Landschap

Het samenspel van landschappelijke, cultuurhistorische en ecologische factoren geven het Gelderse landschap een bijzondere belevingswaarde. De vele landgoederen met kastelen, historische huizen, ruïnes, karakteristieke boerderijen, landbouwgronden, boomgaarden, houtwallen, lanen, bossen en heidevelden bepalen het beeld in het buitengebied.

Gelderland is dan ook, nationaal gezien, van oudsher de provincie met de meeste landschapselementen. De bodem van Gelderland, zoals zichtbaar in de kalksteengroeven bij Winterswijk, herbergt schatten van een verder verleden. Pootafdrukken en skeletresten vertellen over primitieve landdieren, sauriërs, die eens dit landschap bewoonden.

Molen de Fortuin in de 21e eeuw gezien vanaf de Noordwal © Bob Siemonsma
Molen de Fortuin
Molen De Fortuin heeft een rijkere historie dan het jaartal 1852 in de gevelsteen doet vermoeden.
De hallehuisboerderij met zadeldak. © Hans Barten
Hallehuisboerderij
Dit monument is een voorbeeld van een T-boerderij: een hallehuisboerderij met middenlangsdeel en dwarsgeplaatst voorhuis. De voormalige boerderij ligt tegenover het vroegere tramremisecomplex. Vandaar ook...
Ingang van de ijskelder, voor restauratie © Geldersch Landschap en Kasteelen
Ouderwetse ijskast
Verscholen tussen het groen ligt de ijskelder van Biljoen. Geen vreemde plaats: een ijskelder is eigenlijk altijd te vinden op een beschaduwde plaats. De...
Kerk van Beuningen
De verborgen toren in Beuningen
In 1795 kwam de pastoor terug in Beuningen, nadat de kerk anderhalve eeuw in protestantse handen was geweest. Hoever de parochie en de kerk teruggaan...
Het bakhuisje bij de notabelenwoning. © Hans Barten
Bakhuis, Ambthuisstraat 3, Druten
Op 1 april 1758 werden een “...Huys, Schuur, Backhuys en al het getimmer met annexen Hoffen, Boomgaardje, staande en geleghen onder den Kerspel Druten,...” aangekocht...
De schuur van de negentiende-eeuwse herenboerderij. © Hans Barten
Herenboerderij
Deze boerderij had waarschijnlijk in zijn oorspronkelijke gedaante een krukhuisvorm, waarbij het voorhuis was omgebouwd in de richting van de straat. De boerderij dateert uit...
Het voorhuis aan de Kattenburg. © Hans Barten
Notarishuis
Tegenover de noordzijde van de monumentale H.H. Ewaldenkerk ligt dit witgepleisterd huis met verdieping en afgeknot schilddak. In de prachtige voorgevel valt meteen de voordeur...
Voorhuis met hallehuisschuur. © Hans Barten
De Engelhof
Deze voormalige T-boerderij met middenlangsdeel ligt op een kleine terp in Afferden – tegen de grens met Deest. De brede voorgevel ligt dicht tegen de...
Het krukhuis. © Hans Barten
Krukhuis
Van deze hoger dan de weg gelegen krukhuisboerderij met middenlangsdeel is het voorhuis naar rechts uitgebouwd. Waarschijnlijk dateert de kern van de boerderij uit de...
Het verschil tussen beide boerderijen. © Hans Barten
Hallehuisboerderij
Een van de vroegere bewoners van dit monument was metselaar en later boer. Wellicht heeft hij zijn eigen pand goed onderhouden.
Portret van jonkheer Johan Cornelis Schorer (1801-1856). Tijdens zijn reis naar Duitsland in 1823 bracht de 22-jarige Schorer een bezoek aan Biljoen. Bron: Zeeuws Archief, Middelburg
De verdwenen oranjerie
De oranjerie van Biljoen was niet te vinden aan het voorplein bij het kasteel, maar in het park. Inmiddels...
Boerderij Veldhof met stal. © Hans Barten
Boerderij Veldhof
Boerderij Veldhof is een voormalige boerderij uit het midden van de negentiende eeuw. De grote hoeve ligt op de splitsing van de Roedensestraat en...
Zuidmolen
De Zuidmolen
'Noow kóm kèl, schiet toch op!', vader kijkt Hendrik boos aan. Met een vloek tilt Hendrik een zware zak graankorrels in ...
Jan van Goyen – die dit gezicht op de Waal en Valkhofburcht in 1641 schilderde - inspireerde veel schilders met zijn  sfeervolle beelden van de brede rivier waaraan de middeleeuwse burcht monumentaal oprijst. © via Collectie Gelderland, Museum het Valkhof
Verbeelding van de Waal - inleiding
Verbeelding van de Waal laat letterlijk alle aspecten van de Waal zien. Vooral in beeld, maar ook in woord. Verwonder je over de Waal en...
Een verkennersgroep loopt over de Zevenheuvelenweg richting Derdebaan. Het is 4 mei 1947, de dag van de opening van de Canadese Erebegraafplaats. Collectie C.Luijben, Heemkundekring Groesbeek
De Zevenheuvelenweg
De bekendste weg in de gemeente Groesbeek is de Zevenheuvelenweg. Die verbindt Groesbeek-dorp met Berg en Dal. De...
Boerderij op een terp © Jan Reijnen
Geïsoleerd wonen op een terp
Voor de komst van de stoomgemalen in het land van Maas en Waal werd bij langdurig hoogwater in de Maas de natuurlijke lozing van deze...
Elburg voor de inpoldering bron Streekarchivariaat NW Veluwe
Kop van 't ende
Audiopunt
Park waar in de achtiende eeuw de tuin van Hof te Dieren was. Foto: Marianne Poorthuis
De liefdestuin, bedoeld als vredesteken
Een grote passie van Willem III komt tot uitdrukking in de 'Locus Amoenus' in Dieren, een lieflijke, betoverende plek van geur, kleur en geluid, die...
Parkontwerp Biljoen door J.G. Michael, 1784. Bron: Gelders Archief
De kasteelvijver van Biljoen
Vooral de kasteelvijver van Biljoen bevat uitzonderlijk schoon water. De waterkwaliteit is hier zo hoog omdat de vijver niet alleen wordt...
Voormalige villa van familie Den Daas. © Hans Barten
Villa
Dit pand bestaat uit een hoog opgetrokken, dwarsgeplaatst voorhuis met achterhuis. Hier praktiseerden generaties Den Daas als veeartsen. Vanuit Druten trokken zij Maas en Waal...
Het oude schoolhuis. © Hans Barten
Oud Schoolhuis
Dit voormalige schoolgebouw ligt aan de voet van de middeleeuwse dorpstoren in Horssen. Het heeft een voorhuis met schilddak dat met pannen is gedekt. De...
Landschap
Lochemse Berg
Zo'n 150.000 jaar geleden, in de op één na laatste ijstijd, drong het landijs vanuit Scandinavië door tot in ons land. Het...
In Brakel moest in 1975 onder meer het voormalige gemeentehuis voor dijkversterking wijken. Sinds 1980 staat op de plek van het gemeentehuis het Vrouwtje van Brakel, dat zorgelijk over de Waal tuurt. © Via Collectie Gelderland, Gelderland in Beeld, gemeente Zaltbommel
Van dijkversterking naar Ruimte voor de Rivier
Na de Watersnoodramp van 1953 moesten eveneens de dijken in het rivierengebied versterkt worden. De rigoureuze aanpak daarvan leidde tot veel protest. Ondertussen ontstonden in...
De Middelste Molen
Papiermolens op de Veluwe
Tweehonderd jaar geleden stonden er nog ongeveer tweehonderd papiermolens op de Veluwe. Molens die met het kristalheldere grondwater van de Veluwe fris wit papier maken.
Het postkantoor. © Hans Barten
Voormalig postkantoor
Dit gebouw was in gebruik als PTT-kantoor voordat het gebouw aan de hoek Kattenburg-Brouwersstraat als postkantoor in gebruik werd genomen. De directe ligging naast het...
Loop van de Nieuwe Wetering vanaf Appeltern © Gemeente Wijchen
Nieuwe Wetering
Na het sluiten van de dijkringen van het land van Maas en Waal (rond 1300) kon het land niet meer vrij op de rivier afwateren...
Huis Aerdt © Omroep Gelderland CCO
Huis Aerdt
Ten noordoosten van het dorp Herwen in de gemeente Rijnwaarden wordt in het rivierenlandschap van de oude Rijn rond 1300 het middeleeuws slot Ter Cluse...
Paviljoen De Montfoort. © Hans Barten
Boldershofcomplex
Het gebouwencomplex Boldershof werd in het begin van de twintigste eeuw gebouwd door Edouard Cuypers. Hij was de neef van de beroemde architect dr. Pierre...
Rooms-katholieke kerk Onze Lieve Vrouw Onbevlekt Ontvangen
Het kerkgebouw is een driebeukige neo-basiliek met een schip van vijf traveeën. Het toegangsportaal daarvóór is een halve travee groot. De halfronde koortravee aan...
Kasteel Vosbergen in 1980 © RCE, fotograaf AJ van der Wal CC-BY-SA
Huis Vosbergen in Heerde
Op vruchtbare gronden aan de IJssel aan de noordoostelijke rand van de Veluwe brengen vanaf 1407 broeders van het Fraterhuis Hulsbergen de gronden in cultuur....
Molen De Haag in 2007. Bron: wikimedia
Korenmolen De Haag
Deze oude standerdmolen is gebouwd in 1704. Van de eigenaren is vooral de familie Van de Pol bekend die van 1825 tot...
De Vischpoort in 2012 © Museum Elburg
De Vischpoort
De Vischpoort was oorspronkelijk een verdedigingstoren. In 1592 werd de Visscherstoren tot een poort gemaakt. De eiken deuren konden bij gevaar worden gesloten. Daarnaast was...
Bommenlijntje bij station Wolfheze. Foto: CODA, Christa Balk
Bommenlijntje
In het zuidwesten van het Nationale Park De Hoge Veluwe ligt een grote voormalige akker. Door dat langwerpige vlakke terrein loopt ...
Duitse krijgsgevangenen bij het ruimen van munitie vlak na de oorlog
Munitiedepot
Het gebied ten oosten van Hoog Soeren heeft een voor velen onbekende relatie met de Tweede Wereldoorlog. Dit bosgebied was van...
Waterradmolen de Ruitersmolen  Beekbergen. Bron: RCE via wikimedia
Watermolen de Ruitersmolen
Watermolen de Ruitersmolen had als voorganger een papiermolen, die in 1606 door Marten Orges werd gesticht. Later kwam op de andere oever van de beek...
Een grafheuvel bij Garderen, naast de Hoge Boeschoterweg
De grafheuvels bij Garderen
Wie rond Garderen door de bossen dwaalt, kan zich nauwelijks voorstellen dat 150 jaar geleden het gebied uit een bijna eindeloze heide bestond. In plaats...
Raadhuis
Raadhuis 's-Heerenberg
Dit 'Nije Raethuijs' is in 1531 gebouwd als opvolger van het 'Ailde Raethuijs' dat even verderop stond. Het was van oudsher het...
Peeske © Kasteel Huis Bergh
't Peeske
De naam 'Peeske' is een verbastering van het Latijnse pascuum, wat bron of vochtige plek betekent. Bij het Peeske bevindt zich een bron. Zo'n bron...
Loenermark ijkbasis zijaanzicht1 Foto: Geldersch Landschap Geldersche Kasteelen
Werkverschaffing op de Loenermark
Het zuidelijke deel van de Loenermark heeft eeuwenlang uit heidevelden met vliegdennen bestaan, omgeven door eikenhakhout. In 1932, tijdens de crisisjaren, werd de Loenermark aangekocht...
Huis de Kieftskamp (Bron: Peter van der Wielen)
Huis de Kieftskamp
Het tegenwoordige huis de Kieftskamp of Kieftenkamp in de buurt van Vorden werd gebouwd in 1776. Hiermee is het een van de jongste landhuizen in...
Voorplein met hoofdgevel van Kasteel Buren, Abraham de Haen naar Cornelis Pronk, 1728. Foto RKD – Nederlands instituut voor kunstgeschiedenis, Den Haag
Pasqualini
Wat doet een Italiaanse vestingbouwer uit Bologna aan het begin van de 16e eeuw in Buren? Als Maximiliaan van Egmond in 1530 aanwezig is bij...
Plattegrond Elburg © Museum Elburg
De binnengracht
Het stadsplan van Elburg is door de eeuwen heen veranderd. In het oorspronkelijke plan lag achter de stadsmuur de binnengracht. Op de Oosterwal, ter hoogte...
De schilder Jan Toorop woonde tussen 1908 en 1916 in Nijmegen. Hij schilderde er weinig, maar maakte wel dit Gezicht op Ooy en de Waal, gezien vanaf de Batavierenweg. © Museum het Valkhof
De Waal als inspiratiebron
Grote rivieren als de Waal spreken al sinds mensenheugenis tot de verbeelding.
Chalet het Aardhuis op de Aardmansberg
Aardhuis
Op een van de hoogste plekken van de Veluwe, de Aardmansberg (102 meter boven N.A.P.), liet Koning Willem III in 1861...
Zandwinplassen rondom Wijchen Gemeente Wijchen.jpg
Zandwinplas
Voor de aanleg van de snelwegen A326 en A73 en vooral ter hoogte van nieuwe knooppunten was veel zand nodig. Zo ligt de A326 tussen...
Huis de Lathmer voor 1860 © via Collectie Gelderland Gelderland in Beeld
Huis de Lathmer in Wilp
Ridders met de naam Van den Latmer duiken al in de dertiende eeuw op, maar in 1414 wordt ook het tiendgoed Lathmer voor het eerst...
Kerktoren van de Ruïnekerk (Bron: RCE)
Ruïnekerk: verwoest of afgetakeld?
In Gelderland zijn verschillende oude kastelen en kerken. Hierover doen verschillende verhalen de ronde. Zo is er het verhaal over het verwoesten van de Ruïnekerk...
Polderschuur in Oldebroek
Historie van de polderschuur
Halverwege de Zomerdijk, tussen Elburg en Noordeinde, staat de polderschuur. Deze schuur had een belangrijke functie in de voormalige polder van Oosterwolde. Het was een...
De Engelse tuin naast de Bedriegertjes, foto circa 1920. © Bibliotheek Wageningen UR, Speciale Collecties.
Engelse tuin
Rond 1875 besloot het echtpaar Van Pallandt-Torck om aanpassingen in het park door te voeren. Daarvoor werd de landschapsarchitect Dirk Wattez aangetrokken. Hij maakte allereerst...
Villa Delenoord. © Hans Barten
Villa Delenoord
Vanaf de Heersweg is de vrijstaande, blokvormige villa Delenoord goed te zien. De naam verwijst naar de adellijke familie Van Delen die het erachter gelegen...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl