waalkade optrad
Popgroep The Dream
De jaren zestig brengen grote veranderingen op maatschappelijk en cultureel gebied. Jongeren laten van zich horen. Met eigen muziek, bromfiets, lange...
Dieren in Burgers Zoo in Arnhem
Leeuwen 'in het wild' in Burgers Zoo
Het is in 1968 een wereldprimeur: het eerste safaripark van Europa, in Arnhem. In Burgers Zoo kunnen bezoekers met eigen ogen leeuwen, giraffen, zebra's en...
malburgen gelredome
Voorlichtingsfilm uitbreiding Malburgen
Bekijk hier een fragment uit een documentaire over de grote uitbreidingen in Arnhem-Zuid: o.a. de wijken Het Duifje en Immerloo. De...
trouwfoto uit album 1973
Liefde op het eerste gezicht
'Ik was zo'n beetje veertien jaar toen we van het Van Verschuerplein naar de nieuwbouwwoningen aan de Holpijpstraat in Malburgen verhuisden....
Zweminrichting Palmbosch
Palmbosch
Via een zandrug, waarop de Zeeweg ligt, kan de Ermelose bevolking de vroegere Zuiderzee bereiken.
Anneke van der Gaag en Wim Blooi vieren Carnaval in Hotel Zuid
De disco’s in Hotel Zuid
'Begin jaren vijftig, toen ik vijf jaar was, ben ik met mijn ouders vanaf de Geitenkamp naar Malburgen-West verhuisd. We woonden ...
Geitenkamp met van links naar rechts Rijwiel en Bromfietshandel H.F. Feenstra, Sigarenhandel M. Toepoel en schoenmode De Wereld
Het marktplein in 1950
'In 1947 ben ik geboren op de Geitenkamp. Mijn vader zat bij de marine, ontmoette in Arnhem mijn moeder en ze trouwden al snel. We...
Borstbeeld van Pieter Aafjes in de Zandstraat
Pieter Aafjes
Hoofdrolspeler in het rijk geschakeerde muziekleven van Culemborg is Koninklijke Harmonie Pieter Aafjes. De voorloper van deze vereniging is muziekcorps Concordia, opgericht in 1869. In...
Bloeiende heide, een van de toeristische trekpleisters in de gemeente Ede
Eropuit naar Ede
In de negentiende eeuw bestond er geen massatoerisme. Ede was, toeristisch gezien, uitsluitend voor de meer gefortuneerde burgers in trek. Zij kwamen naar Ede voor...
De Steegse Vioolclub, 1912
Eerste verenigingen
In 1855 kreeg het verschijnsel 'vereniging' in Nederland een wettelijke basis, en werden verenigingen centraal - met Koninklijke goedkeuring - geregistreerd. De elite, de burgerij...
Beeld diaconessen van kunstenares Marian Spekreijse
Herinneringen aan de diaconessen
'Toen mijn man en ik in 1967 voor het eerst in de diaconessenkerk kwamen toen waren er nog diaconessen met de opvallende...
In de Diaconessenkerk
Bedden rijden in het Diaconessenhuis
'Rond 1980 heb ik samen met Annie Loopstra een groep vrijwilligers verzameld die elke zondagochtend patiënten van het Diaconessenhuis naar de...
Elftal NEC
NEC
Van een volksclubje zonder eigen speelveld groeide NEC uit tot een landelijk spelende voetbalvereniging. Vanaf 1945 speelde NEC in De Goffert....
Herman is al tweeenzestig jaar lid van de Arnhemse Boys
De Boys in je hart
De Boys zaten eerst op het Cranevelt, daar achter ziekenhuis Rijnstate. Maar het ledenaantal liep al een tijdje terug. Op het...
Affiche Luxortheater
Na afloop bal!
De vestiging van Blokker aan de markt is bijna vijftig jaar het City Theater geweest. Eenbioscoop met ruimte voor vijfhonderd bezoekers. Achter het glas van...
20080120 buurtkrant Pagina 1
Nieuwtjes delen met Het Groene Blad
'Onze straat is onderdeel van het veld De Groene Erven. Alles bij elkaar bestaat dat uit slechts vijf straten. In zo'n ...
Westerbouwing te Arnhem
Westerbouwing
Vanaf het terras van de Westerbouwing heeft u een prachtig uitzicht dat reikt van Driel tot Nijmegen en van Arnhem naar het Reichswald in Duitsland....
Drikus Veer
Drikus Veer
De Achterhoek en snelle motoren horen bij elkaar. Motorliefhebbers treffen elkaar op de Zwarte Cross-festivals in Lichtenvoorde of bij de streekwedstrijden in het oosten van...
Het statige pand van de Groote Sociëteit
Oprichting van de Groote Sociëteit
Vanaf het midden van de achttiende eeuw doet de krant in Nederland zijn intrede. Het zijn maar kleine blaadjes van één of...
Beeldmateriaal Fier
Samenzijn bij Fier
Ontmoetingsplek Fier op de Geitenkamp werkt met vrijwilligers die zelf ook wijkbewoner zijn. 'Omdat hier zo veel huizen leeg staan, sprak...
Gerard Tebroke (links)
Gerard Tebroke
Wie had ooit gedacht dat Gerard Tebroke uit Aalten, de jongen die als kind op school niet mee hoefde te doen aan gym, omdat hij...
oranje
Oranje voetbal in de Goudwindestraat
Zodra het oranjevoetbal begint dan gaat de hele straat los. In juni begint het weer en dan worden alle mogelijke oranje spullen...
Vogels kijken
Werkgroep Natuur en Milieu
'Wonen in Schuytgraaf geeft mij het gevoel dicht bij de natuur te zijn. Met anderen ben ik gestart met de werkgroep Natuur...
Aankondiging straatfeest
80 jaar Frans Halslaan
Onze panden bestonden in 2009 tachtig jaar. Dat wilden we niet zomaar voorbij laten gaan. Met drie andere meiden uit de straat...
Oude fotos van de trimhockeyclub
Trimhockey
'Vroeger had ik helemaal niks met hockey. In dat gevoel werd ik nog eens bevestigd toen ik in 1972 een keer naar...
Huis Zelle (Foto:Peter van der Wielen)
De bestemmingen van landgoed het Zelle
In 1838 wordt het landgoed door de erven van A.J. Grothe verkocht aan R.E. baron van Dorth tot Medler. Nog steeds wordt Huize Zelle door...
Onthulling beeld op 28 november 2008
Paulus in het bos
'Elke dag liep Jean Dulieu met zijn hondje Balou naar het Gravinnenbos. Hij woonde aan de Bakenburgseweg. Veel wijkbewoners wisten wel...
Een voetbalwestrijd, gezien vanaf de tribune van Robur in 1932
Robur et Velocitas
Waar nu de woningen rondom de Treveristraat staan, speelde vanaf 1918 de voetbalclub Robur et Velocitas (kracht en snelheid). Robur is...
Affiche Luxortheater
Na afloop bal!
De vestiging van Blokker aan de Markt is bijna vijftig jaar het City Theater geweest. Eenbioscoop met ruimte voor vijfhonderd bezoekers....
Shirt De Graafschap
Voetbalvereniging De Graafschap
Eind 1953 werd de Nederlandse Beroeps Voetbalbond (NBVB) opgericht. De KNVB was hierop tegen en wilde niet dat beroepsvoetballers in accommodaties van amateurs zouden spelen....
Prentbriefkaart, 1980. Collectie Regionaal Archief Rivierenland, Tiel
Toeristisch Buren
'Het Steedje Buuren, tot welks beschryvinge wy nu overgaan, legt aan een watertje, dat in de Linge valt', aldus Wagenaar in zijn 'Tegenwoordige Staat' uit...
Op deze foto staan de heren: J. Verkerke, M. van der Poel, P. Veen, A. van Arnhem, J.H.v. Logchem, L v/d Stigt, C.J. Wagemaker en directeur de heer J.B. v/d Ham. © Petronel Mulder
Gymnastiekvereniging Kracht en Vriendschap
De oudste sportclub van Culemborg is gymnastiekvereniging Kracht en Vriendschap (K&V), opgericht in 1882. Het lichaam wordt geoefend met degens, stokken en gewichten. In het...
Excursie van TNO naar park Berg en Bos
Park Berg en Bos
Het landgoed Berg en Bosch was oorspronkelijk het privébezit van de familie Wils. In 1917 kocht de gemeente onder leiding van Burgemeester Roosmale Nepveu het...
Jachtopziener op de Hoge Veluwe
Jacht in Gelderland
Al eeuwenlang wordt in Gelderland gejaagd. Ooit waren de mensen voor hun levensonderhoud van het wild afhankelijk. Tegenwoordig mag er alleen nog op wild gejaagd...
De Roskambus 1974
Toerisme
De opkomst van het reizen en van de belangstelling voor natuur en frisse lucht in de negentiende eeuw vormden het begin van...
Op de koffie
Op de koffie
Irene Bonekamp op bezoek bij meneer Borsboom die op dit moment ziek en aan huis gebonden is. Irene: 'Om...
Oefening op Artillerie Schietkamp Oldebroek: NIMH. Op de foto staat een 120 mm-mortier, geen houwitser.
Granaatscherf op camping
De ongeveer 700 kampeerders op vakantieoord Beltgraven bij 't Harde in de zomer van 1965 zullen het zich vermoedelijk allemaal nog...
fotos juli 2008 034
De kinder- en tienerclub van Annita Kambel
'In mijn huiskamer heb ik een kinderclub en als de kinderen twaalf zijn geworden gaan ze naar de tienerclub. Dus eigenlijk heb...
In een lange mantel schaatst A.W.C.W. barones van Pallandt-van Knobelsdorff met haar dochter en dorpsbewoners op de kasteelvijver, foto door W.K. baron van Pallandt, circa 1905. © Collectie Gelders Archief, Arnhem.
IJspret
Veel Rozendalers bewaren bijzondere herinneringen aan het schaatsen op de kasteelvijver. Tijdens de schaarse strenge winters loopt het hele dorp uit voor ijspret aan de...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl