Veluwe

Op de Veluwe zijn veel sporen uit het verleden te vinden. Mooie gebouwen, bijzondere landschappen, voorwerpen in musea, maar ook minder tastbare zaken, zoals oude gebruiken en verhalen van mensen over vroeger. Het regionale erfgoed van deze site omvat de gemeenten Apeldoorn, Barnevel, Brummen, Ede, Elburg, Epe, Ermelo, Harderwijk, Hattem, Heerde, Nijkerk, Nunspeet, Oldebroek, Putten, Scherpenzeel en Voorst.

Een groot gebied dat we kenmerken als de Veluwe. Het landschap is zeer divers, met weilanden, bossen, heide, bossen, zandvlakten, beken en sprengen. Aan de oostzijde stroomt de rivier de IJssel en de westkant grenst aan het Veluwemeer.

Historisch zijn er eveneens verschillende kenmerken aan te geven. De stad Hattem verwierf in 1299 haar stadrechten en behoorde tot de "Hanze", een stedenverbond van Oostzee tot Brugge.

Een van de belangrijkste Hessenwegen (meestal bestaande zandwegen) liep van Midden Duitsland door de Dellen in Heerde naar Utrecht. Alle genoemde gemeenten zijn aangesloten aan een van de streekarchieven, die deze streek rijk is en die zowel overheidsarchieven beheren als particuliere archieven en andere documentaire bronnen, vrij te raadplegen voor elke belangstellende.
Elburg is een oud havenstadje, bekend om zijn Vischpoort en met veel karakteristieke historische panden. In de gemeente Epe staat een museumboerderij, kasteel Cannenburgh en verschillende oude gerestaureerde gebouwen en kerken. In Nunspeet bevindt zich in de bossen het 'Verscholen dorp', een schuilplaats voor onderduikers in de Tweede Wereldoorlog, waarover veel verhalen de ronde doen. Bovendien floreren er in de meeste plaatsen actieve historische verenigingen, en en zijn er musea met streekcollecties.

Een bijzonder samenwerkingsverband op de Veluwe is: www.noordveluwsemusea.nl

grafheuvel Postweg
Vroegste bewoners van Putten
De oudste sporen van menselijke bewoning op de Veluwe dateren van zo'n 6000 jaar geleden. Nadat de mens de ploeg had uitgevonden en had bedacht...
Landgoed Schovenhorst
Landgoed Schovenhorst
Schovenhorst is beroemd om zijn bomentuinen. Deze zijn in de negentiende en twintigste eeuw ontstaan uit kwekerij en bosbouwexperimenten met naaldbomen. Het landgoed omvat vijf...
oudste kerkje
Kerkbouw Putten
Wanneer de eerste kerk in Putten is gebouwd is niet exact bekend. Waarschijnlijk op de plaats van een Germaans heiligdom omdat deze plekken daar veelal...
 overstroming
Watersnood Putten
Met het gedurig stijgen van de zeespiegel kwam de zee steeds dichter bij de voet van de Arkemheense zeedijk. Regelmatig veroorzaakten stormen dijkdoorbraken. Vooral de...
Schovenhorst heide
Bosbouw
De gemeente Putten verwerft in 1843 zo'n 1325 hectare domeingronden om die weer door te verkopen of in erfpacht uit te geven aan particuliere ontginners.
urnen grafveld Krachtighuizen
Grafveld Krachtighuizen
In 1925 is door de bekende Puttense kunstenaar en amateur-archeoloog Jo Bezaan in Krachtighuizen een grafveld ontdekt uit de Merovingisch-Karolingische tijd (550-800). Onderzoek door prof....
Geboorte ooievaar in de tuin
Geboorte in Putten
"Op de dag zelf gebeurde er niet zoveel bijzonders. Wel de dagen daarna dan kwam er familie die kwamen naar het kind kijken. En dan...
marskamp
Romeinen
Van de Romeinen is op de Veluwe weinig activiteit bekend. Er zijn nauwelijks Romeinse resten. Dat ze er geweest zijn staat vast. Daarvan getuigt het...
wapen Bentinck
Amptsjonkers
In de middeleeuwen wordt het centrale bestuur van de Veluwe gevormd door de Staten van het Veluwse Kwartier. Hierin hebben de adel (ridderschap) en de...
deelbijl
Einde maalschappen
De maalschappen beheerden in het begin van de negentiende eeuw nog 32 procent van het Puttense grondoppervlak. Zolang ze noodzakelijk waren voor de agrarische bedrijfsvoering...
Gemeente Putten
Einde ampt - begin gemeente
In 1795 wordt het oude staatsbestel van de Unie van Utrecht vervangen door de Bataafse republiek en worden de schoutambten opgeheven. De toenmalige schout van...
maalschappen
Maalschappen
Maalschappen behoren tot de oudste rechtskringen in onze omgeving. Wanneer ze zijn ontstaan is niet zeker maar hun bestaan gaat waarschijnlijk terug tot in de...
Koninginnedag in Putten
Koninginnedag in Putten
"Koninginnedag, wat moet je ervoor doen, je moet je fiets versieren als je dat wilde. Dan werd er, als het zover was, de vlag gehesen...
Bonifatius
Vroege missionarissen in Putten
Op de Veluwe is nog lang vastgehouden aan de oude Germaanse godsdienst. De relatie boer-natuur zal daar niet vreemd aan zijn. Tegen het eind van...
herstellingsoord
Herstellingsoord
Op de plek van het Parkhotel stond eerder een gebouw dat het tweede sanatorium van Nederland was.
Huize Hell
De vroegste versterkte huizen
De vroegste versterkte huizen ('kastelen') te Putten zijn waarschijnlijk de huizen (Oud)Aller en Hell. Beide worden genoemd als 'herenhuizen' als zij in 1372 door de...
Johannes Bezaan,  Wegvoeren van de mannen
Razzia 1944
Putten werd op zondagmorgen 1 oktober 1944 in alle vroegte door ruim 1000 soldaten van de Hermann Göringregiment omsingeld. Iedereen werd gesommeerd zich te begeven...
gerechtsbomen
Splitsing parochie en deling schoutambt
In de Middeleeuwen was de schout de vertegenwoordiger van de Landsheer op het platteland buiten de steden. Hij was belast met de handhaving van de...
 bosbad 1955
Toerisme
Twee gebeurtenissen droegen bij tot het ontstaan van toerisme in ons dorp. In de eerste plaats de aanleg van de spoorlijn Amersfoort – Zwolle in...
driehoeksmeting Putten
Kadaster
Na de inlijving van ons land bij het Franse keizerrijk in 1810 worden alle bestaande Franse wetten en voorschriften ook hier van kracht. Daaronder viel...
Kermisattractie in Putten
Kermis in Putten
"En dat was een soort kermis, zou je kunnen stellen. De ossenmarkt was de jaarmarkt is een heel oude traditie en dat is ergens ontstaan...
Pieter Vijgehof
Tweede Wereldoorlog in Putten
Na de inval op 10 mei 1940 paste de Duitse bezetter "de tactiek van de fluwelen handschoen" toe ten aanzien van de Nederlandse bevolking. Toch...
Gelderse onafhankelijkheidsstrijd
Maar liefst vier keer werd Putten verwoest en verbrand door de Bourgondiërs.
twee pistolen
Einde kloosterbezit
Het jaar 1802 brengt voor Putten een grote verandering. Op grond van de vrede van Lunéville (1801) moeten de Duitse staten het kerkelijk bezit naar...
Groot Spriel 1900
Buitenplaatsen negentiende eeuw
In de negentiende eeuw werden twee buitenplaatsen gebouwd: Groot Spriel en de Vanenburg.
weeshuis
Sociale zorg
Reeds in de tijd voor de Reformatie kende de katholieke kerk een soort van armenzorg in de vorm van de zogenaamde 'Heilige Geesttafels'. Dit waren...
Station Putten
Wegen en spoorweg in Putten
De middeleeuwen kenmerkten zich door stank in de steden en de haast onbegaanbare wegen op het platteland. In Gelre had de landheer, de graaf en...
Sinterklaas bezoekt Putten (2012)
Sinterklaas in Putten
"Nou voor Sinterklaas, dat was vroeger als je jong en klein was, als kind, werd je een beetje bang voor gemaakt. Nou en dat was...
Familieportret met drie generaties beheerders van Schovenhorst, 1896.
Ontginningen
In 1848 kocht de Utrechtse advocaat mr. J.H. Schober tachtig hectare heide op de Veluwe, bij Putten. Daar wilde hij een land- en bosbouwbedrijf opbouwen....
melkfabriek
Boterfabriek
De 'botterfabriek' aan de Stationsstraat vormt de oudste moderne 'industrie' in Putten. Zij is in 1904 gesticht als het Puttense onderdeel van de boterfabrieken 'Nijkerk...
Coop Schrasserthuisjes
Coop Schrassertfonds
Coop Schrassert overleed in 1647 waarbij hij een fonds naliet. Het fonds is genoemd naar zijn stichter Coop Schrassert Philipszn. De familie Schrassert was sinds...
oude boerderij
Landbouw
Naarmate er meer mensen kwamen werd er steeds meer voedsel gevraagd en verbouwd. Ook breidde ons dorp zich steeds verder uit. In de negentiende eeuw...
Huis Arler
Latere versterkte huizen
Ook in de late middeleeuwen kende Putten een aantal versterkte huizen: Arler, Beerencamp, Schoonderbeek en de Vanenburg.
dorpsschool
Onderwijs
Van oudsher speelde de kerk een grote rol in het geven van onderwijs aan kinderen en volwassenen. Zo waren er klooster- en domscholen, ook in...
vroegmiddeleeuwse boerderij
Bewoning en bedrijf in de vroege middeleeuwen
Na de Romeinse tijd verschoof het zwaartepunt van bewoning van de hoge gronden naar de randgebieden. Er waren hier goede mogelijkheden om nederzettingen te stichten....
Broekermolen
Korenmolens
Putten telde vroeger enkele korenmolens, te weten de Allermolen, de Broekermolen, molen 'De vier Winden' en molen 't Hert'.
papiermolen
Papierindustrie
Ooit zijn er bijna 180 papiermolens op de Veluwe geweest. Hiervan waren er drie te Putten, alle watermolens.
Pancratiuskerk
Reformatie
Op 31 oktober 1517 spijkert Maarten Luther (1483 - 1546) de 95 stellingen aan op de deur van de slotkapel van Wittenberg in het Duitse...
Eierhal
Markthal
Door de gestaag groeiende handel in boter is er zo rond 1900 in Putten behoefte aan een eigen marktgebouw. De in 1898 gebouwde open markthal...
Vanenburg 17eeuw
Buitenplaatsen zeventiende eeuw
In de zeventiende eeuw stonden in en om Putten enkele buitenplaatsen: Oldenaller, Bijstein en Vanenburg.

Inschrijven nieuwsbrief

Contactgegevens

Erfgoed Gelderland
team mijnGelderland
Westervoortsedijk 67-D
6827 AT Arnhem

T 026-3521690
E info@mijngelderland.nl