Veluwe

Een groot gebied dat we kenmerken als de Veluwe. Het landschap is zeer divers, met weilanden, bossen, heide, bossen, zandvlakten, beken en sprengen. Aan de oostzijde stroomt de rivier de IJssel en de westkant grenst aan het Veluwemeer.

Historisch zijn er eveneens verschillende kenmerken aan te geven. De stad Hattem verwierf in 1299 haar stadsrechten en behoorde tot de Hanze, een stedenverbond van Oostzee tot Brugge.

Een van de belangrijkste Hessenwegen (meestal bestaande zandwegen) liep van Midden Duitsland door de Dellen in Heerde naar Utrecht. Alle genoemde gemeenten zijn aangesloten aan een van de streekarchieven, die deze streek rijk is en die zowel overheidsarchieven beheren als particuliere archieven en andere documentaire bronnen, vrij te raadplegen voor elke belangstellende.

Gezicht op het N.S.-station Heerde te Heerde, met de diesel-electrische rangeerlocomotief nr. 621 (serie 600) van de N.S. met een goederentrein naar Apeldoorn (Fotograaf: Albers, L., uitgever: Most & Zn, P. v.d. opmerkingen, afbeelding behoort tot de Collectie De Pater)
Heerde: een beknopte geschiedenis
Al in de steentijd leven er mensen in de bossen en op de heidevelden van de gemeente Heerde, waar nu toeristen fietsen en wandelen. Het...
Koninklijke Trio Sigaren. Bron: Geheugen van Nederland.
De wortels van tabak in de Gelderse bodem
Aan het begin van de zeventiende eeuw werd de Zuid-Amerikaanse tabaksplant voor het eerst in Nederland geteeld. Ook in de Gelderse grond schoot de plant...
Zweminrichting Palmbosch
Palmbosch
Via een zandrug, waarop de Zeeweg ligt, kan de Ermelose bevolking de vroegere Zuiderzee bereiken.
Schilderij, Grootestraat Ede in de winter, gezien vanuit het zuiden met gezicht op de toren-kerk, J. van Diggelen, ca. 1920. Collectie Historisch Museum Ede
Oude Kerk
"De kerk is onverbrekelijk verbonden met Ede. Zo was het vroeger, zo is het nog steeds. Deze kerk is niet zomaar een...
Het echtpaar Kröller-Müller
Helene en haar geestelijk goed
Het overgrote deel van de huidige collectie van het Kröller-Müller museum op de Veluwe danken we aan Helene Kröller-Müller (1869-1939). Haar kunstverzameling is een van...
Coop Schrasserthuisjes
Coop Schrassertfonds
Coop Schrassert overleed in 1647 waarbij hij een fonds naliet. Het fonds is genoemd naar zijn stichter Coop Schrassert Philipszn. De familie Schrassert was sinds...
Historische ansicht Oranjepark
Oranjepark
Op 13 mei 1876, niet geheel toevallig samenvallend met de ingebruikname van de Oosterspoorlijn, vond de overdracht van het Oranjepark aan...
Damestrekkertocht
Optocht met historische tractoren
Vrouwen van Aait Vedan: gekker op de trekker! Jaarlijks trekken de vrouwen van Oosterhuizen, een klein dorp bij Apeldoorn, er een middag op uit met...
Het weeshuis rond 1900 (Bron: archief Stichting Oud Nijkerk)
Weeskinderen
Aan het begin van de zeventiende eeuw maakten besmettelijke ziektes, zoals de pest, veel slachtoffers. Met enige regelmaat verloren kinderen tijdens zo'n...
Elburg voor de inpoldering bron Streekarchivariaat NW Veluwe
Kop van 't ende
Audiopunt
Huize Hell
De vroegste versterkte huizen
De vroegste versterkte huizen ('kastelen') te Putten zijn waarschijnlijk de huizen (Oud)Aller en Hell. Beide worden genoemd als 'herenhuizen' als zij in 1372 door de...
Waterval Leuvenum
Buurtschap Leuvenum
Hoewel rond 1200 al sprake is geweest van ontgonnen land wordt Leuvenum als buurtschap in 1593 in schriftelijke stukken vermeld.
Hoofdstraat in Epe in 1977 (Bron: Prentenbriefkaarten-verzamelaar)
Het ambt Epe
Het 'ambt' Epe is de bestuurlijke voorganger van de huidige gemeente. Het ambt bestaat al sinds de Middeleeuwen en bestaat uit de kerkdorpen Epe, Vaassen...
Klein Heidekamp aan de Clement van Maasdijklaan 1. Diende in WO II als officierskamp. © Fotograaf: Henri ter Hall. Gelders Archief
Heimatschutz in Deelen
Wanneer de Tweede Wereldoorlog zich steeds meer in het nadeel van Duitsland ontwikkelt, bouwen de bezetters permanente militaire complexen voor de verdediging van het Reich....
Huis Zwaluwenburg
Landgoed Zwaluwenburg
Zwaluwenburg is een landgoed met veel variatie en grote contrasten: er zijn loof- en naaldbossen, oude boerderijen, door houtwallen en lanen omzoomde weilanden en graan-...
Torenstraat (Bron: archief Stichting Oud Nijkerk)
De vroegere Torenstraat
Na de Tweede Wereldoorlog kwamen er snel meer auto's, bussen en vrachtverkeer op de weg. De oude straten waren vaak te ...
Eierhal
Markthal
Door de gestaag groeiende handel in boter is er zo rond 1900 in Putten behoefte aan een eigen marktgebouw. De in 1898 gebouwde open markthal...
Gebouw Hannah van Het Apeldoornsche Bosch
Deportatie vanuit Het Apeldoornsche Bosch
Het Apeldoornsche Bosch werd in 1909 geopend. Het was een joods psychiatrisch ziekenhuis waar patiënten volgens de typisch joodse traditie konden leven: kosjer eten, viering...
Stadsgezicht van Elburg met een vijftiende-eeuwse kerk
Elburg: nieuwbouw uit de veertiende eeuw
Wie Elburg bezoekt en langs de wallen en door de straten wandelt, kan verschillende opvallende dingen aan het stadje ontdekken.
Luchtfoto van het oude centrum van Harderwijk © Marco Grotenhuis, Wikimedia
Hanzestad Harderwijk
In de late middeleeuwen dreven Nederlandse kooplieden uit steden als Kampen, Zwolle, Zutphen, Doesburg, Elburg en Harderwijk handel met kooplieden en steden in Noord-Duitsland en...
Het gemeentehuis van Lingewaal in Asperen (Bron: Gemeente Lingewaal)
Samen of zelfstandig
Tot de jaren zeventig kwam samenvoeging van gemeenten sporadisch voor. Het ruimtegebrek van de grotere steden om de groeiende bevolking te kunnen opvangen was tot...
Herinneringen 10, Hans Engelfriet
Religie in het leger: PROT vs RK
"In militaire dienst bestonden twee soorten religies: je was PROT (protestant) of je was RK (rooms-katholiek)," Zo vertelt Hans Engelfriet over de diensttijd in Ede....
Ria van Marion – Beekman (1939), haar familie brandde al houtskool sinds de tweede helft van de negentiende eeuw. © Lian van der Zon
De pikzwarte djern van ’t Blekermeer
Ria van Marion – Beekman (1939) werd naar eigen zeggen geboren in de houtskool. Haar familie brandde al houtskool sinds de tweede helft van de...
Fragment van het onvoltooide kanaal De Nieuwe Rijn, te zien aan de Fliersteeg in Nijkerk (foto Gerrit van de Veen, Nijkerk)
De Nieuwe Rijn, een onvoltooid kanaal
De Nieuwe Rijn is een kanaal, dat hertog Karel van Gelre aan het begin van de zestiende eeuw wilde laten aanleggen, met de bedoeling om...
Een voorbeeld van rouwdracht (Bron: Veluws Streekmuseum Hagedoorns Plaatse)
Klederdracht van de Noord-Veluwe tijdens de rouw
Wie in de negentiende eeuw een familielid verliest door overlijden, moet een periode van rouw aannemen. Dat iemand rouwt, is onder andere zichtbaar in de...
Tram Goorpoortbrug_bron Streekarchivariaat NW Veluwe
De trein gemist
Vanaf 2 mei 1908 tot 1931 reed er een tram tussen Nunspeet, Doornspijk, Elburg, Oldebroek, Wezep en Hattemerbroek. De tram was ...
Rechts de NedCos-fabriek © CODA Beeldbank GA-004436_12673
Nederlandse Cocosfabriek (Nedcos)
Rond 1900 beschikten Nederlanders over steeds meer geld voor woninginrichting, zoals vloerbedekking. Apeldoorn herbergde de twee grootste producenten van kokosvloerbedekking: de fabriek van Heijmeijer en...
Huis Empe bij Brummen, in of ná 1718 door Jacobus Stelllingwerff mogelijk naar Frans Berkhuys © Bron: RKD (PDM)
Geschiedenis van 't Huis Empe
Dicht bij de weg van Voorst naar Zutphen wordt omstreeks 1550 het adellijk huis Empe gebouwd. Bijna drie eeuwen later, rond 1825, verbouwt men het...
Vliegveld Deelen (Arnhem) tijdens de opbouw. Nederlandse arbeiders melden zich bij de wacht. Winter 1941. © Gelders Archief
De schijngestalten bij Deelen
De nieuwbouw van vliegveld Deelen bij Arnhem stond onder leiding van de Bauleitung der Luftwaffe Deelen. De bouw werd voornamelijk door Nederlandse bedrijven uitgevoerd. Van...
Huis en winkeltje Mina Westerink Leusink bron Arent thoe Boecop
Winkels
Het pand op de hoek van de Ellestraat is nu een woonhuis. Eerder was het de winkel van Mina Westerink-Leusink, ook wel...
Loenense waterval
Loenense waterval
De Loenense waterval, met zijn verval van 15 meter de hoogste van Nederland, was op het moment dat Craandijk haar bezocht ...
Kinderen spelen buiten
Kinderspeelgoed in de Jaren '30
In de periode van de dertiger jaren van de vorige eeuw waren de levensomstandigheden duidelijk heel anders dan in de tijd waarin we nu leven....
Verhalen in streektaal uit een koffer
Oud en Nieuw in Wapenveld
"Op oudejaarsavond was het een grote traditie, wat ik zelf ook nog meegemaakt heb toen ik de snotneuzentijd ontgroeid was, dat je...
Plaggenhut in het Nederlands Openlucht Museum te Arnhem
Wonen in een plaggenhut
Tot het begin van de 20e eeuw zijn er in Nederland mensen die in hutten woonden. Van boomstammen maken zij een skelet, die ze met...
Een grafheuvel bij Garderen, naast de Hoge Boeschoterweg
De grafheuvels bij Garderen
Wie rond Garderen door de bossen dwaalt, kan zich nauwelijks voorstellen dat 150 jaar geleden het gebied uit een bijna eindeloze heide bestond. In plaats...
Gewassen tekening Jan van Schaffelaar springt, door Willem de Famar Testas © Gemeentearchief Barneveld
Jan van Schaffelaar
De Barneveldse volksheld Jan van Schaffelaar wordt vooral in verband gebracht met zijn roemruchte sprong van de toren van de oude kerk in het dorp...
Trouwfoto Johannes Bronkhorst en Agnes van Lent 18-10-1939 © Léon Bronkhorst CC-BY-NC
Evacuatie naar Landgoed Coldenhove in 1944
Johannes Lambertus Bernardus Bronkhorst (1909-1986) en Agnes Wilhelmina van Lent (1914-1988) woonden in de Prins Hendrikstraat 41 in Arnhem. Toen op 23 september 1944 op...
Draagstelling voor een kist,1837
Over overlijden in Emst
"Na de begrafenis 's avonds noemden ze dat de naogroeve. En de naogroeve dat hield in dat de buurt, dat waren niet alleen de buren...
Wasmachines maken in de Nieuwstraat (Bron: archief Stichting Oud Nijkerk)
Lokale productie van wasmachines
In een van de vroegere tabakspakhuizen van Nijkerk zijn nu verschillende bedrijven gehuisvest. Dit industriële erfgoed, in een vervallen staat geraakt,...
Mariëndaal in de periode 1960-1970
Melkfabriek Mariëndaal
In 1906 werd de Vereniging Apeldoornsche Coöperatieve Fabriek van Melkproducten Mariëndaal opgericht. In het begin waren er maar 41 boeren met...
Het Nutsgebouw stond op de plaats van de tegewoordige HEMA. Collectie Gemeentearchief Barneveld
Tot Nut van 't Algemeen
Aan het eind van de achttiende eeuw gingen nog niet alle kinderen naar school en zeker niet zo lang als nu. Er waren mensen die...
Pompgebouw © Willem Jans
Het Pompgebouw
De vijver van jachthuis Sint Hubertus is aangelegd op moerasachtige grond. Doordat deze grondlaag waterdicht was bleef er water opstaan, het graven van de vijver...
Vierhouten pas op kamp. Foto: CODA, Christa Balk
Het Verscholen Dorp
Midden in de Soerense bossen leiden bordjes naar aldaar aanwezige gaten en gangen, waarvan de ingangen onopvallend zijn afgedekt: het voormalige Pas-op-kamp, ook wel het...
Het Belgenkamp
Het Belgenkamp
In augustus 1914 brak de Eerste Wereldoorlog uit, een naam die overigens pas na de Tweede Wereldoorlog algemeen gebruikt werd. Buiten Nederland wordt meestal over...
Aanzicht  Epe  20071871  RCE
Toerisme in Epe
In de negentiende eeuw kwamen er gaandeweg sterke verbeteringen in de verkeersmogelijkheden richting de gemeente Epe. Zo werd in 1829 de het Apeldoorns Kanaal gegraven...
Stroe twee militaire tehuizen. Foto Christa Balk, CODA
Twee tehuizen
Na de bouw van Legerplaats De Wittenberg bij Stroe (nu Generaal-Majoor Kootkazerne) in de jaren vijftig verrezen buiten de poort een...
Folckerus
Folckerus
Folckerus is een welgestelde Friese edelman. Hij heeft bezittingen in de huidige provincies Groningen, Friesland, Utrecht, Gelderland (in de Betuwe en op de Veluwe) en...
Muren en poorten
Muren en poorten
Een van de stadsrechten van Harderwijk was het mogen bouwen van stadsmuren. Een belangrijk recht omdat muren veiligheid betekenden. Doordat Harderwijk op den duur direct...
Kinderprocessie in vluchtoord Nunspeet, juni 1917. Streekarchivariaat Noordwest-Veluwe
Vluchtelingen op de hei
Tienduizenden Belgische vluchtelingen verbleven tijdens de Eerste Wereldoorlog (1914-1918) in barakkenkampen op de Veluwse hei. De eerste vluchtelingen kwamen terecht in Oldebroek, in een leegstaand...
Landbouw
De oudste sporen van landbouwactiviteiten in de gemeente Ermelo dateren uit het Neolithicum (de Nieuwe Steentijd van 5.300 tot 2.000 voor Chr.). In die periode...

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl