Onderwijs

Onderwijs is niet typisch Gelders, overal staan scholen en universiteiten. De verhalen over onderwijs staan veel mensen in het geheugen gegrift. Het zijn herkenbare verhalen want wie heeft geen onderwijs genoten? In veel musea is een schoolbank uit het begin van de 20ste eeuw in de presentatie opgenomen.

Gelderland heeft op dit moment twee universiteiten, in Nijmegen en Wageningen. De derde universiteit van Harderwijk heeft bestaan van 1648 tot 1812.

Bijna alle leerlingen uit groep 8 van de basischoool maken een Cito-toets, die zeer bepalend kan zijn voor de verdere schoolloopbaan. Al die ingewikkelde cito-vragen komen uit Arnhen.

Beroemde professoren en studenten
Beroemde Professoren en Studenten
Harderwijk als universiteitsstad (1648-1812) is een apart hoofdstuk in de geschiedenis van onze stad aan de Zuiderzee. Hoewel in het toenmalige Nederland de universiteit van...
Berchmanianum
'Monnikendam aan de Waal'
Nergens in Nederland stonden rond 1900 zoveel kloosters als in Nijmegen. De stad werd daarom ook wel 'Monnikendam aan de Waal' genoemd. Samen met de...
Hoofdingang van het Seminarie. Foto, eerste helft 20e eeuw
Rooms bolwerk
De huidige locatie van het stadskantoor staat eeuwenlang bekend als 'Papenhoek'. Al in de middeleeuwen staan hier veel katholieke gebouwen. Op...
Gymnasium Doetinchem de doop van de geslaagden in 1933
De doop van examenkandidaten
In Doetinchem werden geslaagde jongens van het Gymnasium van dominee Jan van Dijk gedoopt onder de waterpomp als ze geslaagd waren.
Tamboerbosjesschool in oorspronkelijke staat
De verdwenen Tamboerbosjesschool
Waar in Arnhem nu de Amsterdamse weg loopt en het nieuwe station staat, stond van 1918 tot 1999 de Tamboerbosjesschool. De school was een opvallend...
Erasmusgebouw
Katholieke universiteit
In de jaren 1920 waren katholieken en niet-katholieken het oneens over de vraag of er een Katholieke Universiteit in Nijmegen moest komen. In 1923 werd...
Meester heuvel
Meesters in Lochem
Elk dorp, elke provinciestad lijkt wel enkele schoolmeesters te hebben gehad die ook buiten hun klas en hun school een zekere faam genoten. Lochem is...
Onderwijs in Lingewaard
In de Republiek (1588-1795) was katholiek onderwijs niet meer toegestaan. De protestantse kerken stelden koster-schoolmeesters aan, die onderwijs verzorgden in hun eigen woning en later...
Toegangspoort tot het nu verdwenen seminariecomplex
Rooms bolwerk
De huidige locatie van het stadskantoor staat eeuwenlang bekend als 'Papenhoek'. Al in de middeleeuwen staan hier veel katholieke gebouwen. Op deze plek worden tussen...
Schoolklas in Lienden, circa 1900 (Bron: Regionaal Archief Rivierenland, Tiel, foto: fotocollectie Lienden)
De invoering van de leerplichtwet
Al voordat op 1 januari 1901 de leerplicht werd ingevoerd, was het schoolverzuim in Nederland flink gedaald. De leerplicht vormde als het ware het sluitstuk...
Kinderen in streekdracht voor de deur van een boerderij op de Veluwe, circa 1900 (Bron: CODA Archief, Apeldoorn)
Schoolverzuim in Gelderland
Rond 1900 kende Gelderland een absoluut schoolverzuim van negen procent van de kinderen tussen zes en twaalf jaar, een percentage dat vrijwel naadloos aansloot bij...
Opening medische factulteit Nijmegen 1951, KDC Nijmegen
Gelderse universiteiten
Zowel Wageningen als Nijmegen moesten zich moeite getroosten om hun academie in de wacht te slepen. Beide academies waren aanvankelijk bescheiden van omvang.
Schoolgebouw in Asch, graafschap Buren, 18e eeuw. Collectie Regionaal Archief Rivierenland, Tiel
Het schoolreglement van 'Syne Hoogheyt'
In het Burense onderwijs staat net als in de Republiek de Hervormde kerkleer centraal. Deze verwevenheid van kerk en staat verklaart dat in 1685 de...
dorpsschool
Onderwijs
Van oudsher speelde de kerk een grote rol in het geven van onderwijs aan kinderen en volwassenen. Zo waren er klooster- en domscholen, ook in...
Cito-toets in groep 8 van de basischool
Geschiedenis van de Cito-toets
In de Gelderse hoofdstad Arnhem zetelt het Cito. Het Cito wordt internationaal erkend als expert in het ontwikkelen en afnemen van examens en toetsen.
'De akademie tot Harderwijk' tekening A. Rademaker 1745
De Harderwijkse academie
De Universiteit Harderwijk, die in 1648 het levenslicht zag, kent een lange voorgeschiedenis. Al in 1580 wilde ook Gelderland net als de andere gewesten een...
Dominee Jan van Dijk
Dominee Jan van Dijk (1830-1900)
In 1862 kwam Jan van Dijk uit het Friese plaatsje Tzum naar Doetinchem. Hij was in Friesland actief als boer, maar werd in Doetinchem dominee...
Culemborgse schoolkinderen met meester J
Eerst de ochtendmis, dan naar school
Rond 1925 heeft Culemborg een katholieke, een gereformeerde en een niet-gelovige zuil. Elk met eigen scholen, verenigingen en kranten. Tot 1920 moeten katholieken en protestanten...
Ubbergen Notre dame des Anges
Het meisjespensionaat Notre Dame des Anges in Ubbergen
Het katholieke meisjespensionaat Notre Dame de Anges in Ubbergen wordt in 1903 opgericht door nonnen uit Frankrijk. De voertaal is Frans. Nederlandse meisjes uit welgestelde...
Voor tijdens en na de Schoolstrijd
Voor, tijdens en na de Schoolstrijd
In het midden van de negentiende eeuw begon de zogenaamde Schoolstrijd. Die kwam er kort gezegd op neer dat door de voorstanders van christelijk onderwijs...
Sint Paschalisschool Woezik
Woezik kreeg een school
In 1930-1931 werd aan de zuidzijde van de Woeziksestraat een nieuwe rooms-katholieke school gebouwd naar ontwerp van architect Van Kessel. Het...
37a Antoon van Hooff in Burgers Bush
Burgers’ Zoo en Gelredome, 20ste-eeuw
Vanaf 1913 trok Johan Burgers met zijn vermaarde fazanterie in 's-Heerenberg veel publiek. In 1923 verhuisde hij vanwege een lage erfpacht, meer ruimte en de...
Laboratorium universitiet Wageningen
Vrouwen in de schijnwerpers
Sinds 1918, toen de huidige universiteit Wageningen als Landbouwhogeschool begon, wordt daar wetenschap bedreven op basis van de natuurwetenschappen. Abstract denken kon van vrouwen niet...
Het Rhedens te Dieren
Onderwijs en opvoeding
Het onderwijs in de Rhedense dorpen week aanvankelijk nauwelijks af van wat we van elders kennen: scholen onder de hoede van de kerk, met een...
Opa en oma Zwart
Kerst Zwart
Kerst Zwart, Fries van oorsprong (Nije Haske), kwam in 1889 in Ruurlo werken als hoofd van de Dorpsschool. In zijn vrije tijd zwierf hij door...
Well (rechts) vanaf de dijk bij Ammerzoden
Onderwijs in Well
Het onderwijs in Well in de Bommelerwaard heeft altijd een de bredere betekenis voor het dorp gehad.
Dominee Jan van Dijk
Dominee Jan van Dijk (1830-1900)
In 1862 kwam Jan van Dijk uit het Friese plaatsje Tzum naar Doetinchem. Hij was in Friesland actief als boer, maar werd...
14A Lorentzmonument 1931
Prodesse en Lorentz, 1792-1902
Arnhems grootste wetenschapper, Hendrik Antoon Lorentz (1853-1928), werd drie jaar na zijn dood geëerd met een groot monument in park Sonsbeek. We zien achter burgemeester...
De Snijkamer
De Snijcamer
Slechts weinig mensen, ook in Harderwijk zelf, weten dat de stad meer dan anderhalve eeuw een universiteit heeft gehad. Van 1648-1812 was in Harderwijk de...
Kleuterklas in de Bommelerwaard, circa 1955 (Bron: Gelders Archief)
De schoolloopbaan uitgebreid
Na 1900 groeide niet alleen de deelname aan het lager onderwijs, ook het vervolgonderwijs nam een enorme vlucht - mede onder invloed van de Leerplichtwet....
Openbare School no 2, of Laanschool, aan de Goilberdingerstraat in 2012 © Elisabeth Weeshuis Museum
Eerst de ochtendmis, dan naar school
Aan de Goiberdingstaat staat Openbare School no. 2, tegenwoordig oefenruimte van Pieter Aafjes. Rond 1925 heeft Culemborg een katholieke, een gereformeerde en een niet-gelovige...
Zingen voor de burgemeester, bron Xalumna.jpg
Koninginnedag in Arnhem
Toen ik nog op de basisschool zat hadden we altijd een bijzondere traditie op Koninginnedag. Alle basisscholen in Arnhem deden mee. Vanuit de school liepen...
Ingang Latijnse school toren met wenteltrap Catharinakerk
De Latijnse school in de Catharinakerk
Vanaf ongeveer 1600 was in Doetinchem de Latijnse school gevestigd in de Catharinakerk boven het voorportaal aan de Markt (nu Simonsplein). De leerlingen werden in...
Ansichtkaart, Grafmonument van Anna Maria Moens 1910. Collectie Historisch Museum Ede
Monument Anna Maria Moens
Anna Maria Moens is geboren in 1775. Zij komt uit een beschaafd en welvarend milieu. Haar vader stimuleert haar om gedichten...
Universiteitspoortje
De eerste Nijmeegse universiteit
In 1655 richtte Nijmegen een hogeschool op. De school groeide een jaar later uit tot universiteit, de eerste van Nijmegen. Vakken waren filosofie, wijsbegeerte, theologie,...
Groen van Prinsterer kweekschool
Groen van Prinsterer kweekschool
Vlak na de dood van Guillaume Groen van Prinsterer in 1876 gaf de heer Remmelink uit Steenderen Dominee Van Dijk 20 000...
Kijk in Catharinakerk vanuit Latijnse school
De Latijnse school in de Catharinakerk
Vanaf ongeveer 1600 was in Doetinchem de Latijnse school gevestigd in de Catharinakerk boven het voorportaal aan de Markt (nu Simonsplein)....
Jongensinternaat Ruimzicht
Jongensstad
Dominee Van Dijk vond dat ook jongens van eenvoudige komaf een kans moesten hebben om dominee, leraar, arts of advocaat te...
De Latijnse School
Latijnse school
Naar schoolgaan is voor ons de gewoonste zaak van de wereld. In Nederland zit vrijwel ieder kind van vier jaar in groep één van de...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl