Kunst en cultuur

Het afwisselende Gelderse landschap heeft door de eeuwen heen op velen een grote aantrekkingskracht uitgeoefend. Het was een geliefd decor voor tientallen landgoederen, buitenplaatsen en zomerverblijven.

Bekende architecten werden aangetrokken en er werden grootschalige parken aangelegd met fonteinen en cascades. Maar ook schilders werden geïnspireerd door de woeste bossen, idyllische beken en watervalletjes. Langs de Veluwezoom (Oosterbeek, Wolfheze, Renkum, Heelsum en Doorwerth), maar ook op de Veluwe in de omgeving van Nunspeet waren in de 19de en begin 20ste eeuw vele kunstschilders werkzaam in de trant van de School van Barbizon. Evenals beroemde kunstenaars als Corot en Millet schilderden zij landschappen 'en plein air'. Ook het rivierenlandschap vormde een belangrijke inspiratiebron en werd oa. door IJsselschilder Jan Voerman sr op vele doeken vereeuwigd.

Gelderland kent een aantal belangrijke kunstverzamelaars. Zo legde Helene Kröller-Müller met haar collectie de basis voor het museum dat haar naam draagt. Het opmerkelijke mecenaat van Henriette Polak-Schwarz heeft vele beeldend kunstenaars en musici geholpen zich te ontplooien. Museum Henriette Polak vult, dankzij haar bijzondere interesse, met zijn collectie een hiaat in de figuratieve kunst uit de tweede helft van 20ste eeuw.

Euregiogebouw
Euregio Rijn-Waal
In 1978 ging Nijmegen samenwerken met ruim vijftig Nederlandse en Duitse gemeenten en instanties. Dit samenwerkingsverband heet de Euregio Rijn-Waal. Sinds 2004 is Nijmegen voorzitter.
Floris I met bedelnap en geuzenpenning
Floris I van Pallandt
Na de dood van vrouwe Elisabeth wordt haar achterneef Floris van Pallandt de eerste graaf van Culemborg. Hij erft het Culemborgse kasteel, maar verblijft liever...
Oude of St. Alexander Kerk Bennekom. Bron: Collectie Gemeentearchief Ede, nr  GA12118
Godsdienst in Ede
Ongeveer vanaf de elfde eeuw waren de inwoners van de huidige gemeente Ede rooms-katholiek. Voor die tijd hadden de inwoners het Germaanse geloof. De oudste...
Pest
Zwarte dood in Roderlo
Ruurlo is net als andere plaatsen in Nederland in verschillende perioden geteisterd door de zwarte dood: de pest. In 1348 sloeg de pest in heel...
Johannes Bezaan,  Wegvoeren van de mannen
Razzia 1944
Putten werd op zondagmorgen 1 oktober 1944 in alle vroegte door ruim 1000 soldaten van de Hermann Göringregiment omsingeld. Iedereen werd gesommeerd zich te begeven...
08a Kaart kraan Lade 1 1detail
Rijn- en Hanzehandel, vanaf 1400
Op een detail van een tekening uit de tweede helft van de zestiende eeuw liggen handelsschepen naast de Rijnpoort (links). Vaten liggen al op de...
Landschap
Lochemse Berg
Zo'n 150.000 jaar geleden, in de op één na laatste ijstijd, drong het landijs vanuit Scandinavië door tot in ons land. Het stuwde de onderliggende...
Emilia, prinses van Oranje, gravin van Nassau ca. 1593, Paleis Het Loo
Stadhouders van Gelre
Het graafschap Buren was de eerste bezitting in Gelderland van de Oranjes, verkregen door het huwelijk van Willem van Oranje met Anna van Egmond in...
Standbeeld Generaal Christiaan de Wet © Stichting Het Nationale Park De Hoge Veluwe
Standbeeld van Generaal Christiaan de Wet
In 1915 vraagt Helene Kröller-Müller beeldhouwer Joseph Mendes da Costa een monument te maken voor de Zuid-Afrikaanse Generaal De Wet, hij was een persoonlijke vriend...
De torenval
De Torenval
Het belangrijkste monument van Harderwijk is de Grote Kerk op het Kerkplein. Oorspronkelijk was het een kleine kerk, de Mariakapel, gebouwd aan het eind van...
Zuidmolen
De Zuidmolen
'Noow kóm kèl, schiet toch op!', vader kijkt Hendrik boos aan. Met een vloek tilt Hendrik een zware zak graankorrels in de houten kruiwagen. Liever...
Gemeente Putten
Einde ampt - begin gemeente
In 1795 wordt het oude staatsbestel van de Unie van Utrecht vervangen door de Bataafse republiek en worden de schoutambten opgeheven. De toenmalige schout van...
Gerrit Komrij
De schooltijd van Gerrit Komrij
De wortels van schrijver en dichter Gerrit Komrij liggen in Winterswijk. Hier gaat hij vanaf 1956 naar het Winterswijks lyceum.
15a Spotprent Kastijding GA GM 08272 A
Regenten in het nauw, 18e eeuw
Op een spotprent uit 1784 nemen Arnhemse vrouwen de ontblote billen van de regent Hendrik Brantsen onder handen. Zijn geschriften verdwijnen in het vuur. Brantsen...
896 koning Swentibold
Koning Zwentibold
In de achtste eeuw is Dorestad (nu: Wijk bij Duurstede) de belangrijkste haven in het huidige Nederland. Die plaats wordt rond 850 veel geplunderd door...
Erik Odijk, Frans bos
Oogmerk: Erik Odijk
In 2012 is Plaatsmaken begonnen met het filmen van Gelderse kunstenaars in hun atelier. Bijzondere werkprocessen van kunstenaars, en gedachten die daarbij horen, worden zo...
Gelderse Tram
Ontwikkeling van vervoer
De ligging op een zandrug maakte verkeer mogelijk naar en langs Doetinchem. De Oude IJssel was voor kleine schepen bevaarbaar richting Westfalen en Doesburg. Het...
Hotel Roskam
Lochemse families
Onder de mensen die een belangrijke rol speelden in het bestuur of de ontwikkeling van Lochem zijn vaak diverse leden van eenzelfde geslacht of familie.
Garnizoensstad
Garnizoensstad
Harderwijk en vissers hoorden en horen bij elkaar. Dat hebben we in de canon van de Harderwijker geschiedenis al verschillende keren vastgesteld. Maar misschien horen...
Huize Leuvenum
Huize Leuvenum
De Harderwijkse familie van Westervelt koopt in de zeventiende eeuw aan de Leuvenumsche beek grenzende landerijen. De familie laat op het terrein voor eigen bewoning...
Huis De Fonteyn
Jan van Riebeeck
Jan van Riebeeck wordt in 1617 geboren, vermoedelijk in het huis 'De Fonteyn' in Culemborg. Tweeentwintig jaar oud stapt hij als leerling-chirurgijn aan boord van...
Karel de Stoute
Karel de Stoute
In 1247 werd Nijmegen een Gelderse stad (zie venster 'Stadsrechten'). Nijmegen was de grootste en machtigste stad van Gelre, het gebied waaruit de provincie Gelderland...
Reconstructies trijdwagen, museum Het Valkhof
Een lokale krijgsheer
Nog ruim voordat de Romeinen hun eerste legerplaatsen inrichtten langs de Waal liepen hier al krijgers rond. Dat blijkt uit wapens die gevonden zijn in...
De Burensche Kistenfabriek, ca. 1912. Collectie Regionaal Archief Rivierenland, Tiel
Begin van de moderne tijd
Afgezien van de steenfabriek die een oude geschiedenis kent, heeft Buren in de 19e eeuw maar weinig industrie. Op de valreep komen enkele initiatieven tot...
De studio van Radio Nijkerk
Omroep Nijkerk
Nadat op 2 oktober 1951 het eerste Nederlandse televisieprogramma was uitgezonden, 'De Toverspiegel', werd de televisie snel populair. In 1951 keek slechts een handjevol mensen,...
De Heest
Landgoederen
Het landschap van de Achterhoek wordt mede bepaald door zijn landgoederen en buitenplaatsen. Hoewel van oorsprong vaak al veel ouder beleven de meeste ervan een...
Ter herinnering aan Rekhemse ijzergieterij Olmius
De Rekhemse ijzergieterij
In 1689 werd aan de Bielheimerbeek de eerste ijzergieterij van Nederland opgericht. Het is bij de plek waar in de twaalfde eeuw het klooster Bethlehem...
Jan Ekels, 1728. Bron: Rijksmuseum, Amsterdam
De Sint Lambertuskerk
De Sint Lambertuskerk in het centrum van Buren is ouder dan de stad zelf. Vermoedelijk staat in de tweede helft van de 13e eeuw op...
De kenmerkende puntdaken van pottenbakkerij Andrée
Pottenbakkerij Andrée
Aan het Kanaal Noord in Apeldoorn stond vroeger een van de meest karakteristieke gebouwen van Zevenhuizen met daarin de pottenbakkerij van de...
Beroemde professoren en studenten
Beroemde Professoren en Studenten
Harderwijk als universiteitsstad (1648-1812) is een apart hoofdstuk in de geschiedenis van onze stad aan de Zuiderzee. Hoewel in het toenmalige Nederland de universiteit van...
bloedsteen Kernhem
Bloedsteen Kernhem
Midden in de bossen op het Landgoed Kernhem, bij Ede, ligt een steen die je in eerste instantie niet als iets bijzonders zou ervaren. Hij...
Elisabeth Maria Post.jpg
Schrijvers en dichters
Tientallen schrijvers hebben door de eeuwen heen een band gehad met de oostelijke Veluwezoom, al was die band niet altijd even gelukkig: Simon Vinkenoog moest...
Het op 3 februari 1922 geopende badhuis aan het Badhuisplein
Cholera in Tiel
Door slechte hygiënische woonomstandigheden breken in Tiel geregeld besmettelijke ziekten uit. Vooral volksbuurten als bij de Kromme Elleboog, het Bleekveld, de Hucht en bij de...
Klooster Sion naar oude tekening (uit: S.H. Lovink: De geschiedenis van Doetinchem)
Kloosters
In de middeleeuwen bevonden zich twee kloosters in de nabijheid van Doetinchem: Bethlehem en Sion.
Betuwsche Stoomtramweg Maatschappij
De BSM werd opgericht op 16 februari 1907. De spoorbreedte werd bepaald op 106,7 cm, zodat de tramlijnen konden aansluiten op de lijnen van andere...
De Vanghentoren
De Vanghentoren
Aan de westkant van de stad, vlakbij de stadsmuur, staat een bijzonder gebouw. Tegenwoordig heet het de Vanghentoren. Er is een galerie in gevestigd. Omstreeks...
Bouw Goffertstadion
Het Goffertpark
Waar nu het Goffertpark is, was vroeger bos en heide. Nijmeegse werklozen legden hier in vierenhalf jaar een ruim stadspark aan. Het Goffertpark werd op...
Jan Ottink: Neder-Saksische zanger
Muziek in het Nedersaksisch dialect
Jan Ottink schrijft en zingt al enkele decennia in het Nedersaksische dialect. Dat is zijn moedertaal en vooral ook een taal, waarin het door de...
Sleutel uit Passewaay
Bataven in Passewaaij
Vanaf 400 v. Chr. wonen er Kelten in onze omgeving. Ergens tussen 50 en 12 v. Chr. is de stam van de Bataven hier binnengekomen.
De ondertekening van het vredesverdrag in 1678 te Nijmegen. Coll. Het Valkhof
De Vrede van Nijmegen
Begin juni 1672 veroverden Franse legers onder leiding van Lodewijk XIV alle versterkingen aan de Rijn. De vestingen bleken slecht onderhouden, de magazijnen leeg. Intussen...
Jan Schröder
Minister van Marinezaken Jan Schröder 1800-1885
Jan Schröder werd geboren in Vlissingen, maar woonde in Doetinchem op de markt. Hij trouwde met de Doetinchemse Petronella Coops. In 1846 vertrok hij naar...
Ds. Jan Hendrikus Houtzagers in de studeerkamer van de Kootwijkse pastorie. Collectie Gemeentearchief Barneveld
Kerkscheuring in Kootwijk en Voorthuizen
In de negentiende eeuw was een groot deel van de Nederlandse bevolking godsdienstig. Het grootste deel daarvan, zeker op de Veluwe, was aangesloten bij de...
Glastuinbouw
In Huissen stonden de notabelen niet te trappelen om nieuwe industrieën toe te laten. Maar wat konden ze de arbeider dan aanbieden?
Prinses Beatrix en prins Claus krijgen toelichting op de plannen door burgemeester R.A. van Sandick, 1972. Collectie Regionaal Archief Rivierenland, Tiel
In oude glorie hersteld
'Woonellende in historisch Betuws stadje' zo kopt het Gelders Dagblad in 1964. In hetzelfde jaar schrijft Vrij Nederland over de eens zo prachtige muurhuizen die...
Avant garde
Parijs aan de Rijn?
Haute Couture en high fashion. Mode is zo hip dat er niet eens een degelijk Nederlands woord voor is. Hebben we in Nederland een echte...
De eerste leraren van de Theologische School te Kampen, 1854. Coll. Gemeentearchief Kampen
De Bible belt
In de Bataafs-Franse tijd (1795-1813) kwam een einde aan de bevoorrechte positie van de Hervormde Kerk. Binnen de denkbeelden van de Verlichting en de Franse...
De Luchte
Herbergen en handelswegen
De Achterhoek wordt doorkruist met enkele zeer oude handelswegen. In de gouden eeuw zijn dit vooral Duitse kooplieden (uit Hessen), naar wie veel oude wegen...
De grote waterval op Sonsbeek, Gelders Archief
Klein Zwitserland
Een aantal landgoederen langs de oude stadsrand van Arnhem was eind negentiende eeuw al gesneuveld om plaats te maken voor nieuwe woonwijken. Sonsbeek was ook...
papiermolen
Papierindustrie
Ooit zijn er bijna 180 papiermolens op de Veluwe geweest. Hiervan waren er drie te Putten, alle watermolens.
IJssellinie Lingewaard
In het begin van de jaren 50 werken inwoners van Bemmel en omgeving aan de bouw van een gigantisch drijvende stuw, die bij de steenfabriek...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl